Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:20

Ανάστηθι, Κύριε, ας μην υπερισχύσει ο άνθρωπος. Εύχεται να επιλάμψει ο Μονογενής σε όσους βρίσκονται επί της γης, ώστε εκείνος ο αλαζόνας διάβολος, τον οποίο στο παρόν χωρίο αποκαλεί και άνθρωπο, να μην υψώνει περισσότερο την οφρύ του. Ας κριθούν τα έθνη ενώπιόν σου. Εύχεται επισπεύδοντας την κλήση των εθνών η οποία πραγματοποιήθηκε για τη σωτηρία τους.

Λέει ότι αυτοί δεν πρόκειται να ξεχαστούν μέχρι τέλους· διότι έγινε μνεία γι' αυτούς ενώπιον του φιλεύσπλαχνου Θεού, και έχουν κληθεί μέσω του Χριστού σε επίγνωση, αποτινάσσοντας τον ζυγό της αρχαίας απάτης. <Ανάστηθι, Κύριε, ας μην υπερισχύει ο άνθρωπος.> (A f. 68) Κατά δε αναγωγή, εύχεται να επιλάμψει στους επιγείους ο Μονογενής και να εγερθεί, ώστε ο αλαζονικός εκείνος διάβολος (τον οποίο αποκαλεί και άνθρωπο στο παρόν χωρίο εξαιτίας της ασθένειάς του, και επειδή σε σχέση με τον Θεό δεν είναι απολύτως τίποτα, αλλά λογίζεται στην τάξη των χοϊκών) να μην υπερηφανεύεται πλέον, ούτε να φαίνεται ισχυρός. <Ας κριθούν τα έθνη ενώπιόν σου.> (A f. 68 b) Κατά δε αναγωγή, εύχεται να λάβει χώρα η κρίση των εθνών που θα οδηγήσει στη σωτηρία τους· διότι λέει «ας κριθούν τα έθνη», όχι για να τιμωρηθούν για τα σφάλματά τους, αλλά για να αναγνωριστούν ως αδικημένα, και να ελευθερωθούν από τα χέρια του τυράννου τους· ώστε κρίση εδώ να είναι η δικαιοκρισία του Θεού, σύμφωνα με την οποία ελεήθηκαν τα έθνη και κλήθηκαν στη θεία επίγνωσή Του. <Ας γνωρίσουν τα έθνη ότι είναι άνθρωποι.> (A f. 68 b) Και αυτό που λέει, είναι το εξής: Πολλοί έχουν απολέσει ακόμη και αυτό, λησμόνησαν τη φύση τους, εξόκειλαν σε μανία, αγνόησαν τον ίδιο τους τον εαυτό. Βλέπεις πώς προσεύχεται υπέρ αυτών, και ζητά να διορθωθεί η μανία τους;

Ανάστηθι, Κύριε, ας μην υπερισχύει ο άνθρωπος, ας κριθούν τα έθνη ενώπιόν σου. Κατάστησε, Κύριε, νομοθέτη πάνω τους· ας γνωρίσουν τα έθνη ότι είναι άνθρωποι. Διεγείρει τον Θεό, επειδή η ανοχή Του και ο πλούτος της χρηστότητας και της μακροθυμίας Του προκαλούν μεν σε Αυτόν αναβολή, αλλά επιφέρουν συντριβή στους ασεβείς ανθρώπους. Αφού δε προσευχήθηκε να κριθούν τα έθνη ενώπιον του Θεού, τώρα, ακολούθως, πριν από τη μέλλουσα κρίση ζητεί να δοθεί στα έθνη νομοθέτης, ώστε να μάθουν ότι είναι άνθρωποι και όχι άλογα ζώα· διότι ο νόμος δεν δίνεται σε άλογα όντα. Δεν θα μπορούσε βέβαια να εννοεί τον Μωυσή, ο οποίος είχε γεννηθεί από ανθρώπους κατά το παρελθόν, ούτε τον νόμο που τέθηκε μόνο για τους Ιουδαίους· αλλά ούτε πρέπει να προσδοκούμε ότι είναι κάτι άλλο, παρά η έλευση του νόμου της Καινής Διαθήκης σε ολόκληρη την οικουμένη.

«Η υπομονή»: Των αποστόλων και όσων τους ακολούθησαν· διότι αυτοί είναι αληθινά φτωχοί, καθώς δεν απέκτησαν τίποτα πάνω στη γη. «Ανάστηθι»: Για τον Χριστό και την ανάστασή Του λέει ο προφήτης: Ανάστηθι, Κύριε ο Θεός, διασκόρπισε τους εχθρούς σου, μήπως και καυχηθούν ως νικητές. «Κριθήτωσαν»: Δηλαδή, ας τιμηθούν [τα έθνη] ενώπιόν σου· διότι αυτά προκόβουν στην πίστη. «Κατάστησον»: [Τον Χριστό και το Ευαγγέλιο δώσε τους, ω Πατέρα]. «Μαθέτωσαν» (ας μάθουν), ότι έλαβαν το αξίωμα του τέλειου και κατά Θεόν ανθρώπου. «Ίνα τι, Κύριε»: Διότι, βλέποντας τη μακροθυμία και την ανοχή του Θεού, νόμισαν ότι ο Θεός είναι μακριά τους. «Υπεροράς»: Δηλαδή, σε καιρό θλίψης μην παραβλέψεις τον άνθρωπο. «Εν τω υπερηφανεύεσθαι»: Διότι όταν οι υπερήφανοι αλαζονεύονται και επαιίρονται, οι φτωχοί καίγονται από τη θλίψη σαν από φωτιά, όπως ακριβώς και οι Ιουδαίοι επαναστάτησαν κατά του Χριστού, επειδή είχε γίνει φτωχός. «Συλλαμβάνονται»: Διότι οι υπερήφανοι και οι αλαζόνες παγιδεύονται στις ίδιες τους τις βουλές· διότι ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερηφάνους. «Ότι επαινείται»: Διότι για όλα τα κακά που πράττει ο διάβολος, τέρπεται. Επειδή παντού η Γραφή αποκαλεί τον διάβολο αμαρτωλό. «Και ο αδικών»: Διότι είναι συνήθεια στους προσωπολήπτες ανθρώπους να επαινούν αυτούς που αδικούν και να τους υποκινούν στο κακό. «Παρώξυνεν»: Επειδή δεν επιστρέφει (δεν μετανοεί), αλλά επιμένει στην αμαρτία.

Αν πάλι κάποιος πει: Και πώς η ταπεινοφροσύνη είναι φτώχεια; Σε αυτό θα απαντήσουμε το εξής, ότι αυτή είναι καταλληλότερη για την αρετή. Διότι αυτός που πλουτεί αγωνιά και ταράζεται· ενώ ο φτωχός τα υπομένει όλα με ευκολία, σαν να γυμνάζεται συχνά μέσα στην παλαίστρα της φτώχειας. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε ότι είναι δύσκολο να εισέλθει κανείς με πλούτο στη βασιλεία. Τι σημαίνει «η υπομονή των φτωχών δεν θα χαθεί εις τέλος»; Ποτέ δεν θα χαθεί, λέει, αλλά οπωσδήποτε θα λάβει τον ανάλογο καρπό. Κάτι το οποίο δεν συμβαίνει στα βιωτικά ζητήματα, όπου πολλές φορές κανείς αστοχεί από τον σκοπό του και οι κόποι πάνε χαμένοι. Διότι και ο γεωργός περιμένει, και ο έμπορος· πολλές φορές όμως και οι δύο στερούνται τον καρπό των κόπων τους εξαιτίας της ανωμαλίας των καιρικών συνθηκών. Σε σχέση με τον Θεό, όμως, δεν ισχύει αυτό, αλλά υπάρχει η απόλυτη αναγκαιότητα και βεβαιότητα ότι θα απολαύσουν την τελική ανταμοιβή. Και δεν αποτελεί μικρή παρηγοριά τούτο, το να έχει κανείς πάντοτε θάρρος και ελπίδα για το τέλος. «Ανάστηθι, Κύριε, ας μην υπερισχύει ο άνθρωπος». Άλλος ερμηνευτής λέει: «Ας μην αποθρασύνεται». «Ας κριθούν τα έθνη ενώπιόν σου». Άλλος λέει: «Και κατά πρόσωπόν σου». Αφού αναφέρθηκε στην κακία που κατέχει τους περισσότερους ανθρώπους, και αφού περιέγραψε την πονηριά, τις αρπαγές, τις πλεονεξίες και τις ανθρωποκτονίες, παρακαλεί τον Θεό υπέρ της βοηθείας των αδικούμενων. Διότι τέτοια είναι τα σπλάχνα των αγίων, το να μη μεριμνούν μόνο για τα δικά τους ζητήματα, αλλά να παρακαλούν τον Θεό για την οικουμένη σαν να πρόκειται για ένα σπίτι, ή για το πλήθος των ανθρώπων σαν να πρόκειται για ένα σώμα.

«Ανάστηθι, Κύριε, ας μην υπερισχύει ο άνθρωπος». Τι σημαίνει όμως το «Ανάστηθι, Κύριε»; Επέμβε, λέγει, βοήθησε, τιμώρησε αυτούς που αδικούν. Και ορθώς χρησιμοποίησε γυμνές τις λέξεις, λέγοντας «Ανάστηθι» και «Ας μην υπερισχύει ο άνθρωπος», ώστε να φανερώσει ότι ο άνθρωπος είναι ευτελής, πλασμένος από τη γη, στάχτη και σκόνη. «Ας κριθούν τα έθνη ενώπιόν σου».

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

«Ανάστηθι, Κύριε, ας μην υπερισχύει ο άνθρωπος» που καυχάται πέρα από την αξία του, «ας κριθούν τα έθνη ενώπιόν σου», ας διαχωριστούν τα πιστά από τα άπιστα. «Όρισε, Κύριε, νομοθέτη σε αυτούς», κάποιον ζηλωτή Παύλο και δάσκαλο των εθνών· «ας γνωρίσουν τα έθνη ότι είναι άνθρωποι» και ας μην φαντάζονται ορισμένοι τον εαυτό τους ανώτερο της αξίας τους ως θεούς, κατά τον τρόπο των ειδωλολατρών, ούτε ορισμένοι κατώτερο της αξίας τους, ως κτήνη.