Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:23

ΨΑΛΜΟΣ Ιʹ. Γιατί, Κύριε, στέκεσαι μακριά; Προσεύχεται να επισπευσθεί η κλήση των εθνών, η οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί πολύ αργότερα. Αυτό δε ακριβώς το προκάλεσε η υπεροψία του διαβόλου. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο πτωχός. Η υπεροψία, λέει, του πονηρού γίνεται πύρωση για τον πτωχό λαό σου· Συλλαμβάνονται στα διαβούλια τα οποία μηχανεύονται. Ειπώθηκε αντί του «θα συλληφθούν». Διότι εσύ είσαι, λέει, αυτός που συλλαμβάνει τους σοφούς μέσα στην ίδια τους την πανουργία.

Ακόμη, ο Θεός απέχει τρόπον τινά από εμάς λόγω της διαφοράς της φύσεως· διότι είναι μεγάλο αυτό που μεσολαβεί μεταξύ Θεού και κτίσης, και ασύγκριτη η διαφορά. Φαίνεται λοιπόν εδώ να καλεί τον μονογενή Λόγο σε ενανθρώπηση· διότι έτσι έγινε κοντά μας αυτός που ήταν μακριά, επειδή, ενώ ήταν Θεός κατά φύση, έγινε σάρκα. Και το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας έχει πραγματοποιηθεί στον κατάλληλο καιρό, όταν η οικουμένη έφτασε στο αποκορύφωμα του κακού, αφού οι εχθροί ετοίμασαν εναντίον της κάθε τρόπο επιβουλής. <Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, κατακαίγεται ο φτωχός.> (C f. 18 b.) Όχι μόνο αδικούμενος στα ανθρώπινα πράγματα, αλλά και ερεθιζόμενος προς την αμαρτία· διότι, όταν δει τον ασεβή να προοδεύει, κατακαίγεται από τους λογισμούς, καθώς ο Σατανάς του υποβάλλει να ζηλέψει τον άνομο. (A f. 69 b.) Επομένως, είναι αληθινός ο λόγος που λέγεται για κάθε αλαζόνα και σκληρό, ο οποίος με αναπόφευκτες πλεονεξίες καταφλέγει τους πιο αδύναμους.

Κατά μία άλλη έννοια, υπερήφανος είναι ο Σατανάς· και επειδή είναι τέτοιος, όσο του ήταν επιτρεπτό να πράττει αυτό και να επαίρεται εναντίον όσων βρίσκονται πάνω στη γη, καταφλέχθηκε κάθε φτωχός, δηλαδή αυτός που στερείται σύνεσης και έχει έλλειψη πνευματικής δύναμης. Διότι η υπεροψία του πονηρού γίνεται φωτιά για τον φτωχό λαό. «Διότι συνελήφθησαν στα διαβούλια τα οποία διαλογίζονται». Και ποιοι είναι αυτοί που διαλογίζονται;

Είτε αυτός ο ίδιος ο εφευρέτης της αμαρτίας και οι κοσμοκράτορες του κόσμου τούτου, των οποίων τα σχέδια, οι κακουργίες και τα τεχνάσματα εναντίον όλων αποτελούν παγίδες για όσους αιχμαλωτίζονται· είτε οι ίδιοι που αδικούνται, συλλαμβάνονται στις δικές τους βουλές· διότι ό,τι και αν σκεφτούν, αυτό οπωσδήποτε θα στραφεί εναντίον τους. Για να το πούμε λοιπόν περιληπτικά, παρακαλεί να απομακρυνθεί ο αλαζόνας δράκοντας και οι πονηρές δυνάμεις που είναι μαζί του, από τα σχέδια των οποίων ο φτωχός καταφλέγεται, ωθούμενος προς κάθε είδους φαυλότητα, εξαιτίας του ότι δεν γνωρίζει ποιος είναι ο κατά φύσιν Θεός, ούτε κατευθύνεται προς το καλό σύμφωνα με τους θείους νόμους. <Επειδή επαινείται ο αμαρτωλός για τις επιθυμίες της ψυχής του.> (A f. 70.) Ή και ως εξής: Σε τέτοιο βαθμό φαυλότητας και αθλιότητας, λέει, κατέπεσαν τα ανθρώπινα εξαιτίας της υπερηφάνειας του ασεβούς, ώστε από τη μια να μην υπάρχει απολύτως κανένας που να φροντίζει για την αγαθοεργία, και από την άλλη, αντίθετα, να επαινούνται από όλους εκείνοι που ακολουθούν τις επιθυμίες των δικών τους ψυχών, οι οποίοι ίσως και να καυχιούνται για το κακό και να υπερηφανεύονται για το ότι είναι πονηροί, χωρίς κανείς να τους περιγελά, αλλά μάλλον να τους μακαρίζει, δηλαδή να τους εγκωμιάζει. <Εξόργισε τον Κύριο ο αμαρτωλός.> (A f. 70.) Θα το κατανοήσεις δε και ως εξής: ότι εξόργισε τον Κύριο, χλευάζοντας τους λόγους περί της πρόνοιας και της κρίσης Του.

Γιατί, Κύριε, στάθηκες μακριά; Γιατί παραβλέπεις στις κρίσιμες περιστάσεις, σε καιρό θλίψης; Εξαιτίας της υπερηφάνειας του ασεβούς καταφλέγεται ο φτωχός· ας συλληφθούν στα ίδια τα διαβούλια που μηχανεύονται. Ή μήπως, επειδή ο Θεός είναι εκείνος που συλλαμβάνει τους σοφούς στην πανουργία τους, σύμφωνα με τον Απόστολο, παρακαλεί να συμβεί ήδη αυτό ακριβώς; Διότι οι πολλοί, βλέποντάς τους παρά τις πολλές τους ασέβειες να ευημερούν και να μην περιπίπτουν σε κανένα δεινό, τους θεωρούν μακάριους και άξιους επαίνων. Έτσι, και εκείνοι υφίστανται μεγάλη βλάβη, αλλά και όσοι γίνονται ζηλωτές της κακίας τους.

Η΄. Καλώ και την άλλη μερίδα στην πανήγυρη, όσους ομολογούν μεν τον Θεό των όλων, και μέχρι αυτού του σημείου οι λογισμοί τους είναι υγιείς, δεν εμβαθύνουν όμως στους λόγους της θείας πρόνοιας, η οποία πολλές φορές μέσα από αντίξοες καταστάσεις οικονομεί τα πράγματα προς το βέλτιστο και με την αγαθότητά της προκαλεί τη διόρθωση. Αντιθέτως, εξαιτίας της πενίας της ψυχής και της ελαφρότητάς τους, όταν ο ασεβής υπερηφανεύεται, πυρπολούνται και εξάπτονται, μη αντέχοντας την ειρήνη των αμαρτωλών, όπως λέει ο ψαλμός, ούτε υπομένοντας τη βουλή του Θεού και επιδεικνύοντας μακροθυμία μέχρι το τέλος· αλλά, όντας πάντοτε δούλοι των παρόντων και των ορατών, με τέτοιου είδους θαύματα στερεώνονται στην αλήθεια.

{"chunk_id":"","translation":"Του αγίου Κυρίλλου, από την Ερμηνεία του ένατου ψαλμού: «Όσοι έχουν εξασκήσει αυτή την εγκόσμια, δαιμονιώδη και ψυχική σοφία, αλαζονεύονται εξαιτίας αυτού και κατακαίνε εκείνους που έχουν φτώχεια φρενών, δηλαδή τους καθιστούν υιούς της γέεννας, συνηγορώντας υπέρ του ψεύδους και εξωραΐζοντας την απάτη με την ευγλωττία τους και παρασύροντας μέσω αυτού πολλούς στην πλάνη. Αυτοί συλλαμβάνονται, σαν να έπεσαν σε παγίδα, στα σχέδια των πλάνων. Διότι ό,τι συμβουλεύσουν εκείνοι, αυτό γίνεται παγίδα και θηλιά για τους πιο αμαθείς». [Του Νύσσης, από την Εξήγηση στον Εκκλησιαστή:"}

«Η υπομονή»: Των αποστόλων και όσων τους ακολούθησαν· διότι αυτοί είναι αληθινά φτωχοί, καθώς δεν απέκτησαν τίποτα πάνω στη γη. «Ανάστηθι»: Για τον Χριστό και την ανάστασή Του λέει ο προφήτης: Ανάστηθι, Κύριε ο Θεός, διασκόρπισε τους εχθρούς σου, μήπως και καυχηθούν ως νικητές. «Κριθήτωσαν»: Δηλαδή, ας τιμηθούν [τα έθνη] ενώπιόν σου· διότι αυτά προκόβουν στην πίστη. «Κατάστησον»: [Τον Χριστό και το Ευαγγέλιο δώσε τους, ω Πατέρα]. «Μαθέτωσαν» (ας μάθουν), ότι έλαβαν το αξίωμα του τέλειου και κατά Θεόν ανθρώπου. «Ίνα τι, Κύριε»: Διότι, βλέποντας τη μακροθυμία και την ανοχή του Θεού, νόμισαν ότι ο Θεός είναι μακριά τους. «Υπεροράς»: Δηλαδή, σε καιρό θλίψης μην παραβλέψεις τον άνθρωπο. «Εν τω υπερηφανεύεσθαι»: Διότι όταν οι υπερήφανοι αλαζονεύονται και επαιίρονται, οι φτωχοί καίγονται από τη θλίψη σαν από φωτιά, όπως ακριβώς και οι Ιουδαίοι επαναστάτησαν κατά του Χριστού, επειδή είχε γίνει φτωχός. «Συλλαμβάνονται»: Διότι οι υπερήφανοι και οι αλαζόνες παγιδεύονται στις ίδιες τους τις βουλές· διότι ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερηφάνους. «Ότι επαινείται»: Διότι για όλα τα κακά που πράττει ο διάβολος, τέρπεται. Επειδή παντού η Γραφή αποκαλεί τον διάβολο αμαρτωλό. «Και ο αδικών»: Διότι είναι συνήθεια στους προσωπολήπτες ανθρώπους να επαινούν αυτούς που αδικούν και να τους υποκινούν στο κακό. «Παρώξυνεν»: Επειδή δεν επιστρέφει (δεν μετανοεί), αλλά επιμένει στην αμαρτία.

Και ο Σοφονίας, επίσης, μεταχειρίζεται έναν τέτοιο λόγο. Αλλά αυτά συνέβαιναν στην Παλαιά Διαθήκη, όταν τα αγωνίσματα ήταν σύμμετρα· απέχουν όμως πολύ από τη φιλοσοφία της Καινής. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο πτωχός· συλλαμβάνονται στις πονηρές σκέψεις που διαλογίζονται. Άλλος λέει: Ας συλληφθούν. Διότι επαινείται ο αμαρτωλός για τις επιθυμίες της ψυχής του, και αυτός που αδικεί ευλογείται. Παρόξυνε τον Κύριο ο αμαρτωλός. Ο Προφήτης, παίρνοντας το σχήμα του ικέτη και παρακαλώντας υπέρ των αδικουμένων, αναφέρει και τα πάθη που συμβαίνουν, τα οποία αποτελούν γνώρισμα της ανθρώπινης αδυναμίας· ότι δηλαδή, πριν από την κόλαση και την τιμωρία, ο αδικούμενος οδυνάται, μη μπορώντας να υποφέρει την ευημερία του πονηρού. Και αυτή δεν είναι μικρή τιμωρία.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

Αυτά που χαρίζει ο Πατέρας, με τη διακονία του Υιού και τη χορηγία του Πνεύματος, δεν δίνονται στο μέτρο που είναι δυνατόν για τη μεγαλειότητα της θεότητας, αλλά στον βαθμό που συμφέρει σε εκείνους που τα λαμβάνουν. ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. —Περί χαιρεκακίας, και περί εκείνων που αποδέχονται τα πονηρά και ατιμάζουν τον δίκαιο. «Συλλαμβάνονται στις πονηρές σκέψεις που διαλογίζονται.» «Άλαλα ας γίνουν τα δόλια χείλη, που μιλούν άνομα εναντίον του δικαίου,» και τα λοιπά. «Εκείνοι που μισούν τον δίκαιο θα αμαρτήσουν.» «Εκείνοι που ευλογούν τον δίκαιο θα κληρονομήσουν τη γη.» «Τους σοφούς και συνετούς τους αποκαλούν φαύλους.» «Άνδρες αιμοχαρείς θα μισήσουν τον όσιο.» «Όποιος κρίνει ως δίκαιο τον άδικο, και τον δίκαιο ως άδικο, είναι ακάθαρτος και βδελυρός ενώπιον του Κυρίου.» «Εκείνος που λέει για τον ασεβή ότι είναι δίκαιος, θα είναι επικατάρατος και μισητός στα έθνη.» «Ω εσείς που ευφραίνεστε με τα κακά, και χαίρεστε με την κακή διαστροφή, των οποίων οι δρόμοι είναι σκολιοί και τα μονοπάτια τους στρεβλά, για να σε απομακρύνουν από τον ευθύ δρόμο, και να σε κάνουν ξένο προς τη δίκαιη γνώμη.» «Εκείνος που αγαπά την αμαρτία χαίρεται με τις μάχες.» «Όποιον επιζητεί τα κακά, αυτά θα τον καταλάβουν.» «Πάντοτε τα μάτια των κακών προσδοκούν τα κακά.» «Ουαί στην ψυχή τους, διότι σχεδίασαν πονηρή βουλή εναντίον του εαυτού τους λέγοντας: Ας δέσουμε τον δίκαιο, διότι μας είναι εμπόδιο. Επομένως θα γευθούν τους καρπούς των έργων τους.» «

Αλλά για να τους νομοθετήσει ότι είναι άνθρωποι και να μην καταπατούν, αγνοώντας τη φύση τους, τους νόμους της φύσης που έλαβαν από τον Θεό. «Γιατί, Κύριε, στάθηκες μακριά», αφού αναλήφθηκες από εμάς τους μαθητές σου, και «μας παραβλέπεις στις περιστάσεις» κατά τις οποίες θλιβόμαστε; «Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής» Νέρων, «καταφλέγεται ο πτωχός» τω πνεύματι Πέτρος και Παύλος, επειδή θανατώθηκαν από αυτόν, «συλλαμβάνονται σε μιαρά διαβούλια», «με τα οποία» οι ασεβείς «διαλογίζονται, διότι επαινείται ο αμαρτωλός» από τους ομοίους του «για τις επιθυμίες της ψυχής του, και αυτός που αδικεί ευλογείται», επαινείται δηλαδή όχι από τον Θεό, αλλά από ανθρώπους κόλακες και φίλους της αδικίας. «Εξόργισε τον Κύριο ο αμαρτωλός» με αθέμιτες πράξεις. «Σύμφωνα με το πλήθος της οργής του δεν θα αναζητήσει» να πράξει και κάτι αγαθό. «Δεν υπάρχει ο Θεός ενώπιόν του», ώστε να τον φοβάται. «Βεβηλώνονται οι οδοί του σε κάθε καιρό, απομακρύνονται οι κρίσεις σου από το πρόσωπό του», επειδή παραβαίνει τους νόμους σου, «όλους τους εχθρούς του θα τους κατακυριεύσει» ανταποδίδοντας με πονηρία. «Διότι είπε στην καρδιά του· δεν πρόκειται να κλονιστώ από γενιά σε γενιά χωρίς να πάθω κακό».