Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:25

Παρόξυνε τον Κύριο ο αμαρτωλός. Τον παρόξυνε χλευάζοντας τους λόγους περί της πρόνοιας και της κρίσεώς Του. Διότι πολλοί, όταν ακούν κάτι τέτοιο, γελούν αμέσως. Με αυτό συνδέεται το «Κατά το πλήθος της οργής αυτού»· ώστε το όλο νόημα να είναι το εξής: Παρόξυνε τον Κύριο, λέει, ο αμαρτωλός, θησαυρίζοντας για τον εαυτό του πλήθος οργής. Διότι η λέξη «αυτού» πρέπει να εκληφθεί ότι αφορά εκείνον που προκάλεσε την παρόξυνση. Έπειτα, αυτό που ακολουθεί, το «δεν θα εκζητήσει», πρέπει να αναγνωστεί με υποστιγμή· ώστε το νόημα να διαμορφώνεται ως εξής: Άραγε, λοιπόν, αυτός μεν παροξύνει τον Θεό, αν και ανάβει για τον εαυτό του πλήθος οργής, Εκείνος όμως δεν θα εκζητήσει; Η ανάγνωση γίνεται με υποστιγμή, ώστε να σημαίνει: Δεν θα εκζητήσει, λέει, ο Θεός, και δεν θα ανταποδώσει σε αυτόν σύμφωνα με την οργή, την οποία θησαύρισε για τον εαυτό του κατά την ημέρα της οργής του;

Ο Θεός δεν υπάρχει ενώπιόν του. Αρχή κάθε πονηρής πράξεως είναι το να μην υπολογίζει κανείς τον Θεό ως κριτή· απομακρύνονται οι κρίσεις σου από το πρόσωπό του. Διότι εκείνος που δεν γνωρίζει ότι υπάρχει Θεός, δεν γνωρίζει ούτε ότι είναι κριτής. Θα κυριαρχήσει επί πάντων των εχθρών του.

Παρόμοιο είναι το: «Θα συλλάβω με το χέρι μου ολόκληρη την οικουμένη σαν να είναι φωλιά». Διότι είπε μέσα στην καρδιά του: «Δεν πρόκειται να κλονιστώ». Αντί του: «Δεν πρόκειται να σφάλλω, δεν πρόκειται να ανατραπώ από γενιά σε γενιά· διότι δεν θα βρεθώ σε κακοπάθεια». [Ο Θεός δεν υπάρχει ενώπιόν του. Έχοντας αποβάλει τον θείο φόβο από την ψυχή του, διατρίβει παντοτινά μέσα στην κακία. Αρχή κάθε πονηρής πράξης είναι το να μη θεωρεί τον Θεό ως κριτή. Έχουν αναιρεθεί οι κρίσεις σου από το πρόσωπό του. Δεν θέλει να γνωρίζει ότι είσαι δίκαιος κριτής· διότι εκείνος που δεν γνωρίζει ότι υπάρχει Θεός, αγνοεί επίσης και το ότι είναι κριτής. Θα κατακυριεύσει όλους τους εχθρούς του. Από τους πειρασμούς, άλλοι μεν κατευθύνονται στην ψυχή, άλλοι στο σώμα, και άλλοι σε όσα περιστοιχίζουν το σώμα. Και οι μεν πειρασμοί που προσβάλλουν την ψυχή ονομάζονται ακάθαρτοι λογισμοί, οι οποίοι γεννούν αμαρτίες και ψευδή δόγματα· εκείνοι δε που κατευθύνονται στο σώμα γίνονται αίτιοι πληγών και βασανιστηρίων, διωγμών, φυλακίσεων και θανάτων· ενώ οι πειρασμοί που αφορούν τα γύρω από το σώμα περιλαμβάνουν ζημίες χρημάτων και κτημάτων, απώλειες τέκνων και στερήσεις συζύγων. Είναι λοιπόν φανερό από αυτά, ότι οπωσδήποτε μέσω κάποιου από τους προαναφερθέντες πειρασμούς ο Σατανάς κυριάρχησε πάνω σε κάθε δίκαιο· διότι μόνο ο Χριστός δεν έπραξε αμαρτία, και δεν βρέθηκε δόλος στο στόμα Του.] Το στόμα του οποίου είναι γεμάτο από κατάρες. Έχει σκεφτεί, λέγει, ότι θα έχει την ευημερία του παντοτινή.

Είτε αυτός ο ίδιος ο εφευρέτης της αμαρτίας και οι κοσμοκράτορες του κόσμου τούτου, των οποίων τα σχέδια, οι κακουργίες και τα τεχνάσματα εναντίον όλων αποτελούν παγίδες για όσους αιχμαλωτίζονται· είτε οι ίδιοι που αδικούνται, συλλαμβάνονται στις δικές τους βουλές· διότι ό,τι και αν σκεφτούν, αυτό οπωσδήποτε θα στραφεί εναντίον τους. Για να το πούμε λοιπόν περιληπτικά, παρακαλεί να απομακρυνθεί ο αλαζόνας δράκοντας και οι πονηρές δυνάμεις που είναι μαζί του, από τα σχέδια των οποίων ο φτωχός καταφλέγεται, ωθούμενος προς κάθε είδους φαυλότητα, εξαιτίας του ότι δεν γνωρίζει ποιος είναι ο κατά φύσιν Θεός, ούτε κατευθύνεται προς το καλό σύμφωνα με τους θείους νόμους. <Επειδή επαινείται ο αμαρτωλός για τις επιθυμίες της ψυχής του.> (A f. 70.) Ή και ως εξής: Σε τέτοιο βαθμό φαυλότητας και αθλιότητας, λέει, κατέπεσαν τα ανθρώπινα εξαιτίας της υπερηφάνειας του ασεβούς, ώστε από τη μια να μην υπάρχει απολύτως κανένας που να φροντίζει για την αγαθοεργία, και από την άλλη, αντίθετα, να επαινούνται από όλους εκείνοι που ακολουθούν τις επιθυμίες των δικών τους ψυχών, οι οποίοι ίσως και να καυχιούνται για το κακό και να υπερηφανεύονται για το ότι είναι πονηροί, χωρίς κανείς να τους περιγελά, αλλά μάλλον να τους μακαρίζει, δηλαδή να τους εγκωμιάζει. <Εξόργισε τον Κύριο ο αμαρτωλός.> (A f. 70.) Θα το κατανοήσεις δε και ως εξής: ότι εξόργισε τον Κύριο, χλευάζοντας τους λόγους περί της πρόνοιας και της κρίσης Του.

Πολλοί, λοιπόν, ακούγοντας κάτι τέτοιο, γελούν αμέσως. Με αυτό πρέπει να συνδέσουμε και το «Κατά το πλήθος της οργής αυτού», ώστε το όλο νόημα να είναι το εξής: Παρόξυνε, λέει, τον Κύριο ο αμαρτωλός, θησαυρίζοντας για τον εαυτό του πλήθος οργής· διότι το «αυτού» πρέπει να εκληφθεί ότι αναφέρεται σε εκείνον που τον παροξύνει. Έπειτα το «δεν θα εκζητήσει», πρέπει να διαβαστεί με υποστιγμή (κόμμα), ώστε το νόημα να είναι ως εξής: Άραγε, λοιπόν, αυτός μεν παροξύνει τον Θεό, ανάβοντας για τον εαυτό του πλήθος οργής; Εκείνος όμως όχι; Δεν θα εκζητήσει ευθύνες; Ή και ως εξής: Παροξύνει μεν τον Θεό ο αμαρτωλός, επειδή δεν τον έχει στον νου του. Έπειτα, σαν σε ερώτηση: Τι λοιπόν; Ο Θεός δεν θα ζητήσει ευθύνες κατά τον καιρό της κρίσεως, όταν θα επέλθει και το πλήθος και η έξαψη της οργής Του; <Δεν είναι ο Θεός ενώπιόν του· βεβηλώνονται οι οδοί του.> (A f. 70 b, B f. 39.) Διότι αυτός που δεν γνωρίζει ότι υπάρχει Θεός, δεν γνωρίζει ούτε ότι είναι κριτής. Όσον αφορά τους ανθρώπους, λοιπόν, τα προκείμενα λόγια των στίχων θα μπορούσαν να νοηθούν ως εξής: ότι για κάθε φιλαμαρτήμονα, που ρέπει ασυγκράτητα προς το σφάλμα και έχει ολοκληρωτικά εκτραπεί στο να παροξύνει τον Θεό, επειδή δεν Τον έχει ενώπιόν του, βεβηλώνονται οπωσδήποτε οι οδοί του, δηλαδή οι πράξεις του, και είναι γεμάτες ακαθαρσία, και μολύνονται με τον βόρβορο της φαυλότητας, και τρόπον τινά αποβλέπουν στην αναίρεση των κριμάτων του Θεού, δηλαδή των νόμων Του.

Διότι κάθε αμαρτία μάχεται τον σκοπό των ιερών θεσπισμάτων, και στον βαθμό που εξαρτάται από αυτήν, ο νόμος που βραβεύει την αρετή καταργείται και το Δεσποτικό θέλημα ανατρέπεται. Το να λέγονται δε αυτά για τον Σατανά είναι απολύτως εύλογο· διότι πάντοτε οι οδοί του είναι ακάθαρτες και αντιτάσσονται στους νόμους του Θεού. <Δεν υπάρχει ο Θεός ενώπιόν του.> [Κάθε ανθρώπου φιλαμαρτήμονος, ο οποίος στρέφεται ασυγκράτητα προς το σφάλμα και έχει παρεκκλίνει ολοκληρωτικά στο να παροξύνει τον Θεό, εξαιτίας του ότι δεν Τον έχει ενώπιόν του, βεβηλώνονται εντελώς οι οδοί, δηλαδή οι πράξεις του, και είναι γεμάτες ακαθαρσία, μολύνονται από τον βούρκο της φαυλότητας και αποβλέπουν, τρόπον τινά, στην αναίρεση των κριμάτων, δηλαδή των νόμων, του Θεού. Διότι κάθε αμαρτία μάχεται τον σκοπό των ιερών θεσπισμάτων.] <Όλους τους εχθρούς του θα τους κατακυριεύσει.> (C f. 19.) Δεν θα κατακυριεύσει όλους τους εχθρούς του ο Σατανάς. Εφόσον δε όλοι οι δίκαιοι είναι εχθροί του, άραγε θα κατακυριεύσει όλους αυτούς; Δεν θα κατακυριεύσει προφανώς στα πάντα, αλλά σε κάτι· διότι μόνο ο Χριστός «δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του.» <Το στόμα του οποίου είναι γεμάτο από κατάρα και πίκρα και δόλο.> (A f. 71.) Και του διαβόλου το στόμα είναι γεμάτο από πίκρα και δόλο· και μάλιστα στήνει ενέδρα στους φτωχούς για να τους θανατώσει με τις δικές του παγίδες.

Διότι επαινείται ο αμαρτωλός για τις επιθυμίες της ψυχής του, και ο άδικος ευλογείται. Παρόξυνε τον Κύριο ο αμαρτωλός· εξαιτίας του πλήθους της οργής του δεν θα Τον αναζητήσει. Δεν υπάρχει ο Θεός ενώπιόν του, βεβηλώνονται οι οδοί του σε κάθε καιρό. Απομακρύνονται οι κρίσεις Σου από το πρόσωπό του, θα κυριαρχήσει πάνω σε όλους τους εχθρούς του. Περιγράφει την παρούσα κατάσταση των ασεβών, θέλοντας να δείξει ότι η μέλλουσα κρίση είναι αναγκαία. Το ρήμα δε «παρόξυνε», ο Ακύλας το μετέφρασε ως «χλεύασε» (διέσυρε). Διότι, πράγματι, χλευάζουν τους λόγους για την κρίση του Θεού. Όταν δε κάποιος επιμένει στις αμαρτίες, εμποδίζεται από το να αναζητά τον Θεό, συσσωρεύοντας για τον εαυτό του πλήθος οργής. Γι' αυτό δεν αναζητά τον Θεό, έχοντας αποκόψει τις φυσικές έννοιες περί του Θεού και διατηρώντας ακάθαρτες τις οδούς της ζωής του· εξαιτίας αυτού ακριβώς, παραβλέποντας διαρκώς τις κρίσεις του Θεού και μη βάζοντάς τες στον νου του, ιδίως επειδή του παραχωρείται να κατακυριεύει τους εχθρούς του.

«Η υπομονή»: Των αποστόλων και όσων τους ακολούθησαν· διότι αυτοί είναι αληθινά φτωχοί, καθώς δεν απέκτησαν τίποτα πάνω στη γη. «Ανάστηθι»: Για τον Χριστό και την ανάστασή Του λέει ο προφήτης: Ανάστηθι, Κύριε ο Θεός, διασκόρπισε τους εχθρούς σου, μήπως και καυχηθούν ως νικητές. «Κριθήτωσαν»: Δηλαδή, ας τιμηθούν [τα έθνη] ενώπιόν σου· διότι αυτά προκόβουν στην πίστη. «Κατάστησον»: [Τον Χριστό και το Ευαγγέλιο δώσε τους, ω Πατέρα]. «Μαθέτωσαν» (ας μάθουν), ότι έλαβαν το αξίωμα του τέλειου και κατά Θεόν ανθρώπου. «Ίνα τι, Κύριε»: Διότι, βλέποντας τη μακροθυμία και την ανοχή του Θεού, νόμισαν ότι ο Θεός είναι μακριά τους. «Υπεροράς»: Δηλαδή, σε καιρό θλίψης μην παραβλέψεις τον άνθρωπο. «Εν τω υπερηφανεύεσθαι»: Διότι όταν οι υπερήφανοι αλαζονεύονται και επαιίρονται, οι φτωχοί καίγονται από τη θλίψη σαν από φωτιά, όπως ακριβώς και οι Ιουδαίοι επαναστάτησαν κατά του Χριστού, επειδή είχε γίνει φτωχός. «Συλλαμβάνονται»: Διότι οι υπερήφανοι και οι αλαζόνες παγιδεύονται στις ίδιες τους τις βουλές· διότι ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερηφάνους. «Ότι επαινείται»: Διότι για όλα τα κακά που πράττει ο διάβολος, τέρπεται. Επειδή παντού η Γραφή αποκαλεί τον διάβολο αμαρτωλό. «Και ο αδικών»: Διότι είναι συνήθεια στους προσωπολήπτες ανθρώπους να επαινούν αυτούς που αδικούν και να τους υποκινούν στο κακό. «Παρώξυνεν»: Επειδή δεν επιστρέφει (δεν μετανοεί), αλλά επιμένει στην αμαρτία.

«κατὰ τὸ πλῆθος» Διότι ο αμαρτωλός δεν δειλιάζει μπροστά στο πλήθος της οργής του Θεού ούτε μετανοεί. «οὐκ ἔστιν ὁ θεός» Ο άπιστος και ο αμαρτωλός ποτέ δεν θέτει τον Θεό προ των οφθαλμών (του), «βεβηλοῦνται» αλλά κάθε ημέρα και σε κάθε καιρό μιαίνει και ρυπαίνει τις οδούς του, μη πιστεύοντας ότι υπάρχει <ή θα υπάρξει> κρίση. «ἀνταναιρεῖται» Διότι ο άπιστος πάντοτε σμικρύνει και κατευτελίζει τις εντολές του Θεού. «πάντων τῶν ἐχθρῶν» Διότι ο υπερήφανος (ο αλαζόνας) θεωρεί εχθρούς όλους τους ευσεβείς και θέλει να τους κατακυριεύσει όλους. «εἶπεν γάρ» Διότι από γενεά σε γενεά ο διάβολος πολέμησε όλους τους δικαίους και δεν παύει να πολεμά. Διότι γι' αυτόν λέει ο Ησαΐας: είπε ο διάβολος στην καρδιά του· θα αναβώ στον ουρανό και εν μέσω των αστέρων θα θέσω τον θρόνο μου. «οὗ ἀρᾶς τὸ στόμα» Περί του διαβόλου λέγει ο προφήτης: επειδή διαπαντός ο λάρυγγάς του έχει πληρωθεί από κατάρα (ανομία) και δόλο [μέσω του οποίου φέρνει πίκρα σε όσους συνθηκολογούν (πικραίνει όσους συνθηκολογούν) μαζί του]. «ὑπὸ τὴν γλῶσσαν» Κόπος ανώφελος και μόχθος (πόνος) ακερδής· διότι δίχως αυτό (αυτά) δεν κινεί (και) σαλεύει τη γλώσσα. «ἐγκάθηται» Όσοι πλουτίζουν την ασέβεια (με την ασέβεια) ζουν διαπαντός με την ειρωνεία· διότι ενεδρεύουν <οι δαίμονες> τους άκακους, και επιπλέον και οι πλούσιοι ενεδρεύουν τους πένητες.

Πράγματι, ο θυμός είναι σκοτάδι. «Είπε ο άφρων», λέει η Γραφή, «στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός». Ίσως είναι κατάλληλο να λεχθεί αυτό και για τον θυμωμένο, ότι δηλαδή είπε ο θυμωμένος: Δεν υπάρχει Θεός. Διότι «εξαιτίας του πλήθους της οργής του», λέει, «δεν θα Τον αναζητήσει». Επειδή όποιος ευσεβής λογισμός και αν εισέλθει μέσα του, τους απωθεί και τους αποκρούει όλους, τους παραμερίζει όλους. Αν δεν πονάς εσύ περισσότερο από εκείνον που υβρίστηκε, τότε ύβριζε, έστω κι αν δεν υπάρχει κανείς για να σε εγκαλέσει· αν δηλαδή το δικαστήριο της συνειδήσεως, παίρνοντάς σε κατά μόνας, δεν σε μαστιγώνει αλύπητα. Όταν λοιπόν ακούσεις ότι αυτός που υβρίζεται δεν ξεστόμισε κανέναν πικρό λόγο, δεν πονάς γι' αυτό περισσότερο; Πες μου, πώς έναν άνθρωπο πράο, ταπεινό και επιεική, τον περιέλουσες με αναρίθμητες λοιδορίες; Αυτά τα λέμε συνεχώς, δεν βλέπουμε όμως να αποδεικνύονται μέσα από τα έργα. Άνθρωπος όντας, υβρίζεις άνθρωπο; Δούλος όντας, τον ομόδουλό σου;

Και ο Σοφονίας, επίσης, μεταχειρίζεται έναν τέτοιο λόγο. Αλλά αυτά συνέβαιναν στην Παλαιά Διαθήκη, όταν τα αγωνίσματα ήταν σύμμετρα· απέχουν όμως πολύ από τη φιλοσοφία της Καινής. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο πτωχός· συλλαμβάνονται στις πονηρές σκέψεις που διαλογίζονται. Άλλος λέει: Ας συλληφθούν. Διότι επαινείται ο αμαρτωλός για τις επιθυμίες της ψυχής του, και αυτός που αδικεί ευλογείται. Παρόξυνε τον Κύριο ο αμαρτωλός. Ο Προφήτης, παίρνοντας το σχήμα του ικέτη και παρακαλώντας υπέρ των αδικουμένων, αναφέρει και τα πάθη που συμβαίνουν, τα οποία αποτελούν γνώρισμα της ανθρώπινης αδυναμίας· ότι δηλαδή, πριν από την κόλαση και την τιμωρία, ο αδικούμενος οδυνάται, μη μπορώντας να υποφέρει την ευημερία του πονηρού. Και αυτή δεν είναι μικρή τιμωρία.

Τι θα μπορούσε να είναι χειρότερο από αυτήν τη μανία; Παρόξυνε τον Κύριο ο αμαρτωλός. Άλλος δε λέει: Επειδή επαίνεσε ο παράνομος σύμφωνα με την επιθυμία της ψυχής του, και ο πλεονέκτης ευλογώντας, παρόξυνε τον Κύριο. Όταν υψωθεί ο θυμός του, δεν Τον εκζητεί. Άλλος: Επειδή ύμνησε κατά τον πόθο της ψυχής του, και ο πλεονέκτης ευλογώντας, διέσυρε τον Κύριο. Ο ασεβής, λόγω της υπεροψίας του θυμού του, δεν θα εκζητήσει. Οι δε Εβδομήκοντα: Παρόξυνε τον Κύριο ο αμαρτωλός· κατά το πλήθος της οργής του δεν θα εκζητήσει. Είδες μέχρι πού προχώρησε η κακία; Τι λέω, λέει, ότι λυπεί τους φτωχούς; Τον ίδιο τον Θεό παροξύνει. Και κατά το πλήθος της οργής του, λέει, δεν θα εκζητήσει τον Θεό. Άλλος δε δείχνει ότι αυτό αναφέρεται στον ασεβή, λέγοντας: Λόγω της υπεροψίας του, δηλαδή, της έπαρσης, της αλαζονείας. Είδες την επιδείνωση της μανίας και της διαφθοράς; Απέναντι στους συνανθρώπους του είναι εχθρός και πολέμιος, έχει αποξενωθεί από την αρετή, είναι εραστής και επαινέτης της κακίας. Και ορθώς κάποιος άλλος είπε: Δεν υπάρχει Θεός σε όλες τις σκέψεις του· δηλώνοντας ότι δεν εκζητεί τον Θεό, ότι έχει γεμίσει με σκοτάδι, ότι δεν έχει τον φόβο Του μπροστά στα μάτια του. Αλλά όπως ακριβώς το θόλωμα σκοτεινιάζει την κόρη του οφθαλμού, έτσι και η πονηρία σκοτεινιάζει τη διάνοια, και την οδηγεί στον γκρεμό. Δεν υπάρχει Θεός ενώπιόν του. Άλλος: Μέσα σε όλους τους διαλογισμούς του.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

«Θα πέσω, λοιπόν, στα χέρια του Κυρίου, διότι οι οικτιρμοί του είναι πάρα πολλοί. Σε χέρια ανθρώπων, όμως, ας μην πέσω. Και έστειλε ο Κύριος θανατικό στον Ισραήλ από το πρωί έως την ώρα του γεύματος· και πέθαναν από τον λαό, από τη Δαν έως τη Βηρσαβεέ, εβδομήντα χιλιάδες άνδρες. Και άπλωσε ο άγγελος το χέρι του επί της Ιερουσαλήμ για να την καταστρέψει. Και σπλαχνίστηκε ο Κύριος για τη συμφορά. Και είπε στον άγγελο: “Αρκετά, απόσυρε το χέρι σου”.» «Ο Θεός είναι κριτής δίκαιος, και ισχυρός, και μακρόθυμος.» «Σύμφωνα με το μέγεθος της οργής του δεν θα ζητήσει ευθύνες.» «Θυμήσου τους οικτιρμούς σου, Κύριε.» —«Πόσο μεγάλο είναι το πλήθος της αγαθότητάς σου, Κύριε. Από το έλεός σου, Κύριε, είναι γεμάτη η γη.» «Ανθρώπους και κτήνη θα σώσεις, Κύριε· πόσο πλήθυνας το έλεός σου.» «Εσύ, Κύριε, είσαι αγαθός, και επιεικής, και πολυέλεος σε όλους. Εσύ, Κύριε και Θεέ μου, είσαι οικτίρμων και ελεήμων.» «Οικτίρμων και ελεήμων είναι ο Κύριος· μακρόθυμος.» «Ελεήμων και οικτίρμων είναι ο Κύριος, τροφή έδωσε στους....» «Ποιος Θεός είναι σαν κι εσένα, που συγχωρείς τις αδικίες, και παραβλέπεις τις ασέβειες στο υπόλοιπο της κληρονομιάς του; Δεν διατήρησε την οργή του για τιμωρία, διότι επιθυμεί το έλεος. Αυτός θα επιστρέψει, και θα μας σπλαχνιστεί. Θα καταποντίσει τις αμαρτίες μας, και θα απορριφθούν στα βάθη της θάλασσας.» «Ο Κύριος είναι μακρόθυμος, και μεγάλη είναι η ισχύς του.» «Εγώ σας έπλασα, και εγώ θα συγχωρήσω. Και εγώ θα σας αναλάβω, και θα σας σώσω.» «

Αλλά για να τους νομοθετήσει ότι είναι άνθρωποι και να μην καταπατούν, αγνοώντας τη φύση τους, τους νόμους της φύσης που έλαβαν από τον Θεό. «Γιατί, Κύριε, στάθηκες μακριά», αφού αναλήφθηκες από εμάς τους μαθητές σου, και «μας παραβλέπεις στις περιστάσεις» κατά τις οποίες θλιβόμαστε; «Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής» Νέρων, «καταφλέγεται ο πτωχός» τω πνεύματι Πέτρος και Παύλος, επειδή θανατώθηκαν από αυτόν, «συλλαμβάνονται σε μιαρά διαβούλια», «με τα οποία» οι ασεβείς «διαλογίζονται, διότι επαινείται ο αμαρτωλός» από τους ομοίους του «για τις επιθυμίες της ψυχής του, και αυτός που αδικεί ευλογείται», επαινείται δηλαδή όχι από τον Θεό, αλλά από ανθρώπους κόλακες και φίλους της αδικίας. «Εξόργισε τον Κύριο ο αμαρτωλός» με αθέμιτες πράξεις. «Σύμφωνα με το πλήθος της οργής του δεν θα αναζητήσει» να πράξει και κάτι αγαθό. «Δεν υπάρχει ο Θεός ενώπιόν του», ώστε να τον φοβάται. «Βεβηλώνονται οι οδοί του σε κάθε καιρό, απομακρύνονται οι κρίσεις σου από το πρόσωπό του», επειδή παραβαίνει τους νόμους σου, «όλους τους εχθρούς του θα τους κατακυριεύσει» ανταποδίδοντας με πονηρία. «Διότι είπε στην καρδιά του· δεν πρόκειται να κλονιστώ από γενιά σε γενιά χωρίς να πάθω κακό».