Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:28

Παρόμοιο είναι το: «Θα συλλάβω με το χέρι μου ολόκληρη την οικουμένη σαν να είναι φωλιά». Διότι είπε μέσα στην καρδιά του: «Δεν πρόκειται να κλονιστώ». Αντί του: «Δεν πρόκειται να σφάλλω, δεν πρόκειται να ανατραπώ από γενιά σε γενιά· διότι δεν θα βρεθώ σε κακοπάθεια». [Ο Θεός δεν υπάρχει ενώπιόν του. Έχοντας αποβάλει τον θείο φόβο από την ψυχή του, διατρίβει παντοτινά μέσα στην κακία. Αρχή κάθε πονηρής πράξης είναι το να μη θεωρεί τον Θεό ως κριτή. Έχουν αναιρεθεί οι κρίσεις σου από το πρόσωπό του. Δεν θέλει να γνωρίζει ότι είσαι δίκαιος κριτής· διότι εκείνος που δεν γνωρίζει ότι υπάρχει Θεός, αγνοεί επίσης και το ότι είναι κριτής. Θα κατακυριεύσει όλους τους εχθρούς του. Από τους πειρασμούς, άλλοι μεν κατευθύνονται στην ψυχή, άλλοι στο σώμα, και άλλοι σε όσα περιστοιχίζουν το σώμα. Και οι μεν πειρασμοί που προσβάλλουν την ψυχή ονομάζονται ακάθαρτοι λογισμοί, οι οποίοι γεννούν αμαρτίες και ψευδή δόγματα· εκείνοι δε που κατευθύνονται στο σώμα γίνονται αίτιοι πληγών και βασανιστηρίων, διωγμών, φυλακίσεων και θανάτων· ενώ οι πειρασμοί που αφορούν τα γύρω από το σώμα περιλαμβάνουν ζημίες χρημάτων και κτημάτων, απώλειες τέκνων και στερήσεις συζύγων. Είναι λοιπόν φανερό από αυτά, ότι οπωσδήποτε μέσω κάποιου από τους προαναφερθέντες πειρασμούς ο Σατανάς κυριάρχησε πάνω σε κάθε δίκαιο· διότι μόνο ο Χριστός δεν έπραξε αμαρτία, και δεν βρέθηκε δόλος στο στόμα Του.] Το στόμα του οποίου είναι γεμάτο από κατάρες. Έχει σκεφτεί, λέγει, ότι θα έχει την ευημερία του παντοτινή.

Διότι κάθε αμαρτία μάχεται τον σκοπό των ιερών θεσπισμάτων, και στον βαθμό που εξαρτάται από αυτήν, ο νόμος που βραβεύει την αρετή καταργείται και το Δεσποτικό θέλημα ανατρέπεται. Το να λέγονται δε αυτά για τον Σατανά είναι απολύτως εύλογο· διότι πάντοτε οι οδοί του είναι ακάθαρτες και αντιτάσσονται στους νόμους του Θεού. <Δεν υπάρχει ο Θεός ενώπιόν του.> [Κάθε ανθρώπου φιλαμαρτήμονος, ο οποίος στρέφεται ασυγκράτητα προς το σφάλμα και έχει παρεκκλίνει ολοκληρωτικά στο να παροξύνει τον Θεό, εξαιτίας του ότι δεν Τον έχει ενώπιόν του, βεβηλώνονται εντελώς οι οδοί, δηλαδή οι πράξεις του, και είναι γεμάτες ακαθαρσία, μολύνονται από τον βούρκο της φαυλότητας και αποβλέπουν, τρόπον τινά, στην αναίρεση των κριμάτων, δηλαδή των νόμων, του Θεού. Διότι κάθε αμαρτία μάχεται τον σκοπό των ιερών θεσπισμάτων.] <Όλους τους εχθρούς του θα τους κατακυριεύσει.> (C f. 19.) Δεν θα κατακυριεύσει όλους τους εχθρούς του ο Σατανάς. Εφόσον δε όλοι οι δίκαιοι είναι εχθροί του, άραγε θα κατακυριεύσει όλους αυτούς; Δεν θα κατακυριεύσει προφανώς στα πάντα, αλλά σε κάτι· διότι μόνο ο Χριστός «δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του.» <Το στόμα του οποίου είναι γεμάτο από κατάρα και πίκρα και δόλο.> (A f. 71.) Και του διαβόλου το στόμα είναι γεμάτο από πίκρα και δόλο· και μάλιστα στήνει ενέδρα στους φτωχούς για να τους θανατώσει με τις δικές του παγίδες.

Το δε «μετά πλουσίων», τι άλλο θα μπορούσε να νοηθεί, παρά εκείνων που πλουτίζουν στα κακά; Διότι αυτοί ακριβώς συμπράττουν με τον διάβολο εναντίον των πτωχών τω πνεύματι. Θα νοήσεις δε αυτά και για τους αιρετικούς. Διότι, όπως ακριβώς τα φοβερά και δηλητηριώδη από τα φίδια έχουν όλη τους τη δύναμη στα δαγκώματα, έτσι και αυτοί· διότι είναι γεμάτοι από πικρά λόγια και καταραμένες έννοιες και απάτη και δόλο, και έχουν κακία κάτω από τη γλώσσα τους. Διότι οι φωνές των ανόσιων συντρίβουν τις καρδιές των πιο απλών, μέσω δόλου και απάτης, παρασύροντάς τες τις περισσότερες φορές σε όσα δεν είναι θεμιτά. Είναι δε ιδιαιτέρως καταραμένο το δόλιο και απατηλό έργο του Σατανά· διότι έτσι παρασύρει στην αμαρτία, ψιθυρίζοντας ο πονηρός στον νου και στην καρδιά, και συνηγορώντας πάντοτε υπέρ του κακού, αποκαλώντας το πικρό γλυκό, τόσο ο ίδιος όσο και οι μιμητές της δικής του κακίας· διότι έργο τους είναι να υποσκελίζουν τους αγαθούς και να εξοντώνουν τους αθώους, στήνοντας ενέδρες σε απόκρυφα μέρη, δηλαδή κρύβοντας την πονηρία τους, και συγκαλύπτοντας το κακό με όποιους τρόπους μπορούν. Διότι εκείνοι που εξαπατούν αυτούς που βαδίζουν ορθά, υποκρίνονται πολλές φορές ότι είναι χρηστοί· έπειτα, προσεγγίζοντάς τους, αναμειγνύουν το δηλητήριο της απάτης, και σιγά σιγά παραπλανούν τον νου των ακέραιων ανθρώπων, παρασύροντάς τους στα δικά τους έργα. Όμως αυτό το πράττουν, όχι εναντίον όλων αδιακρίτως, αλλά μάλλον εναντίον εκείνων των οποίων ο νους είναι φτωχός, που δεν έχει δηλαδή τον πλούτο της φρονήσεως.

Του οποίου το στόμα γέμει από κατάρες και πικρία και δόλο, κάτω από τη γλώσσα του υπάρχει κόπος και πόνος. Διότι το στόμα των ετεροδόξων, οι οποίοι κακολογούν τον Δημιουργό, γέμει από κατάρες, όπως και των λοιδόρων· των δε οργίλων γέμει από πικρία, και των δολίων από δόλο.

Και οι Μωαβίτες και οι Αμμανίτες, στους οποίους δεν επιτρεπόταν ούτε καν να εισέλθουν στην Εκκλησία του Κυρίου, εισβάλλουν στα αγιότατά μας. Ανοίξαμε δε σε όλους, όχι πύλες δικαιοσύνης, αλλά θύρες λοιδορίας και θρασύτητας του ενός εναντίον του άλλου· και άριστος θεωρείται μεταξύ μας, όχι αυτός που από φόβο Θεού δεν ξεστομίζει ούτε έναν αργό λόγο, αλλά εκείνος που κακολογεί τα μέγιστα τον πλησίον του, είτε ξεκάθαρα είτε με υπαινιγμούς· και κρύβει κάτω από τη γλώσσα του κόπο και πόνο, ή, για να κυριολεκτήσουμε, δηλητήριο ασπίδων.

Ας φωτιστούμε στην ακοή, ας φωτιστούμε στη γλώσσα· για να ακούσουμε τι θα λαλήσει ο Κύριος ο Θεός, και να γίνει σε εμάς ακουστό το πρωινό Του έλεος, και να ακούσουμε αγαλλίαση και ευφροσύνη η οποία θα αντηχεί σε θείες ακοές· για να μην είμαστε κοφτερό μαχαίρι, ούτε ακονισμένο ξυράφι, ούτε κάτω από τη γλώσσα μας να κρύβουμε κόπο και πόνο, αλλά να λαλούμε τη σοφία του Θεού εν μυστηρίω, την αποκρυμμένη, τρέφοντας σεβασμό για τις πύρινες γλώσσες.

«κατὰ τὸ πλῆθος» Διότι ο αμαρτωλός δεν δειλιάζει μπροστά στο πλήθος της οργής του Θεού ούτε μετανοεί. «οὐκ ἔστιν ὁ θεός» Ο άπιστος και ο αμαρτωλός ποτέ δεν θέτει τον Θεό προ των οφθαλμών (του), «βεβηλοῦνται» αλλά κάθε ημέρα και σε κάθε καιρό μιαίνει και ρυπαίνει τις οδούς του, μη πιστεύοντας ότι υπάρχει <ή θα υπάρξει> κρίση. «ἀνταναιρεῖται» Διότι ο άπιστος πάντοτε σμικρύνει και κατευτελίζει τις εντολές του Θεού. «πάντων τῶν ἐχθρῶν» Διότι ο υπερήφανος (ο αλαζόνας) θεωρεί εχθρούς όλους τους ευσεβείς και θέλει να τους κατακυριεύσει όλους. «εἶπεν γάρ» Διότι από γενεά σε γενεά ο διάβολος πολέμησε όλους τους δικαίους και δεν παύει να πολεμά. Διότι γι' αυτόν λέει ο Ησαΐας: είπε ο διάβολος στην καρδιά του· θα αναβώ στον ουρανό και εν μέσω των αστέρων θα θέσω τον θρόνο μου. «οὗ ἀρᾶς τὸ στόμα» Περί του διαβόλου λέγει ο προφήτης: επειδή διαπαντός ο λάρυγγάς του έχει πληρωθεί από κατάρα (ανομία) και δόλο [μέσω του οποίου φέρνει πίκρα σε όσους συνθηκολογούν (πικραίνει όσους συνθηκολογούν) μαζί του]. «ὑπὸ τὴν γλῶσσαν» Κόπος ανώφελος και μόχθος (πόνος) ακερδής· διότι δίχως αυτό (αυτά) δεν κινεί (και) σαλεύει τη γλώσσα. «ἐγκάθηται» Όσοι πλουτίζουν την ασέβεια (με την ασέβεια) ζουν διαπαντός με την ειρωνεία· διότι ενεδρεύουν <οι δαίμονες> τους άκακους, και επιπλέον και οι πλούσιοι ενεδρεύουν τους πένητες.

Η φιλία και η ομόνοια έχουν κατασκηνώσει πάρα πολύ μακριά από τέτοιους ανθρώπους· αντίθετα, ανάμεσά τους υπάρχουν μάχες και έχθρες και δυσαρέσκειες, και οι άνθρωποι αυτοί υποπτεύονται ο ένας τον άλλον. Για αυτούς ούτε ο ύπνος είναι γλυκός, ούτε τίποτε άλλο. Αν μάλιστα έχουν και γυναίκα, αλίμονο, γίνονται προς όλους εχθροί και πολέμιοι· αναρίθμητες ζηλοτυπίες, διαρκής φόβος. Εξάλλου, η λέξη «πονηρός» παράγεται από το ρήμα «πονώ». Έτσι λοιπόν και η Γραφή πάντοτε ονομάζει την πονηρία πόνο, όπως όταν λέει: «Κάτω από τη γλώσσα του υπάρχει κόπος και πόνος»· και αλλού πάλι: «Και το περισσότερο μέρος τους είναι κόπος και πόνος».

Δικαίως σε στηλίτευε από παλιά ο προφήτης φωνάζοντας: «Το στόμα του είναι γεμάτο από κατάρα, πίκρα και δόλο· κάτω από τη γλώσσα του υπάρχει κόπος και πόνος»· «σαν ακονισμένο ξυράφι εργάστηκες τον δόλο»· και συ καταφιλούσες τον Δεσπότη σου. Πλησίασε, φίλησε· ο Σωτήρας το ανέχεται με μακροθυμία, χωρίς να αποστρέφεται τη δυσωδία του φιλήματός σου, αλλά ζητώντας πίσω από τα χείλη σου τη χάρη που σου έδωσε, ως οφειλόμενο χρέος. Ω, πόσο φοβερό πράγμα είναι η φιλαργυρία! Εξαιτίας αυτής, ο μαθητής, αφού αποκόπηκε από την αποστολική χορεία, κληρονομεί το σκοινί του πνιγμού και αναδεικνύει άξιο της αγχόνης τον λαιμό του, από τον οποίο προήλθαν τα λόγια της προδοσίας. Ω, πόσο μεγάλο αγαθό είναι η νήψη! Διότι χάρη σε αυτήν ο ληστής πήδηξε από τον σταυρό στον Παράδεισο· επειδή, καθώς είδε τον Δεσπότη να κρέμεται στο μέσον και όλη την κτίση να συγκλονίζεται από τον φόβο, και τον μεν ήλιο να καλύπτεται από βαρύ πένθος, το δε φως της ημέρας να υποχωρεί, τα στοιχεία της φύσης να αρνούνται την τάξη τους, τις πέτρες να σχίζονται — μόλις τα παρατήρησε όλα αυτά, και έπειτα αφού εξέτασε τη δική του συνείδηση και χωρίς να αγνοεί τις πράξεις του συλληστή του, βλέποντας την κτίση να κλυδωνίζεται εδώ κι εκεί και να τρέμει, αναγνώρισε τον Δεσπότη όλων αυτών που έτρεμαν στο πρόσωπο Εκείνου που βρισκόταν στο μέσον, και αφού τον αναγνώρισε, αμέσως αναφώνησε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου».

Διότι πρόσεξε πώς τα λόγια τους όχι μόνο απέχουν από το να προσφέρουν παρηγοριά, αλλά προκαλούν και μεγάλη αθυμία, και διατυπώνουν μακροσκελείς κατηγορίες. Γι' αυτό και λέει κάποιος: «Μην ταράζεις περισσότερο την οργισμένη ψυχή». Αλλά ας δούμε τι λέει, και ας αποφύγουμε τη μίμησή του. Τι λέει λοιπόν; «Μήπως πολλές φορές έχεις μιλήσει με κόπο;» Ως «κόπο» η Γραφή συνηθίζει να ονομάζει την αμαρτία, όπως όταν λέει: «Κάτω από τη γλώσσα του υπάρχει κόπος και πόνος». Δεν είπε: «Μήπως έπραξες κάτι πονηρό;», αλλά: «Μήπως μίλησες;». Επειδή δηλαδή ο βίος του έλαμπε παντού και είχε σε όλη τη γη πολλά μνημεία της αρετής του, του λέει: «Μην πεις ότι οι πράξεις σου είναι καλές και αγαθές· διότι συμβαίνει η αμαρτία να έχει γίνει στα λόγια». {Ποιος όμως μπορεί να υποφέρει τη δύναμη των λόγων σου;} Και πρόσεξε, το «μήπως πολλές φορές έχεις μιλήσει» δεν αποτελεί αμφισβήτηση και αμφιβολία κάποιου που δείχνει επιείκεια, αλλά κάποιου που δεν έχει τη δυνατότητα να τον ελέγξει ξεκάθαρα. «Ποιος όμως μπορεί να υποφέρει τη δύναμη των λόγων σου;» Τι είπε δηλαδή; Ευχήθηκε να πεθάνει και να απαλλαγεί από την παρούσα ζωή. Μήπως δηλαδή είπε: «Ενώ είμαι δίκαιος και έχω κατορθώσει σπουδαία έργα, υποφέρω τέτοια δεινά»; Αλλά, «ήθελα», λέει, «να απέλθω μαζί με τους ασεβείς, μαζί με τους δούλους, μαζί με τα εκτρώματα, να έχω την ίδια τύχη που έχουν και οι ασεβείς».

Αλλ' ο Ιώβ δεν ήταν έτσι· αντίθετα, και στην περίοδο της ευημερίας του περίμενε κάθε μέρα τη δυστυχία· γι' αυτό και έλεγε: «Διότι ο φόβος τον οποίο φοβόμουν μου ήρθε, και εκείνο που έτρεμα με συνάντησε. Ούτε ειρήνευσα, ούτε ησύχασα, ούτε αναπαύθηκα· αλλά μου ήρθε οργή». Γι' αυτό και κάποιος άλλος έλεγε: «Να θυμάσαι τον καιρό της πείνας στον καιρό της αφθονίας, τη φτώχεια και τη στέρηση κατά την ημέρα του πλούτου». Αλλά αυτός, έχοντας εντελώς διαφθαρεί, δεν αναλογίζεται τα ανθρώπινα, αλλά νομίζει, εξαιτίας της ευημερίας του, ότι του είναι αμετακίνητα· πράγμα που αποτελεί υπόθεση έσχατης ανοησίας και διαφθοράς, και είναι αφορμή ολοκληρωτικής καταστροφής. Μη λοιπόν καλοτυχίζεις όσους πλουτίζουν, όσους επικρατούν των εχθρών τους, όσους επαινούνται για αυτά. Διότι αυτά είναι μεγάλα βάραθρα και γκρεμοί για όσους δεν προσέχουν, που τους κατακρημνίζουν στον ίδιο τον πυθμένα της ασέβειας. Του οποίου το στόμα είναι γεμάτο κατάρες, πικρία και δόλο. Κάτω από τη γλώσσα του υπάρχει κόπος και πόνος. Άλλος: Ανωφελές. Στήνει καρτέρι μαζί με πλουσίους σε απόκρυφα μέρη, για να σκοτώσει τον αθώο. Άλλος: Ενεδρεύοντας κοντά στις αυλές. Τα μάτια του προσηλώνονται στον φτωχό. Παραμονεύει σε κρυφό μέρος σαν το λιοντάρι στη φωλιά του. Άλλος: Σαν μέσα στο περίφραγμά του. Στήνει ενέδρα για να αρπάξει τον φτωχό, να αρπάξει τον φτωχό τραβώντας τον κοντά του. Άλλος: Με το τράβηγμά του. Μέσα στην παγίδα του θα τον ταπεινώσει. Άλλος: Μέσα στο δίχτυ. Θα σκύψει και θα πέσει, για να μπορέσει να κατακυριεύσει τους φτωχούς.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

Με δική του θέληση, λέει, πράττει το κακό, αυτός «του οποίου το στόμα γέμει από κατάρες, πίκρα και δόλο» εναντίον των υποτακτικών του, «κάτω από τη γλώσσα του υπάρχει κόπος και πόνος» οργής και θυμού. «Κάθεται σε ενέδρα μαζί με πλούσιους» όμοιους στους τρόπους με αυτόν, «σε κρυφά μέρη για να σκοτώσει αθώο, τα μάτια του αποβλέπουν στον φτωχό» πώς να τον εκμεταλλευτεί και να τον κακοποιήσει. «Στήνει ενέδρα σε κρυφό μέρος όπως το λιοντάρι στη φωλιά του», πώς να θηρεύσει πανούργα τον φτωχό, «στήνει ενέδρα για να αρπάξει φτωχό· ελκύοντάς τον στην παγίδα» της δικής του κακοτροπίας θα ταπεινώσει τον πένητα. Τι θα πάθει όμως μετά από αυτά τα κακουργήματα; «Θα σκύψει», λέει, «και θα πέσει», αφού προηγουμένως «κυριαρχήσει πάνω στους φτωχούς». Θα σκύψει, ακόμη και χωρίς να το θέλει, αυτός που πριν από λίγο ήταν υπερόπτης και αγέρωχος. «Διότι έλεγε στην καρδιά του: Ο Θεός έχει ξεχάσει, και έστρεψε αλλού το πρόσωπό Του για να μη βλέπει πια». Και γι' αυτό λοιπόν ήταν σαν λιοντάρι που στήνει ενέδρα και κυνηγά φτωχούς και πένητες, αλλά έμαθε από όσα έπαθε ότι ο Θεός δεν ξεχνά, αλλά έχει τα πάντα μπροστά στα μάτια Του. «Ανάστηθι, Κύριε, ο Θεός μου», είτε δηλαδή εξεγέρσου για εκδίκηση, είτε από τον τάφο, και «ας υψωθεί το χέρι Σου» εναντίον των ασεβών, «μην ξεχάσεις τους φτωχούς Σου έως τέλους» αφήνοντάς τους να κακοπαθούν. «Ένεκα τίνος», για ποια αιτία «εξόργισε ο ασεβής τον Θεό; Διότι είπε μέσα στην καρδιά του: Δεν θα αναζητήσει» ο Θεός τα κακά. «