Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:34

«Για ποιον λόγο», λέει, «παρόργισε ο ασεβής τον Θεό;» Διότι είπε μέσα στην καρδιά του: «Δεν πρόκειται να ερευνήσει». Αυτό είναι το αίτιο και της υπεροψίας του και της πτώσης του. «Το βλέπεις, ότι εσύ κατανοείς τον πόνο και τον θυμό». Εσύ, Κύριε, λέει, τα γνωρίζεις όλα, και τίποτα από όσα πράττονται δεν σου διαφεύγει, ούτε από όσα αναδύονται στη διάνοια και στους λογισμούς. Αλλά γνωρίζεις με ακρίβεια και τους πόνους τους, και τον θυμό εκείνων που τους βλάπτουν, και τους παροργισμούς των ανθρώπων. Επειδή κατανοείς τους λογισμούς όλων, και εσύ είσαι αυτός που ερευνά καρδιές και νεφρούς. Και επιβλέποντας όλα αυτά μακροθυμείς, γνωρίζοντας ότι οι πάντες βρίσκονται κάτω από τα χέρια σου, και δεν είναι δυνατόν σε κανέναν να διαφύγει πουθενά έξω από αυτά.

Διότι έτσι κάπου λέει ο Θεός και Πατέρας: Εγώ με το χέρι μου στερέωσα τον ουρανό. <Για ποιο λόγο εξόργισε ο ασεβής τον Θεό;> (A f. 72, B f. 40 b.) Ο παράνομος, λοιπόν, λέει αυτά, εκείνος που αρπάζει, που πλεονεκτεί, που δεν δίνει λόγο· ο προφήτης όμως, αναιρώντας τις δοξασίες του, αναπτύσσει τον λόγο περί μακροθυμίας. Διότι εκείνος μεν λέει ότι ο Θεός απέστρεψε το πρόσωπό του για να μη βλέπει· ο Δαβίδ όμως, αντίθετα, λέει ότι και βλέπεις και κατανοείς και τον κόπο αυτών που αδικούνται και τον θυμό αυτών που τους αδικούν· δείχνεις όμως μακροθυμία μέχρις ότου αυτοί πέσουν στα χέρια σου. Δεν μας στέλνουν άλλοι στα χέρια του Θεού, αλλά ο καθένας σχεδόν οδηγείται από τα δικά του σφάλματα. Η φράση βέβαια «για ποιο λόγο», δεν προέρχεται από κάποιον που αμφιβάλλει, ούτε που αγνοεί την αιτία για την οποία τόλμησε ο ασεβής να παροξύνει τον Θεό, αλλά μάλλον από κάποιον που την εξηγεί. Επομένως, ο πρώτος στίχος πρέπει να διαβαστεί ως ερώτηση και με άνω τελεία, ώστε τον δεύτερο να τον εκλάβουμε ως απόδοση της αιτίας. Αλλά ο ασεβής νόμισε μέσα του ότι ο Θεός δεν ερευνά, ούτε βέβαια επιβλέπει τα ανθρώπινα. Ότι όμως έσφαλλε ως προς την αλήθεια, και βρέθηκε μακριά από το να γνωρίζει την εγγενή ημερότητα και φιλανθρωπία του Θεού, θα το φωνάξουν από μόνα τους τα ίδια τα πράγματα.

«Ένεκεν τίνος» Εξαιτίας του ανθρώπου παρόργισε ο διάβολος τον Θεό, ανατρέποντάς τον με την πλάνη των ειδώλων. «Είπε γάρ εν καρδία» Δηλαδή όσο και αν καταβροχθίσω τον άνθρωπο, δεν υπάρχει κανείς που να τον αναζητά, λέει ο διάβολος. «Βλέπεις» Ο Θεός λέει προς τον διάβολο: Βλέπεις ότι εσύ είσαι αυτός που βλάπτει τον άνθρωπό μου. «Του παραδούναι» Διότι τα πάντα κάνεις, ώστε να κατέχεται ο άνθρωπος στα χέρια σου. «Σοι ουν» Προς τον Θεό, είναι φανερό, βόησαν οι πτωχοί τω πνεύματι και όσοι απορφανίστηκαν από τον κόσμο, ώστε να φρουρούνται από Αυτόν. «Σύντριψον» Του διαβόλου, είναι φανερό· διότι αυτός είναι και αμαρτωλός και πονηρός. Τον βραχίονα αυτού, δηλαδή την ισχύ, κατάργησε, για να μη λυμαίνεται τον άνθρωπο. «Ζητηθήσεται» Δηλαδή, εάν αναζητηθεί το τέλος της, δεν βρίσκεται· διότι είναι πολλή. «Βασιλεύσει» Διότι η βασιλεία του Χριστού και Θεού είναι βασιλεία αιώνια, χωρίς διαδοχή και ατελεύτητη. «Απολείσθε» Οι δαίμονες από τον άνθρωπο· διότι ο άνθρωπος είναι γη νοητή. «Την επιθυμίαν» Τη θέληση των δικαίων και την ετοιμασία της καρδιάς τους. Εννοεί δε τις αγαθές πράξεις, και ο Θεός εισακούει και επιβλέπει και χαίρει για αυτές. «Κρίναι» Διότι των ορφανών και των ταπεινών υπερασπιστής και βοηθός είναι ο Θεός, μέσω του οποίου το θράσος των αλαζόνων πίπτει και θεωρείται ως μηδέν, και το φρύαγμα επί της γης λογίζεται ως μηδέν.

Διότι εκείνος που πιστεύει σε εμένα, λέει ο Χριστός, και αν πεθάνει, θα ζήσει· έτσι και οι άπιστοι, ακόμη και πριν πεθάνουν, εξαιτίας της καταδίκης που τους βαρύνει, είναι ήδη νεκροί. «Ανάστηθι, Κύριε.» Ερωτά ποια αμαρτία του ασεβούς, δηλαδή του διαβόλου, ή και του εξαιρετικά ασεβούς ανθρώπου, αποστρέφεται περισσότερο ο Θεός· έπειτα ο ίδιος, αφού έθεσε το ερώτημα, το απάντησε. Διότι είπε μέσα στην καρδιά του: «Δεν θα επιζητήσει ευθύνες». Συκοφαντεί τον Θεό, λέει, υποστηρίζοντας ότι επιτρέπει να μένουν τα ανθρώπινα ζητήματα χωρίς πρόνοια και ανεξερεύνητα· γεγονός που αποτελεί προτροπή προς απώλεια για όσους εξαπατώνται· γι' αυτό, ακολούθως, προσέθεσε: «Σε σένα έχει εγκαταλειφθεί ο πτωχός.»

Β΄. Βλέπεις ότι η αμαρτία δημιουργεί την απιστία; Διότι, όπως ακριβώς η απιστία γεννά πονηρό βίο, έτσι και η ψυχή, όταν φτάσει στα βάθη των κακών, φτάνει στην καταφρόνηση· και εφόσον έχει πλέον καταφρονήσει τα πάντα, δεν ανέχεται ούτε να πιστεύει, ώστε να απαλλάξει τον εαυτό της από τον φόβο. Διότι είπαν, λέει η Γραφή: «Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα καταλάβει ο Θεός του Ιακώβ»· και πάλι: «Τα χείλη μας είναι δικά μας· ποιος είναι ο Κύριός μας;» και πάλι: «Γιατί εξόργισε ο ασεβής τον Θεό;» και πάλι: «Είπε ο άφρων στην καρδιά του, δεν υπάρχει Θεός. Διαφθάρηκαν και έγιναν βδελυροί στις πράξεις τους». Και πάλι: «Δεν υπάρχει φόβος Θεού απέναντι από τα μάτια του»· και πάλι: «Επειδή ενήργησε δόλια ενώπιόν Του, ώστε να βρεθεί η ανομία του και να μισηθεί». Και ο Χριστός επίσης το ίδιο ακριβώς δηλώνει λέγοντας: «Καθένας που πράττει φαύλα μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως». Έπειτα προσθέτει: «Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού». Τι σημαίνει «έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού»; Μετέχουμε σε Αυτόν, λέει· έχουμε γίνει ένα εμείς και Αυτός· εφόσον Αυτός μεν είναι η κεφαλή, εμείς δε το σώμα, συγκληρονόμοι και σύσσωμοι. Είμαστε ένα σώμα, από τη σάρκα Του, λέει, και από τα οστά Του. Εάν βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχή της υποστάσεως.

Η γνώμη και η κρίση αυτή δεν ανήκει στη Γραφή, αλλά στη διάνοια του άφρονα· η Γραφή δεν εξέφρασε τα δικά της, αλλά μετέφερε τα λόγια άλλου. Και πάλι: «Έως πότε παρόργισε ο ασεβής τον Θεό; Διότι είπε μέσα στην καρδιά του: Δεν πρόκειται να ζητήσει ευθύνες». Απέστρεψε το πρόσωπό του, ώστε να μη βλέπει διόλου.

Ανάστηθι, Κύριε ο Θεός μου, ας υψωθεί το χέρι σου. Μην ξεχάσεις τους πένητες. Άλλος λέει: Σήκωσε το χέρι σου. Για ποιον λόγο εξόργισε ο ασεβής τον Θεό; Διότι είπε μέσα στην καρδιά του: Δεν θα ζητήσει ευθύνες. Βλέπεις, διότι εσύ παρατηρείς τον πόνο και τον θυμό, ώστε να τον παραδώσεις στα χέρια σου.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

Με δική του θέληση, λέει, πράττει το κακό, αυτός «του οποίου το στόμα γέμει από κατάρες, πίκρα και δόλο» εναντίον των υποτακτικών του, «κάτω από τη γλώσσα του υπάρχει κόπος και πόνος» οργής και θυμού. «Κάθεται σε ενέδρα μαζί με πλούσιους» όμοιους στους τρόπους με αυτόν, «σε κρυφά μέρη για να σκοτώσει αθώο, τα μάτια του αποβλέπουν στον φτωχό» πώς να τον εκμεταλλευτεί και να τον κακοποιήσει. «Στήνει ενέδρα σε κρυφό μέρος όπως το λιοντάρι στη φωλιά του», πώς να θηρεύσει πανούργα τον φτωχό, «στήνει ενέδρα για να αρπάξει φτωχό· ελκύοντάς τον στην παγίδα» της δικής του κακοτροπίας θα ταπεινώσει τον πένητα. Τι θα πάθει όμως μετά από αυτά τα κακουργήματα; «Θα σκύψει», λέει, «και θα πέσει», αφού προηγουμένως «κυριαρχήσει πάνω στους φτωχούς». Θα σκύψει, ακόμη και χωρίς να το θέλει, αυτός που πριν από λίγο ήταν υπερόπτης και αγέρωχος. «Διότι έλεγε στην καρδιά του: Ο Θεός έχει ξεχάσει, και έστρεψε αλλού το πρόσωπό Του για να μη βλέπει πια». Και γι' αυτό λοιπόν ήταν σαν λιοντάρι που στήνει ενέδρα και κυνηγά φτωχούς και πένητες, αλλά έμαθε από όσα έπαθε ότι ο Θεός δεν ξεχνά, αλλά έχει τα πάντα μπροστά στα μάτια Του. «Ανάστηθι, Κύριε, ο Θεός μου», είτε δηλαδή εξεγέρσου για εκδίκηση, είτε από τον τάφο, και «ας υψωθεί το χέρι Σου» εναντίον των ασεβών, «μην ξεχάσεις τους φτωχούς Σου έως τέλους» αφήνοντάς τους να κακοπαθούν. «Ένεκα τίνος», για ποια αιτία «εξόργισε ο ασεβής τον Θεό; Διότι είπε μέσα στην καρδιά του: Δεν θα αναζητήσει» ο Θεός τα κακά. «