Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:38

Αυτών την αποκοπή ζητεί, λέγοντας, «Θα καταστραφείτε», και απειλώντας τους με πανωλεθρία· ώστε και οι μεν να ανασάνουν, και οι δε να σωφρονιστούν.] Την επιθυμία των πενήτων εισάκουσες, Κύριε. Διότι αυτή ήταν η επιθυμία τους, και αυτός ο πόθος τους: το να αξιωθούν τα μελλοντικά αγαθά. Την ετοιμασία της καρδιάς τους πρόσεξε το αυτί σου. Επειδή, προετοιμαζόμενοι για αυτό, ετοιμάζονται ώστε να υπομένουν τα πάντα με την καρδιά τους. [Ετοιμασία καρδιάς είναι σαν μια υπόσχεση των κινήσεων της ψυχής να ακολουθήσουν τον Θεό.] Για να αποδώσεις δίκαιο στο ορφανό και στον ταπεινό, ώστε να μην συνεχίσει πλέον. Όταν, λέει, αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, τότε ο άνθρωπος δεν θα συνεχίσει πλέον να μεγαλαυχεί.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΞΒʹ. Εφόσον η Γραφή συγκαταλέγει την πτωχεία και την πενία στα αξιέπαινα, όπως στο «Μακάριοι οι πτωχοί», και στο «Την επιθυμία των πενήτων εισάκουσε ο Κύριος», και πάλι: «Πτωχός και πένης θα αινέσουν το όνομά σου», ποια είναι η διαφορά μεταξύ πτωχείας και πενίας; Και πώς λέει την αλήθεια ο Δαβίδ όταν λέει: «Εγώ όμως είμαι πτωχός και πένης;» ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Ενθυμούμενος τον Απόστολο που λέει για τον Κύριο ότι για εμάς πτώχευσε, ενώ ήταν πλούσιος, θεωρώ ότι πτωχός μεν είναι εκείνος που από τον πλούτο περιέπεσε στην ένδεια· πένης δε είναι εκείνος που εξ αρχής βρισκόταν σε ένδεια και διαχειρίστηκε την κατάσταση αυτή κατά τρόπο ευάρεστο στον Κύριο. Ο δε Δαβίδ ομολογεί ότι είναι πτωχός και πένης, ίσως λέγοντας τούτο στο πρόσωπο του Κυρίου, ο οποίος ονομάζεται πτωχός σύμφωνα με το «ο οποίος για εμάς πτώχευσε, ενώ ήταν πλούσιος»· και πένης, επειδή κατά σάρκα δεν υπήρξε γιος κάποιου πλουσίου, αλλά ενός τέκτονα. Ίσως όμως και επειδή γνώριζε, όπως ο Ιώβ, να μην αποταμιεύει ως θησαυρό τα αγαθά του, ούτε να προσηλώνεται στον πλούτο σαν να ήταν δικός του, αλλά να τα διαχειρίζεται (οικονομεί) όλα σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου.

Ο τυφλός, λοιπόν, φεύγει και πλένεται όσο πιο γρήγορα γίνεται, και εκπληρώνει χωρίς καθυστέρηση το πρόσταγμα, δείχνοντας μέσα του, τρόπον τινά, την ευπείθεια των εθνών, για τα οποία έχει γραφτεί: «Την προετοιμασία της καρδιάς τους πρόσεξε το αυτί σου». Σκληρόκαρδοι, λοιπόν, είναι οι ταλαίπωροι Ιουδαίοι, ενώ οι προερχόμενοι από τα έθνη είναι εντελώς πρόθυμοι στην υπακοή, και αυτό μαρτυρείται από την ίδια την εμπειρία. Ο άνθρωπος αναβλέπει αμέσως, αποβάλλοντας την τύφλωση μαζί με το πλύσιμο του πηλού, και επιστρέφει βλέποντας. Διότι δεν ήταν δυνατόν να γίνει διαφορετικά από το θέλημα του Χριστού. Καλό πράγμα, επομένως, είναι η πίστη, η οποία κάνει τη θεόσδοτη χάρη να ενεργεί μέσα μας, ενώ η διψυχία είναι επιζήμια. Διότι «ο δίψυχος άνθρωπος είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του», όπως είναι γραμμένο, και δεν θα λάβει απολύτως τίποτα από τον Κύριο. <Οι γείτονες, λοιπόν, και όσοι τον έβλεπαν προηγουμένως ότι ήταν ζητιάνος, έλεγαν: Δεν είναι αυτός που καθόταν και ζητιάνευε; Άλλος έλεγε: Όχι, αλλά του μοιάζει. Εκείνος έλεγε: Εγώ είμαι.> Τα υπερμεγέθη θαύματα είναι κάπως δύσκολο να γίνουν αποδεκτά μέσω της πίστης, και το ανέλπιστο... έχει δυσκολία στην κατανόησή του, αλλά εκτιμάται μόνο όταν γίνεται αποδεκτό στις διάνοιες κάποιων χωρίς περιττή περιέργεια. Διότι το να προσπαθεί κανείς να ερευνά βασανιστικά όσα υπερβαίνουν τον νου και τον λόγο, δεν απέχει πολύ από την ανοησία.

ΚΕΦ. Ζ'. <Ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τόση πίστη.> (A f. 114) Με δίκαιη λοιπόν απόφαση του Θεού, ο Ισραήλ εξέπεσε από την οικειότητα προς Αυτόν· αντιθέτως, προσκλήθηκαν στη θέση του και προσλήφθηκαν τα έθνη, τα οποία είχαν πιο έτοιμη την καρδιά για να πιστέψουν σε Αυτόν. Και αυτό το επιβεβαιώνει πάλι σε εμάς ο θεσπέσιος Μελωδός λέγοντας γι' αυτά· άλλοτε μεν: «Την ετοιμασία της καρδιάς τους πρόσεξε το αυτί σου»· και άλλοτε: «Πληθύνθηκαν οι ασθένειές τους, μετά από αυτά έσπευσαν». Διότι, αν και ήταν βεβαρημένοι με πολλές αμαρτίες, ωστόσο έσπευσαν να αποδεχθούν τα διδάγματα του Χριστού. Για τον Ισραήλ, όμως, ο προφητικός λόγος λέει: «Θα τους απορρίψει ο Θεός, επειδή δεν τον εισάκουσαν, και θα γίνουν περιπλανώμενοι ανάμεσα στα έθνη». <Πορευόταν σε μια πόλη που ονομαζόταν Ναΐν.> (A f. 115 b) Δες δε πώς συνδέει παράδοξα γεγονότα με άλλα παράδοξα.

Το όνομα Ιησούς, πάλι, υποδηλώνει «σωτηρία του Ιαώ», και βεβαίως το Ιωσεδέκ «δικαιοσύνη του Ιαώ»· και Ιαώ είναι ο Θεός των όλων. Ο Χριστός έχει γίνει για εμάς σωτηρία και δικαιοσύνη από τον Θεό και Πατέρα. Διότι έχουμε σωθεί εν αυτώ, έχοντας ξεφύγει από την παγίδα του θανάτου, και έχουμε δικαιωθεί διά της πίστεως, έχοντας αποτινάξει την αμαρτία που μας τυραννούσε. Επομένως (διότι θα επαναφέρω πάλι τον λόγο στην αρχή του): θα τον θεωρήσουμε βασιλιά μεν στο πρόσωπο του Ζοροβάβελ, και αρχιερέα βεβαίως στο πρόσωπο του Ιησού. Όμως, ας παρατηρήσει πάλι ο φιλομαθής την πτώση των Ιουδαίων στη ραθυμία και στην απροθυμία τους να κοπιάσουν για την ανοικοδόμηση του θείου ναού, δηλαδή της Εκκλησίας του Χριστού. Ας προσέξει επιπλέον σε αυτά και την προθυμία των εθνών, και την πολύ μεγάλη τους κινητοποίηση προς την εργατικότητα. Διότι ο Δαρείος μεν, όπως είπα, διέταξε να ανοικοδομηθεί ο ναός και να εκπληρωθούν τα πάντα προς δόξαν του Θεού που κυβερνά τα πάντα. Εκείνοι όμως ήταν οκνηροί και εντελώς απρόθυμοι για εργασία, προτιμώντας τα δικά τους συμφέροντα από εκείνα που αρέσουν στον Θεό, και ρέποντας πάρα πολύ προς τα πιο γήινα. Διότι κατασκεύαζαν, όπως λέει, για τον εαυτό τους πολυτελείς οικίες με φατνώματα. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ο θεσπέσιος Δαβίδ για τα έθνη: «Την επιθυμία των φτωχών εισάκουσες, Κύριε, στην ετοιμασία της καρδιάς τους πρόσεξε το αυτί σου». Διότι όσοι προέρχονταν από τα έθνη ήταν πιο έτοιμοι να πιστέψουν, ενώ εκείνοι από τον Ισραήλ ήταν πάρα πολύ οκνηροί.

Πώς θα ευχόταν να οδηγηθούν στην απώλεια και τα άπιστα έθνη; <Την επιθυμία των πενήτων εισάκουσε ο Κύριος.> (A f. 73.) Αυτή ήταν η επιθυμία τους, το να αξιωθούν τα μελλοντικά αγαθά· διότι, προετοιμαζόμενοι για αυτό, ετοίμαζαν την καρδιά τους να υπομένει τα πάντα.

Και οι θεσπέσιοι μαθητές μύησαν τα έθνη, διακηρύττοντας τον πλούτο, την ελπίδα, τη ζωή, τον αγιασμό του Θεού και Πατέρα. Και ανήγγειλαν ολοφάνερα ότι ο Χριστός είναι ο ένας και μόνος Υιός κατά φύση και αληθινά, ο οποίος και έχει τεθεί κληρονόμος των πάντων. Και ερωτήθηκε μεν η παρθένος αν θα συνοδοιπορήσει με τον υπηρέτη πρόθυμα, και εκείνη συγκατένευσε αμέσως. Διότι η Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη είναι απολύτως ετοιμότατη, και θα λέγαμε ολόθερμη προς την αγάπη για τον Χριστό. Και μαρτυρεί λέγοντας ο θεσπέσιος Δαβίδ για το ποίμνιο από τα έθνη: «Στην ετοιμασία της καρδιάς τους έδωσε προσοχή το αυτί σου». Και αφού ενώθηκε πλέον ο Ισαάκ με τη Ρεβέκκα, αναφέρεται: «Παρηγορήθηκε για τη μητέρα του». Μπορούμε λοιπόν μέσα από αυτό να κατανοήσουμε ότι ο Χριστός λυπήθηκε επειδή εξαιτίας της απιστίας της νεκρώθηκε τρόπον τινά η Συναγωγή των Ιουδαίων, από την οποία γεννήθηκε και ο ίδιος κατά σάρκα. Επειδή όμως έγινε νυμφίος της Εκκλησίας που προέρχεται από τα έθνη, έπαυσε κατά κάποιον τρόπο η κατήφειά του για εκείνην. Διότι έχει ειπωθεί κάπου μέσω της φωνής των προφητών προς την Εκκλησία: «Και όπως ευφραίνεται ο νυμφίος για τη νύμφη, έτσι θα ευφρανθεί ο Κύριος για σένα». Δι' αυτού και μετ' αυτού, ας είναι η δόξα στον Θεό και Πατέρα μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Μάρτυρας γι' αυτό θα μπορούσε να γίνει σε εμάς και ο θεσπέσιος Δαβίδ, λέγοντας τα εξής γι' αυτούς: «Την επιθυμία των πενήτων εισάκουσες, Κύριε, στην ετοιμασία της καρδιάς τους έδωσε προσοχή το αυτί σου.» Διότι, κατά κάποιον τρόπο, ο λαός της πίστεως είναι πάντοτε πιο έτοιμος για υπακοή, αν και όσοι προέρχονταν από τον Ισραήλ είχαν προηγουμένως εμπλουτιστεί με την παιδεία του νόμου.

«Ένεκεν τίνος» Εξαιτίας του ανθρώπου παρόργισε ο διάβολος τον Θεό, ανατρέποντάς τον με την πλάνη των ειδώλων. «Είπε γάρ εν καρδία» Δηλαδή όσο και αν καταβροχθίσω τον άνθρωπο, δεν υπάρχει κανείς που να τον αναζητά, λέει ο διάβολος. «Βλέπεις» Ο Θεός λέει προς τον διάβολο: Βλέπεις ότι εσύ είσαι αυτός που βλάπτει τον άνθρωπό μου. «Του παραδούναι» Διότι τα πάντα κάνεις, ώστε να κατέχεται ο άνθρωπος στα χέρια σου. «Σοι ουν» Προς τον Θεό, είναι φανερό, βόησαν οι πτωχοί τω πνεύματι και όσοι απορφανίστηκαν από τον κόσμο, ώστε να φρουρούνται από Αυτόν. «Σύντριψον» Του διαβόλου, είναι φανερό· διότι αυτός είναι και αμαρτωλός και πονηρός. Τον βραχίονα αυτού, δηλαδή την ισχύ, κατάργησε, για να μη λυμαίνεται τον άνθρωπο. «Ζητηθήσεται» Δηλαδή, εάν αναζητηθεί το τέλος της, δεν βρίσκεται· διότι είναι πολλή. «Βασιλεύσει» Διότι η βασιλεία του Χριστού και Θεού είναι βασιλεία αιώνια, χωρίς διαδοχή και ατελεύτητη. «Απολείσθε» Οι δαίμονες από τον άνθρωπο· διότι ο άνθρωπος είναι γη νοητή. «Την επιθυμίαν» Τη θέληση των δικαίων και την ετοιμασία της καρδιάς τους. Εννοεί δε τις αγαθές πράξεις, και ο Θεός εισακούει και επιβλέπει και χαίρει για αυτές. «Κρίναι» Διότι των ορφανών και των ταπεινών υπερασπιστής και βοηθός είναι ο Θεός, μέσω του οποίου το θράσος των αλαζόνων πίπτει και θεωρείται ως μηδέν, και το φρύαγμα επί της γης λογίζεται ως μηδέν.

Η ετοιμασία, λοιπόν, του Ευαγγελίου δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο άριστος βίος. Όπως ακριβώς έλεγε ο Προφήτης: «Την ετοιμασία της καρδιάς τους πρόσεξε το αυτί σου», δηλαδή την προπαρασκευή. «Του Ευαγγελίου», λέει, «της ειρήνης»· και δικαιολογημένα. Διότι, επειδή έκανε λόγο για πόλεμο και μάχη, δείχνει ότι τη μάχη πρέπει να τη διεξάγουμε εναντίον των δαιμόνων· επειδή το Ευαγγέλιο είναι Ευαγγέλιο ειρήνης. Εκείνος ο πόλεμος καταλύει έναν άλλον πόλεμο, τον πόλεμο εναντίον του Θεού· αν πολεμούμε τον διάβολο, ειρηνεύουμε με τον Θεό. Μη φοβάσαι, λοιπόν, αγαπητέ, είναι Ευαγγέλιο· η νίκη έχει ήδη επιτευχθεί.

Ο Κύριος θα βασιλεύει στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος. Εδώ αποκρίνεται προς εκείνους που θορυβούνται και ταράζονται, εξαιτίας του ότι όσοι αμαρτάνουν δεν τιμωρούνται αμέσως. Τι, λέει, φοβάσαι; Τι σε τρομάζει; Μήπως είναι προσωρινός ο δικαστής; Μήπως έχει τέλος η βασιλεία του; Ακόμη και αν δεν τιμωρηθεί τώρα, οπωσδήποτε θα τιμωρηθεί. Διότι Εκείνος που απαιτεί την τιμωρία παραμένει, και βασιλεύει αδιάκοπα. Θα αφανιστείτε, έθνη, από τη γη του. Την επιθυμία των πενήτων εισάκουσες, Κύριε· στην προετοιμασία της καρδιάς τους έδωσε προσοχή το αυτί σου. Άλλος: Την πρόθεση της καρδιάς τους αφουγκράστηκε το αυτί σου. Άλλος: Θα προετοιμάσεις την καρδιά τους για να δώσει προσοχή το αυτί σου. Για να αποδώσεις δικαιοσύνη στο ορφανό και στον ταπεινό, ώστε να μην εξακολουθήσει πλέον να υπερηφανεύεται ο άνθρωπος πάνω στη γη. Άλλος: Για να αποδώσεις δικαιοσύνη στο ορφανό και στον συντριμμένο.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

Βλέπεις ότι εσύ θείο «πόνο και θυμό» θα παραθέσεις από μέρους σου, «για να παραδώσεις τον εαυτό σου στα χέρια» του Θεού. Λοιπόν, «σε σένα», τον ελεήμονα Θεό, «έχει αφεθεί ο φτωχός, στο ορφανό εσύ στάθηκες βοηθός». «Σύντριψε τον βραχίονα του αμαρτωλού και πονηρού», είτε του Γολιάθ είτε του διαβόλου, και η συντριβή αυτή, αν «αναζητηθεί ως αμαρτία, δεν πρόκειται να βρεθεί», έστω κι αν μύριες φορές μπορέσει κανείς να συντρίψει τέτοιους εχθρούς. «Και θα βασιλεύσει στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος». Διότι η βασιλεία Του δεν έχει τέλος, όπως ακριβώς δεν έχει ούτε αρχή. «Θα αφανιστείτε, έθνη, από τη γη Του». Όσα έθνη δεν έχετε τέτοια πίστη σε Αυτόν, αρμόζει να αφανιστείτε από τη γη Του. «Την» ευσεβή «επιθυμία των φτωχών εισάκουσες, Κύριε, στην» αγαθή «προετοιμασία της καρδιάς τους έδωσε προσοχή το αυτί σου». «Για να αποδώσεις δικαιοσύνη στο ορφανό και τον ταπεινό» από τα χέρια όσων είναι ισχυρότεροί του, «ώστε να μην συνεχίσει πλέον να καυχιέται ο άνθρωπος πάνω στη γη», επαιρόμενος με αλαζονεία.