Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 90:11

Διότι αυτό σημαίνει η λέξη «κύκλω». Επειδή, όπως ακριβώς τα τείχη των πόλεων, τα οποία τις περιβάλλουν κυκλικά, αποκρούουν από παντού τις επιθέσεις των εχθρών, έτσι και ο άγγελος, και υψώνει προστατευτικό τείχος από μπροστά, και φυλάσσει τα νώτα, και δεν αφήνει αφύλακτες ούτε τις πλαϊνές πλευρές. Γι' αυτό λέγει: «Θα πέσουν από το πλευρό σου χίλιοι, και δέκα χιλιάδες από τα δεξιά σου· σε εσένα όμως κανένα πλήγμα των εχθρών δεν θα πλησιάσει, διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για εσένα».

Διότι σε ποιον άλλον θα άρμοζε η ικανότητα να ζωοποιεί αιώνια εκείνους που ακούνε τα λόγια του, αν όχι σε αυτόν που είναι εκ φύσεως Θεός; Ο θείος λόγος βέβαια τηρείται, όχι όταν κάποιος παραβαίνει τη θεία εντολή, αλλά όταν εμμένει σε αυτήν και πράττει χωρίς αναβολή αυτό που έχει προσταχθεί, και με κανέναν τρόπο δεν κατηγορείται για αδράνεια ως προς τους θείους νόμους. Παρατήρησε όμως πάλι πόση ακρίβεια έχει ο λόγος· διότι δεν περιορίστηκε να πει, «Εάν κάποιος ακούσει τον λόγο μου», αλλά, «Εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου». Διότι τον λόγο του Θεού τον δέχονται στα αυτιά τους όχι μόνο άνθρωποι ένοχοι αμαρτιών, αλλά και το ίδιο το ανόσιο πλήθος των δαιμόνων. Μάλιστα και ο ηγέτης όλων, ο Σατανάς, όταν τολμούσε να πειράξει τον Κύριό μας Ιησού Χριστό στην έρημο, λακτίζοντας προς τα κέντρα εξαιτίας της πολλής αγριότητας του ήθους του, του παρέθετε θείο λόγο λέγοντας: «Είναι γραμμένο ότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για εσένα, να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου». Επομένως, ο λόγος της σωτηρίας δεν βρίσκεται στην απλή ακρόαση, ούτε η ζωή έγκειται μόνο στη μάθηση, αλλά στο να τηρήσει κανείς αυτό που άκουσε, και να θέτει τον θείο λόγο ως κανόνα και ρυθμιστή της ζωής του.

Διότι μας διασφαλίζει με άρρητη δύναμη, και με τις επικουρίες των αγίων αγγέλων· «Διότι θα δώσει εντολή», λέγει, «στους αγγέλους του για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν σε όλες τις οδούς σου·» και «Άγγελος Κυρίου θα στρατοπεδεύσει γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους λυτρώσει.» Και φτάνουμε μέσω αυτού στην επίγνωση του Πατρός, και γι' αυτό έχει γίνει και θύρα, και πύλη, και οδός. Είπε άλλωστε ότι: «Εγώ είμαι η θύρα, και η οδός, και κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα, παρά μόνο δι' εμού.» Είναι δε και αποτύπωμα, δηλαδή η μορφή, και το είδος Εκείνου που τον γέννησε, και χαρακτήρας της υποστάσεώς του, και εικόνα, και απαύγασμα της δόξας του. <Και δεν θα έχεις τον ήλιο ως φως της ημέρας, ούτε η ανατολή της σελήνης θα σε φωτίζει τη νύχτα, αλλά θα είναι σε σένα ο Κύριος φως αιώνιο, και ο Θεός η δόξα σου. Διότι δεν θα δύσει ο ήλιος για σένα, και η σελήνη δεν θα εκλείψει. Διότι ο Κύριος θα είναι σε σένα φως αιώνιο.> Ορισμένοι θέλουν μέσω του νοήματος των προκείμενων λόγων να μας οδηγήσουν στο να υποθέσουμε κάτι τέτοιο.

Διότι είναι γραμμένο: «Αυτός που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου, θα καταλύσει υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού». Διότι θα δώσει εντολή στους άγιους αγγέλους να μας διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους μας και να μας σηκώσουν στα χέρια τους, μήπως τυχόν σκοντάψουμε το πόδι μας σε πέτρα. Και είναι αληθές ότι: «Άγγελος Κυρίου θα στρατοπεδεύσει γύρω από αυτούς που Τον φοβούνται, και θα τους ελευθερώσει». <Δεν θα σπαρεί πλέον τίποτα από το όνομά σου.> Είναι σαν να έλεγε πάλι: Δεν θα είσαι πλέον διασκορπισμένος σε όλα τα έθνη, ούτε αιχμάλωτος πολέμου και περιπλανώμενος, ούτε θα βρίσκεσαι πολύ μακριά από την πατρίδα σου, υπομένοντας σκληρότατη δουλεία σε πόλεις εχθρών, οικτρά, ελεεινά και άθλια σκορπισμένος. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι ο προφήτης Ναούμ έζησε πριν από τη δεύτερη αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα, και μετά από αυτά τα λόγια του προφήτη, ο Ιούδας κυριεύτηκε και οδηγήθηκε στην αιχμαλωσία, και υποδουλώθηκε στους Ασσυρίους.

Μπορείς να το εννοήσεις και ως εξής: φαίνεται να ομολογούν μέσω του «Εσύ είσαι ο ίδιος ο βασιλιάς μου και ο Θεός μου», ότι πάντοτε παραμένεις ο ίδιος και αμετάβλητος. Επομένως, εφόσον, λέει, βοηθός των απογόνων του Ισραήλ είναι ο παντοδύναμος και ανίκητος, και δεν είναι δυνατόν να υποπτευθούμε ότι η δύναμή του έχει εξασθενήσει, δεν απομένει λοιπόν τίποτα άλλο να σκεφτούμε, παρά ότι έχουμε αμαρτήσει. Για τον λόγο αυτό έχουμε παραβλεφθεί και έχουμε πέσει, και έχουμε ως μόνη ελπίδα την παροχή της δικής σου γαληνότητας και φιλανθρωπίας. Διότι εσύ είσαι αυτός που παραγγέλλει τις σωτηρίες του Ιακώβ, αντί του, που υπόσχεται. και είχε υποσχεθεί ο Θεός στον θεσπέσιο Αβραάμ και στους απογόνους του, ότι θα διασώσει όλο το γένος που θα προερχόταν από αυτούς. (K f. 86, I f. 224) Διότι είναι γραμμένο ότι «Στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου». Ή το «δώσε εντολή» σημαίνει, νεύσε μόνο, και ο λαός σου θα απολαύσει τη σωτηρία. <Με τη δύναμή σου θα κατακερατώσουμε τους εχθρούς μας.> (L f. 116 b) Τα κερασφόρα ζώα έχουν λάβει από τη φύση το κέρας ως όπλο, εμείς όμως έχουμε ως κέρας σωτηρίας και νικηφόρο όπλο το δικό σου όνομα. Διότι ούτε σε τόξο, ούτε σε άλλα όπλα έχω θάρρος, επειδή έλαβα πείρα της δικής σου δυνάμεως, έχοντας ήδη κατανικήσει τους αντιπάλους μέσω εσού. (B f. 160) Και των αγίων κέρας είναι ο Κύριος. Ενώ στον Δανιήλ τα κέρατα σημαίνουν βασιλείες. Και αλλού λέει: «Υπερασπιστής μου και κέρας της σωτηρίας μου».

Αφορμή δε για αυτή τους την αντίληψη στάθηκε ο Σατανάς· διότι αυτός έτσι κατανόησε τους στίχους· και αυτό ας το δούμε από τα ευαγγελικά κείμενα. Διότι, όταν τον πείραζε, τον ανέβασε στο πτερύγιο του ναού, και μάλιστα έλεγε: «Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω εδώ. Διότι είναι γραμμένο ότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για εσένα, να σε διαφυλάξουν σε όλες τις οδούς σου». Επειδή δηλαδή ο Σατανάς είναι συκοφάντης και πλάνος, αποδίδει αυτά που έχουν ειπωθεί για εμάς και στο ίδιο το πρόσωπο του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού. Αλλά εμείς δεν τα κατανοούμε έτσι, όπως συνηθίζει να τα κατανοεί ο Σατανάς. Αν πάλι οι Αρειανοί τα έχουν κατανοήσει έτσι, δεν είναι καθόλου παράξενο· διότι ακολουθούν τον δικό τους πατέρα. Διότι ο Σατανάς είναι ψεύτης, και η αλήθεια δεν υπάρχει μέσα του, σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρα. Και λίγο πιο κάτω: Διότι, αν είναι αληθές κάτι τέτοιο σύμφωνα με αυτούς, εμείς μεν έχουμε κάνει ελπίδα μας τον ίδιο τον Χριστό, αυτός δε έχει ως καταφυγή τον Πατέρα· επομένως, έχουμε προστρέξει σε κάποιον που δέχεται βοήθεια, και ονομάζουμε Σωτήρα εκείνον που σώζεται από άλλον.

Ίσος και όμοιος κατά πάντα είναι με τον Πατέρα ο Υιός, και είναι χαρακτήρας της υποστάσεώς Του, εικόνα και απαύγασμα της δόξας Του, Ύψιστος είναι όπως ακριβώς ο Πατέρας. <Μάστιγα δεν θα πλησιάσει το σκήνωμά σου.> (B f. 275 b, H f. 598) Το σκήνωμα στη θεόπνευστη Γραφή δεν δηλώνει πάντοτε το σώμα, αλλά είτε πόλη, είτε χώρα, είτε οίκο. Αυτό το επιβεβαιώνει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Αν θα ανεβώ στο κρεβάτι της στρωμνής μου, αν θα δώσω ύπνο στα μάτια μου, και στα βλέφαρά μου νυσταγμό, και ανάπαυση στους κροτάφους μου, έως ότου βρω τόπο για τον Κύριο, σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ.» <Διότι στους αγγέλους Του θα δώσει εντολή για εσένα.> (B f. 375 b, H f. 398 b) Αυτούς τους στίχους χρησιμοποίησε ο Σατανάς, λέγοντάς τους για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό, σαν να επρόκειτο για κοινό άνθρωπο. Επειδή, δηλαδή, είναι ολόκληρος σκοτάδι και έχει εσκοτισμένη τη διάνοια, δεν κατανόησε τη δύναμη των όσων ειπώθηκαν: ότι ο ψαλμός λέγεται εκ μέρους κάθε δικαίου που βοηθείται από τον Ύψιστο, ο οποίος είναι ο Θεός του ουρανού.

Στην κλίμακα στηριζόταν ο Χριστός, επειδή τα άγια πνεύματα φθάνουν μέχρι αυτόν και τον έχουν ως επιστάτη· όχι επειδή είναι όμοιος με αυτά, αλλά ως Θεός και Κύριος. Είπε δε κάπου και ο Δαβίδ προς κάθε άνθρωπο που επιλέγει να κατοικεί υπό την προστασία του Υψίστου: «Διότι στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου. Θα σε σηκώσουν στα χέρια τους, μήπως τυχόν και χτυπήσεις σε πέτρα το πόδι σου. Πάνω σε ασπίδα και σε βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα». Διότι έχουμε πατήσει πάνω σε φίδια και σκορπιούς, και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, εφόσον ο Χριστός μας δίνει την εξουσία.

Διότι κεφαλή των πιστών είναι ο ίδιος ο Χριστός. Το ότι δε, καθώς ο Σωτήρας όλων Χριστός σώζει τους δικούς του και τους εξάγει από την κακία του κόσμου, θα παρίσταται λειτουργώντας και το πλήθος των αγγέλων, το οποίο είναι φανερό ότι εκπληρώνει τη διακονία που του έχει ανατεθεί, μπορεί κανείς να το αντιληφθεί εύκολα και πάλι από τα εξής: Διότι, όταν πλέον αναχωρούσε ο Λάβαν και επέστρεφε ειρηνικά στο σπίτι του, «σηκώνοντας τα μάτια του», λέει, «ο Ιακώβ είδε στρατόπεδο παρατεταγμένο, και τον συνάντησαν οι άγγελοι του Θεού. Και είπε ο Ιακώβ όταν τους είδε: Αυτό είναι στρατόπεδο του Θεού, και ονόμασε τον τόπο εκείνο Παρεμβολές». Έχει δε γραφτεί ότι «άγγελος Κυρίου θα στρατοπεδεύσει γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους λυτρώσει». Και πάλι, ότι «στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου». Πραγματικά σώζει όλους όσοι τον αγαπούν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου και μαζί με τον οποίο ανήκει η δόξα στον Θεό και Πατέρα μαζί με το Άγιο Πνεύμα στους αιώνες των αιώνων.

Παραίνεση 29η. Αδελφοί, εάν κάποιος από τους πιο ευλαβείς αδελφούς, ενώ στέκεται στη σύναξη ή περπατά, πάθει σκοτοδίνη και πέσει ξαφνικά κάτω, δεν πρέπει να απορείτε γι' αυτό, ούτε να εκπλήσσεστε. Πρέπει μάλλον να ικετεύετε τον Θεό με όλη σας τη διάνοια, ώστε να μας σκεπάζει σε όλα. Διότι, εάν τον υπηρετούμε με αληθινή καρδιά, δεν θα επιτρέψει να πειραστούμε πάνω από τις δυνάμεις μας, αλλά και όταν πειραστούμε, θα μας λυτρώσει. Έτσι γράφει άλλωστε στον ψαλμό: Τον Ύψιστο έκανες καταφυγή σου· δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα πλησιάσει στο σκήνωμά σου· διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για εσένα, να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου, και θα σε σηκώσουν στα χέρια, μήπως και σκοντάψει το πόδι σου σε πέτρα. Πάνω σε ασπίδα και σε βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα. Επειδή σε εμένα ήλπισε, θα τον λυτρώσω· θα τον σκεπάσω, επειδή γνώρισε το όνομά μου. Θα με επικαλεστεί, και θα τον εισακούσω· μαζί του είμαι στη θλίψη· θα τον ελευθερώσω, και θα τον δοξάσω. Με μακροημέρευση θα τον χορτάσω, και θα του δείξω τη σωτηρία μου. Και πάλι: Εκείνοι που έχουν πεποίθηση στον Κύριο είναι σαν το όρος Σιών· δεν θα σαλευτεί εις τον αιώνα εκείνος που κατοικεί στην Ιερουσαλήμ. Και πάλι: Νέος ήμουν και πλέον γέρασα, και δεν είδα δίκαιο να έχει εγκαταλειφθεί, ούτε τους απογόνους του να ζητούν ψωμί.

Διότι ανέμενε την παρουσία του Χριστού, όπως λέγει: «για σένα έχει γραφτεί ότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα και θα σε σηκώσουν στα χέρια τους». Επειδή άκουγε πάντοτε τους προφήτες να εξαγγέλλουν την παρουσία του Χριστού, και ότι θα υπάρξει λύτρωση για όσους αμάρτησαν και μετανοούν μέσω του Χριστού, νόμιζε ότι θα τύχαινε κάποιου ελέους. Όταν όμως είδε ο άθλιος ότι ο Χριστός δεν αποδέχθηκε την επιστροφή του προς σωτηρία, άνοιξε το στόμα του και ξέρασε βλασφημία κατά του ίδιου του Δεσπότη, εμφυτεύοντας στους ανθρώπους την υπόνοια να αρνούνται μεν τον υπαρκτό, και να αναζητούν τον ανύπαρκτο. Έτσι λοιπόν, και αυτοί θα ελεγχθούν ως απολύτως εξαπατημένοι. Διότι ο Σηθ πέθανε και τα έτη της ζωής του έχουν καταγραφεί. Αφού έζησε εννιακόσια δώδεκα έτη, απέδωσε το κοινό χρέος, έχοντας γεννήσει υιούς και θυγατέρες, όπως αναφέρει η Θεία Γραφή. Κατά διαδοχή δε, το παιδί του, που ονομαζόταν Ενώς, αφού έζησε και αυτός εννιακόσια πέντε έτη εγκατέλειψε τον παρόντα βίο, έχοντας γεννήσει υιούς και θυγατέρες, όπως καταγράφει το ίδιο βιβλίο της αλήθειας. 10.

Επομένως, δεν πρέπει να διαστρέφουμε την αλήθεια εκβιάζοντάς την. Εξάλλου, εάν, σύμφωνα με τον Ακύλα, έχει λεχθεί προς τον ίδιο τον Κύριο: «Διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσα κατοικία σου»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Διότι εσύ, Κύριε, είσαι η αφοβία μου, ύψιστη έθεσες την κατοικία σου», και αν ο λόγος αναφέρεται, όπως θα πίστευαν οι Ιουδαίοι, στον Θεό των όλων, πώς συνδέεται αμέσως μετά, σύμφωνα με τον Ακύλα, το: «Δεν θα στραφεί εναντίον σου κακό, και μάστιγα δεν θα πλησιάσει στη σκέπη σου· διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του να σε φυλάξουν σε όλες τις οδούς σου. Στις παλάμες τους θα σε σηκώσουν, μήπως τυχόν σκοντάψει σε πέτρα το πόδι σου»· και σύμφωνα με τον Σύμμαχο, μετά το «Εσύ, Κύριε, είσαι η αφοβία μου, ύψιστη έθεσες την κατοικία σου», πώς προστίθεται το: «Δεν θα σε καταβάλει το κακό, ούτε μάστιγα θα πλησιάσει στη σκηνή σου. Διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους για σένα να σε φυλάξουν σε όλες τις οδούς σου. Θα σε βαστάξουν στα χέρια τους, για να μη χτυπήσει σε πέτρα το πόδι σου»; Διότι το να λέγονται αυτά για τον Θεό των όλων, πώς να μην είναι το πιο ασεβές από όλα; Ποιος είναι, δηλαδή, αυτός που δίνει εντολή στους αγγέλους του για τον Θεό των όλων, ώστε να τον φυλάσσουν σε όλες τις οδούς του; Ή πώς θα βαστάξουν στα χέρια τους τον επί πάντων Θεό, για να μη σκοντάψει σε πέτρα το πόδι του;

Δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα πλησιάσει στο σκήνωμά σου. Διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για εσένα, ώστε να σε διαφυλάξουν σε όλες τις οδούς σου. Στα χέρια θα σε σηκώσουν, μήπως τυχόν προσκόψει το πόδι σου σε λίθο.

Διότι φύλαγαν το σκήνωμά του, ώστε να μην πλησιάσει σε αυτό μάστιγα· φρουρούσαν δε και τα πόδια του, για να μην σκοντάψουν ούτε στο πιο μικρό και ευτελές.

Και αυτά μεν κατά λέξη· σύμφωνα όμως με το νόημα, επισκήνωμα του Σωτήρα μας έχει αποδειχθεί η Εκκλησία του· αλλά και σώμα του είναι ο λαός του, σύμφωνα με τον Απόστολο που είπε: «Εσείς δε είστε σώμα Χριστού, και μέλη κατά το μέρος που αναλογεί στον καθένα». Θα μπορούσαν, λοιπόν, από τα μέλη του σώματος του Χριστού άλλοι μεν να είναι τα μάτια, άλλοι τα αυτιά και άλλοι τα χέρια· σύμφωνα με αυτά λοιπόν θα υπάρχουν και άλλοι που είναι τα πόδια, για τα οποία έχει ειπωθεί: «Πόσο ωραία είναι τα πόδια αυτών που ευαγγελίζονται τα αγαθά!». Για αυτά τα πόδια, λοιπόν, προκειμένου να μην προσκρούσει κανείς το πόδι του σε πέτρα, ούτε να σκανδαλιστεί στον δρόμο, αλλά να διατρέξει ομαλά και ανεμπόδιστα την πορεία του Ευαγγελίου, έχουν εγκατασταθεί άγγελοι να φρουρούν ως φύλακες του προαναφερθέντος σκηνώματος. Και πάλι, υπάρχουν άλλοι άγγελοι στους οποίους έχουν εμπιστευθεί τις εκκλησίες του Χριστού που έχουν ιδρυθεί σε ολόκληρη τη γη. Αυτά όμως, μη κατανοώντας τα ο διάβολος – διότι πώς ή από πού θα μπορούσε αυτός να κατανοήσει τα λόγια του θείου Πνεύματος; – κατά τον πειρασμό του Σωτήρα, αφού τον ανέβασε στο πτερύγιο του ναού, του είπε: «Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω. Διότι είναι γραμμένο, ότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα, και θα σε σηκώσουν στα χέρια τους, για να μην προσκρούσεις ποτέ το πόδι σου σε πέτρα».

Διότι δεν ήθελε να παραθέσει τον έλεγχο εναντίον του. Ειδάλλως, θα έπρεπε να είχε αναλογιστεί με τη δική του σύνεση ότι δεν άρμοζε στο ίδιο πρόσωπο αφενός το να μπορεί να πατά και να καταπατά τέτοιες αρχοντικές δυνάμεις, και αφετέρου το να μην προσκρούσει το πόδι του σε πέτρα, ώστε να έχει δήθεν ανάγκη από αγγελική φύλαξη και βοήθεια. Αλλά εκείνος μεν, χωρίς να κατανοεί, χρησιμοποίησε τον λόγο της προκείμενης προφητείας, επειδή είχε διαπιστώσει ότι τα υπόλοιπα είχαν εκπληρωθεί στο πρόσωπό Του. Ο δε Σωτήρας δεν αρνείται βέβαια ότι το λόγιο ειπώθηκε γι' Αυτόν· επειδή όμως ο διάβολος δεν το κατανοούσε, τον αφήνει, δίνοντάς του την κατάλληλη απάντηση. Εμείς δε, με τη χάρη του ίδιου του Σωτήρα μας, το πώς έχουμε εξετάσει τα σχετικά με αυτά τα χωρία, εναπόκειται στους αναγνώστες να το διακρίνουν μέσα από όσα έχουν λεχθεί.

Ως επιστέγασμα όλων και ως ύστατη νίκη του Σωτήρα μας εναντίον όλων παρουσιάζεται το: «Επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα πατήσεις και θα καταπατήσεις δράκοντα και λιοντάρι». Θεωρώ δε ότι μέσω αυτών υποδηλώνονται οι αρχές και οι εξουσίες, οι κοσμοκράτορες και τα πνεύματα της πονηρίας. Λέγεται, λοιπόν, ότι επάνω σε αυτές πατά και καταπατά τόσα θηρία ο ίδιος ο Σωτήρας με τα θειότερα βήματα της ένθεης δύναμής του· ενώ το να μη σκοντάφτει πουθενά και το να μη στέκεται κανείς εμπόδιο στις πιο σωματικές του ενέργειες, το ανέλαβαν οι άγγελοι ως διακονία. Αλλά όπως ακριβώς λεγόταν για το σωματικό του σκήνωμα: «Μάστιγα δεν θα πλησιάσει στο σκήνωμά σου», και ακολουθούσε η αιτιολογία: «Διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα»· έτσι και τώρα, μετά το «Επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις δράκοντα και λιοντάρι», προστίθεται πάλι η αιτία, η οποία δεν ανάγεται στους αγγέλους, αλλά στον ίδιο τον Ύψιστο, εκ προσώπου του οποίου έχει ειπωθεί: «Επειδή ήλπισε σε εμένα, θα τον λυτρώσω». Το πώς όμως ήλπισε σε αυτόν, το δίδαξε προηγουμένως ο λόγος λέγοντας: «Αυτός που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου»· και, «Θα πει στον Κύριο: Είσαι αντιλήπτοράς μου και καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίσω σε αυτόν».

«Δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα ζυγώσει το σκήνωμά σου· διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα· θα σε σηκώσουν στα χέρια, μήπως και σκοντάψεις το πόδι σου σε πέτρα. Πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα.» Αυτές τις λέξεις χρησιμοποίησε ο διάβολος κατά τον πειρασμό του Σωτήρα μας. Δες λοιπόν με ποιον τρόπο ο ψαλμός απευθύνεται προς τον ίδιο τον Κύριο: «διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες καταφυγή σου». Διότι εσύ ο ίδιος, λέει, είσαι η δική μου ελπίδα, ω Κύριε, και έθεσες ως καταφυγή σου τον ανώτερό σου, τον ίδιο τον Ύψιστο Θεό που είναι πάνω από όλα, τον ίδιο σου τον Πατέρα, χάρη στον οποίο «δεν θα σε πλησιάσουν κακά», εσένα τον δικό μου Κύριο, «και μάστιγα δεν θα ζυγώσει το σκήνωμά σου»· διότι, έστω κι αν ασεβείς άνθρωποι επιχειρήσουν να σε μαστιγώσουν, αφού ενανθρώπησες, και να σε παραδώσουν στον θάνατο, ωστόσο η μάστιγα του Θεού δεν πρόκειται να πλησιάσει το δικό σου σκήνωμα, δηλαδή το σώμα, το οποίο προφανώς ενδύθηκες όταν ενανθρώπησες για εμάς. Ακολούθως, με αυτά τα λόγια θα εφαρμόσεις σε αυτόν τα όσα δηλώνονται σε ολόκληρο τον ψαλμό, τα οποία και εμείς θα εξετάσουμε στον κατάλληλο καιρό. 〈Από τον Ωσηέ.〉 «Δεν πρόκειται να εγκαταλείψω τον Ιακώβ ώστε να εξαλειφθεί, διότι εγώ είμαι Θεός και όχι άνθρωπος, Άγιος εντός σου, και δεν θα εισέλθω σε πόλη. Οπίσω του Κυρίου θα πορευθώ.»

Αλλά και καθένας που προσέρχεται γνήσια στο μυστήριο του λουτρού, έχοντας παραλάβει τη θεολογία περί του Χριστού, θα αντικρίσει τη δόξα του, και θα μπορούσε να πει παρόμοια με τον Παύλο: «αν και γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, τώρα όμως πλέον δεν τον γνωρίζουμε έτσι». 〈Από τον Ψαλμό〉 90. «Εκείνος που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου, θα διαμείνει υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού. Θα πει στον Κύριο: Είσαι ο αντιλήπτοράς μου και η καταφυγή μου· ο Θεός μου, βοηθός μου, και σε αυτόν θα ελπίσω· διότι αυτός θα με λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών, και από λόγο ταραχώδη. Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις πτέρυγές του θα ελπίσεις· σαν όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθεια του. Δεν θα φοβηθείς από νυχτερινό φόβο, από βέλος που πετά την ημέρα, από πράγμα που διαπορεύεται στο σκοτάδι, από συμφορά και μεσημβρινό δαιμόνιο. Θα πέσουν από το πλευρό σου χίλιοι, και δέκα χιλιάδες από τα δεξιά σου, σε εσένα όμως δεν θα πλησιάσει. Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις, και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών. Διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου· έθεσες τον Ύψιστο ως καταφυγή σου. Δεν θα έρθουν σε εσένα κακά, και μάστιγα δεν θα πλησιάσει τη σκηνή σου· διότι στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για εσένα, να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου· στα χέρια θα σε σηκώσουν, μήπως και χτυπήσεις το πόδι σου σε πέτρα. Πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα.»

Και αυτά θα συμβούν, λέει, σε σένα, τον Χριστό του Θεού, επειδή εσύ ο ίδιος, ω «Κύριε», που τυγχάνει να είσαι η δική μου «ελπίδα», «τον Ύψιστο έθεσες ως καταφύγιό σου». Εδώ θα παρατηρήσεις με ποιον τρόπο ο προφήτης λέει προς τον ίδιο τον Κύριο: «διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες καταφύγιό σου», διακρίνοντας με ακρίβεια τον έναν ξεχωριστά ως Κύριο και τον Πατέρα αυτού, ως Ύψιστο Θεό. Γι' αυτό, επειδή ακριβώς ο Χριστός έχει θέσει Αυτόν, τον Πατέρα και Ύψιστο Θεό, ως δικό του καταφύγιο, ειπώθηκε σε αυτόν το: «δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα αγγίξει το σκήνωμά σου· διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν σε όλες τις οδούς σου· στα χέρια θα σε σηκώσουν, μήπως και σκοντάψει το πόδι σου σε λίθο».

Επειδή, λοιπόν, «εσύ, Κύριε, έθεσες τον Ύψιστο ως καταφύγιό σου», για τον λόγο αυτό «δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα αγγίξει το σκήνωμά σου». Ως «μάστιγες» θα μπορούσες να βρεις να ονομάζονται στα Ευαγγέλια οι δαιμονικές ενέργειες, για τις οποίες λέει ότι είναι αδύνατον να τολμήσουν καν να πλησιάσουν το σκήνωμα του Χριστού, δηλαδή το σώμα του. Διότι πώς θα μπορούσαν, όταν εκείνος με έναν μόνο λόγο τις εκδίωκε από τους ανθρώπους; Γι' αυτό το σκήνωμα, εξάλλου, ορκίστηκε κάποτε και ο Δαβίδ στον Κύριο και έκανε τάμα στον Θεό του Ιακώβ, λέγοντας: «Εάν ανεβώ στην κλίνη της στρωμνής μου, εάν δώσω ύπνο στους οφθαλμούς μου και στα βλέφαρά μου νυσταγμό και ανάπαυση στους κροτάφους μου, έως ότου βρω τόπο για τον Κύριο, σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ». Και εξαιτίας αυτού ακριβώς του σκηνώματος ελέγετο το: «δεν θα φοβηθείς από νυχτερινό φόβο», και το «αυτός θα σε γλιτώσει από την παγίδα των κυνηγών, και από ταραχώδη λόγο», και το «δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα αγγίξει το σκήνωμά σου», καθώς και όσα πιο ανθρώπινα έχουν λεχθεί γι' αυτόν, όπως και το «στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν», και το «στα χέρια θα σε σηκώσουν, μήπως και προσκόψεις σε πέτρα το πόδι σου». Διότι αυτά δεν θα ταίριαζε να λέγονται προς τον Θεό, αλλά προς το σκήνωμά του το οποίο προσέλαβε για χάρη μας, όταν «ο Λόγος έγινε σάρκα και κατασκήνωσε ανάμεσά μας».

Μου φαίνεται σκόπιμο, για την ακριβή επιβεβαίωση των όσων έχουν ειπωθεί, να παραθέσω και τα λόγια των υπολοίπων ερμηνευτών. Από αυτούς ο μεν Ακύλας είπε τα εξής: «διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, έθεσες τον Ύψιστο κατοικία σου. Δεν θα έλθουν σε σένα κακά, και πληγή δεν θα πλησιάσει στη σκέπη σου· διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του να σε φυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου», ο δε Σύμμαχος: «διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ασφάλειά μου, ύψιστη έθεσες την κατοικία σου. Δεν θα υπερισχύσει σε σένα κακό, ούτε πληγή θα πλησιάσει στη σκηνή σου· διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους». Επομένως, μέσω ακριβώς αυτών των λόγων έχει ειπωθεί προς τον Κύριο σαν να επρόκειτο για κάποιον άλλον ανώτερο, το «θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα να σε διαφυλάσσουν σε όλους τους δρόμους· στα χέρια τους θα σε σηκώσουν» (δηλαδή εσένα τον Κύριο), «μήπως τυχόν» εσύ ο Κύριος «σκοντάψεις το πόδι σου σε πέτρα». Αυτές ακριβώς τις λέξεις χρησιμοποίησε και ο διάβολος κατά τον πειρασμό του Σωτήρος μας, όταν, αφού τον παρέλαβε «στην αγία πόλη, τον έστησε στο πτερύγιο του ιερού, και του είπε: εάν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου από εδώ κάτω· διότι είναι γραμμένο ότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα, και στα χέρια τους θα σε σηκώσουν, μήπως τυχόν σκοντάψεις το πόδι σου σε πέτρα». Προς αυτόν αποκρίθηκε ο Κύριός μας και είπε: «Είναι γραμμένο, δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεόν σου».

Διότι έχει γραφτεί: «και η σάρκα του δεν γνώρισε φθορά». Διότι η σάρκα είναι η σκηνή του Θεού· επειδή «ο Λόγος έγινε σάρκα και κατασκήνωσε ανάμεσά μας». Στη φράση «ότι στους αγγέλους [θα δώσει εντολή]»: Διότι παρίστανται οι άγγελοι και απομακρύνουν τον άνθρωπο από κάθε κακή πράξη, διώχνοντας από αυτόν τους δαίμονες. Στη φράση «στα χέρια [τους]»: Διότι στα χέρια του Θεού και των αγγέλων βαστάζεται ο άνθρωπος, ώστε να μην σκοντάψει στη λήθη· διότι η λήθη είναι σαν την πέτρα, επειδή είναι αναίσθητη. Σημαίνει δε την Ανάληψη του Κυρίου. Στη φράση «επάνω σε ασπίδα (φίδι)»: Ως ασπίδα εννοεί αυτούς που αποστρέφουν την ακοή τους από τις εντολές του Θεού. Ο βασιλίσκος με το βλέμμα του σκοτώνει τον άνθρωπο· αυτοί δε είναι οι φαρμακοί (μάγοι). Ως λιοντάρι εννοεί τον άρπαγα και τυραννικό άνθρωπο, και ως δράκοντα τους δόλιους, τους υποκριτές και τους οργίλους· όλα αυτά δε, είναι ο διάβολος. Αυτόν τον ποδοπάτησε πάνω στον σταυρό ο Χριστός και Θεός. Στη φράση «επειδή σε εμένα [ήλπισε]»: Διότι ο Θεός ελευθερώνει όλους όσους ελπίζουν σε αυτόν από κάθε κακό και τους σκεπάζει από κάθε θλίψη. Και τα δύο δε νοούνται πνευματικά ότι αναφέρονται στον Χριστό. Στη φράση «θα με επικαλεστεί»: Εννοεί τον Αδάμ, δηλαδή τον άνθρωπο. Διότι τα πάντα τα υπέμεινε ο Χριστός για χάρη του ανθρώπου. Στη λέξη «μακρότητα [ημερών]»: Εννοεί τον άνθρωπο, τον οποίο συνανέστησε και συνεκάθισε, ο οποίος είναι ο Αδάμ.

Επειδή το να μαστιγώνεται κανείς είναι χαρακτηριστικό των αμαρτωλών· όποιος όμως καταφεύγει στον Θεό, δεν θα βρεθεί ανάμεσα στους αμαρτωλούς, και εύλογα δεν μαστιγώνεται. «Διότι στους αγγέλους Του θα δώσει εντολή για σένα, για να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου. Στα χέρια τους θα σε σηκώσουν, για να μη σκοντάψει ποτέ το πόδι σου σε πέτρα». Άρα, όποιος καταφεύγει στον Θεό αποδεικνύεται Υιός Θεού· διότι τόσο μεγάλη είναι η αξία αυτών των λόγων· αυτά ακριβώς θεώρησε ο Αντίδικος ότι αναφέρονται στον Χριστό, όταν Τον πείραζε ζητώντας Του να πέσει από πάνω προς τα κάτω. Βλέπεις λοιπόν και εσύ ότι δεν λέει πως ο Θεός δίνει εντολή σε έναν άγγελο, αλλά σε πολλούς για χάρη εκείνου που καταφεύγει σε Αυτόν, ώστε αφενός να διαφυλάττουν όλους τους δρόμους του, και αφετέρου να τον σηκώνουν στα χέρια, δηλαδή να τον υποβαστάζουν. Επομένως, οι άγγελοι δεν φρουρούν μόνο, αλλά και καθοδηγούν τους ευσεβείς, για να μη σκοντάψουν τα πόδια τους· και ο Θεός όρισε να υπηρετείται ο ευρισκόμενος κάτω (ο άνθρωπος) από τις άνω δυνάμεις, προς τιμήν της εικόνας του Θεού με την οποία είναι περιβεβλημένος. Εσύ όμως να εννοήσεις ως αγγέλους και τους θεοφόρους ανθρώπους, αυτούς που έχουν τη γνώση του Θεού και μας φυλάσσουν και μας καθοδηγούν σε όλους τους δρόμους μας, δηλαδή στους τρόπους της ζωής μας, για να μη σκοντάψουμε στον λίθο του προσκόμματος και στην πέτρα του σκανδάλου.

Εσύ, λοιπόν, που έπεσες από την ύψιστη δόξα σαν αστραπή, τολμάς να λες στον Κύριο: «Ρίξε τον εαυτό σου από εδώ κάτω», σε Εκείνον για τον οποίο τα υπάρχοντα λογίζονται ως μη όντα, και να προκαλείς σε κενοδοξία Αυτόν που δεν επιδιώκει την επίδειξη; Και προσποιείσαι ότι διαβάζεις τη Γραφή για Αυτόν: «Ότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους Του για σένα, και θα σε σηκώσουν στα χέρια, για να μη σκοντάψει το πόδι σου σε πέτρα»; Και τα υπόλοιπα προσποιείσαι, αποκρύπτοντάς τα, ότι τα αγνοείς, εκείνα που προφήτευσε για εσένα και τους υπηρέτες σου: «Θα βαδίσεις επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα»;

Και το πιο σημαντικό, δεν ζητά καν από τον Θεό αυτό που έχει γραφτεί, 〈να δώσει εντολή στους αγγέλους〉 για αυτήν, 〈μήπως τυχόν σκοντάψει το σώμα της σε πέτρα〉· αλλά να δώσει εντολή στην ψυχή να εκδημήσει μετά την πτώση της σάρκας. Ω εσύ, που πλάστηκες μεν στο γένος των θηλέων, αλλά αναδείχθηκες άνδρας στο φρόνημα. Ω εσύ, που είσαι περιμάχητη στις χορείες των παρθένων και στους χορούς των μαρτύρων. Ω εσύ, που δεν πρόσφερες σε ακόλαστο δικαστή ούτε καν την απόλαυση της όψης σου. Ας επιδιώξουμε, λοιπόν, κι εμείς τη σωφροσύνη της κόρης, ας υψώσουμε τρόπαια νίκης εναντίον των ηδονών, ας συντρίψουμε την ακολασία που μας επιτίθεται, ας κρατήσουμε την ευσέβεια πιο σφιχτά και από την ίδια μας την ψυχή, ας εκμεταλλευθούμε τον δικαστή μέσα από τους πειρασμούς, ας επιδείξουμε την κατάλληλη τόλμη, 〈ας νεκρώσουμε τα μέλη〉 μας 〈τα επί της γης〉, προκειμένου να μεταπλάσει και ο Κύριος 〈το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει αυτό σύμμορφο με το δικό Του σώμα〉, στον Οποίο ανήκει η δόξα και η δύναμη εις τους αιώνας. Αμήν.

Αφού ηττήθηκε και δεν μπόρεσε να τον πείσει να πράξει το προσταζόμενο, και μάλιστα ενώ τον πίεζε τόσο μεγάλη πείνα, προχωρά σε άλλο πειρασμό, λέγοντας: «Εάν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω· διότι είναι γραμμένο: Ότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα, και θα σε σηκώσουν στα χέρια τους». Γιατί άραγε σε κάθε πειρασμό προσθέτει αυτό το «Εάν είσαι Υιός του Θεού»; Ό,τι έπραξε στους προπάτορες, το ίδιο πράττει και τώρα. Διότι, όπως τότε συκοφάντησε τον Θεό, λέγοντας ότι «Την ημέρα που θα φάτε, θα διανοιχθούν οι οφθαλμοί σας», θέλοντας με αυτά να δείξει ότι έχουν εξαπατηθεί και παραπλανηθεί, και ότι δεν έχουν λάβει καμία ευεργεσία, έτσι ακριβώς και εδώ αυτό το ίδιο υπονοεί λέγοντας ότι «Μάταια σε ονόμασε Υιό και σε εξαπάτησε με τη δωρεά· διότι, αν δεν είναι έτσι, δώσε μας μιαν απόδειξη ότι κατέχεις εκείνη τη δύναμη». Έπειτα, επειδή του μίλησε χρησιμοποιώντας τις Γραφές, παραθέτει και ο ίδιος μαρτυρία του προφήτη.

Αν καταδέχθηκε τη βοήθεια των αγγέλων —διότι λέει: «Και ιδού, άγγελος τον ενίσχυσε», το οποίο αποτελεί νόμο της ανθρώπινης φύσης— δεν ανέλαβε το θέλημα; Διότι λέει ότι «στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για σένα, και θα σε σηκώσουν στα χέρια». Αν καταδέχθηκε την εγκατάλειψη, δεν ανέλαβε το θέλημα; Διότι λέει: «Ελωΐ, ελωΐ, λιμάς αβαχθανή; δηλαδή: Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Διότι ο Θεός και Πατέρας παρέδωσε τον μονογενή του Υιό, που έγινε άνθρωπος, σε θάνατο για χάρη μας· διότι, ενώ η μεν σάρκα του ούτε εγκαταλείφθηκε ούτε χωρίστηκε από τη θεότητά του ούτε γνώρισε φθορά, ούτε η ψυχή του εγκαταλείφθηκε στον Άδη, ωστόσο ο Θεός και Πατέρας δεν λυπήθηκε τον ίδιο του τον Υιό, αλλά για χάρη μας τον παρέδωσε σε ύβρεις και ατιμώσεις και σε αδιάβλητα και αναμάρτητα πάθη και στον θάνατο. Γι' αυτό, αφού έγινε υπήκοος κατά την πατρική ευδοκία μέχρι θανάτου και περιφρόνησε την αισχύνη, στεφάνωσε τη φύση μας με δόξα και με την τιμή της αφθαρσίας.

Και λίγο πιο κάτω: «Επάνω σε ασπίδα και σε βασιλίσκο θα βαδίσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα· διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου». Όσοι όμως είναι προσκολλημένοι στη σάρκα και αγαπούν την ύλη του κόσμου, άκουσε τι ακούν από αυτόν: «Εκείνος που αγαπά πατέρα ή μητέρα περισσότερο από εμένα, δεν είναι άξιός μου». Και λίγο πιο κάτω: «Και εκείνος που δεν παίρνει τον σταυρό του και δεν ακολουθεί οπίσω μου, δεν είναι άξιός μου». Και, «όποιος δεν αποτάσσεται όλα τα υπάρχοντά του, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου». Εκείνος, λοιπόν, που θέλει να γίνει μαθητής του, και να βρεθεί άξιός του και να λάβει δύναμη από αυτόν εναντίον των πνευμάτων της πονηρίας, αποχωρίζει τον εαυτό του από κάθε σαρκική σχέση· και απογυμνώνει τον εαυτό του από κάθε εμπαθή υλική προσκόλληση, και έτσι αγωνίζεται εναντίον των αόρατων εχθρών υπέρ των εντολών του, όπως ακριβώς ο ίδιος ο Κύριος έδωσε τον εαυτό του ως πρότυπο σε εμάς, τόσο στην έρημο όταν πειραζόταν από τον αρχηγό τους, όσο και όταν ήλθε στην οικουμένη, από εκείνους που ενεργούνταν από αυτόν.

Εσύ όμως, επειδή «έθεσες τον Ύψιστο καταφύγιό σου, δεν θα σε πλησιάσουν κακά και μάστιγα δεν θα πλησιάσει στο σκήνωμά σου», είτε πρόκειται για το σώμα σου είτε για το δωμάτιό σου. «Διότι στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για εσένα» «ο Ύψιστος, τον οποίο έθεσες καταφύγιό σου, και θα σε σηκώσουν στα χέρια, για να μη σκοντάψει το πόδι σου σε πέτρα», αλλά «θα πατήσεις πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα». Θα καταπατήσεις, λέει, τον διάβολο και τη μανία των εχθρικών δαιμόνων και την τυραννία των σωμάτων, και θα αποδειχθείς ανώτερος. «Επειδή σε εμένα ήλπισε» λέει ο Κύριος, «και θα τον λυτρώσω και θα τον προστατέψω, διότι γνώρισε το όνομά μου. Θα κράξει προς εμένα και θα τον εισακούσω· μαζί του είμαι στη θλίψη· θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω. Με μακροημέρευση θα τον χορτάσω και θα του δείξω τη σωτηρία μου».

Και ανεβαίνοντας και αρχίζοντας να λαξεύω, από τη μια μεριά εγώ έσκαβα, και από την άλλη ο γκρεμός, θρυμματιζόμενος από εδώ και από εκεί, κατέρρεε, και εγώ ψιθυρίζοντας προς τον Κύριο έλεγα: «Εσύ που στερέωσες» στην αρχή «τους ουρανούς με σύνεση» και «που θεμελίωσες τη γη πάνω στα ύδατα», Εσύ, Κύριε, στερέωσε και τούτο το οίκημα. Και πάλι έλεγα: «Κύριε, δημιουργέ της ουράνιας αψίδας και δομήτορα της Εκκλησίας», Εσύ, Δέσποτα, στερέωσε και τούτο το οίκημα. Και προσθέτοντας σε αυτά, πάλι έλεγα: «Άκουσα, Κύριε, τον υμνωδό σου να λέει» ότι «Εκείνος που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου, θα αναπαυθεί υπό τη σκέπη Του, έχοντας ως αντίληψη και καταφυγή» τη δική Σου ευμένεια. «Δεν θα φοβηθεί από νυχτερινό φόβο, ούτε από βέλος που πετάει την ημέρα, ούτε από συμφορά και δαιμόνιο μεσημβρινό». Επειδή, λοιπόν, και εγώ, Κύριε, ο ταπεινός και ανάξιος, με τη δική Σου πρόνοια και βοήθεια κατοίκησα και κατοικώ εδώ, ευδόκησε να γίνεις και για εμένα καταφυγή και σκέπη και βοήθεια, για να λυτρωθώ «από την παγίδα των δαιμόνων κυνηγών» και να «σκεπαστώ υπό τη σκέπη των πτερύγων Σου» «από συμφορά και δαιμόνιο μεσημβρινό», και δώσε εντολή στους άγιους αγγέλους Σου να με διαφυλάξουν με τη χάρη Σου. Ναι, Κύριε, ας γίνει έτσι σε εμένα, διότι «είσαι ευλογητός» εις τους αιώνας. Αμήν.

Διότι και οι Εβραίοι τράφηκαν με το μάννα, το οποίο δεν ήταν άρτος, αλλά δια του ρήματος του Θεού εκπλήρωνε κάθε ανάγκη των Εβραίων, και μετατρεπόταν σε καθετί που επιθυμούσε να φάει κάποιος. Διότι, είτε ψάρι, είτε αυγό, είτε τυρί επιθυμούσε ο Ιουδαίος, τέτοια γεύση του παρείχε το μάννα. «Τότε τον παραλαμβάνει ο διάβολος στην αγία πόλη και τον στήνει στο πτερύγιο του ιερού.» Ήταν κάποιο μέρος του ναού, όπως αυτά που σε εμάς ονομάζονται δίρρυτα· διότι μοιάζουν με πτέρυγες. «Και του λέει: Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω. Διότι είναι γραμμένο, ότι στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για εσένα, και θα σε σηκώσουν στα χέρια τους, μήπως και σκοντάψει σε πέτρα το πόδι σου.» Αν είσαι Υιός του Θεού, σχεδόν αυτό του λέει: Εγώ δεν πιστεύω στη φωνή από τους ουρανούς· ωστόσο εσύ, αν είσαι Υιός του Θεού, απόδειξέ το μου. Και όμως, ω μιαρέ, αν ήταν Υιός του Θεού, θα γκρέμιζε τον εαυτό του; Αυτό είναι ίδιον της δικής σου ωμότητας, το να κατακρημνίζεις τους δαιμονιζομένους·

Και τον οδήγησε στην Ιερουσαλήμ, και τον έστησε στο πτερύγιο του ιερού, και του είπε: Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου από εδώ κάτω· διότι είναι γραμμένο ότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν· και θα σε σηκώσουν στα χέρια τους, για να μη χτυπήσεις το πόδι σου σε πέτρα. Και αποκρινόμενος ο Ιησούς του είπε: Έχει ειπωθεί, δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου.» Βαπτίσθηκε μεν ο Κύριος, για να αγιάσει τα ύδατα, για εμάς που πρόκειται να απολαύσουμε τη χάρη· μετά δε το βάπτισμα, φέρεται από το πνεύμα σε έρημο όρος. Διότι το Άγιο Πνεύμα τον ωθούσε στον αγώνα εναντίον του διαβόλου.