Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 90:16

Θα κραυγάσει προς εμένα, και εγώ θα τον εισακούσω. Κράζοντας δε προς εμένα με τη μεγαλοφωνία της ψυχής, θα με βρει να τον εισακούω και να του συγκατανεύω. Διότι πάντοτε παρευρίσκομαι δίπλα του, ακόμη και αν βρίσκεται σε περίσταση δοκιμασίας. Θα τον χορτάσω με μακρότητα ημερών και θα του δείξω το σωτήριό μου. Είθε δε αυτό το σωτήριο να είναι ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος και μας εισήγαγε στον νέο αιώνα, και μας προετοιμάζει για να συμβασιλεύσουμε μαζί Του.

Και, αν θέλεις, θεώρησε ως φίδια και βασιλίσκους τους εφευρέτες των ανόσιων αιρέσεων. <Επειδή γνώρισε το όνομά μου.> (B f. 376 b, H f. 400 b) Ποιος άραγε είναι αυτός που γνωρίζει το όνομά Του; Εκείνος που λατρεύει Αυτόν και μόνο, και προσκυνά μόνο Αυτόν, και εκτός από Αυτόν δεν γνωρίζει άλλον Θεό· εκείνος που Τον λατρεύει με καθαρή συνείδηση, και είναι απολύτως απαλλαγμένος από τις κατηγορίες της ειδωλολατρίας· εκείνος που υποτάσσει σε Αυτόν ευπειθώς τον αυχένα της διανοίας του· εκείνος που υπηρετεί τα θελήματά Του· αυτός είδε το όνομά Του. Και όταν ακούς τη λέξη «όνομα», να εννοείς τη δόξα. Διότι έχει γραφτεί ότι «Καλύτερα να έχει κανείς καλό όνομα, παρά πολύ πλούτο», δηλαδή δόξα. <Με μακρότητα ημερών θα τον χορτάσω.> (B f. 376 B, H f. 401) Και ποιον υπόσχεται ότι θα χορτάσει με τη μακρότητα των ημερών; Ας ανατρέξουμε στην αρχή ολόκληρης της ωδής. Είπε λοιπόν: «Εκείνος που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου, θα καταλύσει υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού». Αν κάποιος λοιπόν βρίσκεται υπό τη βοήθεια του Υψίστου, και υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού, αυτός θα χορτάσει με τη μακρότητα των ημερών, και θα δει επίσης το σωτήριο του Θεού, δηλαδή τη σωτηρία μέσω του Χριστού.

Διότι, όπως είπαν, πέρασαν μέσα από τη φωτιά. Επειδή, νομίζω, όπως τα πιο εκλεκτά θυμιάματα, όταν έρθουν σε επαφή με τη φωτιά, τότε αναδίδουν την ευωδία που κρύβουν μέσα τους, έτσι και η οσία ψυχή, όταν δοκιμάζεται σαν μέσα από φωτιά μέσω των πειρασμών και των πόνων, φανερώνει πιο ξεκάθαρα την πολύμορφη αρετή που υπάρχει μέσα της. Εξάλλου, για κάθε άγιο ψάλλει κάπου και λέει ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Άγγελος Κυρίου θα στρατοπεδεύσει γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους λυτρώσει». Ο ίδιος δε πάλι, ο χορηγός της βοήθειας, λέει ρητά: «Επειδή ήλπισε σε μένα, θα τον λυτρώσω. Θα με επικαλεστεί, και θα τον εισακούσω· μαζί του είμαι στη θλίψη, θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω, θα τον χορτάσω με μακροημέρευση και θα του δείξω το σωτήριό μου». Ποιο είναι λοιπόν άραγε αυτό «το σωτήριο του Θεού και Πατρός»; Ο προερχόμενος από αυτόν Θεός Λόγος, ο οποίος για χάρη μας έγινε σαν κι εμάς και έλαβε μορφή δούλου κατά θεία οικονομία. Έτσι τον ονόμασε ο Πατέρας και μέσω του Ησαΐα, λέγοντας: «Και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη μου, και οι βασιλιάδες τη δόξα μου. Το δε σωτήριό μου θα ανάψει σαν λαμπάδα». Διότι ο Υιός έγινε για εμάς δικαιοσύνη και δόξα από τον Θεό και Πατέρα, καθώς επίσης και σωτήριο. Επειδή δικαιωθήκαμε εν αυτώ και επαναφερθήκαμε στη δόξα της υιοθεσίας.

Παραίνεση 29η. Αδελφοί, εάν κάποιος από τους πιο ευλαβείς αδελφούς, ενώ στέκεται στη σύναξη ή περπατά, πάθει σκοτοδίνη και πέσει ξαφνικά κάτω, δεν πρέπει να απορείτε γι' αυτό, ούτε να εκπλήσσεστε. Πρέπει μάλλον να ικετεύετε τον Θεό με όλη σας τη διάνοια, ώστε να μας σκεπάζει σε όλα. Διότι, εάν τον υπηρετούμε με αληθινή καρδιά, δεν θα επιτρέψει να πειραστούμε πάνω από τις δυνάμεις μας, αλλά και όταν πειραστούμε, θα μας λυτρώσει. Έτσι γράφει άλλωστε στον ψαλμό: Τον Ύψιστο έκανες καταφυγή σου· δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα πλησιάσει στο σκήνωμά σου· διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για εσένα, να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου, και θα σε σηκώσουν στα χέρια, μήπως και σκοντάψει το πόδι σου σε πέτρα. Πάνω σε ασπίδα και σε βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα. Επειδή σε εμένα ήλπισε, θα τον λυτρώσω· θα τον σκεπάσω, επειδή γνώρισε το όνομά μου. Θα με επικαλεστεί, και θα τον εισακούσω· μαζί του είμαι στη θλίψη· θα τον ελευθερώσω, και θα τον δοξάσω. Με μακροημέρευση θα τον χορτάσω, και θα του δείξω τη σωτηρία μου. Και πάλι: Εκείνοι που έχουν πεποίθηση στον Κύριο είναι σαν το όρος Σιών· δεν θα σαλευτεί εις τον αιώνα εκείνος που κατοικεί στην Ιερουσαλήμ. Και πάλι: Νέος ήμουν και πλέον γέρασα, και δεν είδα δίκαιο να έχει εγκαταλειφθεί, ούτε τους απογόνους του να ζητούν ψωμί.

Επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα επιβείς, και θα καταπατήσεις λέοντα και δράκοντα. Επειδή σε εμένα ήλπισε, θα τον λυτρώσω· θα τον σκεπάσω, επειδή γνώρισε το όνομά μου. Θα κράξει προς εμένα, και θα τον εισακούσω· μαζί του είμαι στη θλίψη· θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω. Με μακρότητα ημερών θα τον χορτάσω, και θα του δείξω το σωτήριό μου. Όσα αφορούν το σκήνωμα τα ενετέλλετο στους αγγέλους, σύμφωνα με όσα αποδόθηκαν προηγουμένως, ώστε οι άγγελοι να φροντίζουν και να φυλάττουν τον άνθρωπο που έχει τελειωθεί εν Χριστώ, ή και την Εκκλησία Του, ή και τη σάρκα, την οποία χρησιμοποίησε ως όργανο για τη σωτηρία των ανθρώπων.

Γι' αυτό έχει λεχθεί: Επειδή στήριξε την ελπίδα του σε εμένα, θα τον λυτρώσω, διότι γνώρισε το όνομά μου. Είμαι μαζί του στη θλίψη, θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω. Και μου φαίνεται ότι, σύμφωνα με μια άλλη έννοια, η προφητεία προαναγγέλλει ολόκληρο τον τρόπο του ανθρώπινου βίου του Σωτήρα μας· εννοώ τον πρώτο πειρασμό, και εκείνον κατά το Πάθος, καθώς και την επίθεση εναντίον των αντίθετων δυνάμεων μετά τη λύση του σώματος. Και τα μεν πρώτα μέρη του ψαλμού —και ας ειπωθεί γενικότερα με αυτόν τον τρόπο η παρούσα προφητεία— υπαινίσσονται τον πειρασμό στην έρημο, τον οποίο, όπως παρουσιάζεται στα Ευαγγέλια, υπέστη πειραζόμενος από τον διάβολο· τα δε δεύτερα, στα οποία ο λόγος παρουσίασε αγγέλους να διακονούν το σώμα του, υπαινίσσονται τη διαβίωσή του κατά τον ανθρώπινο βίο· τα δε τρίτα, με τα οποία λέγεται ότι πάτησε πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο και ότι καταπάτησε λιοντάρι και δράκοντα, υπαινίσσονται τη νίκη του μετά τον θάνατο εναντίον των αρχοντικών πνευμάτων· μετά από όλα αυτά, προστίθεται: Θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω. Με μακρότητα ημερών θα τον χορτάσω, και θα του δείξω το σωτήριό μου, όπου μέσω αυτών παρίσταται η μετά τον θάνατο εκ νεκρών σωτηρία, και η μακραίωνη και αθάνατη ζωή, καθώς και η ένθεη δόξα και η τιμή και η βασιλεία κοντά στον Πατέρα.

Προς τον βασιλέα Το να δηλώνω στην εκ Θεού βασιλεία σου, κράτιστε και άγιέ μου δέσποτα, σε καθένα από τα γράμματά μας προς αυτήν, ότι αναπέμπουμε ευχές και δεήσεις στον Κύριο υπέρ αυτής, ισοδυναμεί, νομίζω, με το να γράφει κανείς τα φανερά και να γνωστοποιεί αυτά που είναι ολοφάνερα σε όλους. Όμως, επειδή έχει επικρατήσει τα κείμενα των επιστολών προς τους βασιλείς να ξεκινούν με ευχές, αποφεύγω μεν να γράψω ότι προσεύχομαι επειδή αυτό είναι σε όλους γνωστό, ωστόσο εκπληρώνω τα της προσευχής, έστω κι αν δεν γράφω ότι τα εκπληρώνω. Και λοιπόν, είθε να σου δώσει ο Κύριος σύμφωνα με την καρδιά σου και να εκπληρώσει κάθε επιθυμία σου· να σε γεμίσει με μακαριότητα ημερών, και να σου δείξει το σωτήριό Του· να δεις υιούς των υιών σου, και εκείνων τους υιούς των υιών· να δεις τους εχθρούς σου να γλείφουν το χώμα μπροστά στο πρόσωπό σου· και να δεις ειρήνη επάνω στον δικό σου Ισραήλ. Αυτά λοιπόν όσον αφορά την ευχή. Εμείς, από την άλλη, αφού αποπλεύσαμε από το Αδραμύττιο —διότι πρέπει πλέον να περάσουμε και στα κυρίως θέματα της επιστολής—, αφού αποπλεύσαμε από εκεί και δεν βρήκαμε ευνοϊκούς ανέμους, μετά βίας μπορέσαμε μέσα σε τρεις ημέρες να εισέλθουμε στον πορθμό· και μετά από άλλες τόσες ημέρες να προσεγγίσουμε την Προικόννησο, κωπηλατώντας και κινώντας την τριήρη με τα χέρια, και προχωρώντας με κόπο ενάντια στο ρεύμα και τον αντίθετο άνεμο.

Διότι έχει γραφτεί: «και η σάρκα του δεν γνώρισε φθορά». Διότι η σάρκα είναι η σκηνή του Θεού· επειδή «ο Λόγος έγινε σάρκα και κατασκήνωσε ανάμεσά μας». Στη φράση «ότι στους αγγέλους [θα δώσει εντολή]»: Διότι παρίστανται οι άγγελοι και απομακρύνουν τον άνθρωπο από κάθε κακή πράξη, διώχνοντας από αυτόν τους δαίμονες. Στη φράση «στα χέρια [τους]»: Διότι στα χέρια του Θεού και των αγγέλων βαστάζεται ο άνθρωπος, ώστε να μην σκοντάψει στη λήθη· διότι η λήθη είναι σαν την πέτρα, επειδή είναι αναίσθητη. Σημαίνει δε την Ανάληψη του Κυρίου. Στη φράση «επάνω σε ασπίδα (φίδι)»: Ως ασπίδα εννοεί αυτούς που αποστρέφουν την ακοή τους από τις εντολές του Θεού. Ο βασιλίσκος με το βλέμμα του σκοτώνει τον άνθρωπο· αυτοί δε είναι οι φαρμακοί (μάγοι). Ως λιοντάρι εννοεί τον άρπαγα και τυραννικό άνθρωπο, και ως δράκοντα τους δόλιους, τους υποκριτές και τους οργίλους· όλα αυτά δε, είναι ο διάβολος. Αυτόν τον ποδοπάτησε πάνω στον σταυρό ο Χριστός και Θεός. Στη φράση «επειδή σε εμένα [ήλπισε]»: Διότι ο Θεός ελευθερώνει όλους όσους ελπίζουν σε αυτόν από κάθε κακό και τους σκεπάζει από κάθε θλίψη. Και τα δύο δε νοούνται πνευματικά ότι αναφέρονται στον Χριστό. Στη φράση «θα με επικαλεστεί»: Εννοεί τον Αδάμ, δηλαδή τον άνθρωπο. Διότι τα πάντα τα υπέμεινε ο Χριστός για χάρη του ανθρώπου. Στη λέξη «μακρότητα [ημερών]»: Εννοεί τον άνθρωπο, τον οποίο συνανέστησε και συνεκάθισε, ο οποίος είναι ο Αδάμ.

Όπως ακριβώς συνέβη και στον Ναβουχοδονόσορα, όταν έριξε τους παίδες στο καμίνι του πυρός με σκοπό να τους εξοντώσει· αυτοί, όμως, όχι μόνο διασώθηκαν από την απειλούμενη καταστροφή, αλλά και προσκυνήθηκαν από τον τύραννο που τους απείλησε. «Θα τον χορτάσω με μακρότητα ημερών»· δηλαδή με την απόλαυση του μέλλοντος αιώνος· διότι η επίγεια ζωή των ανθρώπων, όσο μεγάλη κι αν είναι, είναι ελάχιστη σε σύγκριση με εκείνη.

Και θα του δείξω το σωτήριό μου. Ως σωτήριο, αφενός θα εννοήσεις τη σωτηρία, με την οποία σώζονται σε εκείνο το κριτήριο όσοι έχουν πιστέψει στον Θεό· αφετέρου, και κυρίως, θα εννοήσεις τον Χριστό, ο οποίος είναι το σωτήριο του Πατρός· διότι μέσω αυτού έσωσε το δικό μας γένος. Αυτόν, επομένως, υποσχέθηκε να μας δείξει· διότι η ελπίδα των ευσεβών είναι να τον [βλέπουν] πρόσωπο με πρόσωπο, όπως ακριβώς το εξέθεσε και ο Παύλος στους Κορινθίους.

Και εφόσον έχει διαρκή τη μέριμνα μαζί με τον Θεό, έτσι και ο Θεός έχει πει για αυτόν: μαζί του είμαι στη θλίψη, θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω, θα τον χορτάσω με μακροημέρευση και θα του δείξω τη σωτηρία μου.

Αυτά λοιπόν και τα παρόμοια ανήκουν στην κοινή και καθολική πρόνοια του Θεού, ο δε δίκαιος την έχει αυτήν αχώριστη. Διότι, στους υπόλοιπους μεν ανθρώπους έδωσε εντολή ο Θεός να ρυθμίζουν τις υποθέσεις τους με διάκριση και να συγκεράσουν τη γνώση με την πρόνοια του Θεού, ο δίκαιος όμως δεν χρειάζεται να ρυθμίσει τα ζητήματά του μέσω αυτής της γνώσης. Επειδή απέκτησε αντί για αυτή τη γνώση την πίστη, μέσω της οποίας «καθαιρεί κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Θεού». Και δεν θα φοβηθεί τίποτα από όσα απαριθμήθηκαν, όπως έχει γραφτεί, ότι ο δίκαιος σαν το λιοντάρι έχει πεποίθηση, δείχνοντας θάρρος απέναντι στα πάντα μέσω της πίστεως, όχι επειδή εκπειράζει τον Κύριο, αλλά επειδή Τον ατενίζει, σαν κάποιος που είναι καθοπλισμένος και ενδεδυμένος τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Και εφόσον έχει αδιάκοπη τη φροντίδα του μαζί με τον Θεό, αναλόγως και ο Θεός θα πει γι' αυτόν: «Μαζί του είμαι στη θλίψη, θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω», «με μακροημέρευση θα τον χορτάσω, και θα του δείξω το σωτήριό μου».

Άκουσε τον Δαβίδ που ανακράζει: «Μαζί του είμαι στη θλίψη, θα τον απαλλάξω και θα τον δοξάσω». Ώ της ανέκφραστης φιλανθρωπίας! Ώ της αγαθότητας που ξεπερνά κάθε λόγο! Διότι, πρόσεξε τι λέει ο Δεσπότης: «Στον καιρό της θλίψης», λέει, «είμαι μαζί του, συμμερίζομαι την ανάγκη του, τον διασώζω από τον κίνδυνο. Όλα αυτά τα κάνω συμπαραστεκόμενος στον αγώνα του». Έπειτα λοιπόν, ως βραβευτής και Δεσπότης, προβάλλω τη γενναιοδωρία μου λέγοντας: «Θα τον δοξάσω, με μακροημέρευση θα τον χορτάσω». Αυτό συνηθίζει να κάνει ο Δεσπότης και σε εκείνον που ελεεί πρόθυμα: σχηματίζει χούφτα το χέρι Του μαζί με τον φτωχό που δέχεται την ευεργεσία. Όταν ακούς για το χέρι του Χριστού, να εννοείς την παλάμη που βαστάζει τα πέρατα της οικουμένης. Εκτείνει, λοιπόν, το δεξί Του χέρι με τρόπο άρρητο, υποδέχεται κρυφά τους οβολούς, σημειώνει το πρόσωπο εκείνου που δίνει, λαμβάνει πάνω στη γη την ευεργεσία και ετοιμάζει τις αμοιβές στον ουρανό.

Ποιος, για να μην πολυλογώ, είδε τον Θεό μέσα σε λεπτή αύρα, αφού πρώτα εξαΰλωσε τον εαυτό του με την ασιτία; Διότι όλα αυτά ανήκουν μόνο στον Ηλία και στο Πνεύμα που κατοικούσε μέσα του. Και ο λόγος παρέλειψε τα μεγαλύτερα, για να μη φανεί ότι λέει πράγματα απίστευτα και στους πολλούς μη αποδεκτά. Αυτός, ο οποίος ούτε πείρα θανάτου δεν γνώρισε μέχρι και τώρα, αλλά, αφού αναλήφθηκε, παραμένει αγέραστος, συμβιώνοντας, νομίζω, με τους αγγέλους, των οποίων την αφθαρσία και την αϋλότητα ζήλωσε μέσω του καθαρού του βίου, για τον οποίο μάλιστα έχει ειπωθεί και από τον Δαβίδ, ότι δηλαδή θα χορτάσει από μακρότητα ημερών και θα του δειχθεί το σωτήριο του Θεού. Διότι, βεβαίως, και κατά τη Μεταμόρφωση φαίνεται ότι αυτός, βλέποντας το πρόσωπο του Θεού να αποκαλύπτεται, στεκόταν ενώπιος ενωπίω, και κατά τη συντέλεια των αιώνων, όταν θα φανερωθεί τέλεια η σωτηρία του Θεού, αυτός πρώτος από τους άλλους θα κηρύξει τον Θεό που έρχεται, και θα τον υποδείξει ολοφάνερα στους άλλους, και με πολλά θεία σημεία θα επιβεβαιώσει την κρυμμένη εκείνη ημέρα. Σε αυτή την ημέρα μακάρι να φτάσουμε κι εμείς προετοιμασμένοι, έχοντας αυτόν τον θαυμαστό άνδρα να εξομαλύνει για εμάς την οδό που οδηγεί σε αυτήν και να μας ελλιμενίζει με ασφάλεια στις επουράνιες σκηνές, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Εσύ όμως, επειδή «έθεσες τον Ύψιστο καταφύγιό σου, δεν θα σε πλησιάσουν κακά και μάστιγα δεν θα πλησιάσει στο σκήνωμά σου», είτε πρόκειται για το σώμα σου είτε για το δωμάτιό σου. «Διότι στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για εσένα» «ο Ύψιστος, τον οποίο έθεσες καταφύγιό σου, και θα σε σηκώσουν στα χέρια, για να μη σκοντάψει το πόδι σου σε πέτρα», αλλά «θα πατήσεις πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα». Θα καταπατήσεις, λέει, τον διάβολο και τη μανία των εχθρικών δαιμόνων και την τυραννία των σωμάτων, και θα αποδειχθείς ανώτερος. «Επειδή σε εμένα ήλπισε» λέει ο Κύριος, «και θα τον λυτρώσω και θα τον προστατέψω, διότι γνώρισε το όνομά μου. Θα κράξει προς εμένα και θα τον εισακούσω· μαζί του είμαι στη θλίψη· θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω. Με μακροημέρευση θα τον χορτάσω και θα του δείξω τη σωτηρία μου».

Αλλά πώς, λέγει κάποιος, εάν βεβαίως δεν υπάρχει όριο στη ζωή των ανθρώπων, προστέθηκαν στον Εζεκία δεκαπέντε έτη στον χρόνο του; Διότι έτσι μαρτυρεί η Γραφή. Με το να πεις «προστέθηκαν», εσύ ο ίδιος έλυσες την απορία σου. Διότι, εάν το μέτρο των ετών της ζωής του ήταν προκαθορισμένο, δεν θα ήταν δυνατόν να επιζήσει ούτε μία ημέρα παραπάνω, εφόσον βεβαίως το όριο έχει σφραγιστεί με ασφάλεια και αποκλείει προσθήκες καθώς και αφαιρέσεις, όπως ακριβώς διακήρυξε από παλιά η Θεία Γραφή. Εάν πάλι επιθυμείς να μάθεις την αιτία για την οποία καθυστέρησε γι' αυτόν ο φυσικός θάνατος, μάθε αφενός ότι ο βασιλιάς ήταν φιλόθεος και δίκαιος, όπως μαρτυρεί γι' αυτόν η Γραφή. Έπειτα άκουσε τον Δαβίδ που λέει πώς ο δίκαιος χορταίνει από τον Θεό με μακροημέρευση, ύστερα τον σοφότατο Σειράχ που παρακαλεί για λύτρωση από τον θάνατο και σώζεται από την απώλεια. Και πάλι στρέψε το βλέμμα σου στον Ψαλμό, πώς προστίθενται ημέρες στις ημέρες και έτη στον βασιλιά εξαιτίας της δικαιοσύνης του, ενώ ο θρόνος του αμαρτωλού συντρίβεται στη γη και λιγοστεύουν οι ημέρες του χρόνου του. Έπειτα πρόσεξε τα λόγια: «Ο Κύριος θανατώνει και ζωογονεί, κατεβάζει στον άδη και ανεβάζει». Διότι εάν η ζωή του καθενός είχε καθοριστεί με όριο, όπως πολλές φορές προείπα, ο Κύριος δεν θα μπορούσε να θανατώνει και πάλι να ζωογονεί, ούτε θα είχε τη δύναμη να ανασταίνει νεκρούς, των οποίων ίσως τα όρια των ετών έχουν προ πολλού εκπληρωθεί. Και αν ίσχυε αυτό, θα ήταν προφανής μύθος η αναζωογόνηση των νεκρών, η οποία επιτελέστηκε θαυματουργικά από τον Θεό κατά το παρελθόν μέσω των προφητών.

Διότι, εάν έχει προκαθοριστεί για τον καθένα και είναι αδύνατο να το αποφύγει, ποιο το όφελος από αυτά; Εάν είχε οριστεί να πεθάνει κατ' αυτόν τον τρόπο ο Άβελ, γιατί καταδικάζεται ο Κάιν; Και γιατί θανατώνουμε τους φονιάδες, εάν είχε οριστεί να πεθάνουν εκείνοι με αυτόν τον τρόπο; Γιατί, επιπλέον, θα προσευχηθούμε να λάβουμε πολλά χρόνια ζωής από Εκείνον που λέει: «Με μακρότητα ημερών θα τον χορτάσω»; Τι θα πεις σε αυτά, φιλοσοφότατε;

Αν και αυτά συμβαίνουν με αυτόν τον τρόπο, εκπληρώνεται ο προαναφερθείς όρος, σύμφωνα με αυτό που πολλές φορές αναφέρεται στην Αγία Γραφή: «Και εκπληρώθηκε το ρηθέν υπό του Προφήτου». Αν και ο όρος που αναφέρθηκε είναι ένας και κοινός, έχοντας επιβληθεί σε όλη τη φύση, ο πατέρας όμως φαίνεται να κάνει λόγο για πολλούς (όρους) και να αποφαίνεται ότι για τον καθένα έχει καθοριστεί ένας δικός του, ιδιαίτερος (όρος). Διότι, σύμφωνα με εκείνη την έννοια, θα αρκούσε να πει απλώς αυτό: «Επέρχονται θάνατοι, ώστε να εκπληρωθεί ο κοινός και πρώτος όρος». Τώρα όμως, λέγοντας ότι επέρχονται οι θάνατοι αφού εκπληρωθούν τα όρια της ζωής, τα οποία καθόρισε η θεία πρόνοια για τον καθένα σύμφωνα με την πρόγνωση του τι συμφέρει στον καθένα, φαίνεται να οδηγεί τον λόγο μακριά από μια τέτοια έννοια και να μην αφήνει το μέτρο της ζωής μας ούτε στην τύχη ούτε στη φύση ούτε στην προαίρεση, αλλά στο όριο που έχει καθοριστεί εξαρχής από τη θεία πρόνοια σύμφωνα με άρρητους λόγους, όπως σαφώς αποδεικνύει το χωρίο που ελήφθη από τον λόγο περί ευχαριστίας. Αλλά πώς θα κατανοήσουμε, λέει, εκείνο το δαβιδικό: «Μη με πάρεις στο μέσο των ημερών μου»· και το: «Άνδρες αιμάτων και δολιότητας δεν θα φθάσουν στο ήμισυ των ημερών τους»· και πάλι: «Με μακρότητα ημερών θα τον χορτάσω»· και το σολομώντειο ρητό στις Παροιμίες: «Υιέ μου, άκουγε τους λόγους μου, και θα σου προστεθούν έτη ζωής»· και ξανά: «Μη γίνεσαι σκληρός και μην ασεβείς πολύ, για να μην πεθάνεις πριν από την ώρα σου»· και πάλι: «Αφαιρούνται δε πρόωρα οι ψυχές των παρανόμων»;

«Νυν απολύεις», σαν από δεσμό. Το δε «κατά το ρήμα σου» το είπε λόγω του χρησμού που έλαβε, ότι δεν πρόκειται να πεθάνει μέχρι να δει τον Χριστό. Το «εν ειρήνη» ειπώθηκε αντί του «εν αναπαύσει»· διότι όσο ζει ο άνθρωπος ταράσσεται, όπως λέει και ο Δαβίδ, όταν όμως πεθάνει, ειρηνεύει. Θα μπορούσες όμως να εννοήσεις το «εν ειρήνη» και διαφορετικά, δηλαδή στην εκπλήρωση της ελπίδας. Διότι πριν δω, λέει, τον Κύριο, δεν ειρήνευα στους λογισμούς μου, περιμένοντάς τον και σκεπτόμενος πάντοτε πότε θα έρθει. Τώρα όμως, αφού τον είδα και ειρήνευσα και απαλλάχθηκα από τις μέριμνες, για να το πω έτσι, απολύομαι. «Σωτήριον» ονόμασε τη σάρκωση του Μονογενούς, την οποία ετοίμασε ο Θεός προ πάντων των αιώνων· και ετοίμασε αυτήν τη σωτηρία ενώπιον όλων των λαών· διότι για να σώσει τον κόσμο και για να φανερωθεί σε όλους η σάρκωσή του, για τον λόγο αυτόν σαρκώθηκε. Και αυτό το σωτήριο είναι «φως εις αποκάλυψιν εθνών», δηλαδή για τον φωτισμό των σκοτισμένων εθνών, και δόξα των Ισραηλιτών. Διότι ο Χριστός είναι η δόξα του αληθινού λαού του Ισραήλ, εφόσον από αυτούς ανέτειλε· και με αυτόν εγκαλλωπίζονται οι όντως ευγνώμονες. Αυτά είπε ο Συμεών. Μου φαίνεται όμως ότι και τα λόγια του Δαβίδ αρμόζουν σε αυτόν εδώ τον Συμεών: «Με μακρότητα ημερών θα τον χορτάσω και θα του δείξω το σωτήριόν μου».