Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 90:2

Θα πει στον Κύριο: «Είσαι ο αντιλήπτοράς μου». Και ποιος είναι αυτός που ομιλεί στον Κύριο, παρά ο άνθρωπος που έχει εναποθέσει την εμπιστοσύνη του σε Αυτόν και στηρίζεται στη σωτηρία Του; «Διότι Αυτός θα σε λυτρώσει από την παγίδα». Έχει ήδη διδάξει προηγουμένως, ότι μέσω αυτών υποδηλώνονται οι αντίθετες δυνάμεις.

ΨΑΛΜΟΣ 90. <Ο Θεός μου, και θα ελπίσω σε αυτόν.> (B f. 373 b, H f. 393 b) Βλέπεις πόση παρρησία έχει ενώπιον του Θεού; Διότι, έχοντας τρόπον τινά αναθέσει ολόκληρο τον εαυτό του σε Αυτόν, σε Αυτόν στηρίζει όλη την ελπίδα της σωτηρίας του. Τρισμακάριος είναι ένας τέτοιος άνθρωπος, και θα είναι γεμάτος από κάθε ευημερία. Ψάλλει, λοιπόν, ο μακάριος Δαβίδ και λέει: «Κύριε, Θεέ των δυνάμεων, μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε σένα». <Αυτός θα σε λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών, και από λόγο ταραχώδη.> (B f. 373 b, H f. 394) Και ποιος είναι ο ταραχώδης λόγος; Εκείνος που προέρχεται από τους ανόσιους αιρετικούς· διότι συγχέουν τις καρδιές των ακέραιων, βλασφημώντας απερίσκεπτα, και μη κατανοώντας ούτε τι λέγουν ούτε για ποια πράγματα εκφέρουν διαβεβαιώσεις. Διότι άλλοι μεν αποσπούν τον Υιό από την ομοουσιότητα με τον Θεό Πατέρα, όσο περνάει από το χέρι τους, και τον κατεβάζουν από τους ανώτατους θρόνους, συγκαταλέγοντάς τον στα κτίσματα, και λέγοντας ότι ο Δημιουργός και τεχνίτης των πάντων έχει δημιουργηθεί και έχει έλθει στην ύπαρξη εκ του μη όντος. Άλλοι πάλι συκοφαντούν το Άγιο Πνεύμα, λέγοντας ότι είναι και αυτό κτίσμα· και έτσι επισωρεύουν πυρ και κόλαση στα ίδια τους τα κεφάλια. Τι λέει λοιπόν ο Ψαλμωδός γι' αυτούς; «Καταπόντισε, Κύριε, και διαίρεσε τις γλώσσες τους· διότι έχουν γίνει κατήγοροι της αλήθειας και υπερασπιστές του ψεύδους».

Και βέβαια ο θεσπέσιος Ψαλμωδός λέει: «Εκείνος που κατοικεί με τη βοήθεια του Υψίστου, θα καταλύσει υπό την προστασία του Θεού του ουρανού. Θα πει στον Κύριο: Είσαι ο υπερασπιστής μου και το καταφύγιό μου, ο Θεός μου, ο βοηθός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν. Διότι αυτός θα με γλιτώσει από την παγίδα των κυνηγών και από τον ταραχώδη λόγο». Διότι το ότι θα είμαστε ανώτεροι από τους εχθρούς μας, εφόσον μας διασώζει ο Θεός, το επιβεβαιώνει ως αξιόπιστος ο Ίδιος λέγοντας: «Επειδή ήρθε σε εμένα, θα τον γλιτώσω. Έκραξε προς εμένα, και θα τον εισακούσω· μαζί του είμαι στη θλίψη· θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω». Αλλά πρόσεξε αυτό το ζήτημα, το οποίο γράφεται και από τον ίδιο τον πάνσοφο Μωυσή.

Στους Ψαλμούς. «Αρχή των λόγων σου είναι η αλήθεια.» Διότι ο πρώτος και έμφυτος και ουσιώδης Λόγος στον Θεό και Πατέρα είναι η αλήθεια, δηλαδή ο Υιός. Δυνατός είσαι, Κύριε, και η αλήθειά σου είναι γύρω σου. «Αυτός που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου», και τα εξής, έως το, «Ως όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθειά του.» Λέγοντας για τον δίκαιο: «Και εκείνους που τον μισούν θα τους κατατροπώσω, διότι το έλεός μου και η αλήθειά μου είναι μαζί του.» «Οδό αληθείας επέλεξα.» Διότι ο κατά Θεόν σοφός αγαπά την ευαγγελική πολιτεία, ως πολύ ανώτερη της νομικής.

Διότι εκείνος μεν προφήτευε μέσω της προσευχής του Μωυσή την τελική απόρριψη του ιουδαϊκού έθνους· ο παρών όμως περιέχει τους αγώνες και τους πειρασμούς εκείνου που τελειούται σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου. Επιπλέον, προφητεύει και τον πειρασμό του ίδιου του Σωτήρα μας στην έρημο, όταν οδηγήθηκε από το Πνεύμα στην έρημο για να πειραστεί από τον διάβολο, καθώς και τη νίκη Του επί πάντων. Τι λέει λοιπόν ο προφητικός λόγος; Ο μεν προηγούμενος λαός, ο οποίος θρηνεί μέσω της προηγηθείσας προσευχής του Μωυσή, ομολογεί λέγοντας: «Διότι εκλείψαμε εξαιτίας της οργής σου», και τα υπόλοιπα, όσα δηλώνονταν μέσα από τα συμφραζόμενα. Ο δε λαός που πρόκειται να συγκροτηθεί στον Θεό μετά από εκείνον μέσω του Χριστού, έχοντας πεποίθηση στη βοήθεια του Υψίστου και κατοικώντας πάντοτε σε αυτήν, παραμένει ατάραχος και ασάλευτος· ώστε, αναπαυόμενος υπό τη σκέπη του Θεού, δεν θα στραφεί προς κανέναν από τους πειρασμούς, αλλά για τον καθένα θα λέει στον Κύριο: «Αντιλήπτοράς μου είσαι και καταφυγή μου, ο Θεός μου, θα ελπίζω σε Αυτόν». Αντί δε της φράσης: «Εκείνος που κατοικεί με τη βοήθεια του Υψίστου», ο μεν Σύμμαχος απέδωσε: «Εκείνος που κατοικεί υπό τη σκέπη του Υψίστου»· ο δε Ακύλας και η Πέμπτη Έκδοση εξέδωσαν: «Εκείνος που κάθεται στο απόκρυφο του Υψίστου». Με αυτά ο λόγος υποδηλώνει το σταθερό και απτόητο της διανοίας εκείνου που αγωνίζεται κατά Θεόν εν Χριστώ, και ότι στο απόκρυφο της ψυχής του εγκαθίσταται ως ένοικος και βοηθός ο ίδιος ο Ύψιστος.

Επομένως, δικαιολογημένα τα όσα λέγονται στο προκείμενο χωρίο, σαν να αναφέρονται στο σώμα του Χριστού, θα μπορούσαν να αναφερθούν και στην ανθρώπινη φύση του Σωτήρα μας, καθώς και σε εκείνον που φθάνει στην τελειότητα εντός του. Έχοντας αυτά ειπωθεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στη συνέχεια ο λόγος εξετάζει λεπτομερώς όσα θα χορηγηθούν από τον Θεό σε εκείνον που κατοικεί με τη βοήθεια του Υψίστου και αυλίζεται υπό τη σκέπη του Θεού, και ο οποίος λέει στον Κύριο: «Αντιλήπτοράς μου είσαι και καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν». Το ποια είναι δε τα όσα πρόκειται να συμβούν γύρω από αυτόν, τα απαριθμεί μέσω των όσων ακολουθούν: «Διότι αυτός θα με λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών και από λόγο ταραχώδη. Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις φτερούγες του θα ελπίζεις. Σαν όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθειά του· δεν θα φοβηθείς από νυχτερινό φόβο, από βέλος που πετάει την ημέρα, από πράγμα που περιφέρεται στο σκοτάδι, από σύμπτωμα και από μεσημβρινό δαιμόνιο. Θα πέσουν από το πλάι σου χίλιοι, και δέκα χιλιάδες από τα δεξιά σου, αλλά σε εσένα δεν θα πλησιάσει. Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις, και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών. Διότι εσύ είσαι η ελπίδα μου· τον Ύψιστο έθεσες ως καταφυγή σου». Ο λόγος προαναγγέλλει ότι θα γίνουν πολλές επιθέσεις ενάντια σε εκείνον για τον οποίο προφητεύει.

Αυτός δε ήταν κάποιος σπάνιος και θαυμαστός, ο οποίος καθόταν στο απόκρυφο του Υψίστου, αναπαυόμενος υπό τη σκιά του Ικανού, και έλεγε στον Κύριο: «Αντιλήπτοράς μου και καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίσω σε αυτόν»· ή σύμφωνα με τον Ακύλα, «Ο Θεός μου, θα έχω πεποίθηση σε αυτόν»· ή, «Ο Θεός μου, και θα λάβω θάρρος σε αυτόν», σύμφωνα με τον Σύμμαχο. Σε αυτόν λοιπόν, ο οποίος με τον προαναφερθέντα τρόπο είχε εναποθέσει τον εαυτό του στη βοήθεια του Θεού, ξεσηκώθηκαν κάποιες επιβουλές και σκευωρίες αναρίθμητων εχθρών που εκστράτευσαν εναντίον του· ονομάστηκαν λοιπόν παγίδες κυνηγών, και λόγοι ταραχώδεις, και φόβος νυχτερινός, και βέλος που πετάει την ημέρα, και πράγμα που διαπορεύεται μέσα στο σκοτάδι, και σύμπτωμα μεσημβρινού δαιμονίου· και επιπρόσθετα σε όλα αυτά χιλιάδες και μυριάδες· οι μεν χιλιάδες καταλαμβάνοντας τα αριστερά του, οι δε μυριάδες τα δεξιά. Διότι αυτές επιβουλεύονταν τα δεξιά ως τα πιο κραταιά και ισχυρά μέρη.

Ας εξετάσουμε, λοιπόν, ποιος θα μπορούσε να είναι τέτοιος, ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν σε αυτόν τα λόγια αυτά, και εναντίον του οποίου, μολονότι ένα πλήθος εχθρών εκστρατεύει κατά μυριάδες στα δεξιά του και κατά χιλιάδες στην άλλη πλευρά, αυτοί δεν τολμούν να τον αγγίξουν, αλλά καταπίπτουν μπροστά του. Λέω, λοιπόν, ότι αυτά αναφέρονται με έναν τρόπο στον τέλειο εν Χριστώ άνθρωπο· τέτοιος ήταν ο Παύλος όταν έλεγε: «Γνωρίζω έναν άνθρωπο εν Χριστώ»· και στον καθένα που μπορεί να πει παρόμοια με εκείνον: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» και πάλι: «Διότι είμαι πεπεισμένος ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή ούτε παρόντα ούτε μέλλοντα ούτε δυνάμεις ούτε ύψωμα ούτε βάθος ούτε καμία άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, την εν Χριστώ Ιησού». Εκείνος δε που, εκτός από αυτά, είναι σε θέση να λέει: «Αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε», θα ήταν άξιος να ειπωθούν και για αυτόν τα προαναφερθέντα λόγια. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος, καθώς κατοικεί με τη βοήθεια του Υψίστου και αναπαύεται υπό τη σκέπη του Θεού, θα πει στον Κύριο: «Είσαι ο υπερασπιστής μου και το καταφύγιό μου, ο Θεός, και σε Αυτόν θα ελπίζω».

Και αφού αυτός τα είπε αυτά με τέλεια διάθεση, το θείο Πνεύμα του διακηρύσσει ότι πράγματι διάλεξε ως ασφαλή φύλακα και απέκτησε ως καλό καταφύγιο τον Κύριο. Διότι, έχοντας τέτοιον βοηθό και πρόμαχο και υπερασπιστή, δεν θα φοβηθεί κανέναν από τους εχθρούς, εφόσον ο ίδιος ο Κύριος τον λυτρώνει από όλα. Και πράγματι, θα τον ελευθερώσει από την παγίδα των κυνηγών και από τον ταραχώδη λόγο, και με τα μετάφρενά Του θα τον επισκιάσει· και όλα όσα απαριθμούνται στη συνέχεια θα αποδοθούν σε κάθε τέλειο εν Χριστώ άνθρωπο, αλλά και στο σώμα του Χριστού, δηλαδή στον χορό των μαρτύρων που έχει συγκροτηθεί από τέλειες ψυχές· ή στην τέλεια Εκκλησία Του, την οποία ο ίδιος παρέστησε στον εαυτό του χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια. Αυτός, λοιπόν, που υποσχέθηκε να οικοδομήσει την Εκκλησία Του πάνω στην πέτρα, ώστε οι πύλες του άδη να μην υπερισχύσουν εναντίον της, ο ίδιος θα είναι και φύλακας και φρουρός της, περιφράσσοντάς την και ασφαλίζοντάς την, ώστε να μην υπερισχύσουν εναντίον της οι πύλες του άδη. Γι' αυτό, σε μια τέτοια Εκκλησία, και σε έναν τέτοιο χορό μαρτύρων του Χριστού, ο οποίος δεν έχει καμία κατοικία πάνω στη γη, αλλά μπορεί να λέει: «Το δικό μας πολίτευμα υπάρχει στους ουρανούς», θα λεχθεί: «Εκείνος που κατοικεί με τη βοήθεια του Υψίστου, θα καταλύσει υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού». Έπειτα, ο ίδιος θα πει προς τον Κύριο, του οποίου τη σκέπη επέλεξε για να κατοικεί: «Είσαι ο αντιλήπτοράς μου και το καταφύγιό μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε Αυτόν».

Κατ' άλλον δε τρόπο, το σωματικό όργανο στο οποίο κατασκήνωσε ο Λόγος του Θεού θα μπορούσε να ονομαστεί σκήνωμά του. Τα πιο κεφαλαιώδη και σημαντικά από τα κατορθώματα εκείνου που φανερώνεται μέσω της προφητείας, επιτυγχάνονταν με τη συνεργία του ανώτερου. Διότι, «εκείνος που κατοικεί υπό τη σκέπη του Υψίστου», αυτός δηλαδή που νοείται από εμάς κατά σάρκα και προήλθε από το σπέρμα του Δαβίδ, εφόσον και ο ίδιος έθεσε τον Ύψιστο ως καταφυγή του, εύλογα προστατευόταν από τον Ύψιστο· γι' αυτό και Του έλεγε: «Αντιλήπτοράς μου είσαι και καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν». Διότι Αυτός τον ελευθέρωνε από την παγίδα των κυνηγών και με τους ώμους Του τον επισκίαζε· αλλά και τον περικύκλωνε περιβάλλοντάς τον με το όπλο της αλήθειας. Και όλα αυτά του τα παρείχε ο Ύψιστος, για να μην ταράζεται από νυχτερινό φόβο, ούτε από βέλος που πετά την ημέρα, ούτε από πράγμα που διαπορεύεται στο σκοτάδι, ούτε από σύμπτωμα και δαιμόνιο μεσημβρινό.

Ως επιστέγασμα όλων και ως ύστατη νίκη του Σωτήρα μας εναντίον όλων παρουσιάζεται το: «Επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα πατήσεις και θα καταπατήσεις δράκοντα και λιοντάρι». Θεωρώ δε ότι μέσω αυτών υποδηλώνονται οι αρχές και οι εξουσίες, οι κοσμοκράτορες και τα πνεύματα της πονηρίας. Λέγεται, λοιπόν, ότι επάνω σε αυτές πατά και καταπατά τόσα θηρία ο ίδιος ο Σωτήρας με τα θειότερα βήματα της ένθεης δύναμής του· ενώ το να μη σκοντάφτει πουθενά και το να μη στέκεται κανείς εμπόδιο στις πιο σωματικές του ενέργειες, το ανέλαβαν οι άγγελοι ως διακονία. Αλλά όπως ακριβώς λεγόταν για το σωματικό του σκήνωμα: «Μάστιγα δεν θα πλησιάσει στο σκήνωμά σου», και ακολουθούσε η αιτιολογία: «Διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα»· έτσι και τώρα, μετά το «Επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις δράκοντα και λιοντάρι», προστίθεται πάλι η αιτία, η οποία δεν ανάγεται στους αγγέλους, αλλά στον ίδιο τον Ύψιστο, εκ προσώπου του οποίου έχει ειπωθεί: «Επειδή ήλπισε σε εμένα, θα τον λυτρώσω». Το πώς όμως ήλπισε σε αυτόν, το δίδαξε προηγουμένως ο λόγος λέγοντας: «Αυτός που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου»· και, «Θα πει στον Κύριο: Είσαι αντιλήπτοράς μου και καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίσω σε αυτόν».

Και παρατήρησε με προσοχή με ποιον τρόπο στο χωρίο «επειδή εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες καταφύγιό σου», η λέξη "Κύριε" αποδίδεται στο εβραϊκό κείμενο με το τετραγράμματο όνομα, το οποίο οι γιοι των Εβραίων, θεωρώντας το ανεκφώνητο, συνηθίζουν να το χρησιμοποιούν μόνο για τον Θεό, ενώ εμείς έχουμε αποδείξει προηγουμένως πως αυτό απαντάται σε πάρα πολλά χωρία των Γραφών και για τη θεότητα του Λόγου. Όπως ακριβώς συμβαίνει και στον προκείμενο ψαλμό, ο οποίος αναφέρει προς το πρόσωπο του ίδιου του Κυρίου: «επειδή εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες καταφύγιό σου», λέγοντας σχεδόν ότι εσύ ο ίδιος, ω Κύριε, που τυγχάνει να είσαι η ελπίδα εμού που προφητεύω αυτά, επειδή γνωρίζεις τον Ύψιστο Θεό ως ανώτερό σου, Εκείνον ακριβώς «έθεσες καταφύγιό σου». Γι' αυτό και στην αρχή του ψαλμού λεγόταν για αυτόν: «Εκείνος που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου θα καταλύσει υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού. Θα πει στον Κύριο, είσαι ο υπερασπιστής μου και το καταφύγιό μου, ο Θεός μου, ο βοηθός μου, και σε αυτόν θα ελπίζω». Επειδή λοιπόν εσύ, ω Κύριε, «τον Ύψιστο έθεσες καταφύγιό σου», για τον λόγο αυτόν ο ίδιος ο Ύψιστος, λέει, «θα σε γλιτώσει από την παγίδα των κυνηγών, και από λόγο ταραχώδη», και «με τις ωμοπλάτες του θα σε επισκιάσει». Επομένως, έχοντας μια τέτοια πατρική βοήθεια από τον Ύψιστο, «δεν θα φοβηθείς από νυχτερινό φόβο» ούτε από κανένα από τα προαναφερθέντα, αλλά ούτε και από όσα παρατίθενται στη συνέχεια.

Αίνος ωδής στον Δαβίδ. Η προφητεία έχει αναμειχθεί (έχει αναδειχθεί) με την ωδή και τον αίνο. Σημαίνει δε προστακτικά (πρακτικά, συντακτικά) αυτόν που επιθυμεί (σε αυτόν που επιθυμεί) να ζει κατά Θεόν. Ο κατοικών: Ο Υιός μέσα στον Πατέρα, καθώς έχει γραφτεί: εγώ βρίσκομαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα. Το δε «θα αυλιστεί υπό την σκέπη» σημαίνει το να βρίσκεται στους κόλπους του Πατέρα, δηλαδή ο αγαθός και πιστός άνθρωπος, έχοντας πάντοτε την ελπίδα του στη βοήθεια του Θεού, αναπαύεται στον Θεό, πράγμα που σημαίνει το «αυλίζεται». «Θα πει στον Θεό»: Ο Υιός λέει προς τον Πατέρα εκ προσώπου του ανθρώπου στον καιρό του πάθους: Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες; Διότι ο πιστός άνθρωπος οφείλει πάντοτε να ελπίζει στον Θεό και να αναμένει τη δική Του βοήθεια. «Διότι αυτός θα λυτρώσει»: Επειδή οι Ιουδαίοι ήθελαν να παγιδεύσουν τον Χριστό. Διότι έχει γραφτεί: και ζητούσαν να τον παγιδεύσουν στα λόγια, όπως ακριβώς πάντοτε οι δαίμονες παγιδεύουν τον άνθρωπο, είτε ταράσσοντάς τον μέσω λόγων είτε μέσω οραμάτων είτε μέσω λογισμών. Λυτρώνονται δε όσοι ελπίζουν στον Θεό από τα άτοπα. «Στα μετάφρενα»: Μετάφρενα είναι το μέρος ανάμεσα στους ώμους, στο οποίο συγκρατούνται οι φτερούγες, που σημαίνει η δύναμη. Διότι έχει γραφτεί: και θα υπάρχει ίαση στις φτερούγες του. Φτερούγες του Θεού είναι η δικαιοσύνη και η αλήθεια, ενώ μετάφρενά του το κράτος και η δύναμη.

Αυτός «υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού θα κατοικήσει». Είναι προφανές ότι αφορά το μέλλον· διότι θα γίνει σύνοικος με τον Θεό, και θα κατοικήσει στις ίδιες μονές με τον δημιουργό του ουρανού, ή και θα σκεπαστεί από τον ίδιο τον Θεό, και όχι από κάποιο από τα δημιουργήματα. Θα πει στον Κύριο: «Είσαι ο αντιλήπτοράς μου και η καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίσω σε αυτόν». Ευλόγως· διότι αυτός που πολιτεύεται σύμφωνα με τις εντολές του Θεού, έχοντας ελπίδα σε αυτόν, αποκτά παρρησία, και θα τον έχει ως αντιλήπτορα, στεκόμενος πνευματικά απέναντι στους νοητούς πολέμους· εάν όμως είναι και ασθενής, όχι επειδή η προστασία του Θεού ηττήθηκε, αλλά επειδή ο ίδιος εξαιτίας της ραθυμίας έγινε ασθενέστερος, θα πει στον Θεό: «Είσαι η καταφυγή μου». Και δεν θα αμαρτήσεις λέγοντάς το, αποκτώντας παρρησία από τον βίο που προηγήθηκε. Διότι «αυτός θα με λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών και από λόγο ταραχώδη». Παγίδα κυνηγών, αλλά βέβαια και ταραχώδης λόγος, είναι κάθε συμβουλή που προτρέπει προς τα φαύλα, και θολώνει τις ψυχές όσων εξαπατώνται με τις ηδονές, και έτσι τις παιδεύει. Από αυτήν μας λυτρώνει ο Θεός, όταν καταφύγουμε σε αυτόν· διότι δεν μπορούμε πλέον να παγιδευτούμε από τις ηδονές, θεωρώντας ότι όλα τα πράγματα του κόσμου στερούνται αξίας εν συγκρίσει με τον Θεό. «Με τα μετάφρενά του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις φτερούγες του θα ελπίσεις». Και για ποιο λόγο ο προφήτης, ενώ στα προηγούμενα μιλούσε στο πρώτο πρόσωπο, τώρα ομιλεί απευθυνόμενος σε άλλον;

ΨΑΛΜΟΣ 90. «Ο Θεός μου, ελπίζω σε αυτόν». Βλέπεις πόση παρρησία έχει ενώπιον του Θεού; Διότι, αφού έχει αφιερώσει ολόκληρο τον εαυτό του σε Αυτόν, σε Αυτόν στηρίζει κάθε ελπίδα για τη σωτηρία του. Τρισμακάριος είναι ένας τέτοιος άνθρωπος· και θα είναι γεμάτος από κάθε ευημερία. Ψάλλει, λοιπόν, ο μακάριος Δαβίδ και λέει: Κύριε, Θεέ των δυνάμεων, μακάριος είναι ο άνθρωπος που ελπίζει σε σένα. «Σαν όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθειά του». Εκείνος που τα υπομένει όλα αυτά γενναία, λέει τα ίδια με τον Ιώβ: Αν δεχτήκαμε τα αγαθά από το χέρι του Κυρίου, δεν θα υπομείνουμε τα κακά; Όπως φάνηκε καλό στον Κύριο, έτσι και έγινε. Αυτός, λοιπόν, που βρίσκεται με τέτοια κατορθώματα, δεν φοβάται ούτε τον διάβολο που μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός, ο οποίος είναι το δαιμόνιο το μεσημβρινό, και υπόσχεται άπλετο φως μέσω της φιλοσοφίας και της κενής απάτης. Αυτό ακριβώς είναι εξ ολοκλήρου το δαιμόνιο το μεσημβρινό. Και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι υπηρέτες του, που μετασχηματίζονται σε υπηρέτες της δικαιοσύνης, είναι δαιμόνια μεσημβρινά.

«Διότι ο Κύριος ήταν Θεός, αν και έγινε άνθρωπος· εγώ όμως είμαι άνθρωπος αμαρτωλός, και υποδουλωμένος σε αμέτρητα πάθη· πώς λοιπόν μπορώ να μιμηθώ τον Κύριο;» Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Από εκείνους που είναι υποδουλωμένοι στην ύλη του κόσμου, κανείς δεν μπορεί να μιμηθεί τον Κύριο· όσοι όμως μπορούν να πουν: "Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε", εκείνοι λαμβάνουν τη δύναμη και να τον μιμηθούν, και να κατορθώσουν να τηρήσουν όλες τις εντολές του.» Και ρωτάει ο Αδελφός: «Ποια δύναμη;» Αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Άκουσέ Τον που λέει: "Ιδού, σας έχω δώσει την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού· και τίποτα απολύτως δεν θα σας βλάψει". δʹ. Λαμβάνοντας αυτήν τη δύναμη και την εξουσία ο Παύλος έλεγε: "Να γίνεστε μιμητές μου, όπως και εγώ του Χριστού". Και πάλι: "Δεν υπάρχει πλέον καμία κατάκριση για εκείνους που είναι εν Χριστώ Ιησού, οι οποίοι δεν περιπατούν σύμφωνα με τη σάρκα, αλλά σύμφωνα με το πνεύμα". Και πάλι: "Όσοι δε ανήκουν στον Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες". Και πάλι: "Για εμένα ο κόσμος έχει σταυρωθεί, και εγώ για τον κόσμο". εʹ. Προφητεύοντας για αυτήν την εξουσία και τη βοήθεια ο Δαβίδ έλεγε: "Εκείνος που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου, θα αναπαυθεί υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού. Θα πει στον Κύριο: Είσαι ο υπερασπιστής μου και το καταφύγιό μου, ο Θεός μου, και σε Αυτόν θα ελπίζω".»

Ψαλμός 90. Αίνος ωδής του Δαβίδ. Χωρίς επιγραφή στους Εβραίους. «Αυτός που κατοικεί υπό τη σκέπη του Υψίστου, κάτω από την προστασία του Θεού» του αληθινού «θα καταλύσει. Θα πει στον Κύριο: Είσαι ο προστάτης και η καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν». Διότι δεν κατοικούν όλοι υπό την προστασία του Υψίστου, παρά μόνο εκείνοι που πράττουν τα αρεστά στον Θεό. Επειδή κάποιοι κατοικούν και ληστρικά σε σπήλαια και άλλοι σε πορνεία, οι οποίοι δεν κατοικούν με τη βοήθεια του Υψίστου, αλλά με την ενέργεια του σατανά· σε αυτούς δεν υπάρχει καν η παρρησία να πουν: «Ο Θεός μου, ο βοηθός μου» και τα εξής. Εκείνον όμως που κατοικεί έχοντας πεποίθηση στον Θεό· «Ο Θεός», λέει, «θα σε γλιτώσει από την παγίδα των κυνηγών», δηλαδή όσων τον επιβουλεύονται, «και από λόγο ταραχώδη. Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει και κάτω από τις φτερούγες του θα ελπίζεις. Δεν θα φοβηθείς από φόβο νυχτερινό», από δαίμονες που προκαλούν τρόμο, ούτε «από βέλος που πετά την ημέρα» από εχθρούς που ρίχνουν λίθους, ούτε «από πράγμα που διαπορεύεται στο σκοτάδι» αόρατο και ορατό, ούτε «από συμφορά και δαιμόνιο μεσημβρινό», κι αν «πέσουν στο πλευρό σου», δηλαδή στα πλάγιά σου, «χίλιοι και δέκα χιλιάδες στα δεξιά σου, σε εσένα όμως δεν θα πλησιάσει. Μόνο με τα μάτια σου» και αποκλειστικά «θα κατανοήσεις» τη φύση και το πλήθος των συμφορών «και την ανταπόδοση των αμαρτωλών θα δεις», το τι είδους δεινά θα υποστούν εκείνοι.

Και ανεβαίνοντας και αρχίζοντας να λαξεύω, από τη μια μεριά εγώ έσκαβα, και από την άλλη ο γκρεμός, θρυμματιζόμενος από εδώ και από εκεί, κατέρρεε, και εγώ ψιθυρίζοντας προς τον Κύριο έλεγα: «Εσύ που στερέωσες» στην αρχή «τους ουρανούς με σύνεση» και «που θεμελίωσες τη γη πάνω στα ύδατα», Εσύ, Κύριε, στερέωσε και τούτο το οίκημα. Και πάλι έλεγα: «Κύριε, δημιουργέ της ουράνιας αψίδας και δομήτορα της Εκκλησίας», Εσύ, Δέσποτα, στερέωσε και τούτο το οίκημα. Και προσθέτοντας σε αυτά, πάλι έλεγα: «Άκουσα, Κύριε, τον υμνωδό σου να λέει» ότι «Εκείνος που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου, θα αναπαυθεί υπό τη σκέπη Του, έχοντας ως αντίληψη και καταφυγή» τη δική Σου ευμένεια. «Δεν θα φοβηθεί από νυχτερινό φόβο, ούτε από βέλος που πετάει την ημέρα, ούτε από συμφορά και δαιμόνιο μεσημβρινό». Επειδή, λοιπόν, και εγώ, Κύριε, ο ταπεινός και ανάξιος, με τη δική Σου πρόνοια και βοήθεια κατοίκησα και κατοικώ εδώ, ευδόκησε να γίνεις και για εμένα καταφυγή και σκέπη και βοήθεια, για να λυτρωθώ «από την παγίδα των δαιμόνων κυνηγών» και να «σκεπαστώ υπό τη σκέπη των πτερύγων Σου» «από συμφορά και δαιμόνιο μεσημβρινό», και δώσε εντολή στους άγιους αγγέλους Σου να με διαφυλάξουν με τη χάρη Σου. Ναι, Κύριε, ας γίνει έτσι σε εμένα, διότι «είσαι ευλογητός» εις τους αιώνας. Αμήν.