Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 90:3

Θα πει στον Κύριο: «Είσαι ο αντιλήπτοράς μου». Και ποιος είναι αυτός που ομιλεί στον Κύριο, παρά ο άνθρωπος που έχει εναποθέσει την εμπιστοσύνη του σε Αυτόν και στηρίζεται στη σωτηρία Του; «Διότι Αυτός θα σε λυτρώσει από την παγίδα». Έχει ήδη διδάξει προηγουμένως, ότι μέσω αυτών υποδηλώνονται οι αντίθετες δυνάμεις.

Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει. Επειδή ο άνθρωπος του Θεού είπε ότι ο ίδιος ο Θεός θα τον λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών και από τους ταραχώδεις λόγους, αποκρίνεται το προφητικό Πνεύμα ενθαρρύνοντάς τον και προετοιμάζοντάς τον για πνευματική ανδρεία: «Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει»· σαν να έλεγε σαφέστερα: «Θα σε καλύψει υπό τη σκιά των πτερύγων του· και επιπλέον θα σε σκεπάσει με όπλο». Και όταν συμβεί αυτό, καμία από τις αντίπαλες δυνάμεις δεν πρόκειται να σε βλάψει.

ΨΑΛΜΟΣ 90. <Ο Θεός μου, και θα ελπίσω σε αυτόν.> (B f. 373 b, H f. 393 b) Βλέπεις πόση παρρησία έχει ενώπιον του Θεού; Διότι, έχοντας τρόπον τινά αναθέσει ολόκληρο τον εαυτό του σε Αυτόν, σε Αυτόν στηρίζει όλη την ελπίδα της σωτηρίας του. Τρισμακάριος είναι ένας τέτοιος άνθρωπος, και θα είναι γεμάτος από κάθε ευημερία. Ψάλλει, λοιπόν, ο μακάριος Δαβίδ και λέει: «Κύριε, Θεέ των δυνάμεων, μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε σένα». <Αυτός θα σε λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών, και από λόγο ταραχώδη.> (B f. 373 b, H f. 394) Και ποιος είναι ο ταραχώδης λόγος; Εκείνος που προέρχεται από τους ανόσιους αιρετικούς· διότι συγχέουν τις καρδιές των ακέραιων, βλασφημώντας απερίσκεπτα, και μη κατανοώντας ούτε τι λέγουν ούτε για ποια πράγματα εκφέρουν διαβεβαιώσεις. Διότι άλλοι μεν αποσπούν τον Υιό από την ομοουσιότητα με τον Θεό Πατέρα, όσο περνάει από το χέρι τους, και τον κατεβάζουν από τους ανώτατους θρόνους, συγκαταλέγοντάς τον στα κτίσματα, και λέγοντας ότι ο Δημιουργός και τεχνίτης των πάντων έχει δημιουργηθεί και έχει έλθει στην ύπαρξη εκ του μη όντος. Άλλοι πάλι συκοφαντούν το Άγιο Πνεύμα, λέγοντας ότι είναι και αυτό κτίσμα· και έτσι επισωρεύουν πυρ και κόλαση στα ίδια τους τα κεφάλια. Τι λέει λοιπόν ο Ψαλμωδός γι' αυτούς; «Καταπόντισε, Κύριε, και διαίρεσε τις γλώσσες τους· διότι έχουν γίνει κατήγοροι της αλήθειας και υπερασπιστές του ψεύδους».

Και βέβαια ο θεσπέσιος Ψαλμωδός λέει: «Εκείνος που κατοικεί με τη βοήθεια του Υψίστου, θα καταλύσει υπό την προστασία του Θεού του ουρανού. Θα πει στον Κύριο: Είσαι ο υπερασπιστής μου και το καταφύγιό μου, ο Θεός μου, ο βοηθός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν. Διότι αυτός θα με γλιτώσει από την παγίδα των κυνηγών και από τον ταραχώδη λόγο». Διότι το ότι θα είμαστε ανώτεροι από τους εχθρούς μας, εφόσον μας διασώζει ο Θεός, το επιβεβαιώνει ως αξιόπιστος ο Ίδιος λέγοντας: «Επειδή ήρθε σε εμένα, θα τον γλιτώσω. Έκραξε προς εμένα, και θα τον εισακούσω· μαζί του είμαι στη θλίψη· θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω». Αλλά πρόσεξε αυτό το ζήτημα, το οποίο γράφεται και από τον ίδιο τον πάνσοφο Μωυσή.

Στους Ψαλμούς. «Αρχή των λόγων σου είναι η αλήθεια.» Διότι ο πρώτος και έμφυτος και ουσιώδης Λόγος στον Θεό και Πατέρα είναι η αλήθεια, δηλαδή ο Υιός. Δυνατός είσαι, Κύριε, και η αλήθειά σου είναι γύρω σου. «Αυτός που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου», και τα εξής, έως το, «Ως όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθειά του.» Λέγοντας για τον δίκαιο: «Και εκείνους που τον μισούν θα τους κατατροπώσω, διότι το έλεός μου και η αλήθειά μου είναι μαζί του.» «Οδό αληθείας επέλεξα.» Διότι ο κατά Θεόν σοφός αγαπά την ευαγγελική πολιτεία, ως πολύ ανώτερη της νομικής.

Και έτσι ο αδελφός γίνεται ανώτερος των παθών, με τη συνέργεια της χάριτος. Και δοξολογώντας τον Κύριο, λέει: Σε ευχαριστώ, Κύριε, ο Θεός μου, διότι δεν με παρέδωσες στα χέρια των εχθρών μου, αλλά με έσωσας από την παγίδα των κυνηγών. Και η δική Σου χάρη, Κύριε, με φώτισε ώστε να τα κατανοήσω αυτά. Διότι δεν διασώθηκα από την παγίδα τους με τη δική μου σοφία.

Επομένως, δικαιολογημένα τα όσα λέγονται στο προκείμενο χωρίο, σαν να αναφέρονται στο σώμα του Χριστού, θα μπορούσαν να αναφερθούν και στην ανθρώπινη φύση του Σωτήρα μας, καθώς και σε εκείνον που φθάνει στην τελειότητα εντός του. Έχοντας αυτά ειπωθεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στη συνέχεια ο λόγος εξετάζει λεπτομερώς όσα θα χορηγηθούν από τον Θεό σε εκείνον που κατοικεί με τη βοήθεια του Υψίστου και αυλίζεται υπό τη σκέπη του Θεού, και ο οποίος λέει στον Κύριο: «Αντιλήπτοράς μου είσαι και καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν». Το ποια είναι δε τα όσα πρόκειται να συμβούν γύρω από αυτόν, τα απαριθμεί μέσω των όσων ακολουθούν: «Διότι αυτός θα με λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών και από λόγο ταραχώδη. Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις φτερούγες του θα ελπίζεις. Σαν όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθειά του· δεν θα φοβηθείς από νυχτερινό φόβο, από βέλος που πετάει την ημέρα, από πράγμα που περιφέρεται στο σκοτάδι, από σύμπτωμα και από μεσημβρινό δαιμόνιο. Θα πέσουν από το πλάι σου χίλιοι, και δέκα χιλιάδες από τα δεξιά σου, αλλά σε εσένα δεν θα πλησιάσει. Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις, και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών. Διότι εσύ είσαι η ελπίδα μου· τον Ύψιστο έθεσες ως καταφυγή σου». Ο λόγος προαναγγέλλει ότι θα γίνουν πολλές επιθέσεις ενάντια σε εκείνον για τον οποίο προφητεύει.

Αυτός δε ήταν κάποιος σπάνιος και θαυμαστός, ο οποίος καθόταν στο απόκρυφο του Υψίστου, αναπαυόμενος υπό τη σκιά του Ικανού, και έλεγε στον Κύριο: «Αντιλήπτοράς μου και καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίσω σε αυτόν»· ή σύμφωνα με τον Ακύλα, «Ο Θεός μου, θα έχω πεποίθηση σε αυτόν»· ή, «Ο Θεός μου, και θα λάβω θάρρος σε αυτόν», σύμφωνα με τον Σύμμαχο. Σε αυτόν λοιπόν, ο οποίος με τον προαναφερθέντα τρόπο είχε εναποθέσει τον εαυτό του στη βοήθεια του Θεού, ξεσηκώθηκαν κάποιες επιβουλές και σκευωρίες αναρίθμητων εχθρών που εκστράτευσαν εναντίον του· ονομάστηκαν λοιπόν παγίδες κυνηγών, και λόγοι ταραχώδεις, και φόβος νυχτερινός, και βέλος που πετάει την ημέρα, και πράγμα που διαπορεύεται μέσα στο σκοτάδι, και σύμπτωμα μεσημβρινού δαιμονίου· και επιπρόσθετα σε όλα αυτά χιλιάδες και μυριάδες· οι μεν χιλιάδες καταλαμβάνοντας τα αριστερά του, οι δε μυριάδες τα δεξιά. Διότι αυτές επιβουλεύονταν τα δεξιά ως τα πιο κραταιά και ισχυρά μέρη.

Και αφού αυτός τα είπε αυτά με τέλεια διάθεση, το θείο Πνεύμα του διακηρύσσει ότι πράγματι διάλεξε ως ασφαλή φύλακα και απέκτησε ως καλό καταφύγιο τον Κύριο. Διότι, έχοντας τέτοιον βοηθό και πρόμαχο και υπερασπιστή, δεν θα φοβηθεί κανέναν από τους εχθρούς, εφόσον ο ίδιος ο Κύριος τον λυτρώνει από όλα. Και πράγματι, θα τον ελευθερώσει από την παγίδα των κυνηγών και από τον ταραχώδη λόγο, και με τα μετάφρενά Του θα τον επισκιάσει· και όλα όσα απαριθμούνται στη συνέχεια θα αποδοθούν σε κάθε τέλειο εν Χριστώ άνθρωπο, αλλά και στο σώμα του Χριστού, δηλαδή στον χορό των μαρτύρων που έχει συγκροτηθεί από τέλειες ψυχές· ή στην τέλεια Εκκλησία Του, την οποία ο ίδιος παρέστησε στον εαυτό του χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια. Αυτός, λοιπόν, που υποσχέθηκε να οικοδομήσει την Εκκλησία Του πάνω στην πέτρα, ώστε οι πύλες του άδη να μην υπερισχύσουν εναντίον της, ο ίδιος θα είναι και φύλακας και φρουρός της, περιφράσσοντάς την και ασφαλίζοντάς την, ώστε να μην υπερισχύσουν εναντίον της οι πύλες του άδη. Γι' αυτό, σε μια τέτοια Εκκλησία, και σε έναν τέτοιο χορό μαρτύρων του Χριστού, ο οποίος δεν έχει καμία κατοικία πάνω στη γη, αλλά μπορεί να λέει: «Το δικό μας πολίτευμα υπάρχει στους ουρανούς», θα λεχθεί: «Εκείνος που κατοικεί με τη βοήθεια του Υψίστου, θα καταλύσει υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού». Έπειτα, ο ίδιος θα πει προς τον Κύριο, του οποίου τη σκέπη επέλεξε για να κατοικεί: «Είσαι ο αντιλήπτοράς μου και το καταφύγιό μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε Αυτόν».

Αν λοιπόν κάποτε, λέει, οι θηρευτές των ανθρώπινων ψυχών, αφανείς και αόρατες δυνάμεις που σύμφωνα με τη συνήθειά τους κρύβουν μυστικά παγίδες, προσπαθήσουν να επιτεθούν εναντίον σου, δεν θα καταφέρουν τίποτα· διότι ο ίδιος ο Κύριος θα σε λυτρώσει από την παγίδα των θηρευτών. Η παγίδα συντρίφθηκε, και εμείς λυτρωθήκαμε.

Όλα δε αυτά και όσα αναφέρονται στη συνέχεια θα αποδοθούν στον εν Χριστώ άνθρωπο, και σε καθέναν που μπορεί να πει: «Όλα τα μπορώ μέσω του Χριστού Ιησού που με ενδυναμώνει». Αυτός θα ήταν ο χορός του Χριστού, που συγκροτείται από αγίους και τέλειους μάρτυρες του Θεού, ο οποίος αγωνίζεται μέχρις αίματος υπέρ της αλήθειας, και αποκομίζει τα βραβεία της εν Θεώ νίκης κατά των αντιπάλων. Και στον άνθρωπο του Χριστού θα εφαρμοστούν τα λεγόμενα· αυτό τουλάχιστον αποδεικνύει αυτή η ακολουθία των αναφερομένων. Διότι, αφού ο λόγος απευθύνθηκε σε κάποιον, με το «Ότι αυτός θα σε λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών και από λόγο ταραχώδη», και, «Με τα μετάφρενά του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις πτέρυγές του θα ελπίσεις»· και προσθέτοντας προς τον ίδιο το, «Σαν όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθεια του»· και το, «Δεν θα φοβηθείς από φόβο νυχτερινό»· και το, «Θα πέσει από το πλευρό σου μια χιλιάδα, και δέκα χιλιάδες από τα δεξιά σου, αλλά σε σένα δεν θα πλησιάσει»· και προσθέτοντας σε αυτά το, «Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις, και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών»· αφού, λοιπόν, τα είπε όλα στον ενικό σαν να απευθύνεται προς έναν, συμπληρώνει λέγοντας, «Διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες ως καταφυγή σου»· καθίσταται έτσι σαφέστατο ότι ο Κύριος ήταν εκείνος προς τον οποίο λέγονταν όλα αυτά.

Αλλά βλέπεις ότι ο λόγος δεν επιτρέπει να αναφέρονται αυτά στο πρόσωπο του επί πάντων Θεού· επειδή ούτε και τα προηγούμενα, αρχίζοντας από το «Διότι αυτός θα σε λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών, από ταραχώδη λόγο», «Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις φτερούγες του θα ελπίσεις», και όσα ακολουθούν αυτά.

Κατ' άλλον δε τρόπο, το σωματικό όργανο στο οποίο κατασκήνωσε ο Λόγος του Θεού θα μπορούσε να ονομαστεί σκήνωμά του. Τα πιο κεφαλαιώδη και σημαντικά από τα κατορθώματα εκείνου που φανερώνεται μέσω της προφητείας, επιτυγχάνονταν με τη συνεργία του ανώτερου. Διότι, «εκείνος που κατοικεί υπό τη σκέπη του Υψίστου», αυτός δηλαδή που νοείται από εμάς κατά σάρκα και προήλθε από το σπέρμα του Δαβίδ, εφόσον και ο ίδιος έθεσε τον Ύψιστο ως καταφυγή του, εύλογα προστατευόταν από τον Ύψιστο· γι' αυτό και Του έλεγε: «Αντιλήπτοράς μου είσαι και καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν». Διότι Αυτός τον ελευθέρωνε από την παγίδα των κυνηγών και με τους ώμους Του τον επισκίαζε· αλλά και τον περικύκλωνε περιβάλλοντάς τον με το όπλο της αλήθειας. Και όλα αυτά του τα παρείχε ο Ύψιστος, για να μην ταράζεται από νυχτερινό φόβο, ούτε από βέλος που πετά την ημέρα, ούτε από πράγμα που διαπορεύεται στο σκοτάδι, ούτε από σύμπτωμα και δαιμόνιο μεσημβρινό.

Ο σωτήρας και κύριός μας Ιησούς, ο Χριστός του Θεού, καθόσον νοείται ότι ενανθρώπησε, λέγεται «αυτός που κατοικεί εν τη βοηθεία του Υψίστου» και αυλίζεται «υπό τη σκέπη του Θεού» και Πατέρα. Αυτός, λοιπόν, έχοντας μόνο τον Πατέρα και κανέναν άλλον ως καταφύγιο κατά τον καιρό του πειρασμού από τον διάβολο, λυτρώθηκε κάποτε από τις παγίδες των εναντίων δυνάμεων, οι οποίες εδώ ονομάζονται «θηρευτές», όταν σαν κοινός άνθρωπος «οδηγήθηκε στην έρημο για να πειραστεί από τον διάβολο», «και βρισκόταν στην έρημο σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες πειραζόμενος από τον Σατανά, και ήταν», όπως μαρτυρεί ο ευαγγελιστής, «μαζί με τα θηρία». Ποια ήταν όμως αυτά τα θηρία, παρά εκείνα τα οποία μνημονεύει ο προκείμενος ψαλμός, λέγοντας προς αυτόν που κατοικεί «εν τη βοηθεία του Υψίστου»: «Πάνω σε ασπίδα και σε βασιλίσκο θα βαδίσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα»; Και λέει ότι θα λυτρωθεί όχι μόνο από αυτά, αλλά «και από ταραχώδη λόγο». Και ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός ο λόγος, παρά εκείνος που του πρότεινε ο πειράζων σύμφωνα με το ιερό ευαγγέλιο;

Και παρατήρησε με προσοχή με ποιον τρόπο στο χωρίο «επειδή εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες καταφύγιό σου», η λέξη "Κύριε" αποδίδεται στο εβραϊκό κείμενο με το τετραγράμματο όνομα, το οποίο οι γιοι των Εβραίων, θεωρώντας το ανεκφώνητο, συνηθίζουν να το χρησιμοποιούν μόνο για τον Θεό, ενώ εμείς έχουμε αποδείξει προηγουμένως πως αυτό απαντάται σε πάρα πολλά χωρία των Γραφών και για τη θεότητα του Λόγου. Όπως ακριβώς συμβαίνει και στον προκείμενο ψαλμό, ο οποίος αναφέρει προς το πρόσωπο του ίδιου του Κυρίου: «επειδή εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες καταφύγιό σου», λέγοντας σχεδόν ότι εσύ ο ίδιος, ω Κύριε, που τυγχάνει να είσαι η ελπίδα εμού που προφητεύω αυτά, επειδή γνωρίζεις τον Ύψιστο Θεό ως ανώτερό σου, Εκείνον ακριβώς «έθεσες καταφύγιό σου». Γι' αυτό και στην αρχή του ψαλμού λεγόταν για αυτόν: «Εκείνος που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου θα καταλύσει υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού. Θα πει στον Κύριο, είσαι ο υπερασπιστής μου και το καταφύγιό μου, ο Θεός μου, ο βοηθός μου, και σε αυτόν θα ελπίζω». Επειδή λοιπόν εσύ, ω Κύριε, «τον Ύψιστο έθεσες καταφύγιό σου», για τον λόγο αυτόν ο ίδιος ο Ύψιστος, λέει, «θα σε γλιτώσει από την παγίδα των κυνηγών, και από λόγο ταραχώδη», και «με τις ωμοπλάτες του θα σε επισκιάσει». Επομένως, έχοντας μια τέτοια πατρική βοήθεια από τον Ύψιστο, «δεν θα φοβηθείς από νυχτερινό φόβο» ούτε από κανένα από τα προαναφερθέντα, αλλά ούτε και από όσα παρατίθενται στη συνέχεια.

Επειδή, λοιπόν, «εσύ, Κύριε, έθεσες τον Ύψιστο ως καταφύγιό σου», για τον λόγο αυτό «δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα αγγίξει το σκήνωμά σου». Ως «μάστιγες» θα μπορούσες να βρεις να ονομάζονται στα Ευαγγέλια οι δαιμονικές ενέργειες, για τις οποίες λέει ότι είναι αδύνατον να τολμήσουν καν να πλησιάσουν το σκήνωμα του Χριστού, δηλαδή το σώμα του. Διότι πώς θα μπορούσαν, όταν εκείνος με έναν μόνο λόγο τις εκδίωκε από τους ανθρώπους; Γι' αυτό το σκήνωμα, εξάλλου, ορκίστηκε κάποτε και ο Δαβίδ στον Κύριο και έκανε τάμα στον Θεό του Ιακώβ, λέγοντας: «Εάν ανεβώ στην κλίνη της στρωμνής μου, εάν δώσω ύπνο στους οφθαλμούς μου και στα βλέφαρά μου νυσταγμό και ανάπαυση στους κροτάφους μου, έως ότου βρω τόπο για τον Κύριο, σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ». Και εξαιτίας αυτού ακριβώς του σκηνώματος ελέγετο το: «δεν θα φοβηθείς από νυχτερινό φόβο», και το «αυτός θα σε γλιτώσει από την παγίδα των κυνηγών, και από ταραχώδη λόγο», και το «δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα αγγίξει το σκήνωμά σου», καθώς και όσα πιο ανθρώπινα έχουν λεχθεί γι' αυτόν, όπως και το «στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν», και το «στα χέρια θα σε σηκώσουν, μήπως και προσκόψεις σε πέτρα το πόδι σου». Διότι αυτά δεν θα ταίριαζε να λέγονται προς τον Θεό, αλλά προς το σκήνωμά του το οποίο προσέλαβε για χάρη μας, όταν «ο Λόγος έγινε σάρκα και κατασκήνωσε ανάμεσά μας».

Αίνος ωδής στον Δαβίδ. Η προφητεία έχει αναμειχθεί (έχει αναδειχθεί) με την ωδή και τον αίνο. Σημαίνει δε προστακτικά (πρακτικά, συντακτικά) αυτόν που επιθυμεί (σε αυτόν που επιθυμεί) να ζει κατά Θεόν. Ο κατοικών: Ο Υιός μέσα στον Πατέρα, καθώς έχει γραφτεί: εγώ βρίσκομαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα. Το δε «θα αυλιστεί υπό την σκέπη» σημαίνει το να βρίσκεται στους κόλπους του Πατέρα, δηλαδή ο αγαθός και πιστός άνθρωπος, έχοντας πάντοτε την ελπίδα του στη βοήθεια του Θεού, αναπαύεται στον Θεό, πράγμα που σημαίνει το «αυλίζεται». «Θα πει στον Θεό»: Ο Υιός λέει προς τον Πατέρα εκ προσώπου του ανθρώπου στον καιρό του πάθους: Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες; Διότι ο πιστός άνθρωπος οφείλει πάντοτε να ελπίζει στον Θεό και να αναμένει τη δική Του βοήθεια. «Διότι αυτός θα λυτρώσει»: Επειδή οι Ιουδαίοι ήθελαν να παγιδεύσουν τον Χριστό. Διότι έχει γραφτεί: και ζητούσαν να τον παγιδεύσουν στα λόγια, όπως ακριβώς πάντοτε οι δαίμονες παγιδεύουν τον άνθρωπο, είτε ταράσσοντάς τον μέσω λόγων είτε μέσω οραμάτων είτε μέσω λογισμών. Λυτρώνονται δε όσοι ελπίζουν στον Θεό από τα άτοπα. «Στα μετάφρενα»: Μετάφρενα είναι το μέρος ανάμεσα στους ώμους, στο οποίο συγκρατούνται οι φτερούγες, που σημαίνει η δύναμη. Διότι έχει γραφτεί: και θα υπάρχει ίαση στις φτερούγες του. Φτερούγες του Θεού είναι η δικαιοσύνη και η αλήθεια, ενώ μετάφρενά του το κράτος και η δύναμη.

Αυτός «υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού θα κατοικήσει». Είναι προφανές ότι αφορά το μέλλον· διότι θα γίνει σύνοικος με τον Θεό, και θα κατοικήσει στις ίδιες μονές με τον δημιουργό του ουρανού, ή και θα σκεπαστεί από τον ίδιο τον Θεό, και όχι από κάποιο από τα δημιουργήματα. Θα πει στον Κύριο: «Είσαι ο αντιλήπτοράς μου και η καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίσω σε αυτόν». Ευλόγως· διότι αυτός που πολιτεύεται σύμφωνα με τις εντολές του Θεού, έχοντας ελπίδα σε αυτόν, αποκτά παρρησία, και θα τον έχει ως αντιλήπτορα, στεκόμενος πνευματικά απέναντι στους νοητούς πολέμους· εάν όμως είναι και ασθενής, όχι επειδή η προστασία του Θεού ηττήθηκε, αλλά επειδή ο ίδιος εξαιτίας της ραθυμίας έγινε ασθενέστερος, θα πει στον Θεό: «Είσαι η καταφυγή μου». Και δεν θα αμαρτήσεις λέγοντάς το, αποκτώντας παρρησία από τον βίο που προηγήθηκε. Διότι «αυτός θα με λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών και από λόγο ταραχώδη». Παγίδα κυνηγών, αλλά βέβαια και ταραχώδης λόγος, είναι κάθε συμβουλή που προτρέπει προς τα φαύλα, και θολώνει τις ψυχές όσων εξαπατώνται με τις ηδονές, και έτσι τις παιδεύει. Από αυτήν μας λυτρώνει ο Θεός, όταν καταφύγουμε σε αυτόν· διότι δεν μπορούμε πλέον να παγιδευτούμε από τις ηδονές, θεωρώντας ότι όλα τα πράγματα του κόσμου στερούνται αξίας εν συγκρίσει με τον Θεό. «Με τα μετάφρενά του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις φτερούγες του θα ελπίσεις». Και για ποιο λόγο ο προφήτης, ενώ στα προηγούμενα μιλούσε στο πρώτο πρόσωπο, τώρα ομιλεί απευθυνόμενος σε άλλον;

Λύτρωσέ με από την παγίδα εκείνων που καταδιώκουν τον δούλο σου, από ταραχώδη λόγο και νυκτερινό φόβο και από τον δαίμονα της λύπης, Ελεήμον· διότι σαν τον σκόρο κατέφαγε την ταπεινή μου ψυχή. Η προμήτορά μου γεύτηκε την τροφή προς χάριν της ηδονής και μετέδωσε τώρα και σε εμένα τη ζωή των οδυνών, και βασανίζομαι νιώθοντας οξύ πόνο· εσύ παρηγόρησέ με, Χριστέ, η χαρά των πάντων.

Ψαλμός 90. Αίνος ωδής του Δαβίδ. Χωρίς επιγραφή στους Εβραίους. «Αυτός που κατοικεί υπό τη σκέπη του Υψίστου, κάτω από την προστασία του Θεού» του αληθινού «θα καταλύσει. Θα πει στον Κύριο: Είσαι ο προστάτης και η καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν». Διότι δεν κατοικούν όλοι υπό την προστασία του Υψίστου, παρά μόνο εκείνοι που πράττουν τα αρεστά στον Θεό. Επειδή κάποιοι κατοικούν και ληστρικά σε σπήλαια και άλλοι σε πορνεία, οι οποίοι δεν κατοικούν με τη βοήθεια του Υψίστου, αλλά με την ενέργεια του σατανά· σε αυτούς δεν υπάρχει καν η παρρησία να πουν: «Ο Θεός μου, ο βοηθός μου» και τα εξής. Εκείνον όμως που κατοικεί έχοντας πεποίθηση στον Θεό· «Ο Θεός», λέει, «θα σε γλιτώσει από την παγίδα των κυνηγών», δηλαδή όσων τον επιβουλεύονται, «και από λόγο ταραχώδη. Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει και κάτω από τις φτερούγες του θα ελπίζεις. Δεν θα φοβηθείς από φόβο νυχτερινό», από δαίμονες που προκαλούν τρόμο, ούτε «από βέλος που πετά την ημέρα» από εχθρούς που ρίχνουν λίθους, ούτε «από πράγμα που διαπορεύεται στο σκοτάδι» αόρατο και ορατό, ούτε «από συμφορά και δαιμόνιο μεσημβρινό», κι αν «πέσουν στο πλευρό σου», δηλαδή στα πλάγιά σου, «χίλιοι και δέκα χιλιάδες στα δεξιά σου, σε εσένα όμως δεν θα πλησιάσει. Μόνο με τα μάτια σου» και αποκλειστικά «θα κατανοήσεις» τη φύση και το πλήθος των συμφορών «και την ανταπόδοση των αμαρτωλών θα δεις», το τι είδους δεινά θα υποστούν εκείνοι.