Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 90:8

Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις. Δεν θα υποστείς καμία βλάβη, λέγει, από εκείνους που σε επιβουλεύονται· απεναντίας, θα σου συμβεί να δεις τους εχθρούς σου πεσμένους. Τον Ύψιστο έθεσες ως καταφύγιό σου. Το προφητικό Πνεύμα αντιφωνεί στα λόγια του ανθρώπου του Θεού, για το πόσο μεγάλο είναι το κέρδος της ελπίδας στον Θεό.

Επομένως, δικαιολογημένα τα όσα λέγονται στο προκείμενο χωρίο, σαν να αναφέρονται στο σώμα του Χριστού, θα μπορούσαν να αναφερθούν και στην ανθρώπινη φύση του Σωτήρα μας, καθώς και σε εκείνον που φθάνει στην τελειότητα εντός του. Έχοντας αυτά ειπωθεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στη συνέχεια ο λόγος εξετάζει λεπτομερώς όσα θα χορηγηθούν από τον Θεό σε εκείνον που κατοικεί με τη βοήθεια του Υψίστου και αυλίζεται υπό τη σκέπη του Θεού, και ο οποίος λέει στον Κύριο: «Αντιλήπτοράς μου είσαι και καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν». Το ποια είναι δε τα όσα πρόκειται να συμβούν γύρω από αυτόν, τα απαριθμεί μέσω των όσων ακολουθούν: «Διότι αυτός θα με λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών και από λόγο ταραχώδη. Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις φτερούγες του θα ελπίζεις. Σαν όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθειά του· δεν θα φοβηθείς από νυχτερινό φόβο, από βέλος που πετάει την ημέρα, από πράγμα που περιφέρεται στο σκοτάδι, από σύμπτωμα και από μεσημβρινό δαιμόνιο. Θα πέσουν από το πλάι σου χίλιοι, και δέκα χιλιάδες από τα δεξιά σου, αλλά σε εσένα δεν θα πλησιάσει. Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις, και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών. Διότι εσύ είσαι η ελπίδα μου· τον Ύψιστο έθεσες ως καταφυγή σου». Ο λόγος προαναγγέλλει ότι θα γίνουν πολλές επιθέσεις ενάντια σε εκείνον για τον οποίο προφητεύει.

Δηλώνει δε μέσω της νύχτας και του σκότους τους καιρούς των δοκιμασιών, κατά τους οποίους λέει ότι δεν θα φοβηθεί τίποτα εκείνος που είναι περιφραγμένος με το όπλο της αλήθειας· μέσω δε της ημέρας δηλώνει τους καιρούς της γαλήνης, της καλοκαιρίας και της ειρηνικής κατάστασης, κατά τους οποίους οι εχθροί συνηθίζουν να εξαπολύουν εναντίον μας από μακριά ιπτάμενα βέλη, δηλαδή τους βλάσφημους και ασεβείς λόγους τους. Διότι κατά τους καιρούς των διωγμών, δεν στέκονται μακριά για να ρίξουν βέλη, αλλά ορμώντας από κοντά, προσπαθούν να μας καταβροχθίσουν ολόκληρους, ως φίλοι του θανάτου, ο οποίος καταβρόχθισε στο παρελθόν όταν επικράτησε. Αλλά εμείς βέβαια, προστατευμένοι από το προαναφερθέν όπλο, θα πούμε: Εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας, όταν ξεσηκώθηκαν άνθρωποι εναντίον μας, τότε θα μας είχαν καταπιεί ζωντανούς. Επομένως, ούτε την ημέρα ούτε τη νύχτα θα μπορέσουν να κάνουν κάτι εναντίον μας οι εχθροί, εξαιτίας του Κυρίου που υπερμαχεί για εμάς. Γι' αυτό έχει γραφτεί: «Δεν θα φοβηθείς από νυκτερινό φόβο, ούτε από βέλος που πετάει την ημέρα, ούτε από πράγμα που κυκλοφορεί στο σκοτάδι»· αλλά ούτε από συμφορά και μεσημβρινό δαιμόνιο θα φοβηθούμε. Κι εάν ακόμη χιλιάδες και μυριάδες αόρατων ή και ορατών εχθρών και πολεμίων ξεσηκωθούν κατά του λαού του Χριστού και κατά της Εκκλησίας Του, η δύναμή Του σε μια στιγμή θα καταρρίψει μαζικά και όλους αυτούς και όλες τις παρατάξεις τους, ώστε με τα ίδια μας τα μάτια να αντικρίσουμε την απονομή της δικαιοσύνης. Γι' αυτό έχει γραφτεί: «Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις, και την ανταπόδοση των αμαρτωλών θα δεις».

Όλα δε αυτά και όσα αναφέρονται στη συνέχεια θα αποδοθούν στον εν Χριστώ άνθρωπο, και σε καθέναν που μπορεί να πει: «Όλα τα μπορώ μέσω του Χριστού Ιησού που με ενδυναμώνει». Αυτός θα ήταν ο χορός του Χριστού, που συγκροτείται από αγίους και τέλειους μάρτυρες του Θεού, ο οποίος αγωνίζεται μέχρις αίματος υπέρ της αλήθειας, και αποκομίζει τα βραβεία της εν Θεώ νίκης κατά των αντιπάλων. Και στον άνθρωπο του Χριστού θα εφαρμοστούν τα λεγόμενα· αυτό τουλάχιστον αποδεικνύει αυτή η ακολουθία των αναφερομένων. Διότι, αφού ο λόγος απευθύνθηκε σε κάποιον, με το «Ότι αυτός θα σε λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών και από λόγο ταραχώδη», και, «Με τα μετάφρενά του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις πτέρυγές του θα ελπίσεις»· και προσθέτοντας προς τον ίδιο το, «Σαν όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθεια του»· και το, «Δεν θα φοβηθείς από φόβο νυχτερινό»· και το, «Θα πέσει από το πλευρό σου μια χιλιάδα, και δέκα χιλιάδες από τα δεξιά σου, αλλά σε σένα δεν θα πλησιάσει»· και προσθέτοντας σε αυτά το, «Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις, και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών»· αφού, λοιπόν, τα είπε όλα στον ενικό σαν να απευθύνεται προς έναν, συμπληρώνει λέγοντας, «Διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες ως καταφυγή σου»· καθίσταται έτσι σαφέστατο ότι ο Κύριος ήταν εκείνος προς τον οποίο λέγονταν όλα αυτά.

Εντούτοις, για όλες ανεξαιρέτως τις αντίπαλες δυνάμεις έχει λεχθεί το, «Σε σένα όμως δεν θα πλησιάσουν», και το, «Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις, και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών». Και όλα αυτά, λέει, θα συμβούν σε σένα, επειδή ακριβώς «εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες ως καταφυγή σου».

Αλλά και καθένας που προσέρχεται γνήσια στο μυστήριο του λουτρού, έχοντας παραλάβει τη θεολογία περί του Χριστού, θα αντικρίσει τη δόξα του, και θα μπορούσε να πει παρόμοια με τον Παύλο: «αν και γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, τώρα όμως πλέον δεν τον γνωρίζουμε έτσι». 〈Από τον Ψαλμό〉 90. «Εκείνος που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου, θα διαμείνει υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού. Θα πει στον Κύριο: Είσαι ο αντιλήπτοράς μου και η καταφυγή μου· ο Θεός μου, βοηθός μου, και σε αυτόν θα ελπίσω· διότι αυτός θα με λυτρώσει από την παγίδα των κυνηγών, και από λόγο ταραχώδη. Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει, και κάτω από τις πτέρυγές του θα ελπίσεις· σαν όπλο θα σε περικυκλώσει η αλήθεια του. Δεν θα φοβηθείς από νυχτερινό φόβο, από βέλος που πετά την ημέρα, από πράγμα που διαπορεύεται στο σκοτάδι, από συμφορά και μεσημβρινό δαιμόνιο. Θα πέσουν από το πλευρό σου χίλιοι, και δέκα χιλιάδες από τα δεξιά σου, σε εσένα όμως δεν θα πλησιάσει. Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις, και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών. Διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου· έθεσες τον Ύψιστο ως καταφυγή σου. Δεν θα έρθουν σε εσένα κακά, και μάστιγα δεν θα πλησιάσει τη σκηνή σου· διότι στους αγγέλους του θα δώσει εντολή για εσένα, να σε διαφυλάξουν σε όλους τους δρόμους σου· στα χέρια θα σε σηκώσουν, μήπως και χτυπήσεις το πόδι σου σε πέτρα. Πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα.»

Και επειδή λέγεται ότι ολόκληρη μυριάδα, μαζί και χιλιάδα, θα πέσουν τόσο από το πλευρό του όσο και από τα δεξιά, εύλογα ύστερα από αυτά αναφέρεται στη συνέχεια: «όμως με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών».

Σε αυτά, λοιπόν, προστατεύονται οι πιστοί, σύμφωνα με τον απόστολο, μέσω των όπλων της δικαιοσύνης, των δεξιών και των αριστερών. Δεν θα φοβηθείς: Δηλαδή, μη φοβάσαι, λέγει στον πιστό άνθρωπο, από τους δαίμονες· διότι αυτοί έχουν την κατοικία και την κίνησή τους μέσα στη νύχτα, ενώ την ημέρα διατρέχουν τον αέρα σαν βέλη, εξου και προκαλούν τρόμο καθώς εμφανίζονται αόρατα. Και ποια δύναμη ή φόβο έχουν γενικώς αυτοί που βρίσκονται στο σκοτάδι, έχοντας την εξουσία, και πράττουν όλα τα κακά στο σκοτάδι, όπως πορνεία, κλοπή, φόνο, από τα οποία οφείλει να φυλάγεται ο άνθρωπος; Από πράγμα: Ομοίως και κατά τη μεσημβρία, όπως στο σκοτάδι, ενεργούν τα πνεύματα, επιπίπτοντας και προκαλώντας συμφορές στους ανθρώπους. Θα πέσει: Διότι οι δαίμονες από τα δεξιά του ανθρώπου είναι περισσότεροι από αυτούς στα αριστερά. Γι' αυτό από το αριστερό μέρος λιγότεροι δαίμονες πέφτουν στους πιστούς, ενώ περισσότεροι πέφτουν από τα δεξιά. Μόνο με τα μάτια: Δηλαδή, πρόσεχε με ακρίβεια με τα μάτια της διάνοιας· διότι οι δαίμονες δεν παύουν να ρίχνουν βέλη. Θα δεις όμως και την πτώση αυτών που τους πείθονται, πώς λαμβάνουν από τον Θεό την ανταπόδοσή τους. Επειδή εσύ, Κύριε: Διότι είναι αγαθή και ασφαλής ελπίδα των πιστών ανθρώπων το να εναποθέτουν πάντοτε τη μέριμνά τους στον Θεό και σε Αυτόν να καταφεύγουν. Δεν θα πλησιάσει: Διότι καμία κακία δεν άγγιξε τη δεσποτική σάρκα.

Μόνο με τα μάτια σου θα παρατηρήσεις και θα δεις την ανταπόδοση των αμαρτωλών. Αν και από μακριά, λέει, και αφανώς πολεμούν ως αόρατοι, ωστόσο με τα μάτια σου θα δεις τα τρόπαια που εγείρονται εναντίον τους, και την ανταπόδοση που γίνεται σε αυτούς από εκείνους που είχαν εξαπατηθεί. Διότι εκείνοι που προηγουμένως κατασκεύαζαν είδωλα, τώρα γκρεμίζουν τα είδωλα· εκείνοι που προηγουμένως οικοδομούσαν ναούς, τώρα πυρπολούν τους ναούς· εκείνοι που προηγουμένως θεοποιούσαν τα έργα των χεριών τους, τώρα με τα ίδια τους τα χέρια τα κατακρημνίζουν. Και άκουσε πώς έχουν κατορθωθεί αυτά· διότι ο προφήτης, απαντώντας εκ μέρους του προσώπου της ανθρωπότητας, διατύπωσε: Ότι συ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου.

Ψαλμός 90. Αίνος ωδής του Δαβίδ. Χωρίς επιγραφή στους Εβραίους. «Αυτός που κατοικεί υπό τη σκέπη του Υψίστου, κάτω από την προστασία του Θεού» του αληθινού «θα καταλύσει. Θα πει στον Κύριο: Είσαι ο προστάτης και η καταφυγή μου, ο Θεός μου, και θα ελπίζω σε αυτόν». Διότι δεν κατοικούν όλοι υπό την προστασία του Υψίστου, παρά μόνο εκείνοι που πράττουν τα αρεστά στον Θεό. Επειδή κάποιοι κατοικούν και ληστρικά σε σπήλαια και άλλοι σε πορνεία, οι οποίοι δεν κατοικούν με τη βοήθεια του Υψίστου, αλλά με την ενέργεια του σατανά· σε αυτούς δεν υπάρχει καν η παρρησία να πουν: «Ο Θεός μου, ο βοηθός μου» και τα εξής. Εκείνον όμως που κατοικεί έχοντας πεποίθηση στον Θεό· «Ο Θεός», λέει, «θα σε γλιτώσει από την παγίδα των κυνηγών», δηλαδή όσων τον επιβουλεύονται, «και από λόγο ταραχώδη. Με τους ώμους του θα σε επισκιάσει και κάτω από τις φτερούγες του θα ελπίζεις. Δεν θα φοβηθείς από φόβο νυχτερινό», από δαίμονες που προκαλούν τρόμο, ούτε «από βέλος που πετά την ημέρα» από εχθρούς που ρίχνουν λίθους, ούτε «από πράγμα που διαπορεύεται στο σκοτάδι» αόρατο και ορατό, ούτε «από συμφορά και δαιμόνιο μεσημβρινό», κι αν «πέσουν στο πλευρό σου», δηλαδή στα πλάγιά σου, «χίλιοι και δέκα χιλιάδες στα δεξιά σου, σε εσένα όμως δεν θα πλησιάσει. Μόνο με τα μάτια σου» και αποκλειστικά «θα κατανοήσεις» τη φύση και το πλήθος των συμφορών «και την ανταπόδοση των αμαρτωλών θα δεις», το τι είδους δεινά θα υποστούν εκείνοι.