Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 91:14

Και ο οφθαλμός μου αντίκρισε τους εχθρούς μου. Θα είναι και αυτό για μένα μαζί με τα άλλα αγαθά, το να γίνω θεατής της πτώσης των επιβούλων της ψυχής μου. Φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου. Αυτοί, λέγει, που παρομοιάζονται με τους κέδρους, έχουν ως φυτουργό τον Θεό και ως παράδεισο τον θείο ναό.

Στις αυλές του Θεού μας θα ανθίσουν. Δηλαδή στις άνω μονές, τις οποίες λέει ότι είναι και αυλές του Κυρίου. Ακόμη, θα πληθυνθούν σε εύρωστα γηρατειά, και θα είναι ευπαθούντες. Το «ευπαθούντες» τίθεται αντί του «εκείνοι που δέχονται ευεργεσίες». Διότι θα τους αποδοθούν αυτά που μάτι δεν είδε, και αυτί δεν άκουσε.

Ότι ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός μας. Όταν, αφού βρεθούν στις άνω μονές, απολαύσουν τα ετοιμασμένα αγαθά, τότε ακριβώς θα αναγγείλουν αυτά τα λόγια, ότι δίκαιος και ευθύς είναι ο Κύριος, ο οποίος τους μεν παρανόμους και ασεβείς έκανε να ξεραθούν σαν το χόρτο, ενώ τους δικαίους και ευσεβείς τους φύτεψε σαν κέδρους και φοίνικες στις επουράνιες σκηνές. Αδικία δεν υπάρχει στον Θεό, επειδή ο Ίδιος είναι ανεπίδεκτος κακίας.

«Ας βλαστήσει η γη». Αυτό το μικρό πρόσταγμα έγινε αμέσως μεγάλη φύση και έντεχνος λόγος, πραγματοποιώντας τις μύριες ιδιότητες των φυτών ταχύτερα από τη δική μας σκέψη. Εκείνο το πρόσταγμα, το οποίο ενυπάρχει ακόμη και τώρα στη γη, την παρακινεί σε κάθε ετήσια περίοδο να εκδηλώνει όλη τη δύναμή της για τη δημιουργία βοτάνων, σπερμάτων και δέντρων. Διότι, όπως ακριβώς οι στρόβιλοι από την πρώτη ώθηση που τους δίνεται πραγματοποιούν τις διαδοχικές τους περιστροφές, όταν περιστρέφονται έχοντας σταθεροποιήσει το κέντρο τους· έτσι και η ακολουθία της φύσεως, αφού έλαβε την αρχή της από το πρώτο εκείνο πρόσταγμα, διατρέχει όλον τον μετέπειτα χρόνο, μέχρι να καταλήξει στην κοινή συντέλεια του σύμπαντος. Προς αυτήν ας σπεύσουμε και όλοι εμείς καρποφόροι και γεμάτοι από αγαθά έργα, ώστε, αφού φυτευθούμε στον οίκο του Κυρίου, να ανθίσουμε στις αυλές του Θεού μας, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Είναι δυνατόν, όμως, να κατανοήσουμε την «αυλή» με μια ακόμη πιο ανώτερη έννοια, ως την επουράνια πολιτεία. Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνοι που είναι φυτεμένοι εδώ στον οίκο του Κυρίου, που είναι η Εκκλησία του ζωντανού Θεού, εκεί «στις αυλές του Θεού μας θα ανθίσουν». Εκείνος, όμως, που θεοποιεί την κοιλιά, ή τη δόξα, ή το χρήμα, ή οτιδήποτε άλλο έχει τιμήσει περισσότερο από όλα τα άλλα, ούτε τον Κύριο προσκυνά ούτε βρίσκεται μέσα στην άγια αυλή, ακόμη και αν φαίνεται ότι είναι άξιος να συμμετέχει στις αισθητές συνάξεις. «Φωνή Κυρίου επί των υδάτων». Σε πολλά μέρη θα μπορούσε κανείς να βρει να αναφέρεται η λέξη της φωνής. Επομένως, προκειμένου να κατανοήσουμε ποια είναι η φωνή του Κυρίου, αξίζει να συγκεντρώσουμε, κατά το δυνατόν, από τη θεία Γραφή τα όσα έχουν γραφτεί περί φωνής· όπως στη θεία αποκάλυψη προς τον Αβραάμ: «Και αμέσως ακούστηκε φωνή που έλεγε: Δεν θα σε κληρονομήσει αυτός»· και στην περίπτωση του Μωυσή: «Και όλος ο λαός έβλεπε τη φωνή και τις λαμπάδες»· και στον Ησαΐα πάλι: «Φωνή κάποιου που λέει: Φώναξε».

«Και θα ανοικοδομήσουν πόλεις ερημωμένες αιώνια, θα αναστήσουν εκείνες που προηγουμένως είχαν ερημωθεί, και θα ανακαινίσουν πόλεις έρημες, ερημωμένες για γενεές.» Διότι εκείνοι που ζουν εν Χριστώ ονομάζονται «Γένος εκλεκτό, έθνος άγιο, λαός τον οποίο ο Θεός έκανε δικό του», εξαιτίας της ομορφιάς της δικαιοσύνης που υπάρχει μέσα τους, και δεν εννοώ βέβαια αυτήν σύμφωνα με τον νόμο, αλλά μάλλον εκείνην την οποία απέκτησαν μέσω των προσταγμάτων του Σωτήρα· διότι είναι ασυγκρίτως ανώτερη η δικαιοσύνη δια του Χριστού από εκείνη του νόμου. Γι' αυτό άλλωστε είπε στους αγίους αποστόλους: «Αλήθεια σας λέω, εάν η δικαιοσύνη σας δεν ξεπεράσει αυτήν των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών.» —«Θα ονομαστούν λοιπόν», λέει, «γενεές δικαιοσύνης, και επιπλέον φύτευμα του Κυρίου.» Διότι είμαστε αληθινά γεώργιο του Θεού, και για εμάς ο θεσπέσιος Δαβίδ λέει: «Φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου, θα ανθίσουν στις αυλές του Θεού μας.» Και βέβαια ο πάνσοφος Παύλος ονομάζει γεώργιο του Θεού εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστης εν Χριστώ.

Διότι λέει: «Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε μας, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος». Ακούς πώς η παραγγελία είναι κατάλληλη για νήπια, και χορηγείται σαν γάλα σε εκείνους που έχουν πιο αδύναμη πνευματική κατάσταση; Και ότι το νοητό νερό θα είναι άφθονο σε αυτούς που είναι «φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου», ώστε «να ανθίσουν στις αυλές του Θεού μας», ποτιζόμενοι βεβαίως από θεία νάματα, και τρεφόμενοι με τα λόγια που έρχονται άνωθεν και από τον ουρανό, το υποδηλώνει λέγοντας ότι όλες οι κοίτες του Ιούδα θα ρεύσουν νερά. Διότι και οι μακάριοι μαθητές ομολογούσαν ότι δέχονται την παράκληση από τον Θεό. Αλλά, οι μεν πρώτες πηγές των νοητών υδάτων, θα ήταν πάντως οι χορηγίες των αγαθών που δίνονται στους αγίους από τον Θεό διά του Πνεύματος· ως δεύτερες δε πηγές υδάτων βρίσκονται να είναι οι λόγοι τους προς εμάς, οι οποίοι μας γεμίζουν με πνευματικά χαρίσματα. Και η πηγή που εκπορεύεται από τον οίκο του Κυρίου, ποια άλλη θα μπορούσε να είναι εκτός από τον Χριστό; Διότι έτσι τον ονόμαζε και ο μακάριος μελωδός, λέγοντας προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Πόσο επλήθυνας το έλεός σου, Θεέ· και οι γιοι των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου, διότι σε σένα βρίσκεται η πηγή της ζωής». Επομένως, και πηγή ζωής και χείμαρρος είναι ο Χριστός.

Αυτοί δε είναι εκείνοι που μάχονται την αλήθεια και τη δόξα του Θεού, οπλίζοντας το δικό τους θράσος. Τέτοιοι ήταν ορισμένοι ηγέτες της συναγωγής των Ιουδαίων, οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι· διότι δεν σταμάτησαν να επιτίθενται κατά του Χριστού και να μάχονται ανόσια τη δόξα του.] [<Ο δίκαιος θα ανθίσει ως φοίνικας.> (B f. 379, H f. 407 b. Cord. Diodori.) Το ιερό Κείμενο κρίνει άξιο να παρομοιάζει με φοίνικες και κέδρους αυτούς που έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ. Διότι ο φοίνικας είναι φυτό αειθαλές, με γερές ρίζες και ψηλό, με γερό εσωτερικό, που έχει εύοσμο και γλυκό καρπό. Τέτοιοι είναι όλοι όσοι κατέχουν την εν Χριστώ δικαιοσύνη· διότι στέκονται σταθεροί και ακλόνητοι, έχοντας καθαρή την καρδιά. Έτσι κάπου λέει και ο Ψαλμωδός: «Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός.»] [<Ακόμη θα πληθυνθούν σε πλούσιο γήρας.> (H f. 409. Cord. theodori.) Η ευημερία τους, λέει, δεν θα είναι πρόσκαιρη, ώστε να μην υποθέσει κανείς αυτό για τα έθνη επειδή άνθισαν, αλλά σε πλούσιο γήρας πληθύνονται και προκόβουν· διότι, με την πάροδο του χρόνου, πληθαίνει η ευσέβεια των εθνών.] <Φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου, στις αυλές του Θεού μας θα ανθίσουν.> (B f. 379 b, H f. 408 b.) Ως οίκο του Κυρίου και αυλές ονομάζει τις άγιες Εκκλησίες, στις οποίες όσοι έχουν φυτευτεί μέσω της πίστεως καρποφορούν με υπομονή.

Ανθούν, δηλαδή, στις επιμέρους Εκκλησίες. Διότι ονόμασε περιεκτικά την καθόλου Εκκλησία οίκο του Θεού.

Σχετικά δε με εκείνους που αγάπησαν τη δικαίωση και τη ζωή εν Χριστώ: «Φυτευμένοι στον οίκο του Κυρίου, στις αυλές του Θεού μας θα ανθήσουν.» Ότι δε ο Εμμανουήλ ενέργησε σε εμάς τη χάρη Του όχι χωρίς το θείο και νοητό πυρ, και τρόπον τινά μέσω της θερμότητας του Πνεύματος, επιβεβαιώνεται και από τον θεσπέσιο Παύλο, ο οποίος θέλει να βλέπει εκείνους που έχουν κληθεί στον αγιασμό να είναι ζέοντες στο πνεύμα. Εξίσου όμως μας το εμπεδώνει και ο σοφός Ιωάννης λέγοντας: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με ύδωρ εις μετάνοιαν· εκείνος όμως που έρχεται οπίσω μου είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάξω τα υποδήματα.

Ποιοι είναι οι μαστοί των μητέρων; Οι δύο Διαθήκες, αμφότερες διδάσκαλοί μας, οι οποίες μας ποτίζουν το πνευματικό και ουράνιο γάλα. Ποια είναι η κατάβαση του Χριστού από το όρος των Ελαιών, παρά ασφαλώς η συγκατάβαση του Θεού Λόγου από τον ουρανό προς εμάς; Ποιοι είναι οι κλάδοι των ελαιών; Οι ψυχές των ελεημόνων. Ποια είναι η οδός, στην οποία υποστρώνουν καλώς τις πράξεις των αρετών, απεκδυόμενοι τον παλαιό άνθρωπο; Τι είναι τα βαΐα των φοινίκων; Οι καθαρές καρδιές των δικαίων, που ανθούν σαν τους φοίνικες και πληθύνονται σαν τους κέδρους του Λιβάνου, οι οποίες είναι φυτεμένες στον οίκο του Κυρίου και βλαστάνουν, που βλέπουν ορθά προς τα άνω, προς τον αληθινό φοίνικα, φανερώνοντας βεβαίως και τη νίκη κατά του τυράννου και του Άδη, αφού οι ίδιοι ελευθερώθηκαν από την τυραννία τους με τη δύναμη του νικητή Χριστού. Ποιοι είναι αυτοί που προπορεύονται; Οι δίκαιοι Προφήτες. Ποιοι είναι αυτοί που ακολουθούν; Οι Απόστολοι, και εμείς οι εξ εθνών που πιστέψαμε μαζί με αυτούς. Η δε πόλη, είναι η άνω Ιερουσαλήμ· και το ιερό, είναι η βασιλεία των ουρανών, από την οποία ο Χριστός εξέβαλε τους Ιουδαίους ως αναξίους. Έτσι να κατανοήσεις τα της εορτής σου· έτσι να διαφυλάξεις το μυστήριο του Δεσπότη.

Εορτάζει τις εορτές των εορτών, έχοντας στο κέντρο της τον βασιλιά των ασωμάτων, ταυτόχρονα ως νυμφίο και ως βασιλιά· εορτάζει εορτές, ως κατάκαρπη ελιά μέσα στον οίκο του Θεού, που πυκνώνει το φύλλωμά της χωρίς να το αποβάλλει· εορτάζει εορτές, υπάρχοντας ως εαρινό κρίνο του παραδείσου, στο οποίο βρίσκεται ο Χριστός, το πραγματικά ευθαλές κρίνο, το οποίο δεν κρίνει, αλλά σώζει τον κόσμο. Στην οποία βρίσκεται ο Χριστός, το ίον (άνθος) που πραγματικά ιάται τα πάθη αυτών που νοσούν· στην οποία βρίσκεται ο αμπελώνας, αυτός που λέει: «Εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή»· στην οποία βρίσκεται ο ελαιώνας, αυτός που πραγματικά ελεεί αυτούς που ελπίζουν σε αυτόν· στην οποία εβλάστησε από τη ρίζα του Ιεσσαί ο προαιώνιος κλάδος, αγεώργητα και χωρίς το σκάψιμο ανθρώπινης σποράς· στην οποία βρίσκεται η αέναη πηγή· στην οποία δεν ρέουν ο Φισών, ο Γεών, ο Τίγρης και ο Ευφράτης, αλλά ο Ματθαίος, ο Μάρκος, ο Λουκάς και ο Ιωάννης, αυτοί που ποτίζουν τον παράδεισο της Εκκλησίας του Χριστού. Εκεί όπου όλη η νεολαία σήμερα, ως κατάκαρπη ελιά κρατώντας κλάδους ελιάς, παρακαλούμε τον ελεήμονα Χριστό· φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου, ανθίζοντας ανοιξιάτικα στις αυλές του, εορτάζουμε εορτή, βλέποντας τον χειμώνα του Νόμου να έχει υποχωρήσει.

Αλλά δεν ήταν τέτοιοι οι ασεβείς, οι οποίοι αναβλαστάνουν σαν το χορτάρι και αμέσως εξαφανίζονται. Φυτεμένοι στον οίκο του Θεού, θα ανθίσουν στις αυλές του Θεού μας. Σπάνιος βέβαια είναι ο άκρως τέλειος, αυτός που ονομάζεται και δίκαιος, ο οποίος παρομοιάζεται με τον φοίνικα και τον κέδρο· επειδή όμως δεν είναι όλοι τέτοιοι, πρέπει να γνωρίζουμε ότι και για τους πιο ατελείς, οι οποίοι όμως αξιώθηκαν να φυτευθούν στον οίκο του Θεού, υπάρχει κάποιο αγαθό τέλος· τουλάχιστον θα ανθίσουν στις αυλές του Θεού μας.

Αυτοί, λοιπόν, που είναι φυτευμένοι στην επίγεια Εκκλησία του Θεού, θα αποδώσουν άνθος ευώδες και γόνιμο, ικανό να φέρει τέλειους καρπούς, όταν μεταφυτευθούν στις αυλές του Θεού μας, δηλαδή στις επουράνιες μονές· εφόσον βεβαίως υπάρχουν πολλές παρά τω Πατρί, όπου, αφού κατανεμηθούν ανάλογα με την αξία τους, όσοι τώρα είναι φυτευμένοι στον οίκο του Θεού, θα ανθίσουν κατά τον προσήκοντα καιρό.

«Ακόμη θα πληθυνθούν σε εύρωστα γηρατειά, και θα ευημερούν, για να αναγγείλουν, ότι ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός μας, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». Δεν λέει μόνο ότι θα ανθίσουν στις αυλές του Θεού όσοι σήμερα είναι φυτεμένοι στον οίκο Του, αλλά ότι και οι ίδιοι θα πληθυνθούν, όπως ακριβώς αναφέρθηκε προηγουμένως ότι πληθυνόταν ο κέδρος στον Λίβανο. Και πότε θα τους συμβεί αυτό, παρά στα εύρωστα γηρατειά; Να είσαι βέβαιος ότι εδώ με τη λέξη «γήρας» εννοείται η τελείωση της ψυχής, στην οποία όταν φτάσουν, θα ευημερούν όσοι τώρα είναι φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου. Διότι, έστω και αν περνούν πολλές κακοπάθειες κατά τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο φυτεύονται στον οίκο του Κυρίου, υπομένοντας τους πρώτους κόπους της καλλιέργειας· εντούτοις, όταν αξιωθούν τα εύρωστα γηρατειά, θα φτάσουν στην ευημερία, αναπαυόμενοι από τους κόπους και λαμβάνοντας τα έπαθλα των αγώνων. Και θα ομολογήσουν: «Ότι ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός μας, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». Διότι, αν τα αγαθά που απαριθμήθηκαν δεν επρόκειτο να δοθούν ως ανταμοιβή σε εκείνους που έχουν αφιερωθεί στον Θεό, και αν το ολέθριο τέλος δεν περίμενε τους ασεβείς και αυτούς που πράττουν την ανομία, τότε θα μπορούσε ίσως κανείς να καταλογίσει αδικία στην πρόνοια του Θεού.

Εκείνος που τα αναλογίζεται αυτά συνεχώς στον νου του και έχει μπροστά στα μάτια του τον χωρισμό της ψυχής του, το φρικτό εκείνο και αδέκαστο δικαστήριο, τη δίκαιη και αλάνθαστη κρίση του Θεού, την απευκταία απόφαση εναντίον των ενόχων και την καταδίκη μαζί με τον σατανά, καθώς και την ατελεύτητη και ανυπόφορη τιμωρία, οπωσδήποτε θα υποστεί την άριστη αλλοίωση, εκτός αν είναι πέτρα, εκτός αν είναι άκαμπτο σίδερο, και θα απομακρυνθεί από τα αισχρότατα έργα και θα οικειωθεί τον Θεό μέσω της ενάρετης πολιτείας. Έτσι, και εδώ μεν θα ανθίσει σαν τον φοίνικα, προβάλλοντας τη γλυκιά και πολυανθή αγαθοεργία, μετά δε τον θάνατο θα μεταφυτευτεί δοξασμένα στον οίκο του Κυρίου και σαν κατάκαρπη ελιά στις αυλές του Θεού μας θα εντρυφά στους δικούς της καρπούς. Αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο με εκείνους που ομολογούν μεν ότι γνωρίζουν τον Θεό, αλλά δεν απαρνούνται τα πονηρά τους έργα, παρά υπερηφανεύονται και επαίρονται· αυτοί, σαν τους άκαρπους κέδρους του Λιβάνου, μετά από λίγο καταστρέφονται και ρίχνονται στο αιώνιο πυρ. 19. Ποιος είναι σοφός και θα τα κατανοήσει αυτά, και δεν θα σπεύσει με όση δύναμη διαθέτει να κερδίσει την ίδια του την ψυχή, ώστε αφενός να μη δοκιμάσει τα δεινά του Άδη, και αφετέρου να απολαύσει την ουράνια μακαριότητα;

Και έτσι είναι δυνατόν να δει κανείς στους ίδιους προφήτες το ίδιο όνομα να επαινείται και να κατακρίνεται, ανάλογα με τη διαφορά των πραγμάτων που δηλώνει· διότι, άλλοτε μεν, ο Κύριος συντρίβει τις κέδρους του Λιβάνου και θρυμματίζει ολόκληρο τον Λίβανο μαζί με τις κέδρους που βρίσκονται σε αυτόν, κατά την ομοιότητα του μόσχου που έγινε είδωλο στην έρημο (μέσω του οποίου η προφητεία φανερώνει ότι τόσο η ίδια η κακία όσο και κάθε ύψωμα που προέρχεται από αυτήν και επαίρεται κατά της γνώσεως του Θεού, θα περιπέσει στην ανυπαρξία), άλλοτε δε, μεταβάλλει τη σημασία του προς το καλύτερο λέγοντας: «Δίκαιος ως φοίνιξ ανθήσει, ωσεί κέδρος η εν τω Λιβάνω πληθυνθήσεται»· διότι ο αληθινά δίκαιος (και δίκαιος είναι ο Κύριος που για χάρη μας ανέτειλε από τη γη), εκείνος ο υψίκομος φοίνικας που ανέτειλε μέσα στην ύλη της φύσεώς μας, γίνεται όρος για τις κέδρους εκείνων που ριζώνουν σε αυτόν μέσω της πίστεως, καθώς πληθύνεται, οι οποίες, όταν φυτευθούν στον οίκο του Θεού, «εν ταις αυλαίς του Θεού εξανθήσουσιν». Και ως οίκο νοήσαμε την Εκκλησία, σύμφωνα με τη διδασκαλία του αποστόλου, στον οποίο πραγματοποιείται η φύτευση των κέδρων του Θεού, και ως αυλές τις αιώνιες σκηνές, στις οποίες η άνθιση και η φανέρωση των αγαθών ελπίδων θα λάβει χώρα στους κατάλληλους χρόνους.

Για να κατανοήσεις δε μια φυτεία άξια του θείου χεριού και της θείας εργασίας, θυμήσου τα όσα ειπώθηκαν στο Ευαγγέλιο από τον Κύριο προς τους μαθητές, ότι «Εσείς είστε τα κλήματα, και ο Πατέρας μου είναι ο γεωργός»· προφανώς, επειδή φυτεύτηκαν από εκείνον. Σε αυτήν τη φυτεία ανήκουν και όσοι είναι φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου, όπως έχει γραφτεί, και οι οποίοι ανθίζουν στις αυλές του Θεού μας. Το ίδιο αναφέρεται και στον προφήτη: «Εγώ φύτεψα άμπελο καρποφόρα, εξ ολοκλήρου αληθινή». Ο δε μιμητής του Χριστού Παύλος αποτολμά και λέει ότι «Είμαστε συνεργοί του Θεού· εσείς είστε γεώργιο του Θεού»· «Εγώ φύτεψα, ο Απολλώς πότισε, ο Θεός όμως έδωσε την αύξηση». Και ο δίκαιος επίσης στον Δαβίδ παρομοιάζεται με το δέντρο που είναι φυτεμένο κοντά στα ρεύματα των υδάτων, το οποίο θα δώσει τον καρπό του στην εποχή του και το φύλλωμά του δεν θα πέσει· και πάλι: «Ο δίκαιος θα ανθίσει σαν τον φοίνικα»· και: «Άμπελο από την Αίγυπτο μετέφερες, εξεδίωξες έθνη και την φύτεψες».

Για να κατανοήσεις τι σημαίνει φυτεία άξια του χεριού του Θεού, θυμήσου τα όσα ειπώθηκαν στο Ευαγγέλιο από τον Κύριο, ότι: «Κάθε φυτεία την οποία δεν φύτεψε ο ουράνιος Πατέρας μου θα ξεριζωθεί». Σε αυτήν τη φυτεία ανήκουν εκείνοι που είναι «φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου και ανθίζουν στις αυλές του Θεού». Και πάλι αναφέρεται στον προφήτη: «Εγώ σε φύτεψα ως άμπελο καρποφόρο, εξ ολοκλήρου αληθινή». Αποτολμά και λέει ο μιμητής του Χριστού ότι: «Είμαστε συνεργοί του Θεού· εσείς είστε γεώργιο του Θεού»· «Εγώ φύτεψα, ο Απολλώς πότισε, αλλά ο Θεός έδωσε την αύξηση». Και ο δίκαιος παρομοιάζεται με το δέντρο που είναι «φυτεμένο δίπλα στις διεξόδους των υδάτων, το οποίο θα δώσει τον καρπό του στην εποχή του και το φύλλωμά του δεν θα πέσει»· και: «Ο δίκαιος θα ανθίσει σαν τον φοίνικα»· και: «Άμπελο από την Αίγυπτο μετέφερες, εκδίωξες έθνη και την καταφύτευσες».

«καὶ τὸ γῆράς μου»: Λέγοντας ο προφήτης γήρας, υπονοεί τον προ των αιώνων· διότι εν αρχή ην ο Λόγος. «ἐλαίῳ δὲ πίονι», δηλαδή σώζοντας τον άνθρωπο με το πλούσιο έλεος. Ως πλούσιο δε να εννοείς την Παρθένο, ως προς το σώμα· διότι δι' αυτής σώθηκε το γένος των ανθρώπων. «καὶ ἐπεῖδεν»: Δηλαδή, προτού να διεξάγουν οι εχθροί μου τον πόλεμο εναντίον μου, ο οφθαλμός μου προέβλεπε και προγνώριζε. «καὶ ἐν τοῖς ἐπανισταμένοις»: Διότι προγνώριζε την εξέγερση των Ιουδαίων και προάκουγε την αθέμιτη συμβουλή τους. «δίκαιος»: Ο Χριστός, ως γλυκύς και ευχάριστος στους πιστούς και καθώς έκανε να ανθίσει το σταφύλι της σωτηρίας πάνω στον σταυρό. «ὡς ἡ κέδρος»: Κέδρο ονομάζει το ύψος της δόξας. Ο δε Λίβανος σημαίνει τη θεότητα· το δε θα πληθυνθεί σημαίνει το πλήθος όσων σώζονται δια του Χριστού. «πεφυτευμένοι»: Αυτοί που σώζονται μέσα στην Εκκλησία, φυτευόμενοι σε αυτήν δια του βαπτίσματος. «ἐν ταῖς αὐλαῖς»: Αυλές ονομάζει τις εκκλησίες· διότι εκεί αναπαύεται ο Χριστός, και εκεί ανθούν οι πιστοί, δηλαδή καρποφορούν τις αρετές. «τότε πληθυνθήσονται»: Εκεί. Πού; Μέσα στην Εκκλησία. Εκεί, λέγει, θα φθάσουν σε βαθύ γήρας οι πιστοί, τρεφόμενοι με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. «καὶ εὐπαθοῦντες»: Υγιείς, λέγει, και με δύναμη θα αναγγείλουν τα έργα του Κυρίου και τη δόξα Του.

Διότι πολλοί προφήτες και πολλοί πατριάρχες, καθώς και άλλοι θεοφόροι και δίκαιοι, προήλθαν από τον Ισραήλ· όμως ξεπέρασαν τον αριθμό αυτών οι μάρτυρες που αναδείχθηκαν από τα έθνη, στους οποίους η δικαιοσύνη του Θεού αυξήθηκε σε πλήθος. Το πώς όμως αυξήθηκε, κατανόησέ το από τα εξής: Ή επειδή ο φοίνικας έχει το άνθος λευκό, και τον καρπό του, όσο είναι άγουρος, τον φυλάσσει κρυμμένο· όταν όμως θελήσει να τον αναπτύξει, τον εμφανίζει προς τα έξω· έτσι και ο δίκαιος, ενώ αρχικά φροντίζει να κρύβει τις αρετές του, όταν φθάσει στην τελειότητα, αυτές φανερώνονται από μόνες τους. Φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου, στις αυλές του Θεού μας θα ανθίσουν. Αντί του «Φυτεμένοι», άλλοι ερμηνευτές απέδωσαν «Μεταφυτευθέντες»· ώστε να είναι σαφές ότι δεν εννοεί απλώς τους κέδρους, αλλά αυτούς που μεταφυτεύθηκαν από την πλάνη στον οίκο του Θεού· για τον οποίο έγραφε ο Παύλος προς τον Τιμόθεο:

Για να γνωρίζεις πώς πρέπει να αναστρέφεσαι στον οίκο του Θεού, ο οποίος είναι η Εκκλησία του ζώντος Θεού. Ή επειδή ο Λίβανος, όντας όρος ειδωλολατρίας, όσο μεν έχει τους κέδρους εκεί, η Γραφή τους κατακρίνει· όταν όμως μεταφερθούν για την οικοδόμηση αγίου ναού, τους επαινεί. Διότι ο Σολομών έλαβε από αυτούς για τον ναό του Κυρίου. «Στις αυλές του Θεού μας θα ανθίσουν»· δηλαδή στις κατά τόπους Εκκλησίες. Διότι ονόμασε οίκο του Θεού περιεκτικά την καθολική Εκκλησία· ή και οίκος του Θεού είναι ο νόμος, στον οποίο όσοι προέρχονταν από τα έθνη, αφού μεταφυτεύθηκαν από την ανομία που κυριαρχούσε σε αυτούς, στις αυλές του Θεού, δηλαδή στις εντολές, αξιώθηκαν να ανθίσουν και να καρποφορήσουν. «Ακόμη θα πληθυνθούν σε εύρωστα γηρατειά». Δεν είναι, λέει, η ευημερία τους πρόσκαιρη.

«Και θα υψωθεί το κέρας μου σαν του μονοκέρωτος», δηλαδή και η βασιλεία μου, «και τα γηρατειά μου θα χριστούν με πλούσιο έλαιο», δοξαζόμενα με δόξα και τιμή. «Και το μάτι μου επέβλεψε στους εχθρούς μου», βλέποντας τι είδους ποτήρια τιμωρίας τους κατέλαβαν δίκαια. «Και το αυτί μου θα ακούσει για τους πονηρούς που εξεγείρονται εναντίον μου. Ο δίκαιος θα ανθίσει σαν τον φοίνικα και στις αυλές του Θεού μας θα βλαστήσει», προσφέροντας ώριμους καρπούς στον Φυτουργό, χωρίς να αφανίζεται καθόλου από τους αντιπάλους. «Διότι ο Κύριος ο Θεός μας είναι ευθύς και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν»· γι' αυτό, και αν ακόμη κάποιοι με κακόβουλο φρόνημα νομίζουν ότι ο Θεός πράττει κάτι άδικο, ας γνωρίζουν ότι «δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν».

Ας τρέξουμε, ας σπεύσουμε. Ας τρέξουμε μέσω της αρετής, ας σπεύσουμε μέσω της μετάνοιας· ας γίνουμε ταχυπόδαροι για να φθάσουμε και να ανεβούμε στον υψίκομο φοίνικα. Διότι «ο δίκαιος σαν τον φοίνικα θα ανθήσει» στις αρετές, σαν την «κέδρο του Λιβάνου», αφού στερεωθεί, «θα πληθυνθεί», και ένας ένθεος καρπός, «φυτεμένος στον οίκο του Κυρίου», απρόσιτος στους κλέφτες, θα υπάρξει μέσα του. «Στις αυλές του Θεού μας» και όχι στον αγρό των παθών «θα ανθίσουν», αλλά, αφού ανθίσουν εσωτερικά εκεί, στην αυλή του θείου φόβου και πόθου, ως προς την πράξη, θα καρποφορήσουν τη θεωρία· θέτοντας «αναβάσεις στην καρδιά τους», ανεβαίνουν και δεν θα σταματήσουν να ανεβαίνουν, ούτε θα κοπιάσουν, ούτε θα περιεργαστούν τα βάρη που βρίσκονται κάτω, ούτε θα στραφούν «προς τα πίσω» σε όσα τους ελκύουν, ούτε τα γήινα τερπνά πράγματα θα τους απατήσουν, μέχρις ότου φθάσουν στις βασιλικές αυλές της άνω λαμπρότητας και κατασκηνώσουν στους ωραίους θαλάμους και συνομιλήσουν με τον αθάνατο Νυμφίο. Αξίωσε, Χριστέ, και εμάς να ενωθούμε μαζί τους και να μετάσχουμε στην κληρονομία τους, με το έλεος και τη φιλανθρωπία της πολλής σου αγαθότητας προς εμάς, στην οποία πρέπει, μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα, κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

Χαίρε, ελεήμον πάτερ Ιωάννη θεόληπτε, διότι όντας δίκαιος άνθισες σαν τον φοίνικα, και στις αυλές του Θεού, καρποφορώντας καρπούς ελεημοσύνης, έθρεψες τους πεινασμένους· γι' αυτό και υψώθηκες σαν τον φοίνικα, σαν τον κέδρο, σαν το κυπαρίσσι, και απλώθηκες σαν τον πλάτανο, και σαν τον ασπάλαθο έδωσες ευωδία αρωμάτων και ελέους· και ανεβαίνοντας δεν σταμάτησες, μέχρι που, ξεπερνώντας και τις ουράνιες αψίδες, έγινες ισοστάσιος των αγγέλων, με τους οποίους και ψάλλεις αγαλλιώμενος προς τον παντοκράτορα Θεό.

Χθες, λοιπόν, σαν τον πάπυρο που αγαπά τον βούρκο και το καλάμι που αγαπά το νερό, σερνόμασταν μέσα στις ηδονές, εύκολα παρασυρόμενοι... κάποιου *** <τώρα όμως> ας ανθίσουμε σαν φοίνικες με γερές ρίζες, φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου, και τρεφόμενοι με την αλμύρα των δακρύων ας αυξηθούμε στις αρετές σαν τον κέδρο του Λιβάνου. Πάντοτε, βέβαια, εμείς που φέρουμε το όνομα του Χριστού, προτρεπόμαστε να ζούμε με οσιότητα και σωφροσύνη και να μην ξεχωρίζουμε χρόνους και καιρούς για την ευαρέστηση του Θεού, αλλά να θεωρούμε ολόκληρη τη ζωή μας ως μία ημέρα όσον αφορά την εργασία του καλού και την ακριβή τήρηση των εντολών. Επειδή όμως δεν μπορούμε όλοι να εφαρμόσουμε πλήρως αυτόν τον λόγο, ας μην περάσουμε τουλάχιστον την καθορισμένη περίοδο των νηστειών, η οποία έχει οριστεί ως καιρός εξιλασμού και ως δέκατο της χρονικής περιόδου, με την ίδια αμέλεια όπως τις υπόλοιπες ημέρες. Αλλά, όπως ο Χριστός έγινε υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, έτσι και εμείς, υποτασσόμενοι στον Χριστό, ας καθαριστούμε, μαζί με τις τροφές, και από τα πάθη.