Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 91:15

Στις αυλές του Θεού μας θα ανθίσουν. Δηλαδή στις άνω μονές, τις οποίες λέει ότι είναι και αυλές του Κυρίου. Ακόμη, θα πληθυνθούν σε εύρωστα γηρατειά, και θα είναι ευπαθούντες. Το «ευπαθούντες» τίθεται αντί του «εκείνοι που δέχονται ευεργεσίες». Διότι θα τους αποδοθούν αυτά που μάτι δεν είδε, και αυτί δεν άκουσε.

Αυτοί δε είναι εκείνοι που μάχονται την αλήθεια και τη δόξα του Θεού, οπλίζοντας το δικό τους θράσος. Τέτοιοι ήταν ορισμένοι ηγέτες της συναγωγής των Ιουδαίων, οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι· διότι δεν σταμάτησαν να επιτίθενται κατά του Χριστού και να μάχονται ανόσια τη δόξα του.] [<Ο δίκαιος θα ανθίσει ως φοίνικας.> (B f. 379, H f. 407 b. Cord. Diodori.) Το ιερό Κείμενο κρίνει άξιο να παρομοιάζει με φοίνικες και κέδρους αυτούς που έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ. Διότι ο φοίνικας είναι φυτό αειθαλές, με γερές ρίζες και ψηλό, με γερό εσωτερικό, που έχει εύοσμο και γλυκό καρπό. Τέτοιοι είναι όλοι όσοι κατέχουν την εν Χριστώ δικαιοσύνη· διότι στέκονται σταθεροί και ακλόνητοι, έχοντας καθαρή την καρδιά. Έτσι κάπου λέει και ο Ψαλμωδός: «Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός.»] [<Ακόμη θα πληθυνθούν σε πλούσιο γήρας.> (H f. 409. Cord. theodori.) Η ευημερία τους, λέει, δεν θα είναι πρόσκαιρη, ώστε να μην υποθέσει κανείς αυτό για τα έθνη επειδή άνθισαν, αλλά σε πλούσιο γήρας πληθύνονται και προκόβουν· διότι, με την πάροδο του χρόνου, πληθαίνει η ευσέβεια των εθνών.] <Φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου, στις αυλές του Θεού μας θα ανθίσουν.> (B f. 379 b, H f. 408 b.) Ως οίκο του Κυρίου και αυλές ονομάζει τις άγιες Εκκλησίες, στις οποίες όσοι έχουν φυτευτεί μέσω της πίστεως καρποφορούν με υπομονή.

«Ακόμη θα πληθυνθούν σε εύρωστα γηρατειά, και θα ευημερούν, για να αναγγείλουν, ότι ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός μας, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». Δεν λέει μόνο ότι θα ανθίσουν στις αυλές του Θεού όσοι σήμερα είναι φυτεμένοι στον οίκο Του, αλλά ότι και οι ίδιοι θα πληθυνθούν, όπως ακριβώς αναφέρθηκε προηγουμένως ότι πληθυνόταν ο κέδρος στον Λίβανο. Και πότε θα τους συμβεί αυτό, παρά στα εύρωστα γηρατειά; Να είσαι βέβαιος ότι εδώ με τη λέξη «γήρας» εννοείται η τελείωση της ψυχής, στην οποία όταν φτάσουν, θα ευημερούν όσοι τώρα είναι φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου. Διότι, έστω και αν περνούν πολλές κακοπάθειες κατά τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο φυτεύονται στον οίκο του Κυρίου, υπομένοντας τους πρώτους κόπους της καλλιέργειας· εντούτοις, όταν αξιωθούν τα εύρωστα γηρατειά, θα φτάσουν στην ευημερία, αναπαυόμενοι από τους κόπους και λαμβάνοντας τα έπαθλα των αγώνων. Και θα ομολογήσουν: «Ότι ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός μας, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». Διότι, αν τα αγαθά που απαριθμήθηκαν δεν επρόκειτο να δοθούν ως ανταμοιβή σε εκείνους που έχουν αφιερωθεί στον Θεό, και αν το ολέθριο τέλος δεν περίμενε τους ασεβείς και αυτούς που πράττουν την ανομία, τότε θα μπορούσε ίσως κανείς να καταλογίσει αδικία στην πρόνοια του Θεού.

«καὶ τὸ γῆράς μου»: Λέγοντας ο προφήτης γήρας, υπονοεί τον προ των αιώνων· διότι εν αρχή ην ο Λόγος. «ἐλαίῳ δὲ πίονι», δηλαδή σώζοντας τον άνθρωπο με το πλούσιο έλεος. Ως πλούσιο δε να εννοείς την Παρθένο, ως προς το σώμα· διότι δι' αυτής σώθηκε το γένος των ανθρώπων. «καὶ ἐπεῖδεν»: Δηλαδή, προτού να διεξάγουν οι εχθροί μου τον πόλεμο εναντίον μου, ο οφθαλμός μου προέβλεπε και προγνώριζε. «καὶ ἐν τοῖς ἐπανισταμένοις»: Διότι προγνώριζε την εξέγερση των Ιουδαίων και προάκουγε την αθέμιτη συμβουλή τους. «δίκαιος»: Ο Χριστός, ως γλυκύς και ευχάριστος στους πιστούς και καθώς έκανε να ανθίσει το σταφύλι της σωτηρίας πάνω στον σταυρό. «ὡς ἡ κέδρος»: Κέδρο ονομάζει το ύψος της δόξας. Ο δε Λίβανος σημαίνει τη θεότητα· το δε θα πληθυνθεί σημαίνει το πλήθος όσων σώζονται δια του Χριστού. «πεφυτευμένοι»: Αυτοί που σώζονται μέσα στην Εκκλησία, φυτευόμενοι σε αυτήν δια του βαπτίσματος. «ἐν ταῖς αὐλαῖς»: Αυλές ονομάζει τις εκκλησίες· διότι εκεί αναπαύεται ο Χριστός, και εκεί ανθούν οι πιστοί, δηλαδή καρποφορούν τις αρετές. «τότε πληθυνθήσονται»: Εκεί. Πού; Μέσα στην Εκκλησία. Εκεί, λέγει, θα φθάσουν σε βαθύ γήρας οι πιστοί, τρεφόμενοι με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. «καὶ εὐπαθοῦντες»: Υγιείς, λέγει, και με δύναμη θα αναγγείλουν τα έργα του Κυρίου και τη δόξα Του.

Για να γνωρίζεις πώς πρέπει να αναστρέφεσαι στον οίκο του Θεού, ο οποίος είναι η Εκκλησία του ζώντος Θεού. Ή επειδή ο Λίβανος, όντας όρος ειδωλολατρίας, όσο μεν έχει τους κέδρους εκεί, η Γραφή τους κατακρίνει· όταν όμως μεταφερθούν για την οικοδόμηση αγίου ναού, τους επαινεί. Διότι ο Σολομών έλαβε από αυτούς για τον ναό του Κυρίου. «Στις αυλές του Θεού μας θα ανθίσουν»· δηλαδή στις κατά τόπους Εκκλησίες. Διότι ονόμασε οίκο του Θεού περιεκτικά την καθολική Εκκλησία· ή και οίκος του Θεού είναι ο νόμος, στον οποίο όσοι προέρχονταν από τα έθνη, αφού μεταφυτεύθηκαν από την ανομία που κυριαρχούσε σε αυτούς, στις αυλές του Θεού, δηλαδή στις εντολές, αξιώθηκαν να ανθίσουν και να καρποφορήσουν. «Ακόμη θα πληθυνθούν σε εύρωστα γηρατειά». Δεν είναι, λέει, η ευημερία τους πρόσκαιρη.

Ας μην υποθέσει κανείς ότι αυτό αναφέρεται στα έθνη λόγω της ανθήσεώς τους· αντίθετα, σε εύρωστο γήρας πληθαίνουν και προκόβουν· διότι με την πάροδο του χρόνου αυξάνεται η ευσέβεια των εθνών. Και θα είναι ακμαίοι για να αναγγείλουν ότι ο Κύριος και Θεός μας είναι δίκαιος, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν. Βλέπεις λοιπόν ότι από την ευεξία, δηλαδή από το σφρίγος και την ακμή, προοδεύουν προς τον ζήλο.

Διότι πειθόμαστε στα λόγια του στόματός σας. Ανέβα στα ψηλά, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου. Πορεύσου σε ευρυχωρία. Κήρυξε με παρρησία, ώστε να εξαλειφθεί και να οδηγηθεί σε αφανισμό η χειροτονία που γίνεται με χρήματα, καθώς και καθετί που εξαιτίας της φιλαργυρίας, της αδικίας και της εμπορίας την ακολουθεί με αισχροκέρδεια. Διότι, όταν αυτή μαζί με τα παρεπόμενά της αφαιρεθεί από τον περιούσιο λαό, ο οποίος έχει κληθεί στο όνομα του Χριστού και έχει λάβει δωρεάν τη λύτρωση, όλα τα μιάσματα που ακολουθούν την κακία θα αποκοπούν σύρριζα, και οι Ιερείς θα ανθίσουν σαν τον φοίνικα, αποπνέοντας την ευωδία του Χριστού σε όσους σώζονται και ψάλλοντας επινίκια στην Εκκλησία: «Αφαίρεσε ο Κύριος από σένα τα αδικήματά σου». Γλυκαίνοντας επίσης εκείνους που δρέπουν τους καρπούς. Και πληθύνοντάς τους σε εύφορα γηρατειά, και αναδεικνύοντάς τους κληρονόμους, λέγω, εκείνης της μακάριας και άφθαρτης ζωής.

Στην Τύρο, τον επίσκοπο αυτής της πόλης Δωρόθεο, ο οποίος υπήρξε άνδρας σπουδαίος στους λόγους και ιστορικότατος συγγραφέας από τους παλαιούς, και ο οποίος, έχοντας ξεπεράσει τα εξήντα έτη επί Διοκλητιανού και Λικινίου, δοκιμάστηκε με πολλές τιμωρίες για τον Χριστό, αυτόν λοιπόν στην πόλη της Έδεσσας οι εχθροί της πίστεως, «έχοντας φθάσει σε βαθύτατο γήρας», όπως λέει ο θείος Δαβίδ (διότι ο άγιος ήταν εκατόν επτά ετών), τον παρέδωσαν στον θάνατο. Και τι να πω για τις βεβηλώσεις των θείων ναών και τις αρπαγές των ιερών σκευών; Διότι και ο θείος του τυράννου, που είχε το ίδιο όνομα με αυτόν, αφού μεταχειρίστηκε τα ιερά άδυτα ως κοινό και βέβηλο τόπο, υβρίζοντας τα θεία, είπε μέσα στην καρδιά του: δεν υπάρχει Θεός. Όμως «ο Κύριος έσκυψε από τον ουρανό» και αμέσως αναγνωρίζεται ο Κύριος καθώς εκτελεί την κρίση του. Διότι από εκείνη την ημέρα, σήψη επήλθε στα σπλάχνα του· και οι συνήθεις εκκρίσεις δεν αποβάλλονταν από τους φυσιολογικούς πόρους, αλλά αποβάλλονταν από το ακάθαρτο και μιαρό του στόμα.