Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 91:16

Ότι ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός μας. Όταν, αφού βρεθούν στις άνω μονές, απολαύσουν τα ετοιμασμένα αγαθά, τότε ακριβώς θα αναγγείλουν αυτά τα λόγια, ότι δίκαιος και ευθύς είναι ο Κύριος, ο οποίος τους μεν παρανόμους και ασεβείς έκανε να ξεραθούν σαν το χόρτο, ενώ τους δικαίους και ευσεβείς τους φύτεψε σαν κέδρους και φοίνικες στις επουράνιες σκηνές. Αδικία δεν υπάρχει στον Θεό, επειδή ο Ίδιος είναι ανεπίδεκτος κακίας.

Ευθές· όπως «ευθύς ο Κύριος ο Θεός»· επειδή το ίδιο είναι αλήθεια και το ίδιο είναι δικαιοσύνη, μη έχοντας παρεκτροπές προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση ούτε αποκλίσεις, λόγω του άτρεπτου της ουσίας του. Παράκλητος· όπως ο Μονογενής· καθώς λέει ο ίδιος, ότι «εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα μου, και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο».

Μην κατηγορείς, λοιπόν, το θείο· διότι ο Κύριος και Θεός μας είναι δίκαιος και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν. Το ότι η ορθή νουθεσία συνίσταται από τη διαπαιδαγώγηση, το φανερώνει ο λόγος που ακολουθεί. Έχει ειπωθεί στο βιβλίο του δικαίου Ιώβ: μακάριος είναι ο άνθρωπος τον οποίο έλεγξε ο Κύριος· και τη νουθεσία του Παντοκράτορα μην την απορρίπτεις· διότι αυτός προκαλεί τον πόνο, και πάλι αποκαθιστά· όπως και ο Απόστολος παραγγέλλει στους πατέρες, λέγοντας να ανατρέφουν τα τέκνα τους με παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Δικαίως, λοιπόν, λέει γι' αυτόν η θεία Γραφή, ότι, ενώ οι γιοι του κακολογούσαν τον Θεό, αυτός δεν τους νουθετούσε, διότι δεν είχε ζήλο για το θείο, όπως αυτόν που απέκτησαν οι Άγιοι· αλλά προτίμησε μάλλον την περιποίηση των τέκνων του αντί για τη δόξα των ανώτερων πραγμάτων. Διότι, το τι είδους συμπάθεια περιβλήθηκε εκείνος που μας αναγέννησε δια του Ευαγγελίου, το γνωρίζουν όλοι οι συνετοί· διότι είχε μέσα του σπλάχνα οικτιρμών, αγαθότητα και μακροθυμία· όταν, όμως, άκουσε ότι κάποιος είχε αμαρτήσει υπερβολικά, δεν το ανέχτηκε ούτε το αποσιώπησε, αλλά αμέσως επέτρεψε να παραδοθεί ένας τέτοιος άνθρωπος στον Σατανά για την καταστροφή της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα του κατά την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Ο δε μακάριος Πέτρος ο απόστολος, έκρινε ανάξιους και για την ίδια τη ζωή αυτούς που προσήλθαν να πειράξουν το Άγιο Πνεύμα, μη ανεχόμενος την καταφρόνηση προς το θείο.

«Ακόμη θα πληθυνθούν σε εύρωστα γηρατειά, και θα ευημερούν, για να αναγγείλουν, ότι ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός μας, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». Δεν λέει μόνο ότι θα ανθίσουν στις αυλές του Θεού όσοι σήμερα είναι φυτεμένοι στον οίκο Του, αλλά ότι και οι ίδιοι θα πληθυνθούν, όπως ακριβώς αναφέρθηκε προηγουμένως ότι πληθυνόταν ο κέδρος στον Λίβανο. Και πότε θα τους συμβεί αυτό, παρά στα εύρωστα γηρατειά; Να είσαι βέβαιος ότι εδώ με τη λέξη «γήρας» εννοείται η τελείωση της ψυχής, στην οποία όταν φτάσουν, θα ευημερούν όσοι τώρα είναι φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου. Διότι, έστω και αν περνούν πολλές κακοπάθειες κατά τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο φυτεύονται στον οίκο του Κυρίου, υπομένοντας τους πρώτους κόπους της καλλιέργειας· εντούτοις, όταν αξιωθούν τα εύρωστα γηρατειά, θα φτάσουν στην ευημερία, αναπαυόμενοι από τους κόπους και λαμβάνοντας τα έπαθλα των αγώνων. Και θα ομολογήσουν: «Ότι ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός μας, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». Διότι, αν τα αγαθά που απαριθμήθηκαν δεν επρόκειτο να δοθούν ως ανταμοιβή σε εκείνους που έχουν αφιερωθεί στον Θεό, και αν το ολέθριο τέλος δεν περίμενε τους ασεβείς και αυτούς που πράττουν την ανομία, τότε θα μπορούσε ίσως κανείς να καταλογίσει αδικία στην πρόνοια του Θεού.

Εφόσον, λοιπόν, τέτοιο τέλος έχει ετοιμαστεί για τους δικαίους, το οποίο και εμείς ευχόμαστε να επιτύχουμε, και τέτοιες τιμωρίες έχουν επαπειληθεί για τους ασεβείς, από τις οποίες είθε να λυτρωθούμε· πώς δεν θα ήταν φυσικό επακόλουθο να ομολογούμε, «Ότι ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός μας, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν»;

Γι' αυτό, εύλογα και εμείς θα πούμε προς αυτόν: «Ας αγαπήσουμε τους μαστούς σου περισσότερο από το κρασί», εφόσον βέβαια έχουμε γίνει τέτοιοι, ώστε να είμαστε σαν νεάνιδες και ούτε να νηπιάζουμε στο νου εξαιτίας της νεότητας που είναι συζευγμένη με τη ματαιότητα, ούτε να ρυτιδωνόμαστε εξαιτίας της αμαρτίας μέσα σε μια παλαιότητα που καταλήγει στον αφανισμό. Γι' αυτό λοιπόν αγαπούμε τη συνεχή ροή των διδαγμάτων σου, διότι «σε αγάπησε η ευθύτητα». Διότι αυτός είναι ο μαθητής τον οποίο αγαπούσε ο Ιησούς. Και ο Ιησούς είναι η ευθύτητα. Ο λόγος αυτός ονομάζει τον Κύριο ωραιότερα και θεοπρεπέστερα σε σχέση με τον προφήτη Δαβίδ· διότι εκείνος μεν λέει ότι «Ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός», ενώ αυτός τον ονομάζει ευθύτητα, από τον οποίο κάθε τι το σκολιό ανορθώνεται προς το ορθό. Είθε λοιπόν να γίνει και σε εμάς κάθε τι το σκολιό ευθεία και τα τραχιά σε οδούς λείες, με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Όσα έλεγαν πριν από το βάπτισμα, τα ίδια και τώρα αναφέρουν για αυτόν, με τα ίδια ονόματα τον αποκαλούν πλεονέκτη, επιθυμητή των ξένων, κάποιον που απολαμβάνει μέσα από τις ανθρώπινες συμφορές. Εκείνος, λοιπόν, που βρίσκεται στα ίδια, και έπειτα διατυμπανίζει για τον εαυτό του την αλλαγή προς το καλύτερο μέσω του βαπτίσματος, ας ακούσει τη φωνή του Παύλου που λέει: «Αν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα, εξαπατά τον εαυτό του». Διότι αυτό που δεν έχεις γίνει, δεν είσαι. Όσοι Τον δέχθηκαν, λέει το ευαγγέλιο για όσους αναγεννήθηκαν, σε αυτούς έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού. Το τέκνο που γεννιέται από κάποιον είναι εξάπαντος ομογενές με εκείνον που το γέννησε. Αν, λοιπόν, δέχθηκες τον Θεό και έγινες τέκνο Θεού, δείξε μέσα από την προαίρεσή σου και τον Θεό που βρίσκεται μέσα σου, δείξε στον εαυτό σου εκείνον που σε γέννησε. Με βάση τα γνωρίσματα από τα οποία γνωρίζουμε τον Θεό, μέσα από αυτά αρμόζει να φανερωθεί η οικειότητα προς τον Θεό εκείνου που έχει γίνει υιός Θεού. Εκείνος ανοίγει το χέρι Του και χορταίνει κάθε ζωντανό πλάσμα με την ευδοκία Του, παραβλέπει τις ανομίες, μετανοεί για τις συμφορές· ο Κύριος είναι αγαθός προς όλους, χωρίς να επιφέρει την οργή Του καθημερινά· ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός, και δεν υπάρχει αδικία σε Αυτόν, και όλα τα παρόμοια που διδασκόμαστε σποραδικά από την Αγία Γραφή. Εάν βρίσκεσαι μέσα σε αυτά, αληθινά έγινες τέκνο Θεού· εάν όμως επιμένεις στα γνωρίσματα της κακίας, μάταια διατυμπανίζεις για τον εαυτό σου την άνωθεν γέννηση.

Αυτά υποβάλλει ως γνώση για τη θεία φύση ο εύρωστος στη διάνοια, ο κατήγορος της φανερής συνήθειας, αυτός που διασύρει εκείνους που έχουν δικαίως στερηθεί το λογικό· αυτές τις δοξασίες εκθέτει περί του Θεού, ότι τάχα ειρωνεύεται τα πράγματα με ψευδεπίγραφες λέξεις και ότι χαρίζει στα πιο αδύναμα τις πιο τίμιες προσηγορίες, ενώ η φύση τους έρχεται σε αντίθεση με τις προσηγορίες, και ότι καθυβρίζει τα τίμια μέσω της ομωνυμίας τους με τα φαύλα των όντων. Και ενώ ένας άνθρωπος από εκείνους που αποβλέπουν στην αρετή, εάν παρασυρθεί έστω και ακούσια πολλές φορές έξω από την αλήθεια, βυθίζεται από ντροπή, για τον Θεό θεωρεί ως πρέπουσα τιμή το να φαίνεται ότι διαψεύδει τα πράγματα με τις επωνυμίες; Δεν μαρτυρούν τέτοια πράγματα οι προφητείες για τη θεία φύση. «Μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός», λέει ο Δαβίδ. Πώς, λοιπόν, είναι αληθινός εκείνος που περιγράφει ψευδώς τα πράγματα και αλλοιώνει την αλήθεια στις σημασίες των ονομάτων; «Ευθύς ο Κύριος ο Θεός», προσαγορεύεται και πάλι από τον ίδιο. Άραγε, λοιπόν, αποτελεί γνώρισμα ευθύτητας το να εξυμνεί κανείς τα ευτελή με τα πιο τίμια από τα ονόματα και, δίνοντας μιαν επωνυμία αποψιλωμένη από την αξία που φανερώνει η λέξη, να φθονεί εκείνον που έλαβε την ονομασία;

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΣΑΡΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΥΤΩΝ ΠΟΥ ΜΕΣΩ ΑΥΤΗΣ ΧΑΡΙΣΤΗΚΑΝ ΣΕ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΠΙΣΤΕΥΟΥΝ ΑΛΗΘΙΝΑ ΣΕ ΑΥΤΟΝ Και ότι, ενώ ο Θεός μπορούσε με πολλούς τρόπους να λυτρώσει τον άνθρωπο από την τυραννία του διαβόλου, ευλόγως χρησιμοποίησε μάλλον αυτήν την οικονομία. Εκφωνήθηκε κατά το Μέγα Σάββατο. Ο προαιώνιος, απερίληπτος και παντοκράτωρ Λόγος του Θεού και παντοδύναμος Υιός μπορούσε οπωσδήποτε και χωρίς τη δική Του ενανθρώπηση να λυτρώσει τον άνθρωπο από τη θνητότητα και τη δουλεία του διαβόλου. Διότι τα πάντα βαστάζει με τον λόγο της δύναμής Του και τα πάντα υπόκεινται στη θεϊκή Του εξουσία και τα πάντα μπορεί, σύμφωνα με τον Ιώβ, και τίποτα δεν είναι αδύνατο σε Αυτόν. Διότι καμία δύναμη κτίσματος δεν μπορεί να αντισταθεί στην εξουσία του Κτίστη, και τίποτα δεν είναι ισχυρότερο από τον Παντοκράτορα. Αλλά ο πιο κατάλληλος τρόπος για τη δική μας φύση και ασθένεια και ο πιο ταιριαστός για Εκείνον που ενεργεί, ήταν αυτός, δηλαδή μέσω της ενανθρώπησης του Λόγου του Θεού, επειδή εμπεριέχει και το δίκαιο, χωρίς το οποίο τίποτα δεν επιτελείται από τον Θεό. «Διότι δίκαιος είναι ο Θεός και αγάπησε τη δικαιοσύνη και δεν υπάρχει αδικία σε Αυτόν», κατά τον ψαλμωδό προφήτη.

ότι ο Κύριος είναι ευθύς. Διότι η ευθύτητα, η δικαιοσύνη και η αλήθεια κατοικούν κοντά στον Θεό.

Ας μην υποθέσει κανείς ότι αυτό αναφέρεται στα έθνη λόγω της ανθήσεώς τους· αντίθετα, σε εύρωστο γήρας πληθαίνουν και προκόβουν· διότι με την πάροδο του χρόνου αυξάνεται η ευσέβεια των εθνών. Και θα είναι ακμαίοι για να αναγγείλουν ότι ο Κύριος και Θεός μας είναι δίκαιος, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν. Βλέπεις λοιπόν ότι από την ευεξία, δηλαδή από το σφρίγος και την ακμή, προοδεύουν προς τον ζήλο.

Ή το «ευπαθείν», όταν πρόκειται για τους πιστούς, θα λεχθεί κυρίως για το ότι πάσχουν πρόθυμα για Εκείνον, στον Οποίο και έχουν πιστέψει. Συνεπώς, αναγγέλλουν την ευθύτητα του Θεού μέσα από την προθυμία τους να πάσχουν, και διακηρύσσουν ότι δεν υπάρχει αδικία σε Αυτόν. Διότι, ως ευθύς και δίκαιος, στεφανώνει εκείνους που πάσχουν για χάρη Του, και τους απονέμει εξαίρετα βραβεία. Εξάλλου, γνωρίζοντας και εμείς την ευθύτητα του Θεού, ας γίνουμε ευθείς και απέναντί Του και απέναντι στον πλησίον μας· ούτε να επιδιώκουμε τις αρετές με υποκρισία, ούτε να μηχανευόμαστε δόλο εις βάρος του αδελφού μας. Διότι δεν υπάρχει αδικία στον δικό μας Κριτή, αλλά εφαρμόζει την κρίση στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.

«Και θα υψωθεί το κέρας μου σαν του μονοκέρωτος», δηλαδή και η βασιλεία μου, «και τα γηρατειά μου θα χριστούν με πλούσιο έλαιο», δοξαζόμενα με δόξα και τιμή. «Και το μάτι μου επέβλεψε στους εχθρούς μου», βλέποντας τι είδους ποτήρια τιμωρίας τους κατέλαβαν δίκαια. «Και το αυτί μου θα ακούσει για τους πονηρούς που εξεγείρονται εναντίον μου. Ο δίκαιος θα ανθίσει σαν τον φοίνικα και στις αυλές του Θεού μας θα βλαστήσει», προσφέροντας ώριμους καρπούς στον Φυτουργό, χωρίς να αφανίζεται καθόλου από τους αντιπάλους. «Διότι ο Κύριος ο Θεός μας είναι ευθύς και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν»· γι' αυτό, και αν ακόμη κάποιοι με κακόβουλο φρόνημα νομίζουν ότι ο Θεός πράττει κάτι άδικο, ας γνωρίζουν ότι «δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν».

Επειδή, λοιπόν, αυτό που υμνείται δεν είναι μόνο «το έλεος και η αλήθεια», αλλά «και η δικαιοσύνη και η κρίση», για τον λόγο αυτό πρόσθεσε ο Ψαλμωδός: «Διότι δίκαιος είναι ο Κύριος ο Θεός μας και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». «Είναι καλό», λέει, «να αναγγέλλει κανείς το πρωί το έλεός σου και την αλήθειά σου τη νύχτα». Πρέπει, λέει, να υμνούμε τον Θεό ημέρα και νύχτα. Διότι αυτό σημαίνει το «πρωί» και το «τη νύχτα». Όπως αλλού λέει: «Σε κάθε καιρό».