Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 91:4

Το να αναγγέλλει κανείς το πρωί το έλεός σου. Το να απαγγέλλει την αυγή το έλεός σου, και τη βεβαιότητά σου κατά τη νύχτα. Σε δεκάχορδο ψαλτήρι, με ωδή στην κιθάρα. Δεκάχορδο ψαλτήρι λέει ότι είναι το σώμα, επειδή έχει πέντε αισθήσεις και πέντε ενέργειες της ψυχής, καθώς διά μέσου κάθε αίσθησης εκδηλώνεται η κάθε ενέργεια.

ΨΑΛΜΟΣ ΩΔΗΣ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΥ. 91ος. Είναι αγαθό να δοξολογούμε τον Κύριο, και να ψάλλουμε στο όνομά σου, Ύψιστε, για να αναγγέλλουμε το πρωί το έλεός σου και την αλήθειά σου κατά τη διάρκεια της νύχτας, με δεκάχορδο ψαλτήρι, με ωδή στην κιθάρα.

Φέροντας στη γη την εικόνα εκείνου του Σαββάτου και εκείνης της τέλειας και τρισμακάριας αναπαύσεως, οι άνθρωποι του Θεού απείχαν από κάθε ασχολία και έργο που τους απομάκρυνε από τον Θεό, και αφοσιώνονταν ολοκληρωτικά στη θεωρία των θείων, προσκαρτερώντας ημέρα και νύχτα στη μελέτη των ιερών λόγων· έτσι αναπαύονταν τότε τηρώντας άγια Σάββατα και ανάπαυση προσφιλή στον Θεό. Εξού και ευλόγως ο νόμος του Μωυσή, παραδίδοντας σκιές και σύμβολα των όσων αναφέρθηκαν, καθόρισε μία συγκεκριμένη ημέρα για τα πλήθη, ώστε τουλάχιστον κατ' αυτήν να απέχουν από τα συνήθη έργα τους και να αφιερώνονται στη μελέτη του θείου νόμου. Ο παρών ψαλμός, βεβαίως, διδάσκει ρητώς ότι για τον σκοπό αυτό πρέπει να τηρείται η αργία του Σαββάτου και η αποχή από τα ανωφελή έργα, ώστε να συνέρχονται οι πιστοί στον ίδιο τόπο και να επιτελούν όσα δηλώνονται μέσω του ψαλμού. Αυτά ήταν: πρώτον, να εξομολογούνται στον Κύριο· δεύτερον, να ψάλλουν στο όνομά Του με μουσικά όργανα· τρίτον, να αναγγέλλουν τις πρωινές ώρες το έλεός Του· τέταρτον, να διηγούνται την αλήθεια Του τις νυχτερινές ώρες. Και αυτά να τα πράττουν όχι μόνο με τα χείλη και τη φωνή, αλλά και με την ανάκρουση των μουσικών οργάνων· διότι λέγει: «σε δεκάχορδο ψαλτήριο και με ωδή στην κιθάρα».

Ψαλμός ωδής, για την ημέρα του Σαββάτου. Η προφητεία μιλάει για εκείνο το σάββατο, για το οποίο είπε ο Κύριος: προσεύχεστε να μη γίνει η φυγή σας τον χειμώνα ή το σάββατο. Και ο ψαλμός προτρέπει τους πάντες να σέβονται και να θυμούνται τον Θεό αδιαλείπτως. Αγαθόν. Προτροπή του Αγίου Πνεύματος, του ανθρώπου του Θεού, ώστε να δοξολογεί πάντοτε τον Θεό και να ψάλλει ακατάπαυστα. Διότι μέσω αυτού ο άνθρωπος γίνεται νοερός. Το να αναγγέλλει. Διότι πρέπει ο πιστός άνθρωπος (κάθε πιστός άνθρωπος) κάθε ημέρα, και τη νύχτα και τον όρθρο, να δοξάζει τον Θεό· διότι η νύχτα υποδηλώνει το πάθος και ο όρθρος την ανάσταση. Στο δεκάχορδο. Ονομάζει μεν χορδές τα δάχτυλα, εννοείται δε ότι οφείλει να χρησιμοποιεί την κιθάρα, δηλαδή τη γλώσσα, υφαίνοντας τη διδαχή των δώδεκα Αποστόλων αντί για νεύρα (χορδές) και έτσι να δοξάζει τον Κύριο. Διότι χωρίς αυτά το να ψάλλει είναι ανώφελο. Διότι με εύφρανες. Θεωρώντας ο άνθρωπος όλη την κτίση, πώς την δημιούργησε ο Θεός άκοπα, βλέποντας τον ουρανό στεφανωμένο με τα άστρα [τη γη να στολίζεται με τους καρπούς], τον ήλιο και τη σελήνη να φωτίζουν τα σύμπαντα. Και στα έργα. Βλέποντας ο άνθρωπος τον εαυτό του ως βασιλιά της κτίσεως· διότι μόνο ο άνθρωπος πλάστηκε με τα χέρια του Θεού, και αυτόν προσέλαβε στη θεότητα.

Έπειτα, πώς οφείλουμε να ψάλλουμε και πώς να αναγγέλλουμε; Με δεκάχορδο ψαλτήρι, με ωδή στην κιθάρα. Θέλει η μελέτη εκείνου που ψάλλει να αντλεί το έλεος και την αλήθεια από καθεμία Διαθήκη, την ευαγγελική και τη νομική.