Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 93:14

«Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό Του». Αυτό θα αποτελούσε απάντηση σε εκείνο που έχει ειπωθεί πιο πάνω: «Τον λαό Σου, Κύριε, ταπείνωσαν και την κληρονομιά Σου κακοποίησαν». «Και την κληρονομιά Του δεν θα εγκαταλείψει». Αυτό συνδέεται με τον προηγούμενο στίχο, το: «Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό Του». Σαν να έλεγε: Θα διαφυλάξει, αναφέρει, τον λαό Του καθ' όλο τον καιρό της θλίψεως. Και θα τον κυβερνά και θα τον καθοδηγεί συνεχώς, έως ότου συγκροτηθεί το θείο δικαστήριο. Όταν δε καθίσει σε αυτό η δικαιοσύνη, δηλαδή ο Χριστός, όλοι οι ευθείς στην καρδιά θα βρεθούν κοντά της, σύμφωνα με το: «Διότι αυτοί θα δουν τον Θεό». Διότι αυτό φανερώνουν τα όσα ακολουθούν.

Ψάλλει δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ, προαναγγέλλοντας την από τον ουρανό κάθοδο του Σωτήρα όλων μας Χριστού: «Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του, και την κληρονομιά του δεν θα εγκαταλείψει, έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, και θα την ακολουθήσουν όλοι οι ευθείς στην καρδιά». Διότι «δικαιοσύνη» ονομάζει τον Χριστό, και λέει ότι αυτός θα επιστρέψει για κρίση. Διότι αναλήφθηκε αφού καταπάτησε τον θάνατο, και ανέβηκε προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό. Αλλά θα επιστρέψει στον κατάλληλο καιρό για κρίση, και μαζί του όλοι οι ευθείς στην καρδιά, δηλαδή οι άγιοι, όπως ακριβώς ανέφερα προηγουμένως.

Και λίγο παρακάτω: Με ποιον τρόπο όμως θα παιδεύσεις; Άραγε με μαστιγώσεις; Δεν λέει αυτό· αλλά το πώς πρέπει να νοηθεί εδώ, το ερμηνεύει ο ίδιος ο Ψαλμωδός, λέγοντας: «Και από τον νόμο σου θα τον διδάξεις.»] <Από πονηρές ημέρες.> (B f. 383, H f. 417 b.) Διότι ημέρες πράγματι αποφράδες και πονηρές για εκείνους που έχουν αποκοπεί ολοκληρωτικά, και πρόκειται να καταλήξουν στην κόλαση του πυρός, είναι οι ημέρες της αδέκαστης κρίσεως. [<Έως ότου σκαφτεί λάκκος για τον αμαρτωλό.> (B f. 383, H f. 417 b. Cord. Alterius.) Για αυτούς όμως που αγαπούν την αμαρτία θα σκαφτεί ο λάκκος· διότι θα καταπεμφθούν στον άδη, για να κολαστούν μαζί με τον Σατανά.] [<Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του.> (H f. 417 b. Cord. Anonymi.) Διότι δεν επέτρεψε να υποφέρουμε για πάντα στους λάκκους της αμαρτίας, αλλά μας ελευθέρωσε και μας έσωσε με την αμνησίκακη χάρη του, δικαιώνοντας τους ασεβείς και απαλλάσσοντας από κάθε ρύπο τους μολυσμένους.] (B f. 383 b, H f. 418) Διότι αναχώρησε από εμάς, όσον αφορά τη σάρκα, μετά την εκ νεκρών ανάστασή του, ανεβαίνοντας στους ουρανούς και καθίζοντας στα δεξιά του Θεού και Πατρός. Επειδή όμως είναι Θεός που γεμίζει τα πάντα, και ο ουρανός είναι πλήρης από αυτόν, πλήρης δε και ολόκληρη η γη, έχουμε την πεποίθηση και πιστεύουμε ότι και τώρα είναι μαζί μας, και μέσω αυτού κερδίζουμε το να μπορούμε να νικούμε τις μεθοδείες του διαβόλου, και την τυραννία της αμαρτίας, και την επίθεση των έμφυτων ηδονών.

Ο Κύριος έκανε γνωστή τη σωτηρία του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του. Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του, και την κληρονομία του δεν θα εγκαταλείψει. Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, και την ακολουθήσουν όλοι οι ευθείς στην καρδιά.

Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του και δεν θα εγκαταλείψει την κληρονομιά του, μέχρις ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, και θα την ακολουθήσουν όλοι οι ευθείς στην καρδιά. Διάψαλμα. Ακολούθως, αφού περιέγραψε τον λάκκο που επιφυλάσσεται για τον αμαρτωλό, εκθέτει το αγαθό τέλος εκείνων που κακοπαθούν για χάρη του Θεού. Επειδή, δηλαδή, στα προηγούμενα είχε ειπωθεί: «Τον λαό σου, Κύριε, ταπείνωσαν και την κληρονομιά σου κακοποίησαν», εύλογα τώρα παρουσιάζει την κατάληξη του λαού που ταπεινώνεται και της κληρονομιάς που κακοποιείται, λέγοντας: «Δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του, και δεν θα εγκαταλείψει την κληρονομιά του». Διότι, αν και για ένα σύντομο χρονικό διάστημα επιτρέπει στους ασεβείς, παραχωρώντας τους να ταπεινώνουν και να κακοποιούν τον λαό του, εντούτοις δεν θα απορρίψει οριστικά τον λαό του, ούτε θα εγκαταλείψει την κληρονομιά του.

Ποιος δε είναι αυτός ο λαός και ποια η κληρονομιά, το γνωρίσαμε από τη φωνή που απευθύνεται προς το πρόσωπο του Χριστού: «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης». Τον ίδιο δε λαό, αυτόν που προέρχεται από τα έθνη, και ο προφήτης Ζαχαρίας προαναγγέλλει λέγοντας: «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών· κήρυττε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ· ιδού εγώ έρχομαι, και θα κατοικήσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος. Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο· και θα γίνουν λαός μου, και εγώ θα γίνω σε αυτούς Θεός». Αυτόν λοιπόν τον λαό του δεν θα τον απορρίψει ο Κύριος, ούτε την κληρονομιά του θα εγκαταλείψει, έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση. Διότι μέχρι τότε θα φυλάξει τον λαό του και την κληρονομιά του, έως ότου επιστρέψει η δικαιοσύνη του Θεού, για να αποδώσει τα έπαθλα των κόπων σε όσους αγωνίστηκαν καλώς. Εκείνοι δε που είναι προσκολλημένοι στη δικαιοσύνη του Θεού θα σταθούν πλησίον του, κατατασσόμενοι στα δεξιά του βασιλέως· καθώς έγιναν ορθοί και ευθείς στην καρδιά, και δεν έφεραν στην ψυχή τους τίποτε το στρεβλό ούτε διεστραμμένο, αλλά έχουν βαδίσει μόνο την ευθεία και βασιλική οδό.

«Ποιος θα εγερθεί για μένα εναντίον των πονηρών, ή ποιος θα συμπαρασταθεί σε μένα εναντίον εκείνων που πράττουν την ανομία; Αν δεν με βοηθούσε ο Κύριος, για λίγο ακόμη θα κατοικούσε η ψυχή μου στον άδη. Αν έλεγα, "Κλονίστηκε το πόδι μου", το έλεός σου, Κύριε, με βοηθούσε». Ο διαχωρισμός που γίνεται με το διάψαλμα επέφερε και πάρα πολύ μεγάλη μεταβολή στο νόημα. Διότι, σαν να ολοκληρώθηκε ο προηγούμενος λόγος, λέει ξεκινώντας από νέα αρχή: «Ποιος θα εγερθεί για μένα εναντίον των πονηρών;» Διότι, λέει, έχουμε μάθει από τη διδασκαλία του θείου Πνεύματος ότι ο Κύριος είναι Θεός των εκδικήσεων και ότι θα αποδώσει ανταπόδοση στους υπερήφανους· και ότι θα σκαφτεί λάκκος για τον αμαρτωλό· και ότι δεν θα απορρίψει τον λαό του, ούτε θα εγκαταλείψει την κληρονομιά του· αλλά, στο τέλος των πραγμάτων, όταν ο λαός επιστρέψει στην κρίση, θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Και ότι θα σταθούν στα δεξιά, πλησίον της δικαιοσύνης του, όλοι οι ευθείς στην καρδιά, περνώντας τη διαμονή τους μαζί με τον ίδιο τον Κύριο στη βασιλεία των ουρανών, και θα παρίστανται σε αυτόν σε ολόκληρη τη ζωή τους. Σε αυτά, λοιπόν, πίστεψα, και πιστεύοντας παρηγορήθηκα. Αλλά, στο μεταξύ, κατά τον παρόντα καιρό, ποιος θα σταθεί υπέρ εμού εναντίον των πονηρών; Ή ποιος εκδικητής θα συμπαρασταθεί σε μένα εναντίον αυτών που πράττουν την ανομία;

ΙΣΤ΄. Γι' αυτό λοιπόν, επειδή δεν πρόκειται να παραλείψω τα θεία λόγια καθώς ερμηνεύω τη θεία δύναμη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο η Εκκλησία, που χθες και προχθές φαινόταν χήρα και δίχως νυμφίο, καθώς και καθένας που μέχρι τώρα βρισκόταν συρρικνωμένος από τον φθονερό και θλιβερό χειμώνα της ασέβειας· διότι ο Κύριος ελέησε τον λαό του και δεν εγκατέλειψε την κληρονομία του· διότι έκανε θαυμαστά έργα, εκπληρώνοντας βουλή αρχαία και αληθινή· η οποία ήταν να ευαρεστείται σε εκείνους που τον φοβούνται και σε όσους ελπίζουν στο έλεός του· διότι συνέτριψε χάλκινες πύλες και έσπασε σιδερένιους μοχλούς· διότι εξαιτίας των ανομιών μας ταπεινωθήκαμε, αλλά ανακληθήκαμε, και, αφού συντρίφθηκε η παγίδα, ελευθερωθήκαμε με τη χάρη του Θεού, ο οποίος μας κάλεσε και παρηγορεί τους ταπεινούς στην καρδιά.

«Σύνετε δή»: Το Άγιο Πνεύμα ονειδίζει τον λαό των Ιουδαίων, διότι δεν κατανόησαν αφενός πώς ο Θεός δεν έπαυσε ποτέ να τους υπερασπίζεται από τους εχθρούς, και αφετέρου πόσο ασέβησαν απέναντί του από αλαζονεία. «Ο φυτεύσας»: Δηλαδή, άφρονες, γιατί δεν κατανοείτε ότι εκείνος που έπλασε τα αυτιά στους ανθρώπους είναι ανώτερος από κάθε ακοή; «Ή ο πλάσας»: Εκείνος που έδωσε, λέει, στους ανθρώπους τους οφθαλμούς για να βλέπουν, είναι άραγε στερημένος όρασης; Έτσι, όσοι νομίζουν ότι διαφεύγουν της προσοχής του Θεού, πλανώνται. «Ο παιδεύων έθνη»: Αυτός που δίνει νου και σύνεση σε κάθε έθνος (σε όλους τους ανθρώπους) και γνωρίζει τους διαλογισμούς τους, δεν μπορεί να ελέγξει τα κρυφά τους έργα; «Ο διδάσκων»: Εκείνος που έδωσε στον άνθρωπο την ικανότητα να κατανοεί, δεν γνωρίζει ο ίδιος τον νου του καθενός; Ώστε μάταια πασχίζει να κρυφτεί αυτός που αμαρτάνει. «Κύριος γινώσκει»: Διότι όσοι νομίζουν ότι κρύβονται από τον Θεό, μάταια συλλογίζονται· διότι στον Θεό τα πάντα είναι φανερά. «Μακάριος»: Διότι μακάριοι είναι όσοι παιδαγωγούνται από τον Θεό και πράττουν τις εντολές του και πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του. «Του πραΰναι»: Διότι σε έναν τέτοιον άνθρωπο ο Θεός δίνει ανακούφιση ώστε να μην κυριεύεται από τα πνεύματα της πλάνης. Όλα δε αυτά νοούνται ως αναφερόμενα στον Χριστό. «Έως ου»: Ως αμαρτωλό εννοεί τον διάβολο. Και φοβερός λάκκος για αυτόν έγινε ο δεσποτικός τάφος· διότι μέσα σε αυτόν αιχμαλωτίστηκε. «Ότι ουκ απώσεται»: Αναφέρεται στον πιστό λαό που προέρχεται από τα έθνη, τον οποίο εξέλεξε για τον εαυτό του.

Διότι ετοιμάζονται γι' αυτόν τα μελλοντικά κολαστήρια, τα οποία αναγκαίως ονόμασε λάκκο, επειδή ποτέ δεν θα μπορέσει να αναδυθεί από αυτά, αλλά παραμένει σε αυτά χωσμένος σαν σε λάκκο. Εκείνο όμως αξίζει να παρατηρηθεί, ότι ο Δαβίδ δεν ονόμασε το ίδιο πράγμα «πονηρή ημέρα» και «πονηρές ημέρες»· αλλά η μεν πρώτη είναι εκείνη κατά την οποία γίνεται η κρίση, από την οποία λυτρώνει τον ελεήμονα, χαρίζοντάς του την πλήρη ελευθερία, ενώ οι δεύτερες είναι οι καιροί των βασάνων. Γι' αυτό, εκφράζοντάς τες σε πληθυντικό αριθμό ως Ημέρες, δεν τις απέδωσε ως Ημέρα, κατά τις οποίες, για εκείνον που παιδαγωγείται, πραΰνει, δηλαδή ελαφρύνει τα βασανιστήρια, αναλόγως με την παιδαγωγία ή και την επιστροφή και διόρθωση, που ενδεχομένως προκύψει από την παιδαγωγία. «Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό Του, και την κληρονομιά Του δεν θα εγκαταλείψει». Ο ψαλμωδός πρόσθεσε το παρόν χωρίο ως αιτία για την οποία παιδαγωγεί εδώ όσους μακαρίζονται.

«Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του και την κληρονομιά του δεν θα την εγκαταλείψει», δηλαδή χάρη σε εκείνους που επιστρέφουν από την απιστία προς την πίστη του Χριστού, από γενιά σε γενιά, δεν απέρριψε εντελώς τις φατρίες των Ιουδαίων. «Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση», δηλαδή, μέχρι αυτός που ανήλθε από τη γη στους ουρανούς να επιστρέψει και πάλι για να κρίνει τη γη· αυτόν αποκάλεσε δικαιοσύνη, «και όσοι την ακολουθούν», δηλαδή όσοι πλησιάζουν τη δικαιοσύνη, η οποία είναι ο Χριστός, «είναι όλοι οι ευθείς στην καρδιά», ενώ όσοι δεν είναι ευθείς δεν θα την ακολουθήσουν, αλλά θα σταθούν μακριά. «Ποιος θα εγερθεί για χάρη μου εναντίον αυτών που πράττουν πονηρά; Ή ποιος θα σταθεί στο πλευρό μου εναντίον αυτών που εργάζονται την ανομία;» Οι πονηροί, λέει, και οι παράνομοι δεν θα πλησιάσουν, ούτε θα παρασταθούν σε εμένα. «Εάν ο Κύριος δεν με είχε βοηθήσει, παραλίγο η ψυχή μου θα κατοικούσε στον Άδη. Όταν έλεγα: Κλονίστηκε το πόδι μου, το έλεός σου με βοηθούσε».