Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
9 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν καὶ ἐχόμενοι αὐτῆς πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. (διάψαλμα).Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–9 από 9
Ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν. Ἕως οὗ ὁ Χριστὸς κρινεῖ τὴν οἰκουμένην. Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν ἐγενήθη σοφία ἀπὸ Θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις· καὶ τὴν κρίσιν δὲ πᾶσαν αὐτῷ δέδωκεν ὁ Πατήρ.
Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση. Έως ότου ο Χριστός κρίνει την οικουμένη. Διότι Αυτός έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη, αγιασμός και απολύτρωση· και ο Πατέρας έχει δώσει σε Αυτόν όλη την κρίση.
Λεπτομέρειες
ψάλλει δέ που καὶ ὁ θεσπέσιος ἡμῖν Δαυεὶδ, τὴν ἐξ οὐρανοῦ καταφοίτησιν τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ προαναφωνῶν “Ὅτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος ”τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ οὐκ ἐγκατα- “λείψει, ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν, καὶ ἐχό- ”μενοι αὐτῆς πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ.” δικαιοσύνην μὲν γὰρ ὀνομάζει Χριστὸν, ἐπιστρέψειν δέ φησιν εἰς κρίσιν αὐτόν. ἀνελήφθη μὲν γὰρ πατήσας τὸν θάνατον, καὶ ἀνέβη πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεόν· ἀλλ᾽ ἐπιστρέψει κατὰ καιροὺς εἰς κρίσιν, καὶ σὺν αὐτῷ πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, τουτέστιν οἱ ἅγιοι, καθάπερ ἔφην ἀρτίως.
Ψάλλει δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ, προαναγγέλλοντας την από τον ουρανό κάθοδο του Σωτήρα όλων μας Χριστού: «Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του, και την κληρονομιά του δεν θα εγκαταλείψει, έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, και θα την ακολουθήσουν όλοι οι ευθείς στην καρδιά». Διότι «δικαιοσύνη» ονομάζει τον Χριστό, και λέει ότι αυτός θα επιστρέψει για κρίση. Διότι αναλήφθηκε αφού καταπάτησε τον θάνατο, και ανέβηκε προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό. Αλλά θα επιστρέψει στον κατάλληλο καιρό για κρίση, και μαζί του όλοι οι ευθείς στην καρδιά, δηλαδή οι άγιοι, όπως ακριβώς ανέφερα προηγουμένως.
Λεπτομέρειες
Καὶ μετ᾽ ὀλίγα. Ἆρ᾽ οὖν ἐπειδήπερ ἡμεῖς μὲν ἐν τῷ κόσμῳ μεμενήκαμεν, αὐτὸς δὲ ἀνέβη πρὸς τὸν Πατέρα, ἀπέστη τῶν ἀγαπώντων αὐτόν; Οὐδαμῶς· αὐτὸς γὰρ ἡμᾶς πεπληροφόρηκεν εἰπών· «Οὐκ ἀφήσω ὑμᾶς ὀρφανοὺς, ἀλλὰ ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς.» Ἦλθεν γὰρ πρὸς ἡμᾶς, ἀποστείλας ἡμῖν ἀνθ᾽ ἑαυτοῦ καὶ ὡς ἑαυτὸν τὸν Παράκλητον, τουτέστι τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον Πνεῦμα, ἴδιον δὲ ὑπάρχον καὶ αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ. [<Ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέφῃ εἰς κρίσιν.> (B f. 383 b. H f. 418 b. Cord. Athanasii.) Δικαιοσύνην μὲν ὀνομάζει Χριστόν· ἐπιστρέψειν δέ φησιν εἰς κρίσιν αὐτόν· ἀνελήφθη μὲν γὰρ πατήσας τὸν θάνατον, καὶ ἀνέβη πρὸς τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεὸν, ἀλλ᾽ ἐπιστρέψει κατὰ καιροὺς εἰς κρίσιν, καὶ σὺν αὐτῷ πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, τουτέστιν οἱ ἅγιοι.] (B f. 383 b, H f. 418 b.) Δικαιοσύνη ἐστὶν αὐτὸς ὁ τῶν ὅλων Σωτὴρ καὶ Κύριος. Οὕτω γὰρ αὐτὸν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν ὀνομάζει λέγων· «Ἐγγίζει ταχὺ ἡ δικαιοσύνη μου, καὶ τὸ ἔλεός μου ἀποκαλυφθῆναι.» Καὶ μετ᾽ ὀλίγα· Ἐπιστρέψει εἰς κρίσιν, τουτέστιν ἐξ οὐρανοῦ παραγενήσεται ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ἵνα κρίνῃ τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ.
Και λίγο παρακάτω. Άραγε λοιπόν, επειδή εμείς έχουμε παραμείνει στον κόσμο, ενώ αυτός ανέβηκε προς τον Πατέρα, απομακρύνθηκε από εκείνους που τον αγαπούν; Σε καμία περίπτωση· διότι ο ίδιος μας έχει διαβεβαιώσει λέγοντας: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς, αλλά έρχομαι προς εσάς». Διότι ήλθε προς εμάς, αποστέλλοντάς μας αντί του εαυτού του και ως τον ίδιο του τον εαυτό τον Παράκλητο, δηλαδή το Πνεύμα που εκπορεύεται από τον Πατέρα, το οποίο αποτελεί ίδιον και του ίδιου του Υιού. [<Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση.> (B f. 383 b. H f. 418 b. Cord. Athanasii.) Ονομάζει δικαιοσύνη τον Χριστό· και λέει ότι αυτός θα επιστρέψει για κρίση· διότι αναλήφθηκε αφού πάτησε τον θάνατο, και ανέβηκε προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό, αλλά θα επιστρέψει κατά τους ορισμένους καιρούς για κρίση, και μαζί του όλοι οι ευθείς στην καρδιά, δηλαδή οι άγιοι.] (B f. 383 b, H f. 418 b.) Δικαιοσύνη είναι ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριος των συμπάντων. Διότι έτσι τον ονομάζει ο Θεός και Πατέρας μέσω των αγίων προφητών, λέγοντας: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου, και το έλεός μου πρόκειται να αποκαλυφθεί». Και λίγο παρακάτω: Θα επιστρέψει για κρίση, δηλαδή θα παρουσιαστεί από τον ουρανό με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους, για να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη.
Λεπτομέρειες
Ἐγνώρισε Κύριος τὸ σωτήριον αὐτοῦ, ἐναντίον τῶν ἐθνῶν ἀπεκάλυψε τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Ὅτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ οὐκ ἐγκαταλείψει. Ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψει εἰς κρίσιν, καὶ ἐχόμενοι αὐτῆς πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ.
Ο Κύριος έκανε γνωστή τη σωτηρία του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του. Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του, και την κληρονομία του δεν θα εγκαταλείψει. Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, και την ακολουθήσουν όλοι οι ευθείς στην καρδιά.
Λεπτομέρειες
Ὅτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ οὐκ ἐγκαταλείψει, ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν, καὶ ἐχόμενοι αὐτῆς πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Διάψαλμα. Ἀκολούθως μετὰ τὸ διαγράψαι τὸν ἀποκείμενον τῷ ἁμαρτωλῷ βόθρον, τὰ χρηστὰ τέλη τῶν διὰ τὸν Θεὸν κακουμένων ὑφηγεῖται. Ἐπεὶ γὰρ διὰ τῶν ἀνωτέρω εἴρητο, Τὸν λαόν σου, Κύριε, ἐταπείνωσαν, καὶ τὴν κληρονομίαν σου ἐκάκωσαν, εἰκότως νῦν τὰ τέλη τοῦ ταπεινουμένου λαοῦ καὶ τῆς κακουμένης κληρονομίας παρίστησι λέγων· Οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ οὐκ ἐγκαταλείψει. Εἰ γὰρ καὶ πρὸς βραχύν τινα καιρὸν ἐπιτρέπει τοῖς ἀσεβέσι συγχωρῶν ταπεινοῦν καὶ κακοῦν τὸν λαὸν αὐτοῦ, ἀλλ᾽ οὐκ εἰς τέλος ἀπώσεται τὸν λαὸν αὐτοῦ, οὐδὲ τὴν κληρονομίαν καταλείψει.
Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του και δεν θα εγκαταλείψει την κληρονομιά του, μέχρις ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, και θα την ακολουθήσουν όλοι οι ευθείς στην καρδιά. Διάψαλμα. Ακολούθως, αφού περιέγραψε τον λάκκο που επιφυλάσσεται για τον αμαρτωλό, εκθέτει το αγαθό τέλος εκείνων που κακοπαθούν για χάρη του Θεού. Επειδή, δηλαδή, στα προηγούμενα είχε ειπωθεί: «Τον λαό σου, Κύριε, ταπείνωσαν και την κληρονομιά σου κακοποίησαν», εύλογα τώρα παρουσιάζει την κατάληξη του λαού που ταπεινώνεται και της κληρονομιάς που κακοποιείται, λέγοντας: «Δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του, και δεν θα εγκαταλείψει την κληρονομιά του». Διότι, αν και για ένα σύντομο χρονικό διάστημα επιτρέπει στους ασεβείς, παραχωρώντας τους να ταπεινώνουν και να κακοποιούν τον λαό του, εντούτοις δεν θα απορρίψει οριστικά τον λαό του, ούτε θα εγκαταλείψει την κληρονομιά του.
Λεπτομέρειες
Ποῖον δὲ λαὸν καὶ ποίαν κληρονομίαν, ἔγνωμεν ἀπὸ τῆς εἰς πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ λεγούσης φωνῆς· Αἴτησαι παρ᾽ ἐμοῦ καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου, καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς. Τὸν αὐτὸν δὲ λαὸν, τὸν ἐξ ἐθνῶν, καὶ Ζαχαρίας ὁ προφήτης θεσπίζει λέγων· Χαῖρε σφόδρα, θύγατερ Σιών· κήρυσσε, θύγατερ Ἱερουσαλήμ· ἰδοὺ ἐγὼ ἔρχομαι, καὶ κατασκηνώσω ἐν μέσῳ σου, λέγει Κύριος. Καὶ καταφεύξονται ἔθνη πολλὰ ἐπὶ τὸν Κύριον· καὶ ἔσονταί μοι εἰς λαὸν, κἀγὼ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς Θεόν. Τοῦτον τοίνυν τὸν λαὸν αὐτοῦ οὐκ ἀπώσεται Κύριος, οὐδὲ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ ἐγκαταλείψει, ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν. Μέχρι γὰρ τούτου φυλάξει τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ, ἕως ἂν ἐπιστρέψῃ ἡ τοῦ Θεοῦ δικαιοσύνη, τὰ ἔπαθλα τῶν πόνων ἀποδώσουσα τοῖς καλῶς ἠγωνισμένοις. Οἱ δὲ ἐχόμενοι τῆς δικαιοσύνης τοῦ Θεοῦ πλησίον αὐτοῦ στήσονται ἐν τοῖς δεξιοῖς τοῦ βασιλέως καταταγησόμενοι· ἅτε δὴ ὀρθοὶ καὶ εὐθεῖς γενόμενοι τῇ καρδίᾳ, καὶ μηδὲν τῇ ψυχῇ σκολιὸν, μηδὲ σκαμβὸν ἐπενηνεγμένοι, μόνην δὲ τὴν εὐθεῖαν καὶ βασιλικὴν ὁδὸν βεβαδικότες.
Ποιος δε είναι αυτός ο λαός και ποια η κληρονομιά, το γνωρίσαμε από τη φωνή που απευθύνεται προς το πρόσωπο του Χριστού: «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης». Τον ίδιο δε λαό, αυτόν που προέρχεται από τα έθνη, και ο προφήτης Ζαχαρίας προαναγγέλλει λέγοντας: «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών· κήρυττε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ· ιδού εγώ έρχομαι, και θα κατοικήσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος. Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο· και θα γίνουν λαός μου, και εγώ θα γίνω σε αυτούς Θεός». Αυτόν λοιπόν τον λαό του δεν θα τον απορρίψει ο Κύριος, ούτε την κληρονομιά του θα εγκαταλείψει, έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση. Διότι μέχρι τότε θα φυλάξει τον λαό του και την κληρονομιά του, έως ότου επιστρέψει η δικαιοσύνη του Θεού, για να αποδώσει τα έπαθλα των κόπων σε όσους αγωνίστηκαν καλώς. Εκείνοι δε που είναι προσκολλημένοι στη δικαιοσύνη του Θεού θα σταθούν πλησίον του, κατατασσόμενοι στα δεξιά του βασιλέως· καθώς έγιναν ορθοί και ευθείς στην καρδιά, και δεν έφεραν στην ψυχή τους τίποτε το στρεβλό ούτε διεστραμμένο, αλλά έχουν βαδίσει μόνο την ευθεία και βασιλική οδό.
Λεπτομέρειες
Τίς ἀναστήσεταί μοι ἐπὶ πονηρευομένους, ἢ τίς συμπαραστήσεταί μοι ἐπὶ τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν; Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἐβοήθησέ μοι, παρὰ βραχὺ παρῴκησε τῷ ᾅδῃ ἡ ψυχή μου. Εἰ ἔλεγον, Σεσάλευται ὁ ποῦς μου, τὸ ἔλεός σου, Κύριε, ἐβοήθει μοι. Ἡ κατὰ τὸ διάψαλμα διαστολὴ πλείστην καὶ τῆς διανοίας ἐποιήσατο μεταβολήν. Ὡς γὰρ συμπληρωθέντος τοῦ προτέρου λόγου ἀφ᾽ ἑτέρας ἀρχῆς φησι· Τίς ἀναστήσεταί μοι ἐπὶ πονηρευομένους; μεμαθήκαμεν γὰρ, φησὶν, ἀπὸ τῆς τοῦ θείου Πνεύματος διδασκαλίας, ὅτι Θεὸς ἐκδικήσεών ἐστι Κύριος, καὶ ὅτι ἀποδώσει ἀνταπόδοσιν τοῖς ὑπερηφάνοις· καὶ ὅτι ὀρυγήσεται τῷ ἁμαρτωλῷ βόθρος· καὶ ὅτι οὐκ ἀπώσεται τὸν λαὸν αὐτοῦ, οὐδὲ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ καταλείψει· ἀλλ᾽ ἐπὶ τέλει τῶν πραγμάτων, ἐπὰν ἐπιστρέψῃ ὁ λαὸς εἰς κρίσιν, ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ· καὶ ὡς δεξιοὶ στήσονται πλησίον τῆς αὐτοῦ δικαιοσύνης πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ σὺν αὐτῷ τῷ Κυρίῳ τὰς διατριβὰς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν ποιησόμενοι, καὶ πᾶσαν αὐτῶν τὴν ζωὴν αὐτῷ παραστησόμενοι. Τούτοις μὲν οὖν ἐπίστευσα, καὶ πιστεύσας παρεκλήθην. Ἀλλὰ τέως κατὰ τὸν ἐνεστῶτα καιρὸν τίς ὑπὲρ ἐμοῦ στήσεται κατὰ τῶν πονηρευομένων; ἢ τίς ἔκδικος συμπαραστήσεταί μοι ἐπὶ τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν;
«Ποιος θα εγερθεί για μένα εναντίον των πονηρών, ή ποιος θα συμπαρασταθεί σε μένα εναντίον εκείνων που πράττουν την ανομία; Αν δεν με βοηθούσε ο Κύριος, για λίγο ακόμη θα κατοικούσε η ψυχή μου στον άδη. Αν έλεγα, "Κλονίστηκε το πόδι μου", το έλεός σου, Κύριε, με βοηθούσε». Ο διαχωρισμός που γίνεται με το διάψαλμα επέφερε και πάρα πολύ μεγάλη μεταβολή στο νόημα. Διότι, σαν να ολοκληρώθηκε ο προηγούμενος λόγος, λέει ξεκινώντας από νέα αρχή: «Ποιος θα εγερθεί για μένα εναντίον των πονηρών;» Διότι, λέει, έχουμε μάθει από τη διδασκαλία του θείου Πνεύματος ότι ο Κύριος είναι Θεός των εκδικήσεων και ότι θα αποδώσει ανταπόδοση στους υπερήφανους· και ότι θα σκαφτεί λάκκος για τον αμαρτωλό· και ότι δεν θα απορρίψει τον λαό του, ούτε θα εγκαταλείψει την κληρονομιά του· αλλά, στο τέλος των πραγμάτων, όταν ο λαός επιστρέψει στην κρίση, θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Και ότι θα σταθούν στα δεξιά, πλησίον της δικαιοσύνης του, όλοι οι ευθείς στην καρδιά, περνώντας τη διαμονή τους μαζί με τον ίδιο τον Κύριο στη βασιλεία των ουρανών, και θα παρίστανται σε αυτόν σε ολόκληρη τη ζωή τους. Σε αυτά, λοιπόν, πίστεψα, και πιστεύοντας παρηγορήθηκα. Αλλά, στο μεταξύ, κατά τον παρόντα καιρό, ποιος θα σταθεί υπέρ εμού εναντίον των πονηρών; Ή ποιος εκδικητής θα συμπαρασταθεί σε μένα εναντίον αυτών που πράττουν την ανομία;
Λεπτομέρειες
Ὅτι γὰρ ὀργῆς ἐστι μεγάλης ἡ ἐγκατάλειψις, ἀκούσῃ τοῦ Θεοῦ πρὸς Ἰουδαίους λέγοντος· Οὐκ [μὴ] ἐπισκέψωμαι ὅταν μοιχεύωσιν αἱ νύμφαι αὐτῶν, καὶ ὅταν πορνεύσωσιν αἱ θυγατέρες αὐτῶν· καὶ πάλιν, Ἐγκαταλέλοιπα τὸν οἶκόν μου, ἀφῆκα τὴν κληρονομίαν· ἐγενήθη ἡ κληρονομία μου ἐμοὶ ὡς λέων ἐν δρυμῷ. Ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν, καὶ ἐχόμενοι αὐτῆς πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Οὐχ ὅτι κατὰ τὸ ἐπιστρέψαι δικαιοσύνην εἰς κρίσιν, τὸν λαὸν ὁ Θεὸς τὸν οἰκεῖον, ἢ τὴν ἑαυτοῦ κληρονομίαν ἀπώσεται· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰς παιδείας ἀπόδειξιν τοῦ μὴ ῥᾳθυμεῖν αὐτὸν τῆς ἑαυτοῦ κληρονομίας παρέδωκε, μέχρι τίνος τούτων χρεία διδάξαι σε τοῖς εἰρημένοις βούλεται. Ὅταν γὰρ Χριστὸς ἡ ὄντως δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν, καὶ καταλιπὼν τὸ μακροθυμεῖν. ἐπὶ τὸ κρίνειν τραπῇ, καὶ Πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, οἱ δίκαιοι δηλαδή, ἐχόμενοι ταύτης, τουτέστιν, οὐκ ἐν αὐτῇ ὡς κρινόμενοι, ἀλλὰ περιιστάμενοι, ὡς τὸν κρίνοντα δορυφοροῦντες, γένωνται (διόπερ οἱ ἄλλοι ἑρμηνευταὶ ἀντὶ τοῦ, Ἐχόμενοι αὐτῆς, Ὀπίσω αὐτοῦ ἐκδεδώκασι), τότε αἱ ἀνὰ μέρος ἀργοῦσι παιδεῖαι· οὐδὲ γὰρ ὑπομνήσεως, ἀλλ’ ἀνταποδόσεώς ἐστι τοῦ Θεοῦ τὸ κριτήριον. Διάψαλμα τούτου χάριν προσέθηκεν, ἐπειδὴ τὸν κοινὸν λόγον εἰς οἰκεῖον μετέστησε πρόσωπον. Τίς ἀναστήσεταί μοι ἐπὶ πονηρευομένοις, ἢ τίς συμπαραστήσεταί μοι ἐπὶ τοῖς ἐργαζομένοις τὴν ἀνομίαν;
Διότι το ότι η εγκατάλειψη αποτελεί σημάδι μεγάλης οργής, θα το ακούσεις από τον Θεό που λέει προς τους Ιουδαίους: «Δεν θα τιμωρήσω τις νύφες τους όταν μοιχεύουν, και τις θυγατέρες τους όταν πορνεύουν»· και πάλι: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομία μου· έγινε η κληρονομία μου για μένα σαν λιοντάρι στο δάσος». «Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, και μαζί της όλοι οι ευθείς στην καρδιά». Όχι ότι, όταν η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, ο Θεός θα απορρίψει τον δικό του λαό, ή την κληρονομία του· αλλά, επειδή έδωσε τις παιδαγωγικές τιμωρίες ως απόδειξη ότι δεν αδιαφορεί για τη δική του κληρονομία, θέλει με τα προλεχθέντα να σε διδάξει μέχρι πότε υπάρχει ανάγκη γι' αυτές. Διότι, όταν ο Χριστός, που είναι η όντως δικαιοσύνη, επιστρέψει σε κρίση, και εγκαταλείποντας τη μακροθυμία στραφεί στο να κρίνει, και «όλοι οι ευθείς στην καρδιά», δηλαδή οι δίκαιοι, «ακολουθούν αυτήν», δηλαδή δεν βρίσκονται σε αυτήν ως κρινόμενοι, αλλά παρίστανται γύρω του, σαν να δορυφορούν αυτόν που κρίνει (γι' αυτό και οι άλλοι ερμηνευτές αντί του «ακολουθούν αυτήν», μετέφρασαν «πίσω από αυτόν»), τότε οι επιμέρους παιδαγωγίες καταργούνται· διότι το κριτήριο του Θεού δεν είναι πλέον για υπενθύμιση, αλλά για ανταπόδοση. Πρόσθεσε τη λέξη «Διάψαλμα» γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, επειδή μετέφερε τον γενικό λόγο στο δικό του πρόσωπο: «Ποιος θα σηκωθεί μαζί μου εναντίον όσων διαπράττουν πονηρίες; Ή ποιος θα σταθεί στο πλευρό μου εναντίον εκείνων που εργάζονται την ανομία;»
Λεπτομέρειες
Ὅτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ οὐκ ἐγκαταλείψει», δηλαδὴ διὰ τοὺς ἐπιστρέφοντας ἐξ ἀπιστίας πρὸς τὴν τοῦ Χριστοῦ πίστιν, κατὰ γενεὰν καὶ γενεάν, οὐ τελείως ἀπώσατο τὰς τῶν Ἰουδαίων φατρίας «Ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν», ἤτουν ὁ ἐκ τῆς γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνελθὼν ἐπιστρέψῃ πάλιν κρῖναι τὴν γῆν· ταύτην ἐκάλεσε δικαιοσύνην, «καὶ ἐχόμενοι αὐτῆς», ἤτοι, πλησιάζοντες τῆς δικαιοσύνης, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστός, «πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ», οἱ δὲ μὴ εὐθεῖς, οὐκ ἐχόμενοι, ἀλλὰ πόρρω σταθήσονται. «Τίς ἀναστήσεταί μοι ἐπὶ πονηρευομένοις; ἢ τίς συμπαραστήσεταί μοι ἐπὶ τοῖς ἐργαζομένοις τὴν ἀνομίαν;» Πονηροί, φησί, καὶ παράνομοι οὐ πλησιάζουσιν, οὐ παραστήσονταί μοι. «Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἐβοήθησέ μοι, παρὰ βραχὺ παρῴκησε τῷ ᾅδῃ ἡ ψυχή μου, εἰ ἔλεγον· Σεσάλευται ὁ πούς μου, τὸ ἔλεός σου ἐβοήθει μοι.
«Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του και την κληρονομιά του δεν θα την εγκαταλείψει», δηλαδή χάρη σε εκείνους που επιστρέφουν από την απιστία προς την πίστη του Χριστού, από γενιά σε γενιά, δεν απέρριψε εντελώς τις φατρίες των Ιουδαίων. «Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση», δηλαδή, μέχρι αυτός που ανήλθε από τη γη στους ουρανούς να επιστρέψει και πάλι για να κρίνει τη γη· αυτόν αποκάλεσε δικαιοσύνη, «και όσοι την ακολουθούν», δηλαδή όσοι πλησιάζουν τη δικαιοσύνη, η οποία είναι ο Χριστός, «είναι όλοι οι ευθείς στην καρδιά», ενώ όσοι δεν είναι ευθείς δεν θα την ακολουθήσουν, αλλά θα σταθούν μακριά. «Ποιος θα εγερθεί για χάρη μου εναντίον αυτών που πράττουν πονηρά; Ή ποιος θα σταθεί στο πλευρό μου εναντίον αυτών που εργάζονται την ανομία;» Οι πονηροί, λέει, και οι παράνομοι δεν θα πλησιάσουν, ούτε θα παρασταθούν σε εμένα. «Εάν ο Κύριος δεν με είχε βοηθήσει, παραλίγο η ψυχή μου θα κατοικούσε στον Άδη. Όταν έλεγα: Κλονίστηκε το πόδι μου, το έλεός σου με βοηθούσε».
Λεπτομέρειες