Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
8 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγὴν καὶ ὁ Θεός μου εἰς βοηθὸν ἐλπίδος μου·Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–8 από 8
Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν. Ἐγὼ δὲ τῆς παρὰ τοῦ Δεσπότου προνοίας ἀπήλαυσα, καὶ αὐτὸν ἔχω περίβολον ὀχυρόν.
Και ο Κύριος έγινε καταφύγιό μου. Εγώ δε απόλαυσα την πρόνοια του Δεσπότη, και αυτόν έχω ως οχυρό περίβολο.
Λεπτομέρειες
Εἰ μὲν οὖν ἐπενηνεγμένου τὸ παράπαν οὐδενὸς τὸ «Κύριος ἔκτισέ με,» φησὶν ὁ Υἱός, οὐκ ἀπίθανον κομιδῇ, τό γε ἧκον εἰς ὑποψίαν, ἦν ἂν αὐτοῖς τὸ θρυλλούμενον. Ἐπειδὴ δὲ οὐχ ἁπλῶς οὐδὲ ἀσυμπλόκως ἐκτίσθαι φησίν, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα καὶ ἀρχὴν ὁδῶν· τί μὴ παρέντες τὸ ἀκαλλὲς αἱροῦνται τὸ ἄμεινον, ἐννοοῦντες ὅτι γέγραπται περὶ Θεοῦ· «Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν;» Δοίης ἂν οὖν ἄρα γενητὸν εἶναι τὸν Θεὸν εἰ καί τῳ διαφημίζοιτο γενέσθαι καταφυγή; Β. Οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν. Α. Τί οὖν, εἰπέ μοι, μαθόντες, ἑτεροκλινῆ καὶ δυσήνιον ἔχουσι τὸν νοῦν, καὶ πολυπλόκοις φενακισμοῖς οἱονεί τινι παντευχίᾳ χρώμενοι, κατακρούουσιν οἱ διεστραμμένοι, καίτοι δέον ἀπορθοῦν εἰς ἀλήθειαν εὖ μάλα φιλεῖν καὶ τὸ μὴ σφόδρα θεοπρεπῶς εἰρῆσθαι δοκοῦν, διὰ τὸ ἀνθρώπινον καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν τοῦ Υἱοῦ; Ἄλλως τε—φάναι γὰρ δὴ οἶμαι κἀκεῖνο πρέπειν—ὡς ἐκτίσθαι λέγων προστέθεικεν ὅτι καὶ γεγέννηται. «Πρὸ γάρ τοι βουνῶν ἁπάντων γεννᾷ με,» φησίν. Ἢ τοίνυν τὴν γέννησιν διὰ τὸ ἐκτίσθαι λέγειν ἀναιρήσομεν, ἢ τὸ ἐκτίσθαι μεθέντες γεγεννῆσθαι δώσομεν.
Αν, λοιπόν, ο Υιός έλεγε το «Ο Κύριος με έκτισε» χωρίς να προσθέτει απολύτως τίποτα, αυτό που θρυλούν δεν θα ήταν εντελώς απίθανο, όσον αφορά τουλάχιστον τη δημιουργία υποψίας. Επειδή όμως δεν λέει απλώς ούτε ασύνδετα ότι κτίστηκε, αλλά «για τα έργα (Του)» και (ως) «αρχή των οδών», γιατί δεν παραβλέπουν το άσχημο και δεν επιλέγουν το καλύτερο, κατανοώντας ότι έχει γραφτεί για τον Θεό: «Και ο Κύριος έγινε για μένα καταφύγιο»; Θα παραδεχόσουν άραγε ότι ο Θεός είναι κτιστός, επειδή αναφέρεται ότι έγινε για κάποιον καταφύγιο; Β. Σε καμία περίπτωση. Α. Τι έχουν πάθει, λοιπόν, πες μου, και έχουν τον νου τους στραμμένο αλλού και ατίθασο, και χρησιμοποιώντας πολύπλοκες απάτες σαν άλλη πανοπλία, επιτίθενται οι διεστραμμένοι, ενώ θα έπρεπε να αγαπούν πολύ να αποκαθιστούν προς την αλήθεια ακόμη και αυτό που φαίνεται ότι δεν έχει ειπωθεί με αρκετή θεοπρέπεια, εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης και της ομοίωσης του Υιού προς εμάς; Εξάλλου —διότι θεωρώ ότι αρμόζει να ειπωθεί και τούτο— λέγοντας ότι έχει κτιστεί, προσέθεσε ότι έχει και γεννηθεί. «Διότι πριν από όλα τα βουνά με γεννά», λέει. Ή λοιπόν θα αναιρέσουμε τη γέννηση εξαιτίας της αναφοράς στο ότι κτίστηκε, ή, αφήνοντας κατά μέρος το ότι κτίστηκε, θα παραδεχτούμε ότι έχει γεννηθεί.
Λεπτομέρειες
Α— Οὐκοῦν, ὅταν ψάλλωσί τινες· «Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν,» καὶ πάλιν· «Κύριε, καταφυγὴ ἐγενήθης ἡμῖν ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ,» τί δὲ φαῖεν ἄν; Ἆρα τὸ εἶναι Θεὸς ἀφεὶς ὁ ὑμνούμενος, μετακεχώρηκεν ἐκ μεταβολῆς εἰς τὸ εἶναι καταφυγή, καὶ μετέστη φυσικῶς πρὸς ἕτερόν τι παρ᾽ ὅπερ οὐκ ἦν ἐν ἀρχαῖς; Β— Καὶ πῶς οὐκ ἀπεοικὸς καὶ ἀνάρμοστον τῷ γε ὄντι κατὰ φύσιν Θεῷ τὸ χρῆμά ἐστιν; Ἄτρεπτος γὰρ ὢν κατὰ φύσιν, μένει που πάντως ὅπερ ἦν καὶ ἔστιν ἀεί, κἂν εἰ λέγοιτό τισι γενέσθαι καταφυγή. Α— Ἄριστά γε καὶ μάλα ὀρθῶς ἔφης. Οὐκοῦν παρενηνεγμένης εἰς μέσον τῆς Θεοῦ μνήμης, εἰ ὑπό του λέγοιτο τὸ «Ἐγένετο,» πῶς οὐκ ἀμαθὲς καὶ ἀνόσιον κομιδῇ τροπὴν οἴεσθαι σημαίνειν αὐτό, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον καθ᾽ ἕτερόν τινα τρόπον πειρᾶσθαι νοεῖν, καὶ περιτρέπειν ἐμφρόνως εἰς τὸ ὅτι μάλιστα πρέπον τε καὶ ἐοικὸς τῷ ἀτρέπτῳ Θεῷ; Β— Πῶς δὴ οὖν ἄρα εἰς σάρκα φαμὲν γενέσθαι τὸν Λόγον, τὸ ἄτρεπτόν τε καὶ ἀναλλοίωτον ὡς ἴδιόν τε καὶ οὐσιῶδες καὶ ἐμπεφυκὸς αὐτῷ τηροῦντες ἀεί;
Α— Επομένως, όταν κάποιοι ψάλλουν: «Και έγινε για μένα ο Κύριος καταφυγή», και πάλι: «Κύριε, καταφυγή έγινες για εμάς από γενιά σε γενιά», τι άραγε θα έλεγαν; Μήπως ο υμνούμενος, εγκαταλείποντας το να είναι Θεός, μετέπεσε μέσω μεταβολής στο να είναι καταφυγή, και μεταβλήθηκε φυσικά σε κάτι άλλο από αυτό που ήταν εξ αρχής; Β— Και πώς δεν είναι απίθανο και ανάρμοστο κάτι τέτοιο για Εκείνον που είναι εκ φύσεως Θεός; Διότι, εφόσον είναι άτρεπτος εκ φύσεως, παραμένει οπωσδήποτε αυτό που ήταν και είναι πάντοτε, έστω και αν λέγεται ότι έγινε καταφυγή για κάποιους. Α— Άριστα και πολύ ορθά μίλησες. Επομένως, όταν γίνεται αναφορά στον Θεό, αν χρησιμοποιηθεί από κάποιον το ρήμα «έγινε», πώς δεν είναι εντελώς αμαθές και ανόσιο να νομίζει κανείς ότι αυτό σημαίνει τροπή, και να μην προσπαθεί μάλλον να το κατανοήσει με κάποιον άλλο τρόπο, ερμηνεύοντάς το συνετά σύμφωνα με αυτό που είναι απολύτως πρέπον και ταιριαστό στον άτρεπτο Θεό; Β— Πώς λοιπόν λέμε ότι ο Λόγος έγινε σάρκα, διατηρώντας πάντοτε το άτρεπτο και το αναλλοίωτο ως κάτι το ίδιον, ουσιώδες και έμφυτο σε αυτόν;
Λεπτομέρειες
Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς.» Τοσαύτην τοίνυν περιθεὶς τῷ Υἱῷ τὴν δόξαν, καὶ τὰ τῆς φύσεως τοῦ Πατρὸς ἴδια προσάψας αὐτῷ, τότε φησὶ κρείττονα γενέσθαι τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ καὶ μεῖζον ἔχει παρ᾽ ἐκείνους τὸ ὄνομα, ὡς Υἱὸς καὶ κληρονόμος, καὶ ἀπαύγασμα, καὶ χαρακτὴρ, καὶ εἰκὼν, καὶ ὁμόθρονος, καὶ ποιητής. Εἰ δὲ πολὺ κρείττων καὶ διαφορώτερος τῶν ἀγγέλων διὰ ταῦτα νοεῖται, κρείττων ἄρα καὶ ἡ αὐτοῦ τῆς ἐκείνων διακονίας. Σημαίνοι δ᾽ ἂν εἰκότως ἐνθάδε τὸ «γέγονεν,» οὐ τὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγωγὴν (ἦν γὰρ ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ), οὐδὲ τὴν ἐξ ἐλάττονος εἴς τι μεῖζον μεταβολὴν (τέλειος γὰρ ἐκ τελείου Πατρὸς ὑπῆρχεν ὁ Υἱὸς), ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐν συγκρίσει δόξης καὶ ἀξιώματος τὸ μεῖζον καὶ κρεῖττον ὀφθέν. Ὥσπερ ἂν εἴ τις ἄνθρωπος ἵππῳ συγκρίνοιτο, καὶ λέγοιτο κρείττων αὐτοῦ γεγενῆσθαι παρὰ τοῖς δοκιμάζουσι διὰ τὸ εἶναι λογικόν. Ὅτι γὰρ τὸ γενέσθαι οὐ πάντως φύσεως σημαίνει μεταβολὴν, πρόδηλον ἔσται διὰ τοῦ λέγοντος πρὸς Θεόν, «Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν·» καὶ πάλιν· «Ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν·» καὶ, «Ἐγένετό μοι Κύριος εἰς σωτηρίαν.» Διακονίας ἄρα καὶ δόξης, καὶ οὐ φύσεως, τῷ Υἱῷ πρὸς ἀγγέλους ἡ σύγκρισις.
«Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του, και βαστώντας τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, αφού έκανε καθαρισμό των αμαρτιών, κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλωσύνης στα ύψη». Αφού λοιπόν περιέβαλε τον Υιό με τόση δόξα και του απέδωσε τα ίδια γνωρίσματα της φύσης του Πατέρα, τότε λέει ότι έγινε ανώτερος από τους αγγέλους, κατά το μέτρο που έχει σπουδαιότερο όνομα σε σχέση με εκείνους, ως Υιός και κληρονόμος, και απαύγασμα, και χαρακτήρας, και εικόνα, και ομόθρονος, και δημιουργός. Αν, επομένως, θεωρείται πολύ ανώτερος και σπουδαιότερος από τους αγγέλους για αυτούς τους λόγους, τότε ανώτερη είναι και η δική του διακονία από τη δική τους. Θα μπορούσε δε εύλογα το «έγινε» εδώ να σημαίνει όχι την παραγωγή από την ανυπαρξία στην ύπαρξη (διότι ο Λόγος υπήρχε εν αρχή), ούτε τη μεταβολή από κάτι κατώτερο σε κάτι ανώτερο (διότι ο Υιός υπήρχε τέλειος από τέλειο Πατέρα), αλλά αυτό που φάνηκε μεγαλύτερο και ανώτερο σε σύγκριση δόξας και αξιώματος. Όπως, δηλαδή, αν ένας άνθρωπος συγκρινόταν με ένα άλογο και λεγόταν ότι έχει γίνει ανώτερός του από αυτούς που κρίνουν, εξαιτίας του ότι είναι έλλογο ον. Διότι το ότι το ρήμα «έγινε» δεν σημαίνει οπωσδήποτε μεταβολή φύσης, γίνεται προφανές από εκείνον που λέει προς τον Θεό: «Γίνε για εμένα Θεός υπερασπιστής»· και πάλι: «Έγινε για εμένα ο Κύριος καταφύγιο»· και, «Έγινε για εμένα ο Κύριος σωτηρία». Άρα, η σύγκριση του Υιού προς τους αγγέλους αφορά τη διακονία και τη δόξα, και όχι τη φύση.
Λεπτομέρειες
Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγὴν, καὶ ὁ Θεός μου εἰς βοηθὸν ἐλπίδος μου. Καὶ ἀποδώσει αὐτοῖς τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, καὶ κατὰ τὴν πονηρίαν αὐτῶν ἀφανιεῖ αὐτοὺς Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Οἱ μὲν ἀσεβεῖς, φησὶν, ἐπὶ τοσοῦτον τὴν τοῦ δικαίου ψυχὴν θηρεύσουσι παγίσιν αὐτὴν καὶ δικτύοις περιβάλλοντες, ἕως ὅτε καὶ μέχρι θανάτου περιελάσωσιν αὐτὴν, αἷμα ἀθῶον καταδικάζοντες. Οὐκ ἀρκοῦνται γὰρ ταῖς διὰ χρημάτων ζημίαις, οὐδὲ ταῖς κατὰ τοῦ σώματος τῶν δικαίων πληγαῖς τε καὶ αἰκίαις, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπὶ θανάτῳ ψῆφον κατ᾽ αὐτῶν ἐκφέρουσι. Κἀκεῖνοι μὲν τοιοῦτοι· ἐγὼ δὲ καὶ τοιούτων καταφρονεῖν μεμαθηκὼς, καὶ μέχρι θανάτου εὐθαρσῶς ἵστασθαι, εἰδὼς ἔχειν ἐμαυτῷ καταφυγὴν τὸν Κύριον, καὶ βοηθὸν ἐλπίδος μου τὸν Θεόν μου· ὃς ἐμοὶ μὲν βοηθήσει καταφυγή μου γινόμενος· τοῖς δὲ θηρεύουσι τὴν ψυχὴν τοῦ δικαίου, καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάζουσιν, ἀποδώσει τὴν ἀνομίαν αὐτῶν εἰς κεφαλὴν αὐτῶν, καὶ τὴν πονηρίαν αὐτῶν στρέψει κατ᾽ αὐτῶν ἐν τῷ τῆς δικαιοκρισίας καιρῷ, ὅτε καὶ ἀφανιεῖ αὐτοὺς Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν· διὸ καὶ Θεὸς ἐκδικήσεων κατ᾽ ἀρχὰς εἴρηται τοῦ ψαλμοῦ.
Και ο Κύριος έγινε για εμένα καταφύγιο, και ο Θεός μου βοηθός της ελπίδας μου. Και θα τους ανταποδώσει την ανομία τους, και εξαιτίας της πονηριάς τους θα τους αφανίσει ο Κύριος ο Θεός μας. Διότι οι ασεβείς, λέει, σε τέτοιο βαθμό θα καταδιώξουν την ψυχή του δικαίου, περικυκλώνοντάς την με παγίδες και δίχτυα, ώστε θα την οδηγήσουν μέχρι και τον θάνατο, καταδικάζοντας αθώο αίμα. Επειδή δεν αρκούνται στις χρηματικές ζημίες, ούτε στις πληγές και τους βασανισμούς κατά του σώματος των δικαίων, αλλά εκδίδουν εναντίον τους ακόμη και θανατική καταδίκη. Και εκείνοι μεν είναι τέτοιοι· εγώ όμως, έχοντας μάθει να περιφρονώ τέτοιες καταστάσεις και να στέκομαι με θάρρος μέχρι θανάτου, γνωρίζοντας ότι έχω καταφύγιό μου τον Κύριο και βοηθό της ελπίδας μου τον Θεό μου· ο Οποίος σε εμένα μεν θα βοηθήσει γινόμενος καταφύγιό μου, σε αυτούς όμως που θηρεύουν την ψυχή του δικαίου και καταδικάζουν αθώο αίμα, θα ανταποδώσει την ανομία τους στο κεφάλι τους, και θα στρέψει την πονηριά τους εναντίον τους στον καιρό της δίκαιης κρίσης, οπότε και θα τους αφανίσει ο Κύριος ο Θεός μας· γι' αυτό και στην αρχή του ψαλμού αποκαλείται Θεός των εκδικήσεων.
Λεπτομέρειες
καὶ ἐγένετο Ἡ θεότης τοῦ σώματος τοῦ δεσπότου (δεσποτικοῦ). καὶ ὁ θεός Πάντα γὰρ ἐκ προσώπου τοῦ ἀνθρώπου ἔπραττεν ὁ Χριστός. καὶ ἀποδώσει Τῷ ἰουδαϊκῷ λαῷ, ὡς ἀνομήσαντι εἰς θεόν. καὶ τὴν πονηρίαν Ἀφανεῖς γὰρ ἐγένοντο οἱ Ἰουδαῖοι ἀπὸ προσώπου τοῦ θεοῦ, καθὰ ἐβουλεύσαντο· ἡ γὰρ βουλὴ αὐτῶν καθ’ ἑαυτῶν ἐγένετο.
Και έγινε η θεότητα του σώματος του Δεσπότη (δεσποτικού). Και ο Θεός. Διότι ο Χριστός έπραττε τα πάντα εκ μέρους του ανθρώπου. Και θα ανταποδώσει στον ιουδαϊκό λαό, ως παρανομήσαντα απέναντι στον Θεό. Και την πονηρία. Διότι οι Ιουδαίοι έγιναν αφανείς από το πρόσωπο του Θεού, σύμφωνα με όσα σχεδίασαν· διότι το σχέδιό τους στράφηκε εναντίον του ίδιου του εαυτού τους.
Λεπτομέρειες
Ἐπειδὴ ὁ Θεὸς κρίνων φιλανθρώπως κρίνει· οὗτος δὲ λίαν ὑπάρχει μισάνθρωπος, ὡς δηλοῖ τὰ ἑπόμενα· περὶ γὰρ αὐτοῦ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ καθημένων καὶ στρατευομένων λέγεται· Θηρεύσουσιν ἐπὶ ψυχὴν δικαίου, καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάσονται. Τὴν αἰτίαν ἐξέθετο σαφῶς, ἧς ἕνεκα οὐ παραστήσεται τῷ κριτηρίῳ τῷ μέλλοντι· ἐπειδὴ καὶ ψυχὴν δικαίου θηρεῦσαι οὐκ ὀκνήσουσιν, ἀφορμὴν λαβόντες καὶ τὸ γεγονὸς ἐν ἀγνοίᾳ ἢ παρὰ γνώμην πλημμέλημα· ἀλλὰ καὶ Αἷμα καταδικάσουσιν ἀθῶον, ἐάν τις αὐτοῖς ἐξουσία καταδικάζειν γένηται. Ὅθεν οὐδὲ κατηγορεῖν αὐτοῖς ἢ καταμαρτυρεῖν ὁ Θεὸς ἐπιτρέπει, ἡνίκα τὰ πταίσματα τὰ ἡμέτερα κρίνεται, ἀλλὰ τοὺς λογισμοὺς ἡμῶν κατηγόρους, τὸ συνειδὸς δὲ εἰς μαρτύριον καλεῖ. Φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος· Συμμαρτυρούσης τῆς συνειδήσεως ἡμῶν, καὶ μεταξὺ ἀλλήλων τῶν λογισμῶν κατηγορούντων ἢ καὶ ἀπολογουμένων· οὕτω γὰρ κρίνεται παρὰ Θεῷ τὰ κρυπτὰ τὰ ἡμέτερα. Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν, καὶ ὁ Θεός μου εἰς βοηθὸν ἐλπίδος μου. Τίς ἐγένετο; Ἔστω οἱ ἄλλοι ἑρμηνευταὶ ἐκδεδώκασιν· ὥστε εἰς τὴν τοῦ Μονογενοῦς ἐνδημίαν τὸ ῥηθὲν ἐκλαμβάνεσθαι· αὐτὸς γὰρ ἡμῖν καταφυγὴ ὑπὸ τῶν ὄντων ἐχθρῶν διωκομένοις γεγένηται· αὐτὸς καὶ βοηθὸς ἐλπίδος κινδυνευούσης ἤδη· ἐν ἀπογνώσει γὰρ διὰ τὸ πλῆθος τῆς ἀσεβείας ὑπήρχομεν.
Επειδή ο Θεός, όταν κρίνει, κρίνει φιλάνθρωπα· αυτός όμως είναι υπερβολικά μισάνθρωπος, όπως δηλώνουν τα επόμενα· διότι για αυτόν και για εκείνους που κάθονται και στρατεύονται μαζί του λέγεται: Θα κυνηγήσουν την ψυχή του δικαίου και θα καταδικάσουν αθώο αίμα. Εξέθεσε σαφώς την αιτία για την οποία δεν θα παραστεί στο μελλοντικό κριτήριο· επειδή δεν θα διστάσουν να κυνηγήσουν την ψυχή του δικαίου, παίρνοντας ως αφορμή ακόμη και ένα σφάλμα που έγινε από άγνοια ή παρά τη θέλησή του· αλλά και θα καταδικάσουν αθώο αίμα, εάν τους δοθεί κάποια εξουσία να καταδικάζουν. Γι' αυτό, ούτε να κατηγορούν ούτε να καταθέτουν εναντίον μας τους επιτρέπει ο Θεός, όταν κρίνονται τα δικά μας σφάλματα, αλλά καλεί τους λογισμούς μας ως κατηγόρους και τη συνείδησή μας ως μάρτυρα. Διότι λέει ο Παύλος: Ενώ συμμαρτυρεί η συνείδησή μας, και οι λογισμοί μεταξύ τους κατηγορούν ή και απολογούνται· διότι έτσι κρίνονται από τον Θεό τα δικά μας κρυφά έργα. Και έγινε για μένα ο Κύριος καταφυγή, και ο Θεός μου βοηθός της ελπίδας μου. Ποιος έγινε; Ας δεχτούμε την απόδοση των άλλων ερμηνευτών, ώστε το ρητό να εκλαμβάνεται ότι αναφέρεται στην έλευση του Μονογενούς· διότι Αυτός έγινε καταφυγή για εμάς που καταδιωκόμαστε από τους υπάρχοντες εχθρούς· Αυτός είναι και βοηθός της ελπίδας που ήδη κινδυνεύει· διότι βρισκόμασταν σε απόγνωση εξαιτίας του πλήθους της ασέβειας.
Λεπτομέρειες
Ἐπειδὴ πολλοὶ θρόνοι, φησί, βασιλέων καὶ ἀρχόντων, μὴ ἐξ αὐτῶν τις συμπροσέστω μοι, ὁ μετὰ κόπου προστάσσων καὶ πλάσματος καὶ καταδικάζων αἷμα ἀθῷον. Οὐδεὶς τοιοῦτός ποτε δυνήσεται προσπελάσαι μοι, φησί. «Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγὴν καὶ ὁ Θεός μου εἰς βοηθὸν ἐλπίδος μου». Τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ὁμόνοιαν περὶ τὸ πάθος ἐνταῦθα ὑποληπτέον. «Καὶ ἀποδώσει αὐτοῖς Κύριος τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, καὶ κατὰ τὴν πονηρίαν αὐτῶν ἀφανιεῖ αὐτοὺς Κύριος ὁ Θεός», ἤτοι, τοὺς Κυριοκτόνους καὶ οὓς εἴρηκεν ἀνωτέρω πονηρευομένους καὶ παρανομοῦντας ἀποδώῃ καὶ ἀφανιεῖ Κύριος ὁ Θεός.
Επειδή, λέει, υπάρχουν πολλοί θρόνοι βασιλέων και αρχόντων, ας μην προσεγγίσει μαζί μου κανείς από αυτούς, ο οποίος προστάζει με καταπίεση και δόλο και καταδικάζει αθώο αίμα. Κανένας τέτοιος δεν θα μπορέσει ποτέ να με πλησιάσει, λέει. «Και έγινε ο Κύριος καταφυγή μου, και ο Θεός μου βοηθός της ελπίδας μου». Εδώ πρέπει να εννοήσουμε την ομόνοια του Πατρός και του Υιού όσον αφορά το πάθος. «Και ο Κύριος θα τους ανταποδώσει την ανομία τους, και σύμφωνα με την πονηρία τους θα τους αφανίσει Κύριος ο Θεός», δηλαδή, τους Κυριοκτόνους και εκείνους για τους οποίους ανέφερε προηγουμένως ότι δρουν πονηρά και παρανομούν, θα τους τα ανταποδώσει και θα τους αφανίσει Κύριος ο Θεός.
Λεπτομέρειες