Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 93:6

Τον λαό σου, Κύριε, ταπείνωσαν. Διεγείρει τον Θεό σε ζήλο εναντίον των εχθρών, λέγοντας ότι αυτός που κακοποιείται από τους εχθρούς είναι δικός Του λαός και κληρονομιά. Χήρα και ορφανό σκότωσαν. Η ερμηνεία αυτών έχει ειπωθεί στον προηγούμενο στίχο, όμως θα λεχθεί και πάλι. Τη χήρα ψυχή και τον προσήλυτο νου σκοτώνει εκείνος που ερμηνεύει εσφαλμένα τις θείες Γραφές. Ορφανός δε είναι ο νους που στερείται τον ουράνιο Πατέρα.

Και αφού σε όλο τον ψαλμό μάς δίδαξε να μην αποθαρρυνόμαστε στις θλίψεις, αλλά να αναμένουμε την αγαθότητα του Θεού, και να γνωρίζουμε ότι κατά κάποια θεία οικονομία μάς παραδίδει στις θλίψεις, επιβάλλοντας το μέτρο των δοκιμασιών σύμφωνα με την αναλογία της πίστης που υπάρχει στον καθένα. Επειδή, λοιπόν, έχει ειπωθεί το: «Έως πότε, Κύριε, θα με ξεχνάς τελειωτικά;» και το: «Έως πότε θα αποστρέφεις το πρόσωπό σου από εμένα;», αμέσως μεταβαίνει στο κακό των αθέων· οι οποίοι, όταν κάτι μικρό στις βιοτικές υποθέσεις τούς εναντιωθεί, επειδή δεν αντέχουν τις πιο δύσκολες περιστάσεις των πραγμάτων, αμέσως κυριεύονται από αμφιβολίες στη διάνοιά τους για το αν υπάρχει Θεός που προνοεί για τα γήινα, αν επιβλέπει το κάθε τι, αν απονέμει στον καθένα αυτό που του αξίζει. Έπειτα, όταν δουν τον εαυτό τους να παραμένει για περισσότερο χρόνο σε ανεπιθύμητες καταστάσεις, εδραιώνουν μέσα τους την πονηρή δοξασία και αποφαίνονται στην καρδιά τους ότι δεν υπάρχει Θεός. «Είπε ο άφρων στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός». Και βάζοντας αυτήν τη σκέψη στον νου του, προχωρά πλέον χωρίς κανένα δισταγμό σε κάθε αμαρτία. Διότι, εάν δεν υπάρχει Εκείνος που επιβλέπει, εάν δεν υπάρχει Αυτός που ανταποδίδει στον καθένα σύμφωνα με την αξία των όσων έχει πράξει στη ζωή του, τι εμποδίζει το να καταδυναστεύει τον φτωχό, να φονεύει ορφανά, να σκοτώνει χήρα και προσήλυτο, να αποτολμά κάθε ανόσια πράξη και να μολύνεται με ακάθαρτα και βδελυρά πάθη και με κάθε είδους κτηνώδεις επιθυμίες;

{"chunk_id": "", "translation": "ΨΑΛΜΟΣ 93. [«Έως πότε οι αμαρτωλοί, Κύριε;» (B f. 382 b, H f. 415. Cord. Athanasii.) Και ποιοι είναι αυτοί; Είναι προφανώς οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι, οι οποίοι τολμούν να εξουθενώσουν τον Χριστό.] [«Τον λαό σου, Κύριε, τον ταπείνωσαν.» (B f. 382 b, H f. 416. Cord. Anonymi.) Διότι πραγματικά κακοποίησαν τον κλήρο του Θεού· επειδή δεν τους επέτρεψαν να γνωρίσουν τον Χριστό, ούτε να συμμετάσχουν στα αγαθά της πίστεως. Όταν όμως ο ποιμένας επιβουλεύεται τα πρόβατα, και ο οδηγός της αγέλης δεν νοιάζεται καθόλου για το ποίμνιο, τότε καλείται σε δίκαιη οργή ο Δεσπότης της αγέλης. Αυτό θα διαπιστώσουμε ότι έπαθαν οι Ιουδαίοι μαζί με τους δικούς τους δασκάλους.] (B f. 383, H f. 416. Cord. Alterius.) [Διπλή κατηγορία τους προσάπτει ο λόγος. Διότι όχι μόνο αδικούν τους πιο αδύναμους και αυτούς που θα έπρεπε μάλλον να ελεούν, περιβάλλοντάς τους με αβάσταχτες συμφορές (διότι αυτό υποδηλώνει το «τους σκότωσαν»), αλλά βλασφημούν και εναντίον της ίδιας της υπέρτατης φύσεως, λέγοντας ότι ούτε επιβλέπει τα ανθρώπινα, ούτε βέβαια φροντίζει για τα δικά μας ζητήματα. Τέτοια δοξασία ανήκει στους άθεους Έλληνες, οι οποίοι ούτε γνωρίζουν τον κατά φύσιν και αληθινό Θεό, ούτε ανέχονται να κατανοήσουν ότι τα πάντα διοικούνται με τα δικά Του νεύματα. Αλλά έχουν νοσήσει από τέτοια παραφροσύνη και ορισμένοι από τον Ισραήλ.] [«Και είπαν: Δεν θα δει ο Κύριος.»"}

Ψαλμός του Δαβίδ για την τετάρτη ημέρα της εβδομάδας. Και αυτή η προφητεία αναφέρεται στον Χριστό· διότι την τετάρτη ημέρα της εβδομάδας έγινε το συμβούλιο των Ιουδαίων εναντίον του Χριστού. "Ο Θεός των εκδικήσεων": Διότι με μεγάλη παρρησία και δύναμη έκανε τη δική του εκδίκηση, αναστηθείς εκ νεκρών και διασκορπίζοντας το έθνος των Ιουδαίων. "Υψώσου": Διότι μετά το ύψος της αγαθότητας του Θεού έρχεται και με πολλή δύναμη παράταξης (σαρκώσεως), όταν πρόκειται να κρίνει όλη τη γη. "Ανταπόδωσε": Τότε, λέει, όταν θα ανταποδίδεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, τότε θα γνωρίσουν οι υπερήφανοι και οι αλαζόνες πόση και πόσο μεγάλη είναι η δύναμη του Θεού. "Έως πότε": Γιατί, λέει, υπερηφανεύονται οι αμαρτωλοί; Το τέλος είναι εγγύς· ας ετοιμαστούν για τις μάστιγες. "Θα φθέγξονται": Από αλαζονεία μιλούν οι Ιουδαίοι εναντίον του Θεού και εναντίον των αποστόλων. "Θα μιλήσουν": Οι ασεβείς και αλαζόνες και υπερήφανοι και υποκριτές και τα τέκνα των αιρετικών· διότι δεν παύουν ούτε να βλασφημούν ούτε να πράττουν τα άτοπα. "Τον λαό σου": Εννοεί βέβαια τον λαό των Εβραίων που τότε λεηλατούνταν από τα έθνη· ωστόσο, φαινομενικά, ταπεινώνουν και τον πιστό λαό οι δαίμονες, καθώς και οι αλαζόνες και οι υπερήφανοι. "Τη χήρα": Οι άρχοντες των Ιουδαίων· διότι φορολογούσαν αυθαίρετα τους πάντες, και χήρες και ορφανά και προσήλυτους· διότι υποκρίνονταν με σκοπό το κέρδος. "Και είπαν": Διότι ούτε που αναλογίστηκαν τον Θεό, ότι είναι ο εκδικητής όλων των ταπεινών.

Ή μήπως δεν ταπείνωσαν τον λαό του Θεού οι κατάσκοποι που στάλθηκαν από την έρημο, συμβουλεύοντάς τον να επιστρέψει στην Αίγυπτο; Σκότωσαν χήρα και ορφανό και φόνευσαν προσήλυτο. Όχι βέβαια ότι χρησιμοποίησαν εναντίον τους ξίφος ή άλλα πολεμικά όργανα. Αλλά εξοντώνει τον προσήλυτο και τη χήρα εκείνος που τους παίρνει το μοναδικό χωράφι που έχουν, εκείνος που τους στερεί την καθημερινή τους τροφή, εκείνος που αρπάζει το σπίτι με το οποίο στεγάζονται, εκείνος που διαφθείρει το δικαστήριο σε βάρος τους. Τέτοια πολλά γίνονται και σήμερα από πολλούς. Το πόσο μεγάλο είναι το αμάρτημά τους, μάθε το από τα εξής: Και είπαν, δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα καταλάβει ο Θεός του Ιακώβ. Αυτά, κι αν δεν τα λένε οι άρπαγες και οι παράνομοι με τη γλώσσα τους, τα λένε όμως με τη σκέψη τους. Διότι δεν θα τολμούσαν να ληστέψουν ή να φονεύσουν τα ορφανά των οποίων πατέρας είναι ο Θεός, ούτε τις χήρες των οποίων Εκείνος είναι υπερασπιστής, ούτε τους προσηλύτους τους οποίους ο Ίδιος αγαπά, όπως έγραψε ο νομοθέτης Μωυσής, εάν δεν ξέπιπταν σε τόση αλαζονεία ώστε να παραδέχονται στον λογισμό τους ότι μπορούν να διαφύγουν την προσοχή του Δημιουργού, ότι άφησε τον κόσμο δίχως πρόνοια και ότι ο Κριτής δεν επιβλέπει τα ανθρώπινα πράγματα. Προς αυτούς επιτιμώντας πρόσθεσε τα εξής: Κατανοήστε λοιπόν, άφρονες μεταξύ του λαού, και οι μωροί κάποτε αποκτήστε φρόνηση.

Απόκριση: Όπως το «εβασίλευσε», έτσι και το «επαρρησιάστηκε» έχει ειπωθεί για την ενανθρώπηση του Χριστού. Διότι κατείχε μεν τη βασιλεία και την παρρησία προαιωνίως, ως Θεός, αλλά αφού ενανθρώπησε, και πάλι ως «Θεός των εκδικήσεων ενήργησε με παρρησία», εκδιώκοντας με παρρησία τους θεοκάπηλους από το ιερό και ελέγχοντας τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους πριν από την ύψωσή Του στον σταυρό. «Υψώσου», λέει, «εσύ που κρίνεις τη γη και δώσε την ανταπόδοση στους υπερηφάνους», οι οποίοι, έχοντας τον νου τους επηρμένο από τον φθόνο και την υπερηφάνεια, σε ύψωσαν επάνω στο ξύλο ανάμεσα σε δύο ληστές. «Έως πότε οι αμαρτωλοί, Κύριε, έως πότε οι αμαρτωλοί θα καυχώνται» εναντίον του λαού σου; «Τον λαό σου, Κύριε, ταπείνωσαν και την κληρονομιά σου κακοποίησαν· χήρα και ορφανό σκότωσαν και προσήλυτο φόνευσαν. Και είπαν:»

Προς τον πατριάρχη. Πώς τόλμησες, θα έλεγε κανείς, να απευθυνθείς με παρρησία στον δεσπότη, εσύ ένας άνθρωπος που επί τόσα χρόνια έκλεισες τα χείλη σου στη φυλακή της σιωπής και δεν άρθρωσες τίποτε, ούτε μικρό ούτε μεγάλο, προς τον ευεργέτη, τον οποίο έπρεπε και με το στόμα και με το πνεύμα και με επιστολές να ασπάζεσαι και με κάθε δυνατό τρόπο να τιμάς, διότι βεβαίως δεν είναι μόνο δεσπότης, αλλά και πατέρας, και από όλους τους πατέρες ο πιο οικείος και φιλόστοργος, εφόσον εγώ είμαι η ψυχή, και αυτήν ο πατριάρχης την απέκτησε για μένα και την έπλασε με δημιουργία και πλάση φωτεινή και σωτήρια, και επιπλέον διότι το να συμπονά τις δικές μας αδυναμίες το έχει και από τη φύση του και από άσκηση, ίσως επειδή και ο ίδιος δοκιμάστηκε και έμαθε από τα δικά του παθήματα τα δικά μας - για να μην πω κάτι περισσότερο, διότι αν στο χλωρό ξύλο έγιναν αυτά, στο ξερό τι δεν θα κάνουν; - ίσως όμως και επειδή με το μεγαλείο του νου του συλλαμβάνει αυτά που δεν έμαθε από δικό του πάθημα; Διότι δεν αγνοεί τους, αλίμονο, πώς να το πω, πασσάλους των σημερινών αρχιερέων και τα αγκάθια που, όταν καρφώθηκαν πάνω μας, μας έστρεψαν στην ταλαιπωρία, όταν στον ουρανό υψώνει το κεφάλι της η αλαζονεία των αμαρτωλών που σκοτώνουν χήρα και ορφανό και φονεύουν τον καθένα, και ντόπιο και ξένο, και δεν υπάρχει αυτός που να βοηθά ή να γλιτώνει, αλλά τα πάντα άγονται και φέρονται, χωρίς να υπάρχει λυτρωτής ούτε σωτήρας. Και εμπαίκτες μας εξουσιάζουν· ενώ οι πράκτορές μας θερίζουν τα υπολείμματα που είναι πιο κοφτερά και από δρέπανο.