Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 93:7

Διότι δεν μάχονται με ορατά βέλη όσοι φρονούν τα επίγεια, ούτε βέβαια με αυτά που είναι κατασκευασμένα από καλάμι και ξύλο, αλλά τεντώνοντας ως ένα είδος τόξου τη δική τους δυστροπία, με βέλη πικρά και κατασκευασμένα με κακοβουλία πληγώνουν τις ψυχές των οσίων. <Και δεν θα φοβηθούν.> (E f. 116.) Ποιον θα φοβηθούν; Διότι δεν φοβούνται, λέει, τον Θεό που προΐσταται των αγίων· και ίσως μάλιστα νομίζουν ότι τον διαφεύγουν, λέγοντας: «Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα κατανοήσει ο Θεός του Ιακώβ.» <Στερέωσαν για τους εαυτούς τους λόγο πονηρό.> (B f. 260 b, E f. 116 b.) Διότι πονηρά, όπως ήδη ανέφερα πολλές φορές, είναι τα βουλεύματα των ανοσίων· και αναζητώντας κάθε τρόπο σκαιότητας προσκρούουν στον φιλάρετο Θεό.

{"chunk_id": "", "translation": "ΨΑΛΜΟΣ 93. [«Έως πότε οι αμαρτωλοί, Κύριε;» (B f. 382 b, H f. 415. Cord. Athanasii.) Και ποιοι είναι αυτοί; Είναι προφανώς οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι, οι οποίοι τολμούν να εξουθενώσουν τον Χριστό.] [«Τον λαό σου, Κύριε, τον ταπείνωσαν.» (B f. 382 b, H f. 416. Cord. Anonymi.) Διότι πραγματικά κακοποίησαν τον κλήρο του Θεού· επειδή δεν τους επέτρεψαν να γνωρίσουν τον Χριστό, ούτε να συμμετάσχουν στα αγαθά της πίστεως. Όταν όμως ο ποιμένας επιβουλεύεται τα πρόβατα, και ο οδηγός της αγέλης δεν νοιάζεται καθόλου για το ποίμνιο, τότε καλείται σε δίκαιη οργή ο Δεσπότης της αγέλης. Αυτό θα διαπιστώσουμε ότι έπαθαν οι Ιουδαίοι μαζί με τους δικούς τους δασκάλους.] (B f. 383, H f. 416. Cord. Alterius.) [Διπλή κατηγορία τους προσάπτει ο λόγος. Διότι όχι μόνο αδικούν τους πιο αδύναμους και αυτούς που θα έπρεπε μάλλον να ελεούν, περιβάλλοντάς τους με αβάσταχτες συμφορές (διότι αυτό υποδηλώνει το «τους σκότωσαν»), αλλά βλασφημούν και εναντίον της ίδιας της υπέρτατης φύσεως, λέγοντας ότι ούτε επιβλέπει τα ανθρώπινα, ούτε βέβαια φροντίζει για τα δικά μας ζητήματα. Τέτοια δοξασία ανήκει στους άθεους Έλληνες, οι οποίοι ούτε γνωρίζουν τον κατά φύσιν και αληθινό Θεό, ούτε ανέχονται να κατανοήσουν ότι τα πάντα διοικούνται με τα δικά Του νεύματα. Αλλά έχουν νοσήσει από τέτοια παραφροσύνη και ορισμένοι από τον Ισραήλ.] [«Και είπαν: Δεν θα δει ο Κύριος.»"}

Ακούς πώς αυτοί μεν νόμιζαν ότι μπορούσαν να μείνουν κρυφοί, αρνούμενοι στον Θεό την πρέπουσα τιμή και προσφέροντάς την αντ' αυτού στους δαίμονες, ενώ ο Θεός αποκάλυπτε τα πάντα στον προφήτη; Διότι, αφού του έδειξε τα τολμήματά τους, πάλι λέει τα εξής: «Υιέ ανθρώπου, είδες τι κάνουν οι πρεσβύτεροι του οίκου Ισραήλ εδώ, καθένας τους μέσα στον κρυφό του κοιτώνα; Διότι είπαν: Ο Κύριος έχει εγκαταλείψει τη γη, ο Κύριος δεν επιβλέπει». Διότι καθένας από αυτούς που δεν διστάζουν να τον υβρίζουν, με το να προσκολλώνται στους δαίμονες, δεν ομολογεί ούτε ότι αυτός είναι ο επόπτης των δικών μας πραγμάτων· «Διότι είπε ο άφρων στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός»· ή όπως λέει κάπου αλλού ο Ψαλμωδός: «Είπαν: Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα κατανοήσει ο Θεός του Ιακώβ». Αλλά αμέσως τους περιγέλασε, λέγοντας: «Συνετιστείτε, λοιπόν, άφρονες του λαού, και οι μωροί κάποτε λογικευτείτε. Αυτός που φύτεψε το αυτί, δεν ακούει; Και αυτός που έπλασε τα μάτια, δεν βλέπει;» Διότι θα ήταν από τα πιο άτοπα πράγματα, και θα έλεγα όχι άμοιρο της έσχατης ανοησίας, το να νομίζει κανείς ότι ο Θεός δεν μπορεί κάτι, δηλαδή να επιβλέψει ή να ακούσει, αυτός που και σε εμάς τους ίδιους, αλλά και σε όλα τα άλλα, εμφύτευσε τη γνώση μέσω των αισθήσεων. Επειδή, λοιπόν, ο Θεός καθιστά φανερά στον προφήτη τα τολμήματα των υβριστών και όσα πράχθηκαν μέσα στον κρυφό κοιτώνα, έδειξε αμέσως και την αδιάψευστη κόλαση που επρόκειτο να τους ακολουθήσει.

Αλλά εκείνοι μεν ας παραμείνουν σε αυτά· σε εμάς όμως ο Θεός έχει διακηρύξει από παλιά: «Εγώ είμαι Θεός που πλησιάζει, λέγει ο Κύριος, και όχι Θεός από μακριά· μήπως θα κρυφτεί κάτι από εμένα;» Διότι τίποτα δεν μπορεί να διαφύγει από εκείνον που είναι αληθινά κατά φύση Θεός. Και ας μας μυσταγωγήσει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Συνετιστείτε λοιπόν, εσείς οι άφρονες ανάμεσα στον λαό, και οι μωροί αποκτήστε κάποτε φρόνηση· αυτός που φύτεψε το αυτί δεν θα ακούσει; και αυτός που έπλασε τα μάτια δεν θα κατανοήσει;» Έλεγαν, νομίζω, μερικοί από ασυνεσία: «Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα καταλάβει ο Θεός του Ιακώβ.» Ή μήπως δεν είναι εντελώς ανόητο, αφενός να λέει κανείς ότι δεν γνωρίζει ο χορηγός της γνώσης, και αφετέρου να νομίζει ότι δεν αντιλαμβάνεται αυτός που δίνει αυτή την ικανότητα στα δημιουργήματά του; ΠΑΛΛ. Είναι εντελώς παράλογο. ΚΥΡ. Επομένως, πρέπει να προσκυνούμε μόνο και με κάθε τρόπο τον Κύριο τον Θεό, σύμφωνα με τις Γραφές, και κανέναν άλλον εκτός από αυτόν. Διότι έχει γραφτεί: «Θα είσαι τέλειος ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου.» Πνευματική τελειότητα είναι η εδραίωση στην πίστη, το αψεγάδιαστο στη λατρεία, και η αδιάβλητη ομορφιά της αγάπης προς τον Θεό. ΠΑΛΛ. Αυτό λέω και εγώ. ΚΥΡ. Άραγε λοιπόν, ω Παλλάδιε, εκείνους που ποσώς μεν δεν επέλεξαν να προσκυνήσουν άλλους θεούς, δηλαδή την κτίση αντί του Κτίστη, αλλά πείθονται δεν ξέρω πώς από τις ψευδομαντείες των ειδωλολατρών, θα τους απαλλάξουμε από κάθε μομφή και κατηγορία; Ή μήπως είναι ασφαλές για τους αληθινά γνήσιους πιστούς να τους κηρύξουν ελεύθερους από τα εγκλήματα της αποστασίας; ΠΑΛΛ. Ουδαμώς. ΚΥΡ.

Τον λαό σου, Κύριε, ταπείνωσαν, και την κληρονομία σου κακοποίησαν. Χήρα και προσήλυτο θανάτωσαν, και ορφανά φόνευσαν. Και είπαν: Δεν θα το δει ο Κύριος, ούτε θα το κατανοήσει ο Θεός του Ιακώβ. Δεν αρκούσε, λέει, στους αμαρτωλούς το να αμαρτάνουν εις βάρος του εαυτού τους, αλλά πλέον εξεγέρθηκαν και εναντίον του δικού σου λαού και της δικής σου Εκκλησίας, άλλους μεν ταπεινώνοντας, άλλους δε κακοποιώντας, και άλλους εξολοθρεύοντας εντελώς.

Και αυτά τα τόλμησαν εναντίον του λαού σου, Κύριε, και εναντίον της κληρονομίας σου, τρέφοντας σχεδόν ασεβή και βλάσφημα φρονήματα για εσένα. Διότι είπαν μέσα τους, κάνοντας ασεβείς λογισμούς: Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα κατανοήσει ο Θεός του Ιακώβ. Γι' αυτό, νομίζοντας ότι εσύ ούτε επιβλέπεις ούτε κατανοείς, επιχειρούν να διαπράξουν τόσα πολλά εναντίον του λαού σου και εναντίον της κληρονομίας σου, καθώς και εναντίον των χηρών, των προσηλύτων και των ορφανών, οι οποίοι, κατά τα ανθρώπινα, είναι απροστάτευτοι και αβοήθητοι. Και δεν τα έπρατταν αυτά τόσο εναντίον εκείνων, όσο εναντίον σου, Κύριε· διότι δικός σου λαός και δική σου κληρονομία ήταν οι καταπονούμενοι. Και βλασφημώντας και ασεβώντας απέναντί σου, εκείνοι που τους καταπονούσαν έκαναν αυτούς τους λογισμούς, σαν να μην υπάρχεις, ούτε να επιβλέπεις, ούτε να κατανοείς, ούτε να αποδίδεις δικαιοσύνη για τα όσα πράττονται.

Συνετιστείτε, λοιπόν, άφρονες ανάμεσα στον λαό, και εσείς οι μωροί κάποτε λογικευτείτε. Εκείνος που φύτεψε το αυτί δεν θα ακούσει; Ή εκείνος που έπλασε το μάτι δεν παρατηρεί; Εκείνος που παιδαγωγεί τα έθνη δεν θα ελέγξει, εκείνος που διδάσκει στον άνθρωπο τη γνώση; Ο Κύριος γνωρίζει τους διαλογισμούς των ανθρώπων, ότι είναι μάταιοι. Αφού ο Προφήτης αγανάκτησε και θρήνησε ανθρώπινα για όσα τολμούν οι ασεβείς, και αφού προσευχήθηκε και είπε: «Υψώσου, εσύ που κρίνεις τη γη, απόδωσε ανταπόδοση στους υπερήφανους»· αλλά και σαν να παρακίνησε τον Θεό και τον εξήγειρε λέγοντας: «Τον λαό σου και την κληρονομιά σου καταπόνησαν και ταπείνωσαν, και είπαν, δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα κατανοήσει ο Θεός του Ιακώβ»· γεμίζει από τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος, και σαν να απευθύνεται προς εκείνους που είπαν: «Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα κατανοήσει ο Θεός του Ιακώβ», αποκρίνεται λέγοντας: Και πώς, ω αληθινά τυφλοί στη διάνοια, είναι δυνατόν να μη βλέπει ούτε να ακούει εκείνος που τα παρέσχε αυτά σε όσους δεν τα είχαν; Διότι, βεβαίως, εκείνος που μεταδίδει σε άλλους, κατέχει πρώτος ο ίδιος αυτά τα οποία μεταδίδει. Αυτός δε ο λόγος έχει διατυπωθεί με τη μορφή συλλογισμού και θεμελιώνει το δόγμα περί της θείας πρόνοιας.

Ψαλμός του Δαβίδ για την τετάρτη ημέρα της εβδομάδας. Και αυτή η προφητεία αναφέρεται στον Χριστό· διότι την τετάρτη ημέρα της εβδομάδας έγινε το συμβούλιο των Ιουδαίων εναντίον του Χριστού. "Ο Θεός των εκδικήσεων": Διότι με μεγάλη παρρησία και δύναμη έκανε τη δική του εκδίκηση, αναστηθείς εκ νεκρών και διασκορπίζοντας το έθνος των Ιουδαίων. "Υψώσου": Διότι μετά το ύψος της αγαθότητας του Θεού έρχεται και με πολλή δύναμη παράταξης (σαρκώσεως), όταν πρόκειται να κρίνει όλη τη γη. "Ανταπόδωσε": Τότε, λέει, όταν θα ανταποδίδεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, τότε θα γνωρίσουν οι υπερήφανοι και οι αλαζόνες πόση και πόσο μεγάλη είναι η δύναμη του Θεού. "Έως πότε": Γιατί, λέει, υπερηφανεύονται οι αμαρτωλοί; Το τέλος είναι εγγύς· ας ετοιμαστούν για τις μάστιγες. "Θα φθέγξονται": Από αλαζονεία μιλούν οι Ιουδαίοι εναντίον του Θεού και εναντίον των αποστόλων. "Θα μιλήσουν": Οι ασεβείς και αλαζόνες και υπερήφανοι και υποκριτές και τα τέκνα των αιρετικών· διότι δεν παύουν ούτε να βλασφημούν ούτε να πράττουν τα άτοπα. "Τον λαό σου": Εννοεί βέβαια τον λαό των Εβραίων που τότε λεηλατούνταν από τα έθνη· ωστόσο, φαινομενικά, ταπεινώνουν και τον πιστό λαό οι δαίμονες, καθώς και οι αλαζόνες και οι υπερήφανοι. "Τη χήρα": Οι άρχοντες των Ιουδαίων· διότι φορολογούσαν αυθαίρετα τους πάντες, και χήρες και ορφανά και προσήλυτους· διότι υποκρίνονταν με σκοπό το κέρδος. "Και είπαν": Διότι ούτε που αναλογίστηκαν τον Θεό, ότι είναι ο εκδικητής όλων των ταπεινών.

Ή μήπως δεν ταπείνωσαν τον λαό του Θεού οι κατάσκοποι που στάλθηκαν από την έρημο, συμβουλεύοντάς τον να επιστρέψει στην Αίγυπτο; Σκότωσαν χήρα και ορφανό και φόνευσαν προσήλυτο. Όχι βέβαια ότι χρησιμοποίησαν εναντίον τους ξίφος ή άλλα πολεμικά όργανα. Αλλά εξοντώνει τον προσήλυτο και τη χήρα εκείνος που τους παίρνει το μοναδικό χωράφι που έχουν, εκείνος που τους στερεί την καθημερινή τους τροφή, εκείνος που αρπάζει το σπίτι με το οποίο στεγάζονται, εκείνος που διαφθείρει το δικαστήριο σε βάρος τους. Τέτοια πολλά γίνονται και σήμερα από πολλούς. Το πόσο μεγάλο είναι το αμάρτημά τους, μάθε το από τα εξής: Και είπαν, δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα καταλάβει ο Θεός του Ιακώβ. Αυτά, κι αν δεν τα λένε οι άρπαγες και οι παράνομοι με τη γλώσσα τους, τα λένε όμως με τη σκέψη τους. Διότι δεν θα τολμούσαν να ληστέψουν ή να φονεύσουν τα ορφανά των οποίων πατέρας είναι ο Θεός, ούτε τις χήρες των οποίων Εκείνος είναι υπερασπιστής, ούτε τους προσηλύτους τους οποίους ο Ίδιος αγαπά, όπως έγραψε ο νομοθέτης Μωυσής, εάν δεν ξέπιπταν σε τόση αλαζονεία ώστε να παραδέχονται στον λογισμό τους ότι μπορούν να διαφύγουν την προσοχή του Δημιουργού, ότι άφησε τον κόσμο δίχως πρόνοια και ότι ο Κριτής δεν επιβλέπει τα ανθρώπινα πράγματα. Προς αυτούς επιτιμώντας πρόσθεσε τα εξής: Κατανοήστε λοιπόν, άφρονες μεταξύ του λαού, και οι μωροί κάποτε αποκτήστε φρόνηση.

Β΄. Βλέπεις ότι η αμαρτία δημιουργεί την απιστία; Διότι, όπως ακριβώς η απιστία γεννά πονηρό βίο, έτσι και η ψυχή, όταν φτάσει στα βάθη των κακών, φτάνει στην καταφρόνηση· και εφόσον έχει πλέον καταφρονήσει τα πάντα, δεν ανέχεται ούτε να πιστεύει, ώστε να απαλλάξει τον εαυτό της από τον φόβο. Διότι είπαν, λέει η Γραφή: «Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα καταλάβει ο Θεός του Ιακώβ»· και πάλι: «Τα χείλη μας είναι δικά μας· ποιος είναι ο Κύριός μας;» και πάλι: «Γιατί εξόργισε ο ασεβής τον Θεό;» και πάλι: «Είπε ο άφρων στην καρδιά του, δεν υπάρχει Θεός. Διαφθάρηκαν και έγιναν βδελυροί στις πράξεις τους». Και πάλι: «Δεν υπάρχει φόβος Θεού απέναντι από τα μάτια του»· και πάλι: «Επειδή ενήργησε δόλια ενώπιόν Του, ώστε να βρεθεί η ανομία του και να μισηθεί». Και ο Χριστός επίσης το ίδιο ακριβώς δηλώνει λέγοντας: «Καθένας που πράττει φαύλα μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως». Έπειτα προσθέτει: «Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού». Τι σημαίνει «έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού»; Μετέχουμε σε Αυτόν, λέει· έχουμε γίνει ένα εμείς και Αυτός· εφόσον Αυτός μεν είναι η κεφαλή, εμείς δε το σώμα, συγκληρονόμοι και σύσσωμοι. Είμαστε ένα σώμα, από τη σάρκα Του, λέει, και από τα οστά Του. Εάν βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχή της υποστάσεως.

Απόκριση: Όπως το «εβασίλευσε», έτσι και το «επαρρησιάστηκε» έχει ειπωθεί για την ενανθρώπηση του Χριστού. Διότι κατείχε μεν τη βασιλεία και την παρρησία προαιωνίως, ως Θεός, αλλά αφού ενανθρώπησε, και πάλι ως «Θεός των εκδικήσεων ενήργησε με παρρησία», εκδιώκοντας με παρρησία τους θεοκάπηλους από το ιερό και ελέγχοντας τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους πριν από την ύψωσή Του στον σταυρό. «Υψώσου», λέει, «εσύ που κρίνεις τη γη και δώσε την ανταπόδοση στους υπερηφάνους», οι οποίοι, έχοντας τον νου τους επηρμένο από τον φθόνο και την υπερηφάνεια, σε ύψωσαν επάνω στο ξύλο ανάμεσα σε δύο ληστές. «Έως πότε οι αμαρτωλοί, Κύριε, έως πότε οι αμαρτωλοί θα καυχώνται» εναντίον του λαού σου; «Τον λαό σου, Κύριε, ταπείνωσαν και την κληρονομιά σου κακοποίησαν· χήρα και ορφανό σκότωσαν και προσήλυτο φόνευσαν. Και είπαν:»

«Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα κατανοήσει ο Θεός του Ιακώβ». Αμαρτωλούς εδώ ονομάζει τους άπιστους τυράννους και τον λαό των Ιουδαίων. Οι οποίοι τον πιστό λαό και τους ιερούς αποστόλους τόσο πολύ κατατυραννούσαν και δολοφονούσαν, σαν να μην έβλεπε και να μην κατανοούσε ο Θεός, τους οποίους ο θείος λόγος αποκαλεί άφρονες και ανόητους λέγοντας: «Συνετιστείτε λοιπόν, άφρονες μεταξύ του λαού, και, ανόητοι, βάλτε κάποτε μυαλό», δηλαδή, έστω και αργά συνετιστείτε και μην παραλογίζεστε έτσι, νομίζοντας ότι ο Θεός δεν ακούει, ούτε βλέπει όσα πράττετε. «Εκείνος που φύτεψε το αυτί δεν ακούει, ή εκείνος που έπλασε το μάτι δεν παρατηρεί;» Σε άλλους, λέει, χαρίζει ακοή και μάτια και τις υπόλοιπες αισθήσεις του σώματος, και ο ίδιος στερείται αυτών; «Εκείνος που διαπαιδαγωγεί τα έθνη, δεν θα ελέγξει» την αφροσύνη σας; «Ο Κύριος γνωρίζει τους διαλογισμούς των ανθρώπων», και εσείς νομίζετε ότι «δεν θα κατανοήσει ο Θεός του Ιακώβ;» «Μακάριος ο άνθρωπος, τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε, και θα τον διδάξεις από τον νόμο σου», με σκοπό να απομακρυνθεί από τον προαναφερθέντα ανόητο και ασύνετο λαό, «για να του χαρίσεις γαλήνη από τις πονηρές ημέρες, έως ότου σκαφτεί λάκκος για τον αμαρτωλό», δηλαδή, μέχρι να πεθάνει ο ασεβής και να σκαφτεί γι' αυτόν ο λάκκος της ταφής του. «