Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 94:5

Διότι δική του είναι η θάλασσα. Δείχνει ότι ο ίδιος, όντας δημιουργός πάσης ορατής και αόρατης κτίσεως, δεν θα παραβλέψει το δικό του δημιούργημα που προσπίπτει ενώπιόν του διά της εξομολογήσεως. Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν.

Σε πολλά σημεία η Ιερά Γραφή ονομάζει χέρια του Θεού τις δραστικές Του δυνάμεις, δια των οποίων έφερε τα πάντα στην ύπαρξη, όπως και όταν ενεργεί κάτι σύμφωνα με το θέλημά Του· όπως για παράδειγμα, διατρανώνοντας την έλευση κάθε ανθρώπου στην ύπαρξη, λέγει ο Υμνωδός: «Τα χέρια σου με έπλασαν και με δημιούργησαν», και πάλι: «Διότι δική Του είναι η θάλασσα, και Αυτός την έφτιαξε, και την ξηρά τα χέρια Του την έπλασαν». Και πάλι: «Και εσύ, Κύριε, εξ αρχής θεμελίωσες τη γη, και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί». Έπειτα, πώς θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι πάνω στις δραστικές δυνάμεις του Θεού έχουν γραφτεί, σαν σε πίνακα, τα τείχη της Σιών που νοείται εδώ; Ή και για ποια ακριβώς τείχη κάνει μνεία ο λόγος; Τι λοιπόν λέμε; Τίποτα δεν θα εμπόδιζε, όπως τουλάχιστον νομίζω, τον μαθητή του Χριστού να εφαρμόσει ένα τέτοιο νόημα στα προκείμενα. Η Σιών κατηγορούσε τον Κύριο ότι την είχε ξεχάσει. Αλλά το ότι αυτό δεν είναι αληθές, προσπαθεί να το αποδείξει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, με αφετηρία την ενανθρώπησή Του, και όσα υπέμεινε για εμάς, αφού έγινε όμοιος με εμάς. Διότι, αν και μπορούσε να υπάρχει με τη μορφή και την ισότητα του Πατρός, δεν θεώρησε τούτο αρπαγμό, αλλά μάλλον συγκατέβηκε στην κένωση. Έλαβε μορφή δούλου και έγινε υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού. Διότι κρεμάστηκε πάνω στο ξύλο, αφού καρφώθηκαν τα χέρια Του.

Άραγε ψευδώνυμους; Δεν λέει αυτό, αλλά αυτούς που βρίσκονται στον ουρανό και στη γη· δηλαδή, τις λογικές και ανώτερες δυνάμεις, καθώς και τους αγίους που βρίσκονται επί της γης· στους οποίους έχει δοθεί το όνομα της θεότητας από Εκείνον που βρίσκεται υπεράνω όλων, χάριν τιμής και δόξας. Έτσι τους μνημονεύει και ο Ψαλμωδός λέγοντας: «Ο Θεός των θεών, ο Κύριος, μίλησε», και τα εξής.] [<Και τα ύψη των ορέων δικά του είναι.> (B f. 386, H f. 423 b. Cord. Anonymi.) Ποια είναι τα υψηλά των ορέων; Δηλαδή, τα εξυψωμένα ως προς τη δόξα, και τα πιο επιφανή από αυτά που βρίσκονται στους ουρανούς: οι Αρχές, οι Θρόνοι, οι Δυνάμεις, οι Εξουσίες, οι Κυριότητες, οι Αρχάγγελοι, και τα ίδια τα Σεραφείμ. Αλλά όλα αυτά είναι δικά του· διότι αυτός μεν ως Υιός συγκαθεύεται με τον Πατέρα, αυτοί δε παρίστανται λειτουργώντας σε αυτόν και στεφανώνοντάς τον με δοξολογίες.] [<Διότι δική του είναι η θάλασσα.> (B f. 386, H f. 423 b. Cord. Alterius.) Είδες πώς τον αναδεικνύει Δεσπότη των πάντων; Πώς εμείς θαυμάζουμε τους επί γης βασιλείς; Τους ονομάζουμε δεσπότες της γης και της θάλασσας· αλλά ενώ μέχρις αυτού του σημείου τους απονέμουμε τους επαίνους, δεν λέμε πλέον ότι υπήρξαν και δημιουργοί των στοιχείων της φύσης· διότι αυτό αρμόζει μόνο στον Θεό που είναι υπεράνω όλων· διότι αυτός είναι ο δημιουργός και τεχνίτης των πάντων.

Διότι στο χέρι του βρίσκονται τα πέρατα της γης, και τα ύψη των ορέων είναι δικά του. Και γι' αυτό ας αγαλλιάσουμε και ας αλαλάξουμε στον Θεό, όχι μόνο διότι είναι Κύριος και Θεός και μέγας βασιλιάς πάνω από όλους τους θεούς, αλλά και διότι υπέταξε και έκανε δικά του τα πέρατα της γης. Διότι αυτό το έλαβε αφού το ζήτησε από τον Πατέρα, σύμφωνα με το ρητό: «Ζήτησε από εμένα και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης». Και αν υπήρχαν κάποια ύψη ορέων, δηλαδή εκείνα που τιμώνται από τη Θεία Γραφή, όπως το Σινά, και το Χωρήβ, το Θαβώρ, και το όρος Σιών, και το όρος των Ελαιών, και οποιοδήποτε άλλο παρόμοιο με αυτά· ή ακόμη και τα αντίθετα από αυτά, εκείνα δηλαδή που στο παρελθόν κατέχονταν από δαίμονες, όπου τα έθνη θυσίαζαν στους πονηρούς δαίμονες ως να ήταν θεοί· εντούτοις και για όλα αυτά έχουμε διδαχθεί ότι ανήκουν στον Κύριο και Σωτήρα μας, διότι αυτός ήταν ο Δημιουργός τους. Μήπως όμως τα μεν πέρατα της γης βρίσκονται στο χέρι του, εξαιτίας του ότι τα επίγεια κυβερνώνται από το χέρι του, ενώ τα επουράνια, τα οποία μεταφορικά ονομάζονται ύψη ορέων, υπερέχουν κάπως των επιγείων; Επειδή ακριβώς είναι δικά του, σαν ένα είδος κτήματος και κατοικητηρίου της βασιλείας του: «Διότι δική του είναι η θάλασσα και αυτός την δημιούργησε, και την ξηρά τα χέρια του την έπλασαν». Μην απορήσεις, λέγει, αν τα πέρατα της γης του ανήκουν· και αν τα ύψη των ορέων είναι δικά του.

Μάθε λοιπόν, ότι και ολόκληρο το στοιχείο της υγρής ουσίας, πάνω στο οποίο είναι στερεωμένη η γη, αποτελεί δικό του έργο· δεν είναι μόνο κτήμα του, αλλά και δημιούργημά του. Τη θάλασσα, λοιπόν, μέσω της οποίας δηλώνεται ολόκληρο το στοιχείο της υγρής ουσίας, ο ίδιος τη δημιούργησε· ενώ την ξηρά τα χέρια του την έπλασαν· ίσως επειδή λέγεται: «Πήρε ο Θεός χώμα από τη γη και έπλασε τον άνθρωπο»· και πάλι: «Έπλασε ο Θεός από τη γη όλα τα θηρία». Φαίνεται δε ότι το στοιχείο της γης, όντας σφαιροειδές, όπως λένε, ή σχηματισμένο με κάποιον άλλο τρόπο, έχει λάβει και αυτό αυτήν την πλάση με τον λόγο του Θεού. Γι' αυτό, με ακρίβεια και σύμφωνα με τον φυσικό λόγο, έχει λεχθεί το: «Και την ξηρά τα χέρια του την έπλασαν».

Αίνος ωδής του Δαβίδ. Συνέδεσε τον αίνο με το μέλος. Διότι ως ωδή νοείται το μέλος. Υπαινίχθηκε δε και τη δεύτερη παρουσία του Χριστού. Ελάτε να αγαλλιάσουμε: Προτροπή των πιστών από τον προφήτη. Ας αλαλάξουμε: Με ψαλμούς και ύμνους, δηλαδή με φωνή ας προσέλθουμε στον Θεό. Ας προφτάσουμε: Πριν έρθει, λέει, να κρίνει ζώντες και νεκρούς, ο καθένας ας αναγγείλει τα έργα του εξομολογούμενος. Και με ψαλμούς: Δηλαδή πρέπει ακατάπαυστα να ψάλλουμε στον Θεό. Διότι Θεός: Διότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από αυτόν και η βασιλεία του είναι βασιλεία αιώνια. Διότι στο χέρι: Επειδή με την σπιθαμή μέτρησε τον ουρανό και με τη χούφτα τη γη, ώστε τα πάντα να τα έχει (κατέχει) μέσα στο χέρι του ως Θεός. Και τα ύψη: Αν όλη τη γη την έχει μέσα στο χέρι του, πώς όχι και τα όρη; Πρέπει δε να εννοήσουμε τα δόγματα των προφητών, τα οποία είναι νοητά όρη. Διότι δική του είναι: Και την αισθητή ως μεγάλη, που είναι ο βίος <ο κόσμος>, και τη νοητή ως μεγαλύτερη, που είναι το βάπτισμα. Και την ξηρά: Τη γη ονομάζει ξηρά, επειδή και αυτή είναι έργο του Θεού, ως μεγάλο στοιχείο. Να εννοείς δε τον άνθρωπο, επειδή πλάστηκε (τον οποίο έπλασε με τα ίδια του τα χέρια)· διότι νοητή γη είναι ο άνθρωπος. Ελάτε να προσκυνήσουμε: Ελάτε, λέει, να προσκυνήσουμε αυτόν που έκανε τέτοια θαυμάσια. Μιλάει δε και για τη μετάνοια. Και ας κλάψουμε: Γιατί να κλάψουμε; Διότι αυτός μεν έπλασε καθαρό το σκεύος μας, εμείς όμως το λερώσαμε.

Διότι στο χέρι του βρίσκονται τα πέρατα της γης, και τα ύψη των ορέων δικά του είναι. Αφού ονόμασε τον Θεό μέγα, εύλογα διηγείται το μεγαλείο του, όχι όσο πραγματικά είναι, αλλά όσο εμείς μπορούμε να κατανοήσουμε από τα ορατά κτίσματα· και τα εκθέτει σε συμφωνία με την προφητεία του Ησαΐα. Διότι λέει εκείνος: Αυτός που κρατά τον γύρο της γης στη φούχτα του· και πάλι: Ποιος ζύγισε τα όρη με σταθμά και τις κοιλάδες με ζυγαριά; Διότι δική του είναι η θάλασσα, και αυτός την έφτιαξε, και τα χέρια του έπλασαν την ξηρά. Αναφέροντας τα στοιχεία, φανέρωσε κατ' ανάγκην και όσα βρίσκονται μέσα στα στοιχεία. Είτε λοιπόν ταξιδεύουμε στη θάλασσα, είτε καλλιεργούμε τη γη, γνωρίζοντας τίνος κτίσματα και κτήματα είναι αυτά, ας τον ευχαριστούμε που παρήγαγε τόσο σπουδαία δημιουργήματα για τη δική μας χρήση, προσφέροντάς του δοξολογία όχι μόνο στα λόγια, αλλά με τα έργα. Και ποια είναι αυτή; Ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε μπροστά του, και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας εποίησε. Ας προσκυνήσουμε ως δούλοι, ας πέσουμε μπροστά του επειδή έχουμε ανάγκη τη βοήθειά του· ας κλάψουμε ως αμαρτωλοί, που δεν πρόκειται να επιτύχουμε τη μεσιτεία διαφορετικά, παρά μόνο μέσω της ευσπλαχνίας του.

Διότι, αν δεν τον είχα αναγνωρίσει και δεν φοβόμουν αυτόν που με σφράγισε και με έδεσε με άλυτα δεσμά, προ πολλού θα είχα έρθει και θα είχα λυγίσει τα πέρατά σου. Ή δεν γνωρίζεις ότι έχω καταστεί πιο τιμημένη και προγενέστερη από εσένα; Διότι, πριν φανείς εσύ, εγώ χόρευα μέσα στις αβύσσους. Απόδωσέ μου τον δικό μου Δεσπότη, όπως ακριβώς είπε ο προφήτης: «Διότι δική του είναι η θάλασσα, και αυτός την εποίησε»· και έπειτα πρόσθεσε: «Και την ξηρά τα χέρια του έπλασαν». Εσύ, λοιπόν, πλάστηκες ύστερα. Ξεραμένη, μητέρα του κονιορτού, ακόρεστη, και τάφε των νεκρών, οίκε αιμάτων, δόλιων και αμαρτημάτων, γιατί τυραννάς την πρεσβύτερή σου, και κατέχεις εσύ μόνη τον Κύριο;

ΤΙΤΛ. Βʹ. Περί της δημιουργίας του Θεού· και ότι τίποτα δεν δημιουργήθηκε από αυτόν μάταια. «Είδε ο Θεός τα πάντα όσα δημιούργησε, και ιδού ήταν πάρα πολύ καλά.» «Δική σου είναι η ημέρα, και δική σου είναι η νύχτα· εσύ κατασκεύασες το φως και τον ήλιο· εσύ δημιούργησες όλα τα όρια της γης.» «Δικοί σου είναι οι ουρανοί, και δική σου είναι η γη· την οικουμένη και το πλήρωμά της εσύ τα θεμελίωσες. — Δική του είναι η θάλασσα, και αυτός τη δημιούργησε.» «Πόσο μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, Κύριε! Τα πάντα τα δημιούργησες με σοφία.» «Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, ο οποίος κατασκεύασε το φως και δημιούργησε το σκοτάδι. Εγώ δημιούργησα τη γη και τον άνθρωπο πάνω σε αυτήν. Εγώ με το χέρι μου στερέωσα τον ουρανό.» «Πνεύμα από εμένα θα εξέλθει, και κάθε πνοή εγώ τη δημιούργησα.» «Ο Κύριος είναι αυτός που δημιουργεί τη γη με τη δύναμή του, που ετοιμάζει την οικουμένη με τη σοφία του, και με τη σύνεσή του εξέτεινε τον ουρανό, και ανύψωσε νεφέλες από την άκρη της γης· δημιούργησε αστραπές για τη βροχή, και εξήγαγε το φως του.» «Αυτός που κατασκεύασε τη γη για τον αιώνιο χρόνο, τη γέμισε με τετράποδα ζώα. Αυτός που αποστέλλει το φως, και αυτό πορεύεται· το κάλεσε, και του υπάκουσε με τρόμο. Και οι αστέρες έλαμψαν στις θέσεις τους και ευφράνθηκαν· τους κάλεσε, και είπαν: Είμαστε παρόντες· έλαμψαν με ευφροσύνη για εκείνον που τους δημιούργησε.» «Ο Θεός δεν δημιούργησε τον θάνατο, ούτε τέρπεται με την απώλεια των ζωντανών.»

«Σώσε μας, Κύριε, από τις δυσχέρειες αυτού του κόσμου, σύμφωνα με την αγαθότητά σου, ώστε, αφού διαπλεύσουμε το πέλαγος του βίου με καθαρή συνείδηση και παρασταθούμε άμεμπτοι και ακέραιοι στο φοβερό σου βήμα, να αξιωθούμε την αιώνια ζωή.» μʹ. Αφού άκουσε όλα αυτά ο αδελφός και κατανύχθηκε βαθύτατα, είπε με δάκρυα στον Γέροντα: «Από αυτά που βλέπω, Πάτερ, δεν μου απομένει ελπίδα σωτηρίας. Διότι "οι ανομίες μου ξεπέρασαν το κεφάλι μου"· αλλά σε παρακαλώ να μου πεις τι όφειλα να κάνω.» Και ο Γέροντας αποκρίθηκε και είπε: «Το να σωθεί κανείς, "για τους ανθρώπους βέβαια είναι αδύνατο, αλλά για τον Θεό όλα είναι δυνατά", όπως ακριβώς είπε ο ίδιος ο Κύριος. "Ας προφθάσουμε, λοιπόν, το πρόσωπό του με εξομολόγηση, ας τον προσκυνήσουμε και ας πέσουμε ενώπιόν του, και ας κλάψουμε μπροστά στον Κύριο που μας δημιούργησε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας"· και ας τον ακούσουμε να λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα, ότι "όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς". Και πάλι: "Μήπως δεν έχει τη δύναμη το χέρι του Κυρίου να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην μπορεί να εισακούσει;"»

Ψαλμός 94 Αίνος ωδής στον Δαβίδ. Ανεπίγραφος στους Εβραίους. «Ελάτε να αγαλλιαστούμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε στον Θεό τον σωτήρα μας· ας προσέλθουμε στο πρόσωπό του με εξομολόγηση και ας αλαλάξουμε σε αυτόν με ψαλμούς». Διότι έτσι συντελούνται αυτά από τις άγιες εκκλησίες του Θεού, οι οποίες αγαλλιώνται και αλαλάζουν προς τον Θεό μέσα στις εκκλησίες. «Διότι ο Κύριος είναι Θεός μέγας και βασιλιάς μέγας σε όλη τη γη»· δεν υπάρχει, λέει, κανένα τμήμα σε όλη τη γη, το οποίο να μην κυβερνάται και να μην εξουσιάζεται από τον Κύριο τον Θεό. «Διότι στο χέρι του βρίσκονται όλα τα πέρατα της γης, και τα ύψη των ορέων είναι δικά του». Όσοι ερευνάτε και απορείτε πού έχει θεμελιωθεί η γη, ακούστε, «ότι βρίσκεται στο χέρι του Θεού», δηλαδή στη δύναμη του ίδιου του Θεού έχει τις βάσεις και τα θεμέλιά της. «Διότι δική του είναι η θάλασσα και αυτός την έφτιαξε, και την ξηρά τα χέρια του την έπλασαν». Μην υποθέτετε, λέει, εσείς που έχετε ειδωλολατρικό φρόνημα, ότι η γη και η θάλασσα έγιναν από μόνες τους, αλλά ότι είναι δημιουργήματα και πλάσματα των χεριών του Θεού. Γι' αυτό· «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν, και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε». Ας μη φανούμε, λέει, αγνώμονες και ας μην αγνοήσουμε αυτόν που μας δημιούργησε, «διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της βοσκής του και πρόβατα του χεριού του», πράγμα που σημαίνει ότι και εμείς, όπως τα πρόβατα στον ποιμένα, οφείλουμε να υποτασσόμαστε σε αυτόν και στα προστάγματά του. «

Διότι, αν και ο Μωυσής δεν φαίνεται να κάνει αποκαλύψεις σχετικά με τους αγγέλους και τα ύδατα, εντούτοις ο Δαβίδ αργότερα το διακήρυξε με σαφήνεια: «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός», και ότι: «Δική του είναι η θάλασσα, και αυτός την εποίησε». Αυτός, προφανώς, είναι που είπε: «Ας συναχθεί το ύδωρ», και «τα συστήματα των υδάτων» τα ονόμασε θάλασσες.

Και ο Σολομών λέει: «Πριν πλάσει τη γη και πριν πλάσει τις αβύσσους, πριν προέλθουν οι πηγές των υδάτων» και τα εξής. Διότι είναι αδύνατον αυτό το παμμέγιστο στοιχείο, αυτό των υδάτων, να μην είναι και θεόκτιστο και να μη συντηρείται από τον Θεό. Και όχι μόνο θεόκτιστο, αλλά σε σχέση με τη γη να είναι πρωτόκτιστο κατά την πρώτη ημέρα, και σε σχέση με τον πρώτο ουρανό δευτερόκτιστο, αν και φαίνεται κάπως παράδοξο αυτό που λέγεται, επειδή ο Μωυσής αναφέρει ότι η γη δημιουργήθηκε μετά τον ουρανό. Ναι, διότι έτσι καθοδήγησε η χάρη του Αγίου Πνεύματος τη γλώσσα του να μιλήσει, εξαιτίας της ατέλειας στην κατανόηση των τότε ακροατών. Η αληθής όμως αλληλουχία των πραγμάτων και η χάρη του Παναγίου Πνεύματος, που δίδαξε εκείνα τότε, μας μυσταγωγεί τώρα αρτίως ως εξής: ότι πρωτύτερα ο Κτίστης παρήγαγε τις φάλαγγες των αγίων αγγέλων, και μεταγενέστερα, κατά την πρώτη ημέρα, παρήγαγε τον πρώτο ουρανό, και έπειτα τις αβύσσους των υδάτων, οι οποίες έφταναν μέχρι και εκείνον τον ουρανό, όπως άλλωστε και ο Δαβίδ έθεσε την υγρή φύση πριν από την ξηρά λέγοντας: «Δική του είναι η θάλασσα και αυτός την εποίησε, και την ξηρά τα χέρια του την έπλασαν», δηλαδή προ της γης έκτισε ο Κύριος τις αβύσσους, οι οποίες από τα κατώτατα μέρη, δεν γνωρίζω να πω από πού, είχαν φτάσει μέχρι και τον ανώτατο πόλο.

Τι έλεγε για αυτό το παιδί, ω θείε Λουκά; Διότι όσα είπε ο δίκαιος Συμεών μας τα αποκάλυψες, ότι «νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα» και τα εξής. Όσα όμως είπε προφητεύοντας αυτή η γηραιά χήρα δεν μας τα διασαφήνισες. Όταν, λέει, ακούσεις ότι μιλούσε για αυτόν και προφήτευε, τι άλλο προφήτευε και τι άλλο έλεγε στους λαούς παρά αυτά: Όσοι, λέει, περιμένετε λύτρωση, ιδού η λύτρωση έχει φανερωθεί. Όσοι κατέχετε τις ρήσεις των προφητών, δεχτείτε σήμερα τον προφητευόμενο. Όσοι έχετε έφεση για ζωή, μην απιστήσετε τώρα στη ζωή. Όσοι προσμένετε ρώση ψυχών και σωμάτων, ο ιατρός είναι ήδη παρών. Όσοι περιμένετε το φως, «προσέλθετε προς αυτόν και φωτιστείτε». «Μάθετε ότι αυτός είναι ο Θεός μας», ο οποίος σαρκώθηκε για εμάς, «αυτός μας εποίησε και όχι εμείς». Αυτός εποίησε την παρούσα παρθένο, όχι η παρθένος αυτόν. Διότι είναι σε αυτόν και μητέρα και δούλη, μέσω του οποίου παραμένει και παρθένος και μητέρα, το πιο καινοφανές από όλα, αυτός δε είναι απέναντί της και Υιός και Δεσπότης εξαιτίας της μεγάλης του συγκατάβασης. «Αυτός εποίησε τη θάλασσα, και την ξηρά τα χέρια του έπλασαν», και «τα πάντα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε απολύτως τίποτα από όσα έγιναν». Άκουσε όλα αυτά και τα ακόλουθά τους, «άκουσε και ευφράνθηκε η Σιών και αγαλλίασαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας». Άκουσαν τα λόγια της γηραιάς χήρας και όλοι εξέστησαν.

«Εγώ», λέει, «θα θανατώσω και θα δώσω ζωή. Θα πατάξω και εγώ θα θεραπεύσω· και δεν υπάρχει κανείς που θα ελευθερώσει από τα χέρια μου». Αποτελεί δείγμα ανοησίας, εάν κάποιος, ενώ η ίδια η θεία πρόνοια διατρανώνει τόσο σαφώς ότι τα πάντα συγκρατεί και συνέχει, τολμά να εξαιρέσει κάποιο από τα όντα από το θείο χέρι και να το θεωρήσει απρονόητο, μη δίνοντας προσοχή ούτε στη δαβιδική ωδή που λέει: «Ότι στο χέρι του βρίσκονται τα πέρατα της γης». Αλλά εμείς ας μη γινόμαστε νήπια στο νου, αλλά ας έχουμε τελειότερα φρονήματα για τον Θεό και ας τον δοξάζουμε· ότι «ο ουρανός του ουρανού ανήκει στον Κύριο»· ότι «του Κυρίου είναι η γη και το πλήρωμά της, η οικουμένη και όλοι όσοι κατοικούν σε αυτήν»· ότι «δική του είναι η θάλασσα»· επομένως, τα συμβάντα από τον ουρανό, από τη γη και από τη θάλασσα εξαρτώνται από το προνοητικό του χέρι, και απολύτως τίποτα δεν έχει διαφύγει από τον παντεπόπτη οφθαλμό της πρόγνωσής Του.

Διότι δεν είναι δυνατόν μέσα σε μία ώρα να γίνουμε και να είμαστε άγιοι, επειδή πρέπει, αρχίζοντας από τα μικρά, να ανέλθουμε με προκοπή στην αγιοσύνη και την καθαρότητα. Και ακόμη κι αν ζήσουμε χίλια χρόνια σε αυτόν τον βίο, ποτέ δεν θα μπορέσουμε να καταλάβουμε την τελειότητά της, αλλά πάντοτε, κάθε μέρα, σαν να κάνουμε αρχή, οφείλουμε να αγωνιζόμαστε σε αυτήν. Και αυτό πάλι ο ίδιος το φανέρωσε λέγοντας το εξής: «Τρέχω δε, μήπως και καταλάβω εκείνο, για το οποίο και καταλήφθηκα». Γι' αυτό, αδελφοί μου, προσέξτε, σας παρακαλώ, και ακούστε τα λόγια του ελάχιστου και αμαρτωλού αδελφού σας, και ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε ενώπιον του αγαθού και φιλάνθρωπου Θεού μας. Ας παρουσιαστούμε εγκαίρως ενώπιον του προσώπου Του με εξομολόγηση και ας κλάψουμε ενώπιόν Του, ο οποίος μας έπλασε, διότι Αυτός είναι ο Κύριος και Θεός μας και εμείς λαός Του και πρόβατα της βοσκής Του, και δεν πρόκειται να αποστρέψει το πρόσωπό Του από εμάς. Μόνο ας μετανοήσουμε ολόψυχα και ας αποβάλουμε όχι μόνο τις κακές μας πράξεις, αλλά, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, ας εξαφανίσουμε και αυτούς τους ίδιους τους πονηρούς και ακάθαρτους λογισμούς της καρδιάς μας: «Ξεσκίστε», λέει, «τις καρδιές σας και όχι τα ιμάτιά σας.» Διότι τι όφελος υπάρχει, πες μου, εάν διανείμουμε στους φτωχούς όλα τα υπάρχοντά μας, αλλά δεν απέχουμε από το κακό ούτε μισήσουμε την αμαρτία;

Αλλά για να μη γίνει αυτό, αδελφοί, «ελάτε να προσκυνήσουμε και να κλάψουμε ενώπιον του αγαθού Θεού μας· ας προφθάσουμε το πρόσωπό του με εξομολόγηση», με δέηση, με κατάνυξη, με δάκρυα, με προσευχές, με νηστείες, με αγνότητα, με κάθε αγαθή αναστροφή. «Και αυτός είναι ιλασμός για τις αμαρτίες μας»· και αυτός δεν έκλεισε ακόμη τη θύρα εναντίον μας, και δεν αποστρέφεται αυτόν που επιστρέφει, αλλά τον αποδέχεται όπως την πόρνη, όπως τον άσωτο, όπως τον ληστή. Ναι, αδελφοί, παρακαλώ, ας σηκωθούμε, ας εγερθούμε, ας αγωνιστούμε, ώστε, όπως τα επιμελή παιδιά που όταν απολύονται από το σχολείο πηγαίνουν χαρούμενα στο σπίτι τους, έτσι και εμείς, ως γνήσιοι μαθητές του ευαγγελίου, όταν απολυθούμε από τον παρόντα βίο να προχωρήσουμε περιχαρείς στην αιώνια ζωή, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.