Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 95:1

ΨΑΛΜΟΣ ϟΕʹ. Ωδή του Δαβίδ, όταν οικοδομήθηκε ο οίκος μετά την αιχμαλωσία. Υπόθεση. Στον προηγούμενο από αυτόν ψαλμό, αφού προφήτευσε την αποβολή των Ιουδαίων, εφόσον θα επέμεναν στην απιστία τους, σε τούτον εισάγει την κλήση των εθνών, η οποία πραγματοποιήθηκε μετά τη λύση της νοητής τους αιχμαλωσίας, όταν πλέον η Εκκλησία θεμελιώθηκε σε όλη την οικουμένη. «Ψάλτε στον Κύριο άσμα νέο». Το Πνεύμα παραγγέλλει στους αποστόλους να ερμηνεύσουν το νέο άσμα, δηλαδή την Καινή Διαθήκη, στα έθνη σε ολόκληρη την οικουμένη. «Ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη... Ευαγγελίζεσθε από ημέρα σε ημέρα τη σωτηρία του». Διότι δεν θα παύσουν, μέχρι τη συντέλεια του κόσμου, να μας κηρύττουν τα μυστήρια της Καινής Διαθήκης.

Όσοι δε δεν έχουν την επιγραφή «Εις τέλος», ούτε τη λέξη «Ψαλμός», αλλά απλώς το «Τω Δαυίδ», είναι οι εξής: ιε΄, ιστ΄, λα΄, λβ΄, ο΄, πε΄, ϟ΄, ϟβ΄, ϟδ΄, ϟε΄, ϟστ΄, ρ΄, ρβ΄, ργ΄, ρλστ΄, ρλζ΄, ρμα΄, ρμγ΄, ρμδ΄. Και από αυτούς πάλι, ο μεν ϟε΄ είναι «Ωδή»· ο δε ιε΄ «Στηλογραφία»· οι ιστ΄ και πβ΄ είναι «Προσευχή»· οι λα΄, ρ΄ και ρμα΄ είναι «Συνέσεως»· ο ο΄ είναι «Των υιών Αμιναδάμ»· οι ϟ΄, ϟβ΄ και ϟδ΄ είναι «Αίνος ωδής»· ο δε ρμδ΄ «Αινέσεως». Πάλι, εκείνοι που δεν φέρουν την επιγραφή «Τω Δαυίδ», αλλά αναφέρονται σε άλλους, είναι οι εξής: λη΄, μα΄, μγ΄, μδ΄, με΄, μστ΄, μζ΄, μη΄, οβ΄, ογ΄, οδ΄, οε΄, οστ΄, οζ΄, οη΄, οθ΄, π΄, πα΄, πβ΄, πγ΄, πδ΄, πστ΄, πζ΄, ϟα΄, ϟθ΄, ρδ΄, ρε΄, ρστ΄, ρια΄, ριβ΄, ριγ΄, ριδ΄, ριε΄, ριστ΄, ριζ΄, ριη΄, ρλδ΄, ρλε΄, ρμε΄, ρμστ΄, ρμζ΄, ρμη΄, ρμθ΄, ρν΄. Και από αυτούς, άλλοι μεν επιγράφονται «Τω Ασάφ»· άλλοι «Τοις υιοίς Κορέ, Ασάφ και Αιθάμ»· άλλοι «Τω Ιδιθούμ»· άλλοι «Αγγαίου και Ζαχαρίου»· και άλλοι «Αλληλούια». Οι ψαλμοί, λοιπόν, του Ασάφ είναι οι εξής: οβ΄, ογ΄, οδ΄, οε΄, οστ΄, οζ΄, οη΄, οθ΄, π΄, πα΄, πβ΄.

Ο νεʹ, Όταν τον συνέλαβαν οι αλλόφυλοι στη Γεθ· ο νστʹ, Όταν αυτός διέφευγε από το πρόσωπο του Σαούλ στο σπήλαιο· ο νηʹ, Όταν έστειλε ο Σαούλ και φύλαξε τον οίκο του, για να τον θανατώσει· ο νθʹ, Όταν πυρπόλησε τη Μεσοποταμία της Συρίας, και τη Συρία Σωβάλ, και επέστρεψε ο Ιωάβ, και πάταξε στην κοιλάδα των Αλών δώδεκα χιλιάδες· ο ξβʹ, Όταν αυτός βρισκόταν στην έρημο της Ιδουμαίας· ο ξεʹ, Της Αναστάσεως· ο ξθʹ, Εις ανάμνηση, για να με σώσει ο Κύριος· ο οʹ, Των υιών του Αδάμ [του Ιωναδάβ] των πρώτων που αιχμαλωτίστηκαν· ο οαʹ, Εις τον Σολομώντα· ο οεʹ, Προς τον Ασσύριο· ο πζʹ, Υπέρ Μαελέθ του αποκριθήναι· ο ϟαʹ, Για την ημέρα του Σαββάτου· ο κγʹ, Της μιας των Σαββάτων· ο ϟβʹ, Για την ημέρα του προσαββάτου, όταν κατοικήθηκε η γη· ϟγʹ, Τετράδι Σαββάτων· ο ϟεʹ, Όταν οικοδομείτο ο οίκος πριν από την αιχμαλωσία· ο ϟστʹ, Όταν η γη του αποκαθίστατο· ο ϟθʹ, Προς εξομολόγηση· ο ραʹ, Προσευχή για τον πτωχό, όταν κυριευθεί από ακηδία, και εκχύσει τη δέησή του ενώπιον του Κυρίου· ο ρμαʹ, Προσευχή, όταν αυτός βρισκόταν στο σπήλαιο· ο ρμγʹ, Προς τον Γολιάθ· ο ρναʹ, Αυτός ο ψαλμός είναι ιδιόγραφος του Δαβίδ, και βρίσκεται εκτός της αρίθμησης, όταν μονομάχησε με τον Γολιάθ.»

ΨΑΛΜΟΣ 95ος. [<Ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό.> (B f. 387 b. Cord. Eusebii.) Όλα έγιναν νέα εν Χριστώ, και τα παλαιά παρήλθαν· και σε εμάς εκπληρώθηκε αυτό που έχει γραφτεί στο βιβλίο των Ψαλμών: «Θα ανανεωθεί σαν του αετού η νεότητά σου.» Διότι ανακαινιστήκαμε εν Χριστώ, «αφού απεκδυθήκαμε τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται σύμφωνα με τις επιθυμίες της απάτης· και ενδυθήκαμε τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται κατ' εικόνα Εκείνου που τον δημιούργησε.»] <Ευαγγελίζεσθε από ημέρα σε ημέρα το σωτήριό του, κ.λπ.> (B f. 388, H f. 429.) Αλλά τίνος; Προφανώς του Θεού και Πατρός· δηλαδή τον Υιό, για τον οποίο μας λέει μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου, και το έλεός μου πρόκειται να αποκαλυφθεί· και το σωτήριό μου θα ανάψει σαν λαμπάδα.» Και ονομάζει έλεος και δικαιοσύνη τον Υιό· διότι ελεηθήκαμε δι' αυτού και διδαχθήκαμε κάθε οδό δικαιοσύνης.

Μέσω αυτού, λοιπόν, μπορούμε πάλι να εννοήσουμε ίσως το εξής: διότι, όταν θα έχει περάσει ο καιρός και θα έχει παρέλθει ο παρών αιώνας σαν μία ημέρα, θα επινοηθεί από εμάς ένας άλλος τρόπος δοξολογίας, διαφορετικός από αυτούς που γνωρίζουμε. Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που ελευθερώθηκαν από τη δυναστεία του Φαραώ, γεμάτοι χαρά εν τω Νόμω, έλεγαν: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι έχει δοξαστεί ένδοξα· άλογο και αναβάτη έριξε στη θάλασσα.» Προθεωρώντας δε εν Πνεύματι τα ασυγκρίτως λαμπρότερα και ανώτερα κατορθώματα της ελεύσεως του Σωτήρα μας, ορισμένοι από τους αγίους αναφωνούσαν: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό·» και αυτό σήμαινε, «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό», αφού σκύλεψε τον Άδη, «και είπε σε εκείνους που ήταν στα δεσμά: Εξέλθετε, και σε εκείνους που ήταν στο σκοτάδι: Φανερωθείτε·» με τον ίδιο, νομίζω, τρόπο, όταν θα έχει καταργηθεί ο θάνατος και θα έχει διαλυθεί ολοκληρωτικά η αμαρτία, ο τρόπος της αινέσεως θα είναι αυτός που ταιριάζει στον καιρό εκείνο· διότι θα υμνήσουμε για σπουδαιότερα πράγματα· και, έχοντας πλουτίσει με αγαθά που ξεπερνούν τον νου και τον λόγο, με πιο λαμπρές δοξολογίες θα στεφανώσουμε τον δοτήρα όλων των αγαθών σε εμάς, τον Χριστό, μαζί με τον Θεό και Πατέρα. «Είτε προφητείες υπάρχουν, θα καταργηθούν», λέει, «είτε γνώση, θα πάψει· Και τώρα γνωρίζουμε εκ μέρους· όταν όμως έλθει το τέλειο, το εκ μέρους θα καταργηθεί.» Και μάλιστα ο ίδιος ο Χριστός είπε κάπου: «Αυτά σας τα έχω πει με παροιμίες. Έρχεται όμως ώρα που δεν θα σας μιλήσω πλέον με παροιμίες, αλλά με παρρησία θα σας αναγγείλω περί του Πατρός.»

Διότι δεν ήταν δυνατόν να διασωθεί με άλλον τρόπο η ελευθερία από τα κακά για τους υιούς των ανθρώπων, παρά μόνο μέσω της επιφανείας του Σωτηρίου του Θεού, για το οποίο γίνεται πολύς λόγος σε όλες τις Γραφές. Προσεύχεται λοιπόν λέγοντας: «Ποιος θα δώσει από τη Σιών το Σωτήριο του Ισραήλ;». Πολλές φορές δε έχουμε πει ότι ο Χριστός του Θεού, ο Σωτήρας και Κύριός μας, προαναγγέλλεται στις προφητείες με αυτόν τον τρόπο· διότι συνηθίζουν να τον ονομάζουν «Σωτήριο». Αυτό προκήρυτταν ότι θα γίνει γνωστό σε όλα τα έθνη, μεταξύ άλλων και σε όσα έχουν ειπωθεί: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά του. Ευαγγελίζεσθε μέρα με τη μέρα το Σωτήριό του. Αναγγείλτε στα έθνη τη δόξα του»· και πάλι: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, διότι έκανε θαυμαστά έργα. Ο Κύριος έκανε γνωστό το Σωτήριό του, μπροστά στα έθνη αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του»· και ο Ησαΐας λέει: «Θα αποκαλύψει ο Κύριος τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών», και τα εξής. Έχουμε δε ήδη παραθέσει πολλές φορές την εκπλήρωση αυτών των λόγων, η οποία μαρτυρείται από τον Συμεών, ο οποίος, αφού πήρε στην αγκαλιά του τον Σωτήρα και Κύριό μας Ιησού Χριστό, ενώ ήταν ακόμη βρέφος, αναφώνησε λέγοντας: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με το όνομά σου εν ειρήνη· διότι είδαν τα μάτια μου το Σωτήριο, που ετοίμασας ενώπιον όλων των εθνών».

Αυτά ακριβώς έχουν εκπληρωθεί κατά την παρουσία του Σωτήρος μας, κατά την οποία ευδόκησε ο Θεός, καταξιώνοντάς την (τη γη) με την έλευση του Χριστού Του. Διότι παλαιά είχε ειπωθεί στον πρωτόπλαστο: «Γη είσαι και εις γην θα επιστρέψεις» και «Επικατάρατη είναι η γη στα έργα σου»· και κάποιος άλλος από τους προφήτες έλεγε: «Κατάρα και φόνος και ψεύδος, και κλοπή και μοιχεία έχουν εξαπλωθεί πάνω στη γη· και αίματα με αίματα αναμειγνύονται». Όταν όμως επεδήμησε στη γη ο Υιός του Θεού, και ανέλαβε σώμα από γη, συντελέστηκε μεταβολή των προηγούμενων κακών, και ολόκληρο το στοιχείο της γης, αντί της προηγούμενης κατάρας, μετέλαβε την ευλογία του Θεού, και εκκλησίες και προσευκτήριοι οίκοι αφιερωμένοι στον Θεό ιδρύθηκαν σε όλη την οικουμένη. Γι' αυτό τώρα αναφέρεται: «Ευδόκησας, Κύριε, τη γη σου»· ενώ σε άλλα σημεία: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη», και πάλι: «Ψάλατε στον Κύριο, πάσα η γη». Εύλογα, λοιπόν, έχει λεχθεί ότι η γη ανήκει στον ίδιο τον Κύριο, σύμφωνα με το: «Ευδόκησας, Κύριε, τη γη σου». Διότι δεν είναι μόνο κτίσμα και δημιούργημά Του, αλλά έχει γίνει και κτήμα Του διά μέσου των όσων ελέχθησαν.

Και καρπός επάξιος του Θεού δεν είναι τα αγκάθια και τα τριβόλια, αλλά οπωσδήποτε εκείνα με τα οποία αξιώνεται της ευλογίας από τον Θεό. Διότι η γη που πίνει τη βροχή η οποία έρχεται συχνά επάνω της, και παράγει βλάστηση κατάλληλη για εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία από τον Θεό. Δικαιολογημένα λοιπόν η γη προστάζεται να ψάλλει τα καινά άσματα, καθώς έχει αξιωθεί τέτοιων πραγμάτων που μόλις φανερώθηκαν, με το Άγιο Πνεύμα να της απευθύνεται και να λέει: Ψάλατε στον Κύριο πάσα η γη, ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό· και, Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη, και όσα τυγχάνουν παρόμοια με αυτά. Δικαιοσύνη θα προπορευθεί ενώπιόν του, και θα θέσει σε οδό τα διαβήματά του. Το νόημα αυτού το απέδωσαν με μεγαλύτερη σαφήνεια οι υπόλοιποι ερμηνευτές, και μάλιστα ο Σύμμαχος, ο οποίος είπε: Η δικαιοσύνη του καθενός θα προπορευθεί από αυτόν, και θα θέσει σε οδό τα πόδια του.

ΩΔΗ ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ, ΟΤΑΝ ΟΙΚΟΔΟΜΟΥΝΤΑΝ Ο ΟΙΚΟΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑ. 95ος. Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό· ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά του. Επειδή ο λόγος ανέφερε στον προηγούμενο ψαλμό για τον λαό των Ιουδαίων το «Πάντοτε πλανώνται στην καρδιά τους», και το «Όπως ορκίστηκα στην οργή μου, ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή μου»· καθώς, αν και προσκάλεσε πρώτους αυτούς στην κατά Θεόν αγαλλίαση, τους βρήκε απειθείς, μεταβαίνει στην κλήση των εθνών. Απευθύνει δε αυτά προς τους αποστόλους και τους μαθητές του Σωτήρα, πράγμα που είναι φανερό από το «Ευαγγελίζεσθε από ημέρα σε ημέρα το σωτήριό του», που λέγεται στη συνέχεια, και το «Αναγγείλατε στα έθνη τη δόξα του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά του»· διότι οι λόγοι αυτοί δεν έγιναν πράξη μέσω άλλων, παρά μόνο μέσω των αποστόλων του Σωτήρα μας. Γι' αυτό και αρμόζει να απευθύνονται τα προκείμενα λόγια μόνο σε αυτούς, εξαιτίας της Καινής Διαθήκης και του καινού ευαγγελικού άσματος, το οποίο κηρύχθηκε σε όλα τα έθνη μέσω αυτών.

Αυτοί, λοιπόν, προστάζονται να ψάλουν στον Κύριο άσμα καινό σε όλη τη γη· πράγμα το οποίο και εξεπλήρωσαν με τα έργα τους, όταν σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους. Και το καινό άσμα ήταν το σωτήριο Ευαγγέλιο, το οποίο δεν περιείχε τις παλαιές νομικές διατάξεις του Μωυσή, αλλά τα παραγγέλματα του Χριστού που ήταν κατάλληλα για όλους τους Έλληνες· διότι τα παραγγέλματα του Μωυσή δεν ήταν τέτοια. Προηγουμένως, βεβαίως, προστάζει να ψάλουν στον ίδιο τον Κύριο το καινό άσμα· επειδή όμως δεν ήταν ικανή ολόκληρη η γη να κατανοήσει ποιος ακριβώς ήταν ο Κύριος, ούτε να γνωρίσει τις βαθύτερες αλήθειες περί του Κυρίου, αναγκαστικά στη συνέχεια, κατά δεύτερο λόγο, προσθέτει το: «Ψάλατε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά του», έχοντας το εξής νόημα: εάν τα έθνη όλης της γης δεν δύνανται να κατανοήσουν ποιος είναι ο δημιουργός του σύμπαντος κόσμου και ο δεσπότης των όλων Κύριος· και εάν δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν πώς, όντας ο δημιουργικός Λόγος του Θεού, διέπει και διακυβερνά τα πάντα με αφανή και αόρατη δύναμη· τους αρκεί τουλάχιστον, ως εισαγωγή, το να ευλογούν το όνομά του. Διότι είναι ικανό αυτό καθαυτό το όνομα του Κυρίου και αυτή η απλή προσηγορία του, όταν δοξολογείται και ευλογείται, να ωφελεί τα μέγιστα αυτούς που την ευλογούν, περισσότερο από εκείνους που ευλογούν τον Αβραάμ, προς τον οποίο έχει ειπωθεί: «Εκείνοι που σε ευλογούν θα ευλογηθούν».

Το νέο άσμα, μετά την αιχμαλωσία, ας το ψάλουν σε όλη την οικουμένη εκείνοι που αξιώθηκαν τη νέα οικουμένη. Γι' αυτό αναφέρει η επιγραφή του ψαλμού: «Όταν οικοδομούνταν ο οίκος μετά την αιχμαλωσία». Όταν λοιπόν ο μέγας οίκος του Θεού, η Εκκλησία Του, επρόκειτο να οικοδομηθεί σε όλα τα έθνη μετά την αιχμαλωσία των ψυχών από τον μεγάλο και σοφό αρχιτέκτονα, τον Κύριο και Σωτήρα μας, για τον οποίο αναφέρει ο προφήτης: «Αυτός θα οικοδομήσει την πόλη μου και θα επαναφέρει τους αιχμαλώτους του λαού μου»· τότε ο ίδιος ο Σωτήρας, επειδή επρόκειτο να εκπληρώσει με έργα όσα είχαν προαναγγελθεί μέσω των προφητών, αφού πήρε στα χέρια Του και διάβασε την περικοπή του Ησαΐα, η οποία μιλούσε στο δικό Του πρόσωπο: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε· με απέστειλε να ευαγγελιστώ στους φτωχούς, να κηρύξω απελευθέρωση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς», αφού τύλιξε το βιβλίο μετά την ανάγνωση, είπε: «Σήμερα εκπληρώθηκε η Γραφή αυτή στα αυτιά σας»· διδάσκοντας ότι Αυτός είναι εκείνος που χρίστηκε, όχι με υλικό μύρο παρόμοια με αυτούς που λάμβαναν σωματικό χρίσμα, αλλά με το Πνεύμα της πατρικής θεότητας, και για αυτόν τον λόγο ονομάστηκε Χριστός· και ότι μέσω Αυτού κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο στους αιχμαλώτους κατά την ψυχή, σύμφωνα με την προφητεία.

Θρήνους έψαλλε και ο Ιερεμίας εναντίον του λαού των Ιουδαίων· και οι υπόλοιποι προφήτες ομοίως, θρηνώντας για την πτώση τους, έψαλλαν σε αυτούς κατάλληλες ωδές. Το καινό άσμα όμως, που κηρύσσεται ως ευαγγέλιο στα έθνη, δεν ήταν όμοιο με εκείνα, αλλά περιείχε επαγγελίες καινών και νέων αγαθών, τα οποία δεν απευθύνονταν στον λαό των Ιουδαίων, αλλά σε ολόκληρη τη γη. Πολύ σωστά λοιπόν η επιγραφή αναφέρει ότι το καινό άσμα πρόκειται να ευαγγελισθεί σε όλα τα έθνη, «Ὅτε ὁ οἶκος ᾠκοδομεῖτο μετὰ τὴν αἰχμαλωσίαν». Διότι και αλλιώς, μετά την αιχμαλωσία των Ιουδαίων και μετά την έκπτωσή τους, και την οργή του Θεού που επήλθε εναντίον τους, την οποία διακήρυξε ο προηγούμενος ψαλμός λέγοντας: «Πάντοτε πλανώνται στην καρδιά. Αυτοί δεν γνώρισαν τις οδούς μου, γι' αυτό ορκίστηκα στην οργή μου, ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή μου», οι άνθρωποι που κατοικούν σε όλη τη γη, βάρβαροι και Έλληνες, τον καιρό που συγκροτήθηκε ανάμεσά τους ο οίκος του Θεού, δηλαδή η Εκκλησία του, διδάχθηκαν να ψάλλουν το καινό άσμα, έχοντας αποβάλει τη δαιμονική και πολυθεϊκή πλάνη. Από τότε, λοιπόν, ευαγγελίζονται και το σωτήριο του Θεού, χρησιμοποιώντας τα αναγνώσματα των ιερών Ευαγγελίων σε ολόκληρη την οικουμένη.

Φέρτε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, φέρτε στον Κύριο δόξα και τιμή, φέρτε στον Κύριο τη δόξα που ανήκει στο όνομά του. Όχι άσκοπα έδωσε την εντολή να ψάλλουν νέο άσμα στα προοίμια της ψαλμωδίας, αλλά επειδή είναι καινούρια η κλήση του παρόντος ψαλμού, καινούριο και το κήρυγμα. Διότι, όπως βλέπεις, εκείνοι που καλούνται είναι τα έθνη, όχι για να προσφέρουν μοσχάρια ούτε αρνιά, ούτε κάποια εξωτερική εισφορά από τα ατελή πράγματα (διότι κάθε άλογο ζώο είναι ελλιπές), αλλά απαιτείται να θυσιάζουν τον ίδιο τους τον εαυτό, παίρνοντας την προσταγή να προσφέρουν δόξα και τιμή, όπως αρμόζει στον Θεό. Επειδή όμως πρέπει όχι μόνο να θεολογούν γι' αυτόν με λόγια και ορθά δόγματα, αλλά και να προσφέρουν θυσίες, προσθέτει: Πάρτε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του, προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του. Ας σειστεί από το πρόσωπό του όλη η γη· πείτε ανάμεσα στα έθνη: ο Κύριος εβασίλευσε, και τα εξής· ονομάζοντας βέβαια θυσίες τις λογικές και πνευματικές, τις οποίες βλέπουμε να προσφέρονται αδιαλείπτως υπέρ των ευσεβών και να ιερουργούνται από τους ιερείς (τέτοιου είδους άλλωστε είναι και οι αρετές)· και αυλές [ονομάζει] τις εκκλησίες, μέσα στις οποίες προσφέρονται οι θυσίες της Καινής Διαθήκης, οι πνευματικές λατρείες, οι καρποφορίες μέσω των έργων, οι ευχαριστήριες αναφορές.

«Ωδή καινή θα σου ψάλω». Ψάλλει, και έτσι η Καινή Διαθήκη μνημονεύεται μέσα στα όσα προφητεύονται σχετικά με την κάθοδο του Θεού Λόγου· γι' αυτό και αυτή υποδηλώνεται μέσω της καινής ωδής. Με το να τη λέει δε καινή, παλαίωσε την πρώτη, όπως λέει ο Απόστολος. Για αυτήν την ωδή έχει ειπωθεί: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη»· αλλά και «θα ψάλουν», λέει, «με δεκάχορδο ψαλτήριο», υπονοώντας τον πρακτικό βίο που ενεργείται μέσω της ψυχής και του σώματος· διότι πέντε είναι τα αισθητήρια της σάρκας, και πέντε οι δυνάμεις της ψυχής, μέσω των οποίων κινούνται τα αισθητήρια του σώματος.

Αφού προανήγγειλε ότι ο «Θεός των θεών» θα γίνει ορατός, εύχεται η επιφάνειά Του να έλθει το ταχύτερο δυνατό, διδάσκοντας τον τρόπο με τον οποίο θα εμφανιστεί μέσα από τη φράση «επίβλεψον επί το πρόσωπον του χριστού σου» (ρίξε το βλέμμα σου στο πρόσωπο του χρισμένου σου), σαν να έλεγε πιο ξεκάθαρα: εμφανίσου δια του προσώπου του Χριστού σου. Διότι, επειδή αυτός που έχει δει τον Υιό έχει δει και τον Πατέρα που Τον έστειλε, εύλογα αναγγέλλει ότι δια του προσώπου του Χριστού θα εμφανιστεί ο «Θεός των θεών» που κατοικεί μέσα στον Χριστό. 〈Από τον Ψαλμό 95〉. «Ψάλτε στον Κύριο άσμα νέο, ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά Του, διακηρύξτε από μέρα σε μέρα τη σωτηρία Του. Αναγγείλτε στα έθνη τη δόξα Του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά Του. Διότι μέγας είναι ο Κύριος και εξαιρετικά αξιοΰμνητος, φοβερός είναι πάνω από όλους τους θεούς», και πάλι: «Προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών», και πάλι: «Πείτε ανάμεσα στα έθνη, ο Κύριος εβασίλευσε», και σε όλα αυτά προσθέτει: «Τότε θα αγαλλιάσουν όλα τα δέντρα του δάσους μπροστά στο πρόσωπο του Κυρίου, διότι έρχεται, διότι έρχεται να κρίνει τη γη· θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με την αλήθειά Του».

Λόγος ΛΗʹ. Εις τα Θεοφάνια, ήτοι τα Γενέθλια του Σωτήρος. Αʹ. Ο Χριστός γεννάται, δοξάστε· ο Χριστός κατέρχεται από τους ουρανούς, προϋπαντήστε· ο Χριστός βρίσκεται επί της γης, υψωθείτε. Ψάλατε στον Κύριο, όλη η γη· και, για να τα πω και τα δύο συνοπτικά, ας ευφραίνονται οι ουρανοί και ας αγάλλεται η γη, για τον επουράνιο, που έπειτα έγινε επίγειος.

Έτσι και ο ενενηκοστός πέμπτος ψαλμός, ο οποίος ακολουθεί τους προηγούμενους, στους Εβραίους αναφέρεται ως ανεπίγραφος· σε εμάς όμως είναι μια ωδή που ψάλθηκε στον Θεό μετά την επάνοδο από την αιχμαλωσία, όταν ανοικοδομήθηκε η διαλυμένη σύσταση της φύσης μας. Διότι έτσι έχει η διατύπωση της επιγραφής: «Αίνος ωδής, όταν ανοικοδομήθηκε ο οίκος μετά την αιχμαλωσία, ανεπίγραφος στους Εβραίους». Αμέσως δε από το προοίμιο, η ψαλμωδία ευαγγελίζεται το μυστήριο της Καινής Διαθήκης λέγοντας: «Ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό». Και εύλογα η επιγραφή αυτού του ψαλμού έχει αποσιωπηθεί από τους Εβραίους, διότι μετά τις ευαγγελικές φωνές που έχει διατυπώσει στο προοίμιο της ψαλμωδίας, η προφητεία απευθύνει τον λόγο προς εκείνους που προέρχονται από τα έθνη λέγοντας: «Φέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, φέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή, και προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του, λάβετε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του». Και όλος ο επόμενος λόγος είναι τέτοιος, προαγγέλλοντας τη μετάθεση της ευλογίας προς τα έθνη. Διότι λέει: «Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε· και ανόρθωσε την οικουμένη που είχε διαλυθεί από την κακία, ώστε να παραμείνει ασάλευτη στο διηνεκές»· για τα οποία «Ευφραίνονται οι ουρανοί και αγάλλεται όλη η γη», ενώ σαλεύονται τα ύδατα της θάλασσας μαζί με όλο το πλήρωμά τους.

«Όταν οικοδομούνταν ο οίκος...» Αναφέρεται αφενός στην οικοδόμηση του ναού στην Ιερουσαλήμ, μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα· αναφέρεται (σημαίνει) αφετέρου στην Εκκλησία και στην κλήση των εθνών και στην παρουσία του Χριστού και στη χάρη του νέου άσματος, δηλαδή των μυστικών. «Ψάλατε» Νέα κτίση, σύμφωνα με τον απόστολο· τα αρχαία παρήλθαν. Είναι ανάγκη λοιπόν στο εξής να ψάλλεται το νέο άσμα, το μυστικό (το μυστήριο). «Ψάλατε στον Κύριο» Κάθε άνθρωπος· διότι ο άνθρωπος είναι [νοητή] γη. Ψάλατε, λέει, τον ύμνο της χάριτος. «Ψάλατε στον Κύριο» Ψάλατε και υμνήστε τον Χριστό <τον Κύριο>. Διότι ανακαίνισε όλη την κτίση, εμφανιζόμενος σε αυτήν με σάρκα. «Ευαγγελίζεσθε» Στους προφήτες απευθύνεται το Άγιο Πνεύμα· ευαγγελίζεσθε, δηλαδή κηρύξτε τον Χριστό ως σωτήρα του κόσμου. «Αναγγείλατε» Τώρα ο λόγος αφορά τους αποστόλους· διότι μέσω αυτών φωτίστηκαν τα έθνη. «Σε όλους» Διδάξτε, λέει, όλους τους λαούς τα μυστικά· πώς το σώμα του Χριστού τρώγεται ως άρτος και το αίμα Του πίνεται ως οίνος. «Διότι είναι μέγας» Διότι είναι πολλή η μεγαλοσύνη Του και η αίνεσή Του, επειδή έδωσε τον εαυτό Του ως τροφή στους ανθρώπους. «Φοβερός» Αναφέρεται αφενός σε αυτούς που ονομάζονται θεοί (στους θεούς, δηλαδή σε όσους αγωνίστηκαν καλά), αλλά υπάρχουν και οι άρχοντες (αναφέρεται και στους άρχοντες) της γης· πάνω σε όλους όμως ο Θεός είναι φοβερός. «Διότι πάντες» Και οι άρχοντές τους και τα είδωλά τους είναι και τα δύο μαζί δαιμόνια.

Ύμνος ωδής του Δαβίδ, όταν ανοικοδομήθηκε ο οίκος μετά την αιχμαλωσία· χωρίς επιγραφή στους Εβραίους. Ψαλμός 95ος. 1. Ούτε αυτός ο ψαλμός φέρει επιγραφή στους Εβραίους, παρά μόνο στους Εβδομήκοντα. Την επιγραφή αυτή εύλογα την απέρριψε ο Ιουδαίος, διότι ελέγχεται από αυτήν, καθώς ο ψαλμός έχει γραφτεί σαφώς για τον λαό. Επειδή ο Δαβίδ, του οποίου ωδή είναι ο ψαλμός, τυγχάνει πολύ προγενέστερος της αιχμαλωσίας, μετά την οποία η επιγραφή αναφέρει ότι ανοικοδομήθηκε ο οίκος. Επομένως, ως αιχμαλωσία εννοεί εκείνη για την οποία εκθέτει τα εξής και ο Παύλος: «Ανεβαίνοντας στα ύψη αιχμαλώτισε αιχμαλωσία, έδωσε χαρίσματα στους ανθρώπους». Και ως ανοικοδόμηση του οίκου ονομάζει τη σάρκωση του Θεού. Διότι λέει ο Ίδιος για τη δική Του σάρκα:

«Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον ανοικοδομήσω». Η ανοικοδόμηση λοιπόν αυτού του οίκου πραγματοποιήθηκε μετά τη δική μας αιχμαλωσία, δηλαδή αυτήν που προήλθε από τον διάβολο. Διότι, ακριβώς επειδή ο Χριστός θέλησε να ελευθερώσει αυτήν, σαρκώθηκε. Για αυτήν ο ίδιος ο Δαβίδ σε άλλο μέρος της προφητείας εξέθεσε τα εξής: «Ανέβηκες στα ύψη, αιχμαλώτισες την αιχμαλωσία». «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινούριο, ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά του». Για ποιον λόγο πρόσταξε να ψάλει καινούριο άσμα όλη η γη, και όχι μόνο η Ιουδαία, παρά βεβαίως εξαιτίας καινούριων θαυμάτων; Και σχεδόν προλαβαίνοντας τον Παύλο, ο Δαβίδ ευαγγελίζεται: «Αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινούρια κτίση. τα παλαιά παρήλθαν. ιδού, τα πάντα έγιναν καινούρια». Τι είναι λοιπόν το «Καινούριο άσμα», ή ποιος μας το παραδίδει για να το μάθουμε; Διότι ο προφήτης μας εξέθεσε πολλές ωδές, αλλά τώρα λέγοντας «καινούριο άσμα», υπαινίσσεται κάτι άλλο, καινοφανές σε σχέση με αυτές. Έψαλε και ο Ησαΐας ωδή: «Θα ψάλω», λέγει, «στον αγαπημένο μου ένα άσμα, στον αγαπητό μου, για τον αμπελώνα μου. Αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον αγαπημένο σε περίοπτη κορυφή, σε εύφορο τόπο», και όσα ακολουθούν αυτά. Αλλά δεν ταιριάζει να ψάλει αυτά όλη η γη, παρά μόνο η Ιουδαία, προς την οποία λέγεται το άσμα.

Επομένως, αναφέρεται στην ωδή των αγγέλων που έχει καταγραφεί από τον Λουκά. Διότι εκείνη ήταν καινή. Και σε ολόκληρη τη γη παρέπεμψε ο προφήτης, επειδή ακριβώς αυτός ο ευαγγελιστής μνημονεύει τέτοια λόγια που εψάλησαν από τους αγγέλους: Δόξα εν υψίστοις Θεώ, και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία. Πότε, όμως, ειπώθηκαν αυτά; Όταν οικοδομήθηκε ο οίκος, δηλαδή όταν σαρκώθηκε ο Χριστός.

Διότι κατά τη γέννησή Του, άγγελοι στη Βηθλεέμ έψαλαν αυτά με αγαλλίαση. Δίνοντας δε την εντολή να ψάλλουν για τρίτη φορά, ονομάζει για τρίτη φορά τον Κύριο, θέλοντας να δοξάζεται η Τριάδα στο πρόσωπο του Χριστού. Διότι μέσω Αυτού γνωρίσαμε και το Πνεύμα και τον Πατέρα. Γι' αυτό πολύ ταιριαστά πρόσθεσε: «Ευλογήστε το όνομά Του»· είτε εννοείς του Πατρός, είτε του Υιού, είτε του Αγίου Πνεύματος. Διότι το όνομα της Τριάδος είναι Θεός, το οποίο ευλόγησαν οι άγγελοι που αποκάλυψαν την καινή ωδή, αναπέμποντας προοιμιακά τη δόξα στον Θεό εν υψίστοις.

Διότι τίποτα δεν είναι πιο μεγαλόπρεπο από τον άγιο, ούτε προφήτης, ούτε ιερέας, ούτε βασιλιάς, επειδή ο Θεός, όντας άγιος, αναπαύεται στους αγίους. Γι' αυτό και δεν τους έχει ενώπιόν του όπως αυτούς που εξομολογούνται, αλλά τους προσέλαβε στο δικό του αγιαστήριο και τους έκανε ομόσκηνους και κοινωνούς της δικής του δόξας και βασιλείας. Να κατανοήσεις ότι προς αυτούς έχουν ειπωθεί τα επόμενα: Φέρτε στον Κύριο οι πατριές των εθνών, φέρτε στον Κύριο δόξα και τιμή, φέρτε στον Κύριο δόξα για το όνομά του. Όχι άδικα έδωσε εντολή να ψάλλουν καινούργιο άσμα στα προοίμια της ψαλμωδίας· αλλά επειδή είναι καινούργια η κλήση του παρόντος ψαλμού, καινούργιο είναι και το κήρυγμα σε αυτόν. Διότι καθώς βλέπεις αυτά τα έθνη να καλούνται, απαιτούμε λογική προσφορά, όχι μοσχάρια, ή κριάρια, ή κάποιες άλλες τέτοιες θυσίες, αλλά δόξα και τιμή, δόξα ως προς Θεό. Διότι σε αυτόν ανήκει το να δοξάζεται. Γι' αυτό και τα Χερουβίμ τέτοια υμνωδία του προσφέρουν: Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο της. Τιμή δε ως προς Πατέρα. Διότι «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου», έχει οριστεί από τον νόμο.

329. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Στο «Ψάλατε εις τον Κύριον άσμα καινόν». Όταν οι αλιτήριοι δαίμονες μαζί με τον διάβολο που τους διοικούσε, δεν άφησαν τίποτε να παραμείνει σε τάξη, αλλά γεμάτοι από κάθε είδους αδικία και πλεονεξία, και μη γνωρίζοντας κορεσμό στην ύβρη, εξώθησαν τους ανθρώπους στο έσχατο σημείο των παθών· τότε ακριβώς ο βασιλιάς των πάντων, ο Λόγος του Πατρός, αφενός μισώντας την τυραννία των πρώτων και αφετέρου σπλαχνιζόμενος τις συμφορές των δεύτερων, αφού ενδύθηκε την ανθρώπινη φύση, στάθηκε στην παράταξη της μάχης. Έτσι λοιπόν, άλλα τρόπαια είχαν ήδη στηθεί, άλλα εγείρονταν, και άλλα αναμένονταν με ελπίδα. Και το μεν βάρβαρο στίφος των δαιμόνων μαζί με τον στρατηγό τους στέναζε για τις συμφορές του· η δε ανθρώπινη φύση επέστρεφε στην ελευθερία. Γι' αυτό και ο Μελωδός προέτρεπε τους απελευθερωμένους να ψάλλουν καινό άσμα. Διότι με προφητικά μάτια έβλεπε το μέλλον.

«Ελάτε, ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε στον Θεό.» «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινούργιο. Ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Αποδώστε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, αποδώστε στον Κύριο δόξα και τιμή.» «Υψώνετε τον Κύριο τον Θεό μας, και προσκυνείτε.» «Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη· υπηρετήστε τον Κύριο με ευφροσύνη.» «Ευλόγει, η ψυχή μου, τον Κύριο, και όλα τα εσωτερικά μου. Ευλογείτε τον Κύριο, όλα τα έργα του, σε κάθε τόπο της κυριαρχίας του.» «Ας του είναι ευχάριστος ο στοχασμός μου.» «Δοξολογείτε τον Κύριο, και επικαλεστείτε το όνομά του.» «Ποιος θα εξιστορήσει τα μεγαλεία του Κυρίου; Ποιος θα τα κάνει ακουστά;» «Η αίνεσή του παραμένει στον αιώνα του αιώνα.» «Αινείτε, δούλοι, τον Κύριο, αινείτε το όνομα του Κυρίου.»

«Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις. Και τώρα, βασιλιάδες, συνετιστείτε· διδαχθείτε, όλοι εσείς που κρίνετε τη γη. Δουλέψτε στον Κύριο με φόβο, και να αγαλλιάσθε ενώπιόν Του με τρόμο. Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος και χαθείτε από τη δίκαιη οδό, όταν ανάψει γρήγορα ο θυμός Του. Μακάριοι είναι όλοι όσοι ελπίζουν σε Αυτόν.» Και πάλι, προαναγγέλλοντας το προφητικό πνεύμα μέσω άλλης προφητείας, διά του ίδιου του Δαβίδ, ότι ο Χριστός θα βασιλεύσει μετά τη σταύρωσή Του, είπε τα εξής: «Ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη, και αναγγέλλετε από μέρα σε μέρα τη σωτηρία Του», «διότι μέγας είναι ο Κύριος και σφόδρα αξιοΰμνητος, φοβερός πάνω από όλους τους θεούς, διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι είδωλα δαιμονίων, ενώ ο Θεός εποίησε τους ουρανούς. Δόξα και αίνος υπάρχει ενώπιόν Του, και ισχύς και καύχημα στον τόπο του αγιάσματός Του. Αποδώστε στον Κύριο, τον Πατέρα των αιώνων, δόξα.» «Λάβετε χάρη, και εισέλθετε ενώπιόν Του, και προσκυνήστε στις άγιες αυλές Του. Ας φοβηθεί από το πρόσωπό Του όλη η γη, και ας ορθωθεί και ας μη σαλευτεί. Ας ευφρανθούν ανάμεσα στα έθνη· ο Κύριος εβασίλευσε» «από το ξύλο.»

Και από τον ενενηκοστό πέμπτο ψαλμό, από τα λόγια που ειπώθηκαν μέσω του Δαβίδ, αφαίρεσαν αυτές τις λίγες λέξεις: «από το ξύλο». Διότι, ενώ ο λόγος έλεγε: «Πείτε στα έθνη: Ο Κύριος εβασίλευσε από το ξύλο», αυτοί άφησαν το: «Πείτε στα έθνη: Ο Κύριος εβασίλευσε». Όμως, ποτέ δεν ελέχθη στα έθνη από τους ανθρώπους του γένους σας για κανέναν ότι εβασίλευσε ως Θεός και Κύριος, παρά μόνο για αυτόν τον σταυρωθέντα. Για αυτόν, το Άγιο Πνεύμα λέει στον ίδιο ψαλμό ότι σώθηκε, αφού αναστήθηκε, φανερώνοντας ότι δεν είναι όμοιος με τους θεούς των εθνών. Διότι εκείνα είναι είδωλα δαιμονίων. Αλλά για να κατανοήσετε αυτό που λέγεται, θα σας απαγγείλω ολόκληρο τον ψαλμό. Είναι δε ο εξής: Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο και ευλογήστε το όνομά του. Αναγγέλλετε χαρμόσυνα από ημέρα σε ημέρα τη σωτηρία του. Αναγγείλατε στα έθνη τη δόξα του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά του. Διότι μέγας είναι ο Κύριος και πολύ αινετός, φοβερός είναι υπέρ πάντας τους θεούς. Διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι δαιμόνια, ο δε Κύριος τους ουρανούς εποίησε. Εξομολόγηση και ωραιότητα είναι ενώπιόν του, αγιοσύνη και μεγαλοπρέπεια στο αγίασμά του. Προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, προσφέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή, προσφέρετε στον Κύριο δόξα στο όνομά του. Πάρτε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του.

Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινούριο, ψάλτε στον Κύριο όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο και ευλογήστε το όνομά του· κηρύττετε καθημερινά τη σωτηρία του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά του. Προτρέπει εκείνους που από όλη τη γη γνώρισαν αυτό το σωτήριο μυστήριο, δηλαδή το πάθος του Χριστού, διά του οποίου τους έσωσε, να ζουν υμνώντας και ψάλλοντας στον Θεό και Πατέρα των όλων, αναγνωρίζοντας ότι είναι αξιΰμνητος και φοβερός και δημιουργός τόσο του ουρανού όσο και της γης αυτός που επιτέλεσε αυτό το σωτήριο έργο υπέρ του ανθρώπινου γένους, τον οποίο και μετά τη σταύρωση και τον θάνατό του αξίωσε να βασιλεύει σε όλη τη γη, όπως και διά... ...της γης, στην οποία αυτός εισέρχεται, και θα με εγκαταλείψουν, και θα αθετήσουν τη διαθήκη μου, την οποία συνήψα με αυτούς εκείνη την ημέρα. Και θα τους εγκαταλείψω και θα αποστρέψω το πρόσωπό μου από αυτούς· και θα γίνουν βορά, και θα τους βρουν πολλά κακά και θλίψεις. Και θα πουν εκείνη την ημέρα: επειδή δεν είναι ο Κύριος ο Θεός μου ανάμεσά μας, με βρήκαν αυτά τα κακά. Εγώ όμως με οργή θα αποστρέψω το πρόσωπό μου από αυτούς εκείνη την ημέρα, εξαιτίας όλων των κακιών που έπραξαν, διότι στράφηκαν προς ξένους θεούς.

Αυτό ακριβώς, όπως νομίζω, διδάσκοντας με μεγαλύτερη σαφήνεια ο μακάριος αυτός πατέρας στον λόγο του για την «Καινή Κυριακή», λέει: «Προσταζόμαστε να ψάλλουμε στον Κύριο άσμα καινό, είτε εμείς που παρασυρθήκαμε από την αμαρτία στη Βαβυλώνα και στην πονηρή σύγχυση, και έπειτα διασωθήκαμε επιστρέφοντας στην Ιερουσαλήμ, όπου εκεί μεν δεν μπορούσαμε να ψάλλουμε τη θεία ωδή, εφόσον βρισκόμασταν σε ξένη γη, ενώ εδώ καθιερώνουμε νέα ωδή και πολιτεία, είτε εμείς που παραμείναμε στο καλό και προκόβουμε, έχοντας ήδη κατορθώσει κάποια πράγματα, και κατορθώνοντας τα υπόλοιπα με τη χάρη του καινοποιού Πνεύματος». Νομίζω, κατά τη δική μου αφροσύνη, ότι ο δάσκαλος, έχοντας κατανοήσει στοχαστικά αυτά τα πράγματα, λέει: «Τώρα λοιπόν δέξου την κύηση και σκίρτησε, αν όχι όπως ο Ιωάννης από την κοιλιά, τουλάχιστον όπως ο Δαβίδ κατά την κατάπαυση της κιβωτού», έχοντας συνοψίσει τη θεωρία των όσων ειπώθηκαν με τον τρόπο που αρμόζει στην αξία και το είδος της θεωρίας.

Ψαλμός 95. Αίνος ωδής του Δαβίδ, όταν οικοδομούνταν ο οίκος μετά την αιχμαλωσία. Στους Εβραίους είναι ανεπίγραφος. «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινούριο, ψάλτε στον Κύριο όλη η γη». Διότι αυτά και τα επόμενα του ψαλμού είναι χαρμόσυνα και γεμάτα από θεία δοξολογία, επειδή μετά την αιχμαλωσία και την επάνοδο του λαού και την οικοδόμηση του οίκου του Κυρίου, έψαλλαν αυτά: και «ότι μέγας είναι ο Κύριος», «οι δε θεοί των εθνών είναι δαιμόνια, ο δε Κύριος εποίησε τους ουρανούς», δηλαδή και όλα τα δημιουργήματα.

Συνάγεται, λοιπόν, από παντού, έστω κι αν δεν το επιθυμούν οι εχθροί της αλήθειας, ότι εμείς οι Χριστιανοί είμαστε οι νικητές. Διότι σε εμάς παραγγέλλει το Πνεύμα να ψάλλουμε στον Κύριο άσμα καινό, όχι μόνο στα Ιεροσόλυμα ούτε στην Ιουδαία, που είναι μικρά τμήματα της οικουμένης, αλλά σε κάθε τόπο της κυριαρχίας του, υψώνοντας όσια χέρια, να τον λατρεύουμε με οσιότητα και δικαιοσύνη, όταν ανέτειλε σε εμάς το φως από το ύψος και έδωσε σε εμάς, τον λαό του, τη γνώση της σωτηρίας με την άφεση των αμαρτιών μας. Έτσι εμείς, ως λαός του, γνωρίζουμε αλαλαγμό δοξολογίας, και πορευόμαστε στο φως του προσώπου του, και σε αυτόν ελπίζουμε όλη η σύναξη των λαών, και δεν υπάρχει μεταξύ των Χριστιανών νέος Θεός, αλλά πάντοτε τον ένα και τον αυτό Θεό γνωρίζουμε. Διότι λέει: «Εγώ είμαι ο Θεός, ο πρώτος και στα επερχόμενα», και, «Εκτός από εσένα άλλον Θεό δεν γνωρίζουμε». Προς αυτόν λέμε: «Γνωστοποίησε, λοιπόν, ο Κύριος το σωτήριό του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του». Και ποια είναι αυτή, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, και δικαιοσύνη, και αγιασμός, και απολύτρωση».

Και όλοι αυτοί, καθώς και όσοι με ασέβεια παραφρόνησαν σαν κι αυτούς ή με παραφροσύνη ασέβησαν σαν κι αυτούς, ας εκδιωχθούν από τη θεία Υπαπαντή του Χριστού, ώστε όλοι εμείς οι ορθοφρονούντες που την εορτάζουμε σήμερα, μη έχοντας καμία κηλίδα από οποιαδήποτε αίρεση, να συναντήσουμε τον Χριστό τον Θεό και μαζί με τον πρεσβύτη Συμεών να Τον δεχθούμε, και μαζί με τη γηραιά και προφήτιδα Άννα· διότι και τα δύο πάλιωναν, και ο νόμος και οι προφήτες που υπήρξαν μετά από αυτόν, και αναζητούσαν τη δική τους απόλυση· διότι μέχρι τη φωτιστική εμφάνιση του Χριστού ίσχυε ο νόμος, και οι προφήτες προκήρυξαν προφητικά τα θεόσοφα μυστήρια για τον Χριστό. Και ας ομολογήσουμε τα θαυμαστά προφητεύματα του Χριστού και ας ανακράξουμε ψάλλοντας, εμείς που από το πλήθος των εθνικών μετατεθήκαμε στον νέο Ισραήλ και ονομαστήκαμε νέος λαός του Θεού: «ας ψάλουμε στον Κύριο νέο άσμα», εμείς που ανακαινιστήκαμε καλώς και αναγεννηθήκαμε άνωθεν με την παρουσία και τη λαμπρότητα του Χριστού, και απορρίπτοντας κάθε ματαιότητα, τόσο την ελληνική όσο και τη νομική και τη σαρκική, που δεν είναι άξια αυτής της λαμπρής πανηγύρεως του Χριστού, «ας ψάλουμε στον Κύριο νέο άσμα».