Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 95:10

Ομοίως και ο Αββακούμ λέει: «Ο Θεός θα έλθει από τη Θαιμάν». Άκουσε και τον Ιερεμία να ανακράζει μεγαλόφωνα: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανείς άλλος δεν θα λογισθεί ίσος προς αυτόν. Αυτός βρήκε κάθε οδό γνώσεως και την έδωσε στον Ιακώβ, τον δούλο του, και στον Ισραήλ, τον αγαπημένο του. Έπειτα από αυτά φανερώθηκε επάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους». Βλέπεις ότι αληθινό Θεό κήρυξαν εκείνον που φανερώθηκε επάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους; Και ο Δαβίδ λέγει γι’ αυτόν ότι «ο Θεός βασίλευσε επάνω στα έθνη», δηλαδή τα έφερε κοντά του ως Θεός διά της πίστεως στον Υιό του. Γιατί δεν είπε ότι «ο Θεός βασίλευσε επάνω στους Ιουδαίους»; Και πάλι: «Όλα τα έθνη είδαν το σωτήριο του Θεού μας». Και: «Πείτε ανάμεσα στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε», δηλαδή διά της πίστεως. Και ο Ησαΐας λέει ότι «από ανατολών ηλίου έως δυσμών το όνομά μου είναι δεδοξασμένο ανάμεσα στα έθνη». Και πάλι ο Ωσηέ: «Λέγει ο Θεός· θα καλέσω λαό μου τον μη λαό μου», δηλαδή τα έθνη· «και ελεημένη εκείνη που δεν είχε ελεηθεί», δηλαδή τη Συναγωγή των Ιουδαίων. Κατά τον ίδιο τρόπο και ο πατριάρχης Ιακώβ, όταν ευλογούσε τους υιούς του και τους έδινε τις τελευταίες του εντολές, είπε για τον Χριστό τα εξής: «Δεν θα λείψει άρχοντας από τον Ιούδα ούτε ηγούμενος από τους μηρούς του, έως ότου έλθει εκείνος στον οποίο είναι φυλαγμένο», δηλαδή ο Χριστός· «και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών», επειδή γνώριζε την πώρωση των Ιουδαίων. Ώστε μάταια προσδοκούν οι Ιουδαίοι εκείνον που προσδοκούν· διότι ο Χριστός που προσδοκούν τα έθνη, αυτός ήλθε· γι’ αυτό και εξέλιπε άρχοντας από τον Ιούδα και ηγούμενος.

Περί του σταυρού· «Ο Κύριος εβασίλευσε από το ξύλο». Περί των ήλων· «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου». Περί του όξους και της χολής· «Και έδωσαν στο φαγητό μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν όξος». Περί της φωνής επί του σταυρού· «Θεέ, Θεέ μου, πρόσεξέ με· γιατί με εγκατέλειψες;» Περί της τελευταίας φωνής· «Στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου». Περί του θανάτου· «Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον άδη». Περί του τάφου· «Με έβαλαν σε λάκκο κατώτατο». Περί του ότι δεν φθάρθηκε το σώμα· «Δεν θα δώσεις τον όσιό σου να δει φθορά». Περί της αναστάσεως· «Ανάστηθι, Θεέ, κρίνε τη γη». Περί της αναλήψεως· «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό». Περί της καθέδρας εκ δεξιών· «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε εκ δεξιών μου». Περί της Δευτέρας Παρουσίας του· «Ο Θεός θα έλθει εμφανώς». Περί της πάνδημης κρίσεώς του· «Πυρ θα προπορεύεται ενώπιόν του και θα καταφλέξει ολόγυρα τους εχθρούς του». Ότι για τη δικαιοκρισία του θα επαινεθεί από τα επουράνια τάγματα· «Και οι ουρανοί θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του. Εις το τέλος, υπέρ των κρυφίων του Υιού». Δείξε μου άλλον υιό, Ιουδαίε, που να έχει πάθει ή να έχει πράξει αυτά, και σε συγχωρώ για την αμφιβολία σου. Εάν όμως δεν έχεις να δείξεις, είναι ολοφάνερο ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, ο οποίος φανέρωσε τα προλεχθέντα κρυφά.

Διότι στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί. Επειδή θεμελίωσε την Εκκλησία πάνω στην πέτρα, και οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της. Θα κρίνει τους λαούς με ευθύτητα. Διότι ήλθε και εξεδίκασε την υπόθεσή μας, και εξέβαλε τους πονηρούς τυράννους, τους ακάθαρτους δηλαδή δαίμονες.

Το Θείο είναι μεν ορατό στη φύση, και κανείς δεν θα μπορούσε να δει αν ποτέ κάτι είναι κατά φύση· αλλά από την καλλονή των κτισμάτων, και από το κάλλος της ορατής κτίσης, θεωρείται το υπερφυές της δόξας του.] [<Εξομολόγηση και ωραιότητα ενώπιόν του.> (B f. 388 b, H f. 430 b. Cord. Eusebii.) Και τι είναι το, «Ενώπιόν του;» Ή και τι θέλει να πει ο στίχος; Διότι, λέει, δεν καταδέχεται να επιβλέψει κανέναν, εάν αυτός δεν έχει την πνευματική ωραιότητα στον νου και στην καρδιά, και εάν δεν γνωρίζει να εξομολογείται, δηλαδή, να δοξολογεί μεγαλοπρεπώς, και επαξίως της δόξας του Θεού. Αυτό σημαίνει «Εξομολόγηση και ωραιότητα ενώπιόν του,» δηλαδή στα μάτια του.] <Πάρτε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του.> (B f. 389, H f. 432.) Και εισέρχεστε, μέσα από ποιες οδούς ερχόμενοι; Μέσω της πίστης προφανώς· διότι αυτή είναι η είσοδος της σωτηρίας. Και λίγο πιο κάτω: Και για το ποιες θυσίες, ο μακάριος Παύλος μνημονεύει λέγοντας: «Να παραστήσετε τα σώματά σας ως θυσία καθαρή, ζωντανή, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική σας λατρεία.» <Θα κρίνει λαούς με ευθύτητα.> (B. f. 389 b, H f. 433.)

Στο Ψαλτήριο: Ω Κύριε, σώσε μας· ω Κύριε, κατευόδωσέ μας. Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου. Τότε θα αγαλλιάσουν όλα τα δέντρα του δάσους ενώπιον του Κυρίου, διότι έρχεται να κρίνει τη γη. Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος βασίλευσε. Διότι στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί.

Και πάλι λέγει: Θα σας οδηγήσω σε κρίση και θα είμαι ταχύς μάρτυρας εναντίον των μάγων, εναντίον των μοιχαλίδων και εναντίον εκείνων που ορκίζονται ψευδώς στο όνομά μου. 〈ϙδ〉 Ότι θα κρίνει την οικουμένη και σε αυτόν θα δοθεί η κρίση — ο Δαβίδ στον 〈ϙε〉 ψαλμό λέγει: Θα κρίνει ο Κύριος την οικουμένη με δικαιοσύνη.

Δεν θα έσφαλλες, εξάλλου, εάν ονόμαζες πλήρωμα της οικουμένης την Εκκλησία του Σωτήρος, την οποία ο ίδιος ο Λόγος του Θεού θεμελίωσε πάνω στην πέτρα. Γι' αυτό και σε άλλο σημείο έχει λεχθεί: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενεδύθη ευπρέπεια». Διότι στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί.

Γι' αυτούς ακριβώς τους λόγους, λοιπόν, επειδή περιέχουν τα θεσπίσματα που αφορούν εμάς τα έθνη, επιλέξαμε και αγαπήσαμε τα ιερά βιβλία των Εβραίων, θεωρώντας τα ως δικά μας. Πολύ περισσότερο μάλιστα, επειδή όχι μόνο ο Μωυσής προανήγγειλε τον νομοθέτη των εθνών που επρόκειτο να έλθει μετά από αυτόν, αλλά και όλοι ανεξαιρέτως οι προφήτες μετά από αυτόν τα ίδια ακριβώς προκήρυτταν, όπως ακριβώς έλεγε ο Δαβίδ: «Τοποθέτησε, Κύριε, νομοθέτη σε αυτούς, ας γνωρίσουν τα έθνη ότι είναι άνθρωποι». Δες πώς και αυτός κάνει λόγο για δεύτερο νομοθέτη των εθνών. Γι' αυτό και σε άλλο σημείο προτρέπει τα έθνη να μην ψάλλουν το παλαιό και Μωσαϊκό άσμα, αλλά ένα άλλο, καινό, λέγοντας: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο όλη η γη· αναγγείλατε στα έθνη τη δόξα του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά του. Διότι μέγας είναι ο Κύριος και πολύ αινετός, φοβερός είναι υπεράνω όλων των θεών. Διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι δαιμόνια, ο Κύριος όμως έκανε τους ουρανούς. Προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, προσφέρετε στον Κύριο δόξα στο όνομά του». Και πάλι: «Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε· διότι Εκείνος στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί». Και πάλι: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, διότι έκανε θαυμαστά έργα. Γνωστοποίησε ο Κύριος τη σωτηρία του. Ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του. Είδαν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία του Θεού μας».

«οι άρχοντες των λαών συνάχθηκαν με τον Θεό του Αβραάμ». Και αυτά είναι σαφή και δεν έχουν ανάγκη ερμηνείας. Ζ΄. 〈Εκ του 85ου Ψαλμού〉. «Δεν υπάρχει όμοιός σου μεταξύ των θεών, Κύριε, και δεν υπάρχουν έργα όμοια με τα δικά σου· όλα τα έθνη που εποίησες θα έλθουν και θα προσκυνήσουν ενώπιόν σου, Κύριε. Και θα δοξάσουν το όνομά σου, διότι είσαι μέγας και επιτελείς θαυμάσια, εσύ είσαι ο μόνος Θεός». Ομοίως και αυτά είναι σαφή. Η΄. 〈Εκ του 95ου Ψαλμού〉. «Ψάλατε στον Κύριο νέο άσμα, ψάλατε στον Κύριο όλη η γη. Ψάλατε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά του, αναγγέλλετε χαρμόσυνα από ημέρα σε ημέρα τη σωτηρία του· αναγγείλατε στα έθνη τη δόξα του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά του. Διότι ο Κύριος είναι μέγας και αξιοΰμνητος σφόδρα, είναι φοβερός πάνω από όλους τους θεούς». Και προσθέτει: «Αποδώστε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, αποδώστε στον Κύριο δόξα στο όνομά του». Και στη συνέχεια: «Πείτε στα έθνη, ο Κύριος εβασίλευσε. Διότι στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί». Και αυτά είναι σαφή. Θ΄. 〈Από τον Ζαχαρία〉. «Και θα συμβεί, όσοι εναπομείνουν από όλα τα έθνη που ήλθαν εναντίον της Ιερουσαλήμ, θα αναβαίνουν κάθε χρόνο για να προσκυνήσουν τον Βασιλέα, τον Κύριο Παντοκράτορα, και για να εορτάζουν την εορτή της Σκηνοπηγίας».

Διότι, είτε ισχυρίζονται ότι μόνοι αυτοί είναι κοινωνοί της ευλογίας του θεοφιλούς Αβραάμ επειδή κατάγουν το γένος τους από αυτόν, εντούτοις ο Θεός έχει υποσχεθεί ότι θα μεταδώσει και στα έθνη την ίδια ευλογία, όχι μόνο του Αβραάμ, αλλά και του Ισαάκ και του Ιακώβ, προλέγοντας ρητώς ότι θα ευλογηθούν ομοίως με αυτούς όλα τα έθνη, και προσκαλώντας σε μία και την αυτή ευφροσύνη με τους μακαρίους και θεοφιλείς και τα υπόλοιπα έθνη, σύμφωνα με το «ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό του» και «άρχοντες λαών συνάχθηκαν μαζί με τον Θεό του Αβραάμ»· είτε υπερηφανεύονται για τη βασιλεία του Θεού, ότι δηλαδή έχουν γίνει κληρονομία Του, εντούτοις προφητεύεται ότι ο Θεός θα βασιλεύσει και σε όλα τα υπόλοιπα έθνη, διότι λέει «πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε», και πάλι «εβασίλευσε ο Θεός σε όλα τα έθνη»· είτε ισχυρίζονται ότι εκλέχθηκαν για να ιερουργούν και να λατρεύουν τον Θεό, πρέπει να αποδειχθεί ότι ο Λόγος έχει υποσχεθεί να μεταδώσει και στα έθνη την ίδια λατρεία, λέγοντας: «προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, προσφέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή, φέρτε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του».

Αφού προανήγγειλε ότι ο «Θεός των θεών» θα γίνει ορατός, εύχεται η επιφάνειά Του να έλθει το ταχύτερο δυνατό, διδάσκοντας τον τρόπο με τον οποίο θα εμφανιστεί μέσα από τη φράση «επίβλεψον επί το πρόσωπον του χριστού σου» (ρίξε το βλέμμα σου στο πρόσωπο του χρισμένου σου), σαν να έλεγε πιο ξεκάθαρα: εμφανίσου δια του προσώπου του Χριστού σου. Διότι, επειδή αυτός που έχει δει τον Υιό έχει δει και τον Πατέρα που Τον έστειλε, εύλογα αναγγέλλει ότι δια του προσώπου του Χριστού θα εμφανιστεί ο «Θεός των θεών» που κατοικεί μέσα στον Χριστό. 〈Από τον Ψαλμό 95〉. «Ψάλτε στον Κύριο άσμα νέο, ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά Του, διακηρύξτε από μέρα σε μέρα τη σωτηρία Του. Αναγγείλτε στα έθνη τη δόξα Του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά Του. Διότι μέγας είναι ο Κύριος και εξαιρετικά αξιοΰμνητος, φοβερός είναι πάνω από όλους τους θεούς», και πάλι: «Προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών», και πάλι: «Πείτε ανάμεσα στα έθνη, ο Κύριος εβασίλευσε», και σε όλα αυτά προσθέτει: «Τότε θα αγαλλιάσουν όλα τα δέντρα του δάσους μπροστά στο πρόσωπο του Κυρίου, διότι έρχεται, διότι έρχεται να κρίνει τη γη· θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με την αλήθειά Του».

Ύστερα, λοιπόν, από το σωτήριο και λογικό νάμα που έβρεξε από την Ιερουσαλήμ σε κάθε γένος ανθρώπων, το οποίο δηλώνεται σαφέστερα σε άλλο σημείο με το «διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ, και θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη», αναφέρει: «θα γίνει ο Κύριος βασιλιάς». Και δεν θα γίνει στην Ιερουσαλήμ ούτε επί του έθνους των Ιουδαίων, αλλά «σε όλη τη γη την ημέρα εκείνη», και «ο Κύριος θα είναι ένας, και το όνομά του ένα, περικυκλώνοντας όλη τη γη». Αυτά συμφωνούν και με όσα παρατέθηκαν από τους Ψαλμούς, μέσω των οποίων ελέγετο: «εβασίλευσε ο Θεός επί των εθνών», και πάλι: «πείτε ανάμεσα στα έθνη, ο Κύριος εβασίλευσε». Προφητεύεται δε ότι όλα αυτά μαζί θα συμβούν στις ημέρες του Κυρίου. Διότι, στην αρχή ολόκληρης της προφητείας αναφέρει: «Ιδού, έρχονται ημέρες του Κυρίου», και θα συμβούν τα εξής. Ποια είναι άραγε αυτά, αν όχι η πολιορκία της Ιερουσαλήμ και η μετάβαση του Κυρίου στο όρος των Ελαιών, και το «θα είναι παρών ο Κύριος» και τα όσα συνέβησαν κατά την ημέρα του πάθους του, και το «ζωντανό ύδωρ» που έρρευσε σε ολόκληρη την οικουμένη, και, επιπλέον όλων αυτών, η βασιλεία του Κυρίου που κυβερνά όλα τα έθνη, «και το όνομά του ένα, το οποίο γεμίζει όλη τη γη», την έκβαση των οποίων εξετάσαμε ήδη συνοπτικά;

Αυτά, από πολύ παλιά, τα προφήτευαν σε ολόκληρο τον κόσμο οι θεόπνευστοι άνδρες των Εβραίων. Ο ένας ανακράζοντας: «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών, διότι του Κυρίου είναι η βασιλεία, και αυτός δεσπόζει επί των εθνών»· και πάλι: «Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε· διότι αυτός στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί»· και άλλος λέγοντας: «Θα επιφανεί ο Κύριος σε αυτούς και θα εξολοθρεύσει όλους τους θεούς των εθνών της γης, και θα τον προσκυνήσει ο καθένας από τον τόπο του». Αυτά που από πολύ παλιά είχαν κατατεθεί στους θείους χρησμούς, φανερώθηκαν τώρα σε εμάς τους ίδιους μέσω της διδασκαλίας του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, έτσι ώστε εύλογα ο Λόγος, που προσφάτως ήλθε ανάμεσά μας από τον ουρανό, να μας ευαγγελίζεται τη θεογνωσία όλων των εθνών, η οποία κηρυσσόταν από παλιά και την προσδοκούσαν όσοι δεν είχαν άγνοια αυτών των πραγμάτων, αποδεικνύοντας ότι τα αποτελέσματα των έργων συμφωνούν απόλυτα με τα λόγια των παλαιών.

Έτσι και ο ενενηκοστός πέμπτος ψαλμός, ο οποίος ακολουθεί τους προηγούμενους, στους Εβραίους αναφέρεται ως ανεπίγραφος· σε εμάς όμως είναι μια ωδή που ψάλθηκε στον Θεό μετά την επάνοδο από την αιχμαλωσία, όταν ανοικοδομήθηκε η διαλυμένη σύσταση της φύσης μας. Διότι έτσι έχει η διατύπωση της επιγραφής: «Αίνος ωδής, όταν ανοικοδομήθηκε ο οίκος μετά την αιχμαλωσία, ανεπίγραφος στους Εβραίους». Αμέσως δε από το προοίμιο, η ψαλμωδία ευαγγελίζεται το μυστήριο της Καινής Διαθήκης λέγοντας: «Ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό». Και εύλογα η επιγραφή αυτού του ψαλμού έχει αποσιωπηθεί από τους Εβραίους, διότι μετά τις ευαγγελικές φωνές που έχει διατυπώσει στο προοίμιο της ψαλμωδίας, η προφητεία απευθύνει τον λόγο προς εκείνους που προέρχονται από τα έθνη λέγοντας: «Φέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, φέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή, και προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του, λάβετε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του». Και όλος ο επόμενος λόγος είναι τέτοιος, προαγγέλλοντας τη μετάθεση της ευλογίας προς τα έθνη. Διότι λέει: «Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε· και ανόρθωσε την οικουμένη που είχε διαλυθεί από την κακία, ώστε να παραμείνει ασάλευτη στο διηνεκές»· για τα οποία «Ευφραίνονται οι ουρανοί και αγάλλεται όλη η γη», ενώ σαλεύονται τα ύδατα της θάλασσας μαζί με όλο το πλήρωμά τους.

Ο δε Κύριος: Διότι στον Θεό αρμόζει ο ουρανός και η γη· ως ουρανούς δε να εννοείς τους αγίους, και μάλιστα τους αποστόλους, τους οποίους ο ίδιος εξέλεξε. Εξομολόγηση: Διότι εκείνοι που εξομολογούνται στον Θεό με όλη τους την καρδιά, αυτοί είναι ωραίοι ενώπιον του Θεού· και είναι όλοι οι άγιοι, οι οποίοι κατέστησαν ωραίοι για τον Θεό. Αγιοσύνη: Στη δεσποτική σάρκα· διότι αυτή είναι αγίασμα στον Θεό ως αναμάρτητη, και μεγαλοπρεπής καθώς υπερέχει της ανθρώπινης φύσης. Προσφέρετε: Κάθε γένος των εθνών προσφέρετε, δηλαδή ελάτε και προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό· διότι ήλθε στη γη Εκείνος που σας λυτρώνει. Προσφέρετε: Δοξάστε Αυτόν που μας επανέφερε, λέει προς τα έθνη. Προσφέρετε: Δοξάστε το όνομα, με το οποίο σφραγιστήκατε. Λάβετε θυσίες: Τις απαρχές και τις προσφορές, λέει, εορτάζοντας τα αισθητά και τα νοητά, να πορεύεστε στις εκκλησίες· διότι αυτές είναι πραγματικά οι αυλές του Θεού. Προσκυνήστε: Στην εκκλησία· διότι μέσα σε αυτήν προσκυνείται ο Θεός. Ας σαλευθεί: Ας μεταβληθεί η γήινη πολιτεία σε ουράνιο φρόνημα. Πείτε: Κηρύξτε, λέει, στα έθνη, ότι πλησίασε η βασιλεία του Θεού· μετανοείτε, λέει, και σπεύσατε. Διότι την στερέωσε: Διότι την εστήριξε από τον σάλο των δαιμόνων δια του σταυρού. Θα κρίνει: Ως απροσωπόληπτος Θεός με αλήθεια και ευθύτητα πρόκειται να κρίνει όλα τα έθνη.

Ας σειστεί ενώπιόν του πάσα η γη. Για ποιον λόγο; Για να αλλάξει την αρχαία της κατάσταση και, αφού θεμελιωθεί και στηριχθεί από τον Χριστό, να γίνει πιο σταθερή. γ΄. Σείστηκε, λοιπόν, η γη κατά τον καιρό του σταυρού και της αναστάσεως· καθένα εκ των οποίων αποτελεί πρόσωπο του Μονογενούς. Διότι, στον σταυρό και στην ανάσταση, μέχρι και σήμερα αντικρίζουμε τη δύναμή του, σαν να πρόκειται για ένα πρόσωπο. Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε.

Στα έθνη, γιατί; Επειδή τα παιδιά των Ιουδαίων δεν ανέχονται να ακούσουν. Γι' αυτό προς αυτούς έλεγαν ο Παύλος και ο Βαρνάβας: Σε εσάς ήταν αναγκαίο να κηρυχθεί πρώτα ο λόγος του Θεού. Επειδή όμως τον απορρίπτετε και δεν κρίνετε τους εαυτούς σας άξιους της αιώνιας ζωής, ιδού, στρεφόμαστε προς τα έθνη. Ποιο είναι, λοιπόν, το γνώρισμα της βασιλείας του Κυρίου; Διότι στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί. Επομένως, ως βασιλεία του Θεού εννοεί τη δική μας υποταγή· διότι μέσω αυτής στερέωσε την οικουμένη, υποτάσσοντας στη θεογνωσία τον ανυπάκουο και ανυπότακτο άνθρωπο.

Και για ποιον λόγο δεν θα σαλευθεί πλέον, παρά μόνο προφανώς επειδή αυτούς που την κλόνιζαν, δηλαδή τους δαίμονες, τους παραμέρισε με την παρουσία του; «Θα κρίνει λαούς με ευθύτητα»· δηλαδή, με δικαιοσύνη. Διότι δεν είναι δυνατόν να προβάλουμε την άγνοια ως δικαιολογία, ούτε μπορούμε να κατηγορήσουμε την κρίση του Θεού επειδή τάχα αγνοούσαμε τον νόμο του, εφόσον το Ευαγγέλιο του Χριστού έφτασε παντού στη γη. Όμως αυτό μπορεί να εφαρμοστεί πολύ περισσότερο στον λαό των Ιουδαίων· διότι αυτούς θα κρίνει με ευθύτητα, επειδή «ήλθε στα δικά του, και οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν», όπως λέει ο Ιωάννης. «Ας ευφραίνονται οι ουρανοί και ας αγάλλεται η γη». Και ποια είναι η αιτία της ευφροσύνης; Η άφιξη του Σωτήρος, όπως θα διδάξουν σαφέστερα τα επόμενα. Κοινό λοιπόν για τον ουρανό και τη γη έγινε το μυστήριο που συντελέστηκε σε αυτήν. Διότι αυτός που έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε, αυτός ο ίδιος λέγεται πάλι ότι ανέτειλε από τη γη εξαιτίας της σάρκας. «Ας σαλευθεί η θάλασσα και το πλήρωμά της»· όχι με θορυβώδη σάλο, αλλά με σάλο μέσα σε χαρά και σκιρτήματα. Και ως πλήρωμά της εννοεί τους ποταμούς και τις λίμνες. Επειδή όλες οι συγκεντρώσεις των υδάτων έχουν κληθεί με το όνομα της θάλασσας από τον Θεό που τις δημιούργησε· διότι λέει, «ονόμασε ο Θεός τα συστήματα των υδάτων θάλασσες».

Πράγματι, και τώρα είναι καιρός να πούμε εκείνο το προφητικό λόγιο: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανείς άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί Του. Βρήκε κάθε οδό γνώσης και την έδωσε στον Ιωάννη, τον αγαπημένο του». Διότι παρατήρησε, σε παρακαλώ, πώς με μία μόνο φωνή στερέωσε ολόκληρη την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί· δες έναν άνθρωπο που κάθεται στην Έφεσο και έχει διδάξει θεολογία σε ολόκληρο τον κόσμο· αναλογίσου πόσες πολιτείες προς την ανατολή, πόσες χώρες, πόσες Εκκλησίες, πόσες πάλι προς τη δύση του ηλίου, καθώς και τη μεγάλη Ρώμη ομοίως, και προς τα άλλα σημεία, και προς τα μέρη του νότου, και τη χώρα των Καππαδοκών, και όλα όσα βρίσκονται ενδιάμεσα, νησιά, ερήμους, και τα άκρα της γης. Σκέψου πάλι τα πλήθη των Εκκλησιών, τον κλήρο, και τα πλήθη του λαού, ανδρών και γυναικών, αν μπορείς να τα απαριθμήσεις. Αλλά είναι ευκολότερο να μετρήσεις την άμμο της θάλασσας παρά τόσο μεγάλα πλήθη. Και όλοι αυτοί είναι μαθητές του Ιωάννη, έχοντας διδαχθεί από αυτόν να θεολογούν: «Εν αρχή ην ο Λόγος». Και στην αγορά αυτό ψάλλουν: «Εν αρχή ην ο Λόγος»· και οι οδοιπόροι, και όσοι βρίσκονται στα πελάγη και οι ναυτικοί αυτό μελωδούν: «Εν αρχή ην ο Λόγος», και στις ερήμους, και στα όρη και οι απλοϊκοί και οι σοφοί, και οι μικροί και οι μεγάλοι και καθένας που κατανοεί, αυτά θεολογεί: «Εν αρχή ην ο Λόγος»· και τελικά, με το να πληθύνουν παντού εκείνοι που αναφωνούν ακατάπαυστα το «Ην» και «ην», εξέλιπαν εκείνοι που έλεγαν το «Ουκ ην».

«Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις. Και τώρα, βασιλιάδες, συνετιστείτε· διδαχθείτε, όλοι εσείς που κρίνετε τη γη. Δουλέψτε στον Κύριο με φόβο, και να αγαλλιάσθε ενώπιόν Του με τρόμο. Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος και χαθείτε από τη δίκαιη οδό, όταν ανάψει γρήγορα ο θυμός Του. Μακάριοι είναι όλοι όσοι ελπίζουν σε Αυτόν.» Και πάλι, προαναγγέλλοντας το προφητικό πνεύμα μέσω άλλης προφητείας, διά του ίδιου του Δαβίδ, ότι ο Χριστός θα βασιλεύσει μετά τη σταύρωσή Του, είπε τα εξής: «Ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη, και αναγγέλλετε από μέρα σε μέρα τη σωτηρία Του», «διότι μέγας είναι ο Κύριος και σφόδρα αξιοΰμνητος, φοβερός πάνω από όλους τους θεούς, διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι είδωλα δαιμονίων, ενώ ο Θεός εποίησε τους ουρανούς. Δόξα και αίνος υπάρχει ενώπιόν Του, και ισχύς και καύχημα στον τόπο του αγιάσματός Του. Αποδώστε στον Κύριο, τον Πατέρα των αιώνων, δόξα.» «Λάβετε χάρη, και εισέλθετε ενώπιόν Του, και προσκυνήστε στις άγιες αυλές Του. Ας φοβηθεί από το πρόσωπό Του όλη η γη, και ας ορθωθεί και ας μη σαλευτεί. Ας ευφρανθούν ανάμεσα στα έθνη· ο Κύριος εβασίλευσε» «από το ξύλο.»

Και από τον ενενηκοστό πέμπτο ψαλμό, από τα λόγια που ειπώθηκαν μέσω του Δαβίδ, αφαίρεσαν αυτές τις λίγες λέξεις: «από το ξύλο». Διότι, ενώ ο λόγος έλεγε: «Πείτε στα έθνη: Ο Κύριος εβασίλευσε από το ξύλο», αυτοί άφησαν το: «Πείτε στα έθνη: Ο Κύριος εβασίλευσε». Όμως, ποτέ δεν ελέχθη στα έθνη από τους ανθρώπους του γένους σας για κανέναν ότι εβασίλευσε ως Θεός και Κύριος, παρά μόνο για αυτόν τον σταυρωθέντα. Για αυτόν, το Άγιο Πνεύμα λέει στον ίδιο ψαλμό ότι σώθηκε, αφού αναστήθηκε, φανερώνοντας ότι δεν είναι όμοιος με τους θεούς των εθνών. Διότι εκείνα είναι είδωλα δαιμονίων. Αλλά για να κατανοήσετε αυτό που λέγεται, θα σας απαγγείλω ολόκληρο τον ψαλμό. Είναι δε ο εξής: Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο και ευλογήστε το όνομά του. Αναγγέλλετε χαρμόσυνα από ημέρα σε ημέρα τη σωτηρία του. Αναγγείλατε στα έθνη τη δόξα του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά του. Διότι μέγας είναι ο Κύριος και πολύ αινετός, φοβερός είναι υπέρ πάντας τους θεούς. Διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι δαιμόνια, ο δε Κύριος τους ουρανούς εποίησε. Εξομολόγηση και ωραιότητα είναι ενώπιόν του, αγιοσύνη και μεγαλοπρέπεια στο αγίασμά του. Προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, προσφέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή, προσφέρετε στον Κύριο δόξα στο όνομά του. Πάρτε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του.

Προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του. Ας συγκλονιστεί ενώπιόν του όλη η γη. Πείτε ανάμεσα στα έθνη: Ο Κύριος βασίλευσε. Διότι στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευτεί· θα κρίνει τους λαούς με ευθύτητα. Ας ευφραίνονται οι ουρανοί και ας αγάλλεται η γη, ας σαλευτεί η θάλασσα και το πλήρωμά της. Θα χαρούν οι πεδιάδες και όλα όσα υπάρχουν σε αυτές, θα αγαλλιάσουν όλα τα δέντρα του δάσους ενώπιον του Κυρίου, διότι έρχεται, διότι έρχεται να κρίνει τη γη. Θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με την αλήθειά του.

Και σαν να προτρέπει τους αποστόλους να κηρύττουν τον Χριστό, λέει: «Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε, διότι αυτός στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα κλονιστεί», δηλαδή, ο Λόγος του Θεού που δημιούργησε τα πάντα δεν κλονίζεται, ούτε ταράζεται κατά την ομοιότητα κάποιου οικοδόμου. Αλλά με μόνη τη θέλησή του «στερέωσε όλη την οικουμένη»· και αφού στερεώθηκε η οικουμένη, διαθέτει πλέον τη σταθερότητα και το ακλόνητο. Ομοίως και η Εκκλησία του Θεού που έχει ως θεμέλιο τον Χριστό, ο ίδιος δηλαδή επίσης «θα κρίνει λαούς με ευθύτητα. Ας ευφραίνονται οι ουρανοί και ας αγάλλεται η γη, η θάλασσα, οι πεδιάδες και τα δέντρα του δάσους, να ευφραίνεστε ενώπιόν του· διότι έρχεται για να κρίνει τη γη. Θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με την αλήθειά του», επειδή «αυτός είναι η αλήθεια και η ζωή». Διότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει», λέει, «στον Υιό, για να τιμούν τον Υιό, όπως τιμούν τον Πατέρα».

Αναγγέλλει δε τον πρώτο σεισμό ο θεσπέσιος Δαβίδ με τούτα τα λόγια: «Από το πρόσωπο του Κυρίου σαλεύτηκε η γη, από το πρόσωπο του Θεού του Ιακώβ»· διότι προσθέτει: «Τα είδωλα των εθνών είναι ασήμι και χρυσάφι, έργα ανθρώπινων χεριών». Και τον δεύτερο τον αναγγέλλει λέγοντας: «Προσφέρετε στον Κύριο οι πατριές των εθνών, και εισέλθετε στις αυλές του», αλλά όχι στην ιουδαϊκή και μοναδική αυλή· διότι αμέσως συνάπτει: «Ας σαλευτεί από το πρόσωπό του όλη η γη· πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε». Και πάλι: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη, ας ευφρανθούν πολλά νησιά». Έπειτα: «Έλαμψαν οι αστραπές σου στην οικουμένη· είδε και σαλεύτηκε η γη». Και υπάρχουν πολλά τέτοια χωρία σε αυτόν. Και ο Ησαΐας λέει: «Όταν εγερθεί για να συντρίψει τη γη». Ο δε θεσπέσιος Παύλος καταγράφει ταυτόχρονα και τον δεύτερο και τον τρίτο σεισμό, όταν αναφωνεί τα λόγια του προφήτη Αγγαίου: «Του οποίου η φωνή σάλευσε τότε τη γη· τώρα όμως "ακόμη μία φορά εγώ θα σείσω όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό"». Τα ίδια παρουσιάζει να γράφει και ο θεολόγος Γρηγόριος.

Επομένως, όσοι έχουν ακόμη τη διάνοιά τους αθεράπευτη ως προς την εν Πνεύματι προσκύνηση του Θεού, αυτοί ας αγωνιστούν πρωτίστως να αποκτήσουν αυτό το απόκτημα —για το οποίο άλλωστε ο Χριστός σταυρώθηκε και πέθανε—, χωρίς να φεισθούν τίποτε από όσα ελκύουν προς τον σκοπό αυτό το έλεος του Θεού. Διότι αυτό είναι η λύτρωση, την οποία απέστειλε ο Κύριος διά του Ιησού στον λαό Του, και αυτό είναι το μέγα έλεος, και αυτός είναι ο ιλασμός, και αυτό είναι η διάλυση του μεσοτοίχου του μεγάλου φραγμού, και αυτό είναι η ανάσταση της ψυχής πριν από την κοινή ανάσταση των σωμάτων, και αυτό είναι η αφθαρσία, και αυτό είναι η αιώνια ζωή, και αυτό είναι η καταλλαγή του Θεού με τους ανθρώπους, και αυτό είναι η από τον Θεό στερέωση της οικουμένης, η οποία δεν θα σαλευθεί, και σε αυτό έγκειται το να γίνει πρώτος ο έσχατος όλων και ο δούλος όλων, και σε αυτό συνίσταται ο πτωχός τω πνεύματι, του οποίου είναι η βασιλεία των ουρανών, και σε αυτό συνίσταται ο καθαρός στην καρδιά, διότι αυτός θα δει τον Θεό, και σε αυτό συνίσταται ο ειρηνοποιός, ο οποίος και θα ονομαστεί υιός Θεού.