Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 95:8

Το Θείο είναι μεν ορατό στη φύση, και κανείς δεν θα μπορούσε να δει αν ποτέ κάτι είναι κατά φύση· αλλά από την καλλονή των κτισμάτων, και από το κάλλος της ορατής κτίσης, θεωρείται το υπερφυές της δόξας του.] [<Εξομολόγηση και ωραιότητα ενώπιόν του.> (B f. 388 b, H f. 430 b. Cord. Eusebii.) Και τι είναι το, «Ενώπιόν του;» Ή και τι θέλει να πει ο στίχος; Διότι, λέει, δεν καταδέχεται να επιβλέψει κανέναν, εάν αυτός δεν έχει την πνευματική ωραιότητα στον νου και στην καρδιά, και εάν δεν γνωρίζει να εξομολογείται, δηλαδή, να δοξολογεί μεγαλοπρεπώς, και επαξίως της δόξας του Θεού. Αυτό σημαίνει «Εξομολόγηση και ωραιότητα ενώπιόν του,» δηλαδή στα μάτια του.] <Πάρτε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του.> (B f. 389, H f. 432.) Και εισέρχεστε, μέσα από ποιες οδούς ερχόμενοι; Μέσω της πίστης προφανώς· διότι αυτή είναι η είσοδος της σωτηρίας. Και λίγο πιο κάτω: Και για το ποιες θυσίες, ο μακάριος Παύλος μνημονεύει λέγοντας: «Να παραστήσετε τα σώματά σας ως θυσία καθαρή, ζωντανή, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική σας λατρεία.» <Θα κρίνει λαούς με ευθύτητα.> (B. f. 389 b, H f. 433.)

Σχετικά με τη Σκηνή, λοιπόν, και μάλιστα για τους ιερείς και τη λευιτική υπηρεσία, μου φαίνεται ότι αυτά τα έχω αναφέρει επαρκέστατα, και νομίζω ότι τα έχω εξετάσει λεπτομερώς. Θα άρμοζε δε πάρα πολύ, εκείνοι οι οποίοι επιλέγουν να ζουν ορθά και να περιδέσουν γύρω από τα κεφάλια τους ως κάποιο στεφάνι την απόλυτη ευπρέπεια της εν Χριστώ πολιτείας, να προτρέπουν θερμά ο ένας τον άλλον λέγοντας: «Ελάτε, ας ανεβούμε στο όρος του Κυρίου, και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ, και θα μας αναγγείλει την οδό του, και θα πορευτούμε σε αυτήν»· οπότε και ορισμένοι, έχοντας αποδεχθεί αυτήν την τόσο ένδοξη και ωφέλιμη φωνή, σχεδόν σκιρτούν από χαρά λέγοντας: «Ευφράνθηκα για εκείνους που μου είπαν: Στον οίκο του Κυρίου θα πορευτούμε». Άραγε, λοιπόν, Παλλάδιε, για αυτούς που σπεύδουν να μεταβούν στον οίκο του Θεού, ποιος να είναι άραγε ο σκοπός και πού να είναι στραμμένος ο νους τους, και τι επιθυμώντας να κατορθώσουν κατευθύνονται προς την ιερή και θεία σκηνή; ΠΑΛΛ. Και βέβαια, φίλε μου, το ζήτημα δεν είναι ασαφές· διότι έχει γραφτεί ότι: «Προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του»· και «Λάβετε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του». ΚΥΡ. Επομένως, προσκομίζοντας τις θυσίες υπέρ του εαυτού τους, δηλαδή προφανώς τις πνευματικές θυσίες, και προσερχόμενοι με νοητή προσκύνηση, εισέρχονται ορισμένοι στον οίκο του Κυρίου και στις αυλές του. ΠΑΛΛ. Έτσι λέω. ΚΥΡ.

«Διότι μέγας είναι ο Κύριος και πάρα πολύ αξιύμνητος, φοβερός είναι πάνω από όλους τους θεούς»· στα οποία στη συνέχεια προστίθεται: «Αποδώστε στον Κύριο δόξα στο όνομά του. Προσκομίστε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του. Προσκυνήστε τον Κύριο στην αγία αυλή του». Με αυτά τα λόγια το κείμενο, αφού προανήγγειλε την ευαγγελική χάρη η οποία εκχύθηκε σε όλα τα έθνη όλης της οικουμένης, και αφού έκανε μνεία του καινού άσματος, δηλαδή της Καινής Διαθήκης, προστάζει στη συνέχεια να προσκομίσουν στον Κύριο δόξα και τιμή, και τα λοιπά. Και παραγγέλλει να τα προσκομίσουν αυτά όχι στους Ιουδαίους, αλλά στις πατριές των εθνών, ή σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές και σύμφωνα με την εβραϊκή ακρίβεια, στις συγγένειες των λαών. Αυτά λοιπόν σαφώς θεσπίζονταν στον ενενηκοστό πέμπτο ψαλμό για τα έθνη· στο προκείμενο όμως κείμενο, ο λόγος παραγγέλλει στους υιούς των κριών να προσφέρουν τα ίδια στον Κύριο· οι οποίοι θεωρώ ότι δεν διαφέρουν σε τίποτα από τις πατριές των εθνών ή τις συγγένειες των λαών. Διότι δεν προστάζονται οι ίδιοι οι κριοί να προσφέρουν τα όσα παραγγέλθηκαν, αλλά οι υιοί των κριών. Και τα λέω αυτά σύμφωνα με τη μνεία των Εβραίων, κατά την οποία δεν αναγράφεται το: «Αποδώστε στον Κύριο, υιοί Θεού». Γι' αυτό και έχει οβελιστεί στο κείμενο των Εβδομήκοντα, ως μη υπάρχον ούτε στο εβραϊκό πρωτότυπο ούτε στους λοιπούς ερμηνευτές.

Και τρίτον, εκτός από αυτά, ο ανά χείρας ψαλμός, σε συμφωνία με τον ενενηκοστό πέμπτο, προστάζει να προσφέρουμε στον Κύριο δόξα στο όνομά Του. Διότι σε Αυτόν μεν προσφέρουμε δόξα μέσω των υγιών δογμάτων· αλλά και τιμή Του προσφέρουμε, υπακούοντας στο πρόσταγμα που λέει: «Τίμα τον Κύριο από τους δίκαιους κόπους σου, και πρόσφερέ Του ως απαρχή από τους καρπούς της δικαιοσύνης σου». Στο δε όνομά Του αποδίδουμε δόξα, όταν τα έργα μας λάμπουν μπροστά στους ανθρώπους, ώστε βλέποντάς τα εκείνοι, να δοξάζουν τον Πατέρα μας τον εν τοις ουρανοίς.

Εξάλλου, ούτε στους Ιουδαίους τα διέταξε αυτά, για να μην υποθέσει κανείς ότι πρόκειται για τις θυσίες του Νόμου· αλλά στις πατριές των εθνών, για τις οποίες λέει ο Θεός απευθυνόμενος προς τους Ιουδαίους μέσω άλλου προφήτη: «Δεν υπάρχει το θέλημά μου σε εσάς, και δεν θα δεχθώ θυσία από τα χέρια σας· διότι από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση μέγα είναι το όνομά μου ανάμεσα στα έθνη, και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά μου και θυσία καθαρή». Πολύ εύστοχα ειπώθηκε και το «άρατε θυσίας» (σηκώστε/προσφέρετε θυσίες), δηλαδή: Ανυψώστε το νόημα των θυσιών, μην προσφέρετε βόδια και σφάζετε τα υπόλοιπα ζώα με τρόπο γήινο και χαμερπή, αλλά να κατανοείτε με τρόπο υψηλό όσα δηλώνονται μέσω αυτών, δηλαδή τις πνευματικές και επουράνιες θυσίες, των οποίων υποδείγματα και σκιές ήταν οι αισθητές θυσίες που προσφέρονταν. Το τι είδους θυσίες απαιτεί η ψαλμωδία, μας το υπενθυμίζει ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Να παραστήσετε τα σώματά σας ως θυσία καθαρή, ζωντανή, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική σας λατρεία». Και το «εισέλθετε», λέει, από ποια οδό ερχόμενοι; Προφανώς μέσω της πίστεως· διότι αυτή είναι η είσοδος για τη σωτηρία.

«οι άρχοντες των λαών συνάχθηκαν με τον Θεό του Αβραάμ». Και αυτά είναι σαφή και δεν έχουν ανάγκη ερμηνείας. Ζ΄. 〈Εκ του 85ου Ψαλμού〉. «Δεν υπάρχει όμοιός σου μεταξύ των θεών, Κύριε, και δεν υπάρχουν έργα όμοια με τα δικά σου· όλα τα έθνη που εποίησες θα έλθουν και θα προσκυνήσουν ενώπιόν σου, Κύριε. Και θα δοξάσουν το όνομά σου, διότι είσαι μέγας και επιτελείς θαυμάσια, εσύ είσαι ο μόνος Θεός». Ομοίως και αυτά είναι σαφή. Η΄. 〈Εκ του 95ου Ψαλμού〉. «Ψάλατε στον Κύριο νέο άσμα, ψάλατε στον Κύριο όλη η γη. Ψάλατε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά του, αναγγέλλετε χαρμόσυνα από ημέρα σε ημέρα τη σωτηρία του· αναγγείλατε στα έθνη τη δόξα του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά του. Διότι ο Κύριος είναι μέγας και αξιοΰμνητος σφόδρα, είναι φοβερός πάνω από όλους τους θεούς». Και προσθέτει: «Αποδώστε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, αποδώστε στον Κύριο δόξα στο όνομά του». Και στη συνέχεια: «Πείτε στα έθνη, ο Κύριος εβασίλευσε. Διότι στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί». Και αυτά είναι σαφή. Θ΄. 〈Από τον Ζαχαρία〉. «Και θα συμβεί, όσοι εναπομείνουν από όλα τα έθνη που ήλθαν εναντίον της Ιερουσαλήμ, θα αναβαίνουν κάθε χρόνο για να προσκυνήσουν τον Βασιλέα, τον Κύριο Παντοκράτορα, και για να εορτάζουν την εορτή της Σκηνοπηγίας».

Διότι, είτε ισχυρίζονται ότι μόνοι αυτοί είναι κοινωνοί της ευλογίας του θεοφιλούς Αβραάμ επειδή κατάγουν το γένος τους από αυτόν, εντούτοις ο Θεός έχει υποσχεθεί ότι θα μεταδώσει και στα έθνη την ίδια ευλογία, όχι μόνο του Αβραάμ, αλλά και του Ισαάκ και του Ιακώβ, προλέγοντας ρητώς ότι θα ευλογηθούν ομοίως με αυτούς όλα τα έθνη, και προσκαλώντας σε μία και την αυτή ευφροσύνη με τους μακαρίους και θεοφιλείς και τα υπόλοιπα έθνη, σύμφωνα με το «ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό του» και «άρχοντες λαών συνάχθηκαν μαζί με τον Θεό του Αβραάμ»· είτε υπερηφανεύονται για τη βασιλεία του Θεού, ότι δηλαδή έχουν γίνει κληρονομία Του, εντούτοις προφητεύεται ότι ο Θεός θα βασιλεύσει και σε όλα τα υπόλοιπα έθνη, διότι λέει «πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε», και πάλι «εβασίλευσε ο Θεός σε όλα τα έθνη»· είτε ισχυρίζονται ότι εκλέχθηκαν για να ιερουργούν και να λατρεύουν τον Θεό, πρέπει να αποδειχθεί ότι ο Λόγος έχει υποσχεθεί να μεταδώσει και στα έθνη την ίδια λατρεία, λέγοντας: «προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, προσφέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή, φέρτε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του».

Έτσι και ο ενενηκοστός πέμπτος ψαλμός, ο οποίος ακολουθεί τους προηγούμενους, στους Εβραίους αναφέρεται ως ανεπίγραφος· σε εμάς όμως είναι μια ωδή που ψάλθηκε στον Θεό μετά την επάνοδο από την αιχμαλωσία, όταν ανοικοδομήθηκε η διαλυμένη σύσταση της φύσης μας. Διότι έτσι έχει η διατύπωση της επιγραφής: «Αίνος ωδής, όταν ανοικοδομήθηκε ο οίκος μετά την αιχμαλωσία, ανεπίγραφος στους Εβραίους». Αμέσως δε από το προοίμιο, η ψαλμωδία ευαγγελίζεται το μυστήριο της Καινής Διαθήκης λέγοντας: «Ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό». Και εύλογα η επιγραφή αυτού του ψαλμού έχει αποσιωπηθεί από τους Εβραίους, διότι μετά τις ευαγγελικές φωνές που έχει διατυπώσει στο προοίμιο της ψαλμωδίας, η προφητεία απευθύνει τον λόγο προς εκείνους που προέρχονται από τα έθνη λέγοντας: «Φέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, φέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή, και προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του, λάβετε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του». Και όλος ο επόμενος λόγος είναι τέτοιος, προαγγέλλοντας τη μετάθεση της ευλογίας προς τα έθνη. Διότι λέει: «Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε· και ανόρθωσε την οικουμένη που είχε διαλυθεί από την κακία, ώστε να παραμείνει ασάλευτη στο διηνεκές»· για τα οποία «Ευφραίνονται οι ουρανοί και αγάλλεται όλη η γη», ενώ σαλεύονται τα ύδατα της θάλασσας μαζί με όλο το πλήρωμά τους.

Ο δε Κύριος: Διότι στον Θεό αρμόζει ο ουρανός και η γη· ως ουρανούς δε να εννοείς τους αγίους, και μάλιστα τους αποστόλους, τους οποίους ο ίδιος εξέλεξε. Εξομολόγηση: Διότι εκείνοι που εξομολογούνται στον Θεό με όλη τους την καρδιά, αυτοί είναι ωραίοι ενώπιον του Θεού· και είναι όλοι οι άγιοι, οι οποίοι κατέστησαν ωραίοι για τον Θεό. Αγιοσύνη: Στη δεσποτική σάρκα· διότι αυτή είναι αγίασμα στον Θεό ως αναμάρτητη, και μεγαλοπρεπής καθώς υπερέχει της ανθρώπινης φύσης. Προσφέρετε: Κάθε γένος των εθνών προσφέρετε, δηλαδή ελάτε και προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό· διότι ήλθε στη γη Εκείνος που σας λυτρώνει. Προσφέρετε: Δοξάστε Αυτόν που μας επανέφερε, λέει προς τα έθνη. Προσφέρετε: Δοξάστε το όνομα, με το οποίο σφραγιστήκατε. Λάβετε θυσίες: Τις απαρχές και τις προσφορές, λέει, εορτάζοντας τα αισθητά και τα νοητά, να πορεύεστε στις εκκλησίες· διότι αυτές είναι πραγματικά οι αυλές του Θεού. Προσκυνήστε: Στην εκκλησία· διότι μέσα σε αυτήν προσκυνείται ο Θεός. Ας σαλευθεί: Ας μεταβληθεί η γήινη πολιτεία σε ουράνιο φρόνημα. Πείτε: Κηρύξτε, λέει, στα έθνη, ότι πλησίασε η βασιλεία του Θεού· μετανοείτε, λέει, και σπεύσατε. Διότι την στερέωσε: Διότι την εστήριξε από τον σάλο των δαιμόνων δια του σταυρού. Θα κρίνει: Ως απροσωπόληπτος Θεός με αλήθεια και ευθύτητα πρόκειται να κρίνει όλα τα έθνη.

Διότι τίποτα δεν είναι πιο μεγαλόπρεπο από τον άγιο, ούτε προφήτης, ούτε ιερέας, ούτε βασιλιάς, επειδή ο Θεός, όντας άγιος, αναπαύεται στους αγίους. Γι' αυτό και δεν τους έχει ενώπιόν του όπως αυτούς που εξομολογούνται, αλλά τους προσέλαβε στο δικό του αγιαστήριο και τους έκανε ομόσκηνους και κοινωνούς της δικής του δόξας και βασιλείας. Να κατανοήσεις ότι προς αυτούς έχουν ειπωθεί τα επόμενα: Φέρτε στον Κύριο οι πατριές των εθνών, φέρτε στον Κύριο δόξα και τιμή, φέρτε στον Κύριο δόξα για το όνομά του. Όχι άδικα έδωσε εντολή να ψάλλουν καινούργιο άσμα στα προοίμια της ψαλμωδίας· αλλά επειδή είναι καινούργια η κλήση του παρόντος ψαλμού, καινούργιο είναι και το κήρυγμα σε αυτόν. Διότι καθώς βλέπεις αυτά τα έθνη να καλούνται, απαιτούμε λογική προσφορά, όχι μοσχάρια, ή κριάρια, ή κάποιες άλλες τέτοιες θυσίες, αλλά δόξα και τιμή, δόξα ως προς Θεό. Διότι σε αυτόν ανήκει το να δοξάζεται. Γι' αυτό και τα Χερουβίμ τέτοια υμνωδία του προσφέρουν: Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο της. Τιμή δε ως προς Πατέρα. Διότι «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου», έχει οριστεί από τον νόμο.

Αλλά τα έθνη απέκτησαν τον Θεό ως Πατέρα μέσω της υιοθεσίας του Πνεύματος. Γι' αυτό και διδαχθήκαμε από τον Σωτήρα να απευθυνόμαστε σε αυτόν λέγοντας: Πάτερ ημών, ο εν τοις ουρανοίς. Επειδή δε, αφού αναφέρθηκε σε δόξα και τιμή, μνημόνευσε πάλι μια άλλη δόξα· διότι λέει, Προσφέρετε στον Κύριο δόξα στο όνομά του, άρα μέσω της δεύτερης δόξας υπονοεί τον σταυρό, τον οποίο θέλει να προσφέρεται στον Χριστό, εφόσον τυγχάνει να είναι δική του δόξα. Γι' αυτό και οι υπόλοιποι ερμηνευτές το έχουν αποδώσει ως, Δόξα του ονόματος αυτού.

Πώς λοιπόν του προσφέρουμε τον σταυρό; Εάν σταυρώσουμε τους εαυτούς μας στον βίο. Διότι λέγει: Εκείνος που αγαπά πατέρα ή μητέρα περισσότερο από εμένα, δεν είναι άξιός μου. Εσύ όμως πρόσεξε πώς θέλει να δοξολογείται ο Θεός ως Τριάδα. Γι' αυτό προστάζει να του προσφέρουν την προσφορά τρεις φορές, και ονομάζει τον ίδιο τον Κύριο τρεις φορές. Λάβετε θυσίες και πορευθείτε στις αυλές του. Ποιες αυλές; Είναι ολοφάνερο ότι εννοεί τις Εκκλησίες σε όλη την οικουμένη, τις οποίες, για να μη νομίσουμε ποτέ ότι είναι χωρισμένες μεταξύ τους εξαιτίας του πλήθους τους, τις πολλές τις αποκάλεσε μία. Διότι τι πρόσθεσε αμέσως μετά; Προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του. Επομένως, είναι μεν πολλές ως προς τον αριθμό, αλλά μία ως προς τη δύναμη, η οποία έχει ονομαστεί και αγία, ως σώμα του Αγίου των αγίων. Διότι παραγγέλλει να προσφέρονται όχι θυσίες με αίμα, αλλά θυσίες με δοξολογία· και το δήλωσε αυτό με σαφήνεια λέγοντας: Προσκυνήστε τον Κύριο.

«Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις. Και τώρα, βασιλιάδες, συνετιστείτε· διδαχθείτε, όλοι εσείς που κρίνετε τη γη. Δουλέψτε στον Κύριο με φόβο, και να αγαλλιάσθε ενώπιόν Του με τρόμο. Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος και χαθείτε από τη δίκαιη οδό, όταν ανάψει γρήγορα ο θυμός Του. Μακάριοι είναι όλοι όσοι ελπίζουν σε Αυτόν.» Και πάλι, προαναγγέλλοντας το προφητικό πνεύμα μέσω άλλης προφητείας, διά του ίδιου του Δαβίδ, ότι ο Χριστός θα βασιλεύσει μετά τη σταύρωσή Του, είπε τα εξής: «Ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη, και αναγγέλλετε από μέρα σε μέρα τη σωτηρία Του», «διότι μέγας είναι ο Κύριος και σφόδρα αξιοΰμνητος, φοβερός πάνω από όλους τους θεούς, διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι είδωλα δαιμονίων, ενώ ο Θεός εποίησε τους ουρανούς. Δόξα και αίνος υπάρχει ενώπιόν Του, και ισχύς και καύχημα στον τόπο του αγιάσματός Του. Αποδώστε στον Κύριο, τον Πατέρα των αιώνων, δόξα.» «Λάβετε χάρη, και εισέλθετε ενώπιόν Του, και προσκυνήστε στις άγιες αυλές Του. Ας φοβηθεί από το πρόσωπό Του όλη η γη, και ας ορθωθεί και ας μη σαλευτεί. Ας ευφρανθούν ανάμεσα στα έθνη· ο Κύριος εβασίλευσε» «από το ξύλο.»

Και από τον ενενηκοστό πέμπτο ψαλμό, από τα λόγια που ειπώθηκαν μέσω του Δαβίδ, αφαίρεσαν αυτές τις λίγες λέξεις: «από το ξύλο». Διότι, ενώ ο λόγος έλεγε: «Πείτε στα έθνη: Ο Κύριος εβασίλευσε από το ξύλο», αυτοί άφησαν το: «Πείτε στα έθνη: Ο Κύριος εβασίλευσε». Όμως, ποτέ δεν ελέχθη στα έθνη από τους ανθρώπους του γένους σας για κανέναν ότι εβασίλευσε ως Θεός και Κύριος, παρά μόνο για αυτόν τον σταυρωθέντα. Για αυτόν, το Άγιο Πνεύμα λέει στον ίδιο ψαλμό ότι σώθηκε, αφού αναστήθηκε, φανερώνοντας ότι δεν είναι όμοιος με τους θεούς των εθνών. Διότι εκείνα είναι είδωλα δαιμονίων. Αλλά για να κατανοήσετε αυτό που λέγεται, θα σας απαγγείλω ολόκληρο τον ψαλμό. Είναι δε ο εξής: Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο και ευλογήστε το όνομά του. Αναγγέλλετε χαρμόσυνα από ημέρα σε ημέρα τη σωτηρία του. Αναγγείλατε στα έθνη τη δόξα του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά του. Διότι μέγας είναι ο Κύριος και πολύ αινετός, φοβερός είναι υπέρ πάντας τους θεούς. Διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι δαιμόνια, ο δε Κύριος τους ουρανούς εποίησε. Εξομολόγηση και ωραιότητα είναι ενώπιόν του, αγιοσύνη και μεγαλοπρέπεια στο αγίασμά του. Προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, προσφέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή, προσφέρετε στον Κύριο δόξα στο όνομά του. Πάρτε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του.

Γι' αυτό, «φέρετε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του και προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του». Διότι, εφόσον οικοδομήθηκε ο ιερός ναός, σε αυτόν πρέπει να προσφέρουμε τη θυσία στον Θεό, λέει, και όχι σε νεκρά και κωφά είδωλα. «Ας σειστεί ενώπιόν του όλη η γη». Διότι η γη σείστηκε, όταν δόθηκε ο νόμος, και όταν σταυρώθηκε ο Χριστός.

Αναγγέλλει δε τον πρώτο σεισμό ο θεσπέσιος Δαβίδ με τούτα τα λόγια: «Από το πρόσωπο του Κυρίου σαλεύτηκε η γη, από το πρόσωπο του Θεού του Ιακώβ»· διότι προσθέτει: «Τα είδωλα των εθνών είναι ασήμι και χρυσάφι, έργα ανθρώπινων χεριών». Και τον δεύτερο τον αναγγέλλει λέγοντας: «Προσφέρετε στον Κύριο οι πατριές των εθνών, και εισέλθετε στις αυλές του», αλλά όχι στην ιουδαϊκή και μοναδική αυλή· διότι αμέσως συνάπτει: «Ας σαλευτεί από το πρόσωπό του όλη η γη· πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε». Και πάλι: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη, ας ευφρανθούν πολλά νησιά». Έπειτα: «Έλαμψαν οι αστραπές σου στην οικουμένη· είδε και σαλεύτηκε η γη». Και υπάρχουν πολλά τέτοια χωρία σε αυτόν. Και ο Ησαΐας λέει: «Όταν εγερθεί για να συντρίψει τη γη». Ο δε θεσπέσιος Παύλος καταγράφει ταυτόχρονα και τον δεύτερο και τον τρίτο σεισμό, όταν αναφωνεί τα λόγια του προφήτη Αγγαίου: «Του οποίου η φωνή σάλευσε τότε τη γη· τώρα όμως "ακόμη μία φορά εγώ θα σείσω όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό"». Τα ίδια παρουσιάζει να γράφει και ο θεολόγος Γρηγόριος.