Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 95:9

«Προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών». Πατριές ονομάζει τους ηγέτες των Εκκλησιών, εννοώ τους ιερείς και τους προέδρους. Και πρέπει μέσα από τα αγαθά έργα να δοξάζουν τον Θεό, αλλά και να τον τιμούν από τους δίκαιους κόπους τους, και επιπλέον να του προσφέρουν νοητές θυσίες· να τις προσφέρουν δε μέσα στις θείες αυλές του, δηλαδή στις εκκλησίες. «Ας σαλευθεί από το πρόσωπό του όλη η γη». Διότι επρόκειτο το κήρυγμα να γίνει ξακουστό σε όλη την οικουμένη, και τρόπον τινά να σαλεύσει τη γη από την προηγούμενη κατάστασή της.

Σχετικά με τη Σκηνή, λοιπόν, και μάλιστα για τους ιερείς και τη λευιτική υπηρεσία, μου φαίνεται ότι αυτά τα έχω αναφέρει επαρκέστατα, και νομίζω ότι τα έχω εξετάσει λεπτομερώς. Θα άρμοζε δε πάρα πολύ, εκείνοι οι οποίοι επιλέγουν να ζουν ορθά και να περιδέσουν γύρω από τα κεφάλια τους ως κάποιο στεφάνι την απόλυτη ευπρέπεια της εν Χριστώ πολιτείας, να προτρέπουν θερμά ο ένας τον άλλον λέγοντας: «Ελάτε, ας ανεβούμε στο όρος του Κυρίου, και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ, και θα μας αναγγείλει την οδό του, και θα πορευτούμε σε αυτήν»· οπότε και ορισμένοι, έχοντας αποδεχθεί αυτήν την τόσο ένδοξη και ωφέλιμη φωνή, σχεδόν σκιρτούν από χαρά λέγοντας: «Ευφράνθηκα για εκείνους που μου είπαν: Στον οίκο του Κυρίου θα πορευτούμε». Άραγε, λοιπόν, Παλλάδιε, για αυτούς που σπεύδουν να μεταβούν στον οίκο του Θεού, ποιος να είναι άραγε ο σκοπός και πού να είναι στραμμένος ο νους τους, και τι επιθυμώντας να κατορθώσουν κατευθύνονται προς την ιερή και θεία σκηνή; ΠΑΛΛ. Και βέβαια, φίλε μου, το ζήτημα δεν είναι ασαφές· διότι έχει γραφτεί ότι: «Προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του»· και «Λάβετε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του». ΚΥΡ. Επομένως, προσκομίζοντας τις θυσίες υπέρ του εαυτού τους, δηλαδή προφανώς τις πνευματικές θυσίες, και προσερχόμενοι με νοητή προσκύνηση, εισέρχονται ορισμένοι στον οίκο του Κυρίου και στις αυλές του. ΠΑΛΛ. Έτσι λέω. ΚΥΡ.

Φέρτε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, φέρτε στον Κύριο δόξα και τιμή, φέρτε στον Κύριο τη δόξα που ανήκει στο όνομά του. Όχι άσκοπα έδωσε την εντολή να ψάλλουν νέο άσμα στα προοίμια της ψαλμωδίας, αλλά επειδή είναι καινούρια η κλήση του παρόντος ψαλμού, καινούριο και το κήρυγμα. Διότι, όπως βλέπεις, εκείνοι που καλούνται είναι τα έθνη, όχι για να προσφέρουν μοσχάρια ούτε αρνιά, ούτε κάποια εξωτερική εισφορά από τα ατελή πράγματα (διότι κάθε άλογο ζώο είναι ελλιπές), αλλά απαιτείται να θυσιάζουν τον ίδιο τους τον εαυτό, παίρνοντας την προσταγή να προσφέρουν δόξα και τιμή, όπως αρμόζει στον Θεό. Επειδή όμως πρέπει όχι μόνο να θεολογούν γι' αυτόν με λόγια και ορθά δόγματα, αλλά και να προσφέρουν θυσίες, προσθέτει: Πάρτε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του, προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του. Ας σειστεί από το πρόσωπό του όλη η γη· πείτε ανάμεσα στα έθνη: ο Κύριος εβασίλευσε, και τα εξής· ονομάζοντας βέβαια θυσίες τις λογικές και πνευματικές, τις οποίες βλέπουμε να προσφέρονται αδιαλείπτως υπέρ των ευσεβών και να ιερουργούνται από τους ιερείς (τέτοιου είδους άλλωστε είναι και οι αρετές)· και αυλές [ονομάζει] τις εκκλησίες, μέσα στις οποίες προσφέρονται οι θυσίες της Καινής Διαθήκης, οι πνευματικές λατρείες, οι καρποφορίες μέσω των έργων, οι ευχαριστήριες αναφορές.

Έτσι και ο ενενηκοστός πέμπτος ψαλμός, ο οποίος ακολουθεί τους προηγούμενους, στους Εβραίους αναφέρεται ως ανεπίγραφος· σε εμάς όμως είναι μια ωδή που ψάλθηκε στον Θεό μετά την επάνοδο από την αιχμαλωσία, όταν ανοικοδομήθηκε η διαλυμένη σύσταση της φύσης μας. Διότι έτσι έχει η διατύπωση της επιγραφής: «Αίνος ωδής, όταν ανοικοδομήθηκε ο οίκος μετά την αιχμαλωσία, ανεπίγραφος στους Εβραίους». Αμέσως δε από το προοίμιο, η ψαλμωδία ευαγγελίζεται το μυστήριο της Καινής Διαθήκης λέγοντας: «Ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό». Και εύλογα η επιγραφή αυτού του ψαλμού έχει αποσιωπηθεί από τους Εβραίους, διότι μετά τις ευαγγελικές φωνές που έχει διατυπώσει στο προοίμιο της ψαλμωδίας, η προφητεία απευθύνει τον λόγο προς εκείνους που προέρχονται από τα έθνη λέγοντας: «Φέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, φέρετε στον Κύριο δόξα και τιμή, και προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του, λάβετε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του». Και όλος ο επόμενος λόγος είναι τέτοιος, προαγγέλλοντας τη μετάθεση της ευλογίας προς τα έθνη. Διότι λέει: «Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε· και ανόρθωσε την οικουμένη που είχε διαλυθεί από την κακία, ώστε να παραμείνει ασάλευτη στο διηνεκές»· για τα οποία «Ευφραίνονται οι ουρανοί και αγάλλεται όλη η γη», ενώ σαλεύονται τα ύδατα της θάλασσας μαζί με όλο το πλήρωμά τους.

Ο δε Κύριος: Διότι στον Θεό αρμόζει ο ουρανός και η γη· ως ουρανούς δε να εννοείς τους αγίους, και μάλιστα τους αποστόλους, τους οποίους ο ίδιος εξέλεξε. Εξομολόγηση: Διότι εκείνοι που εξομολογούνται στον Θεό με όλη τους την καρδιά, αυτοί είναι ωραίοι ενώπιον του Θεού· και είναι όλοι οι άγιοι, οι οποίοι κατέστησαν ωραίοι για τον Θεό. Αγιοσύνη: Στη δεσποτική σάρκα· διότι αυτή είναι αγίασμα στον Θεό ως αναμάρτητη, και μεγαλοπρεπής καθώς υπερέχει της ανθρώπινης φύσης. Προσφέρετε: Κάθε γένος των εθνών προσφέρετε, δηλαδή ελάτε και προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό· διότι ήλθε στη γη Εκείνος που σας λυτρώνει. Προσφέρετε: Δοξάστε Αυτόν που μας επανέφερε, λέει προς τα έθνη. Προσφέρετε: Δοξάστε το όνομα, με το οποίο σφραγιστήκατε. Λάβετε θυσίες: Τις απαρχές και τις προσφορές, λέει, εορτάζοντας τα αισθητά και τα νοητά, να πορεύεστε στις εκκλησίες· διότι αυτές είναι πραγματικά οι αυλές του Θεού. Προσκυνήστε: Στην εκκλησία· διότι μέσα σε αυτήν προσκυνείται ο Θεός. Ας σαλευθεί: Ας μεταβληθεί η γήινη πολιτεία σε ουράνιο φρόνημα. Πείτε: Κηρύξτε, λέει, στα έθνη, ότι πλησίασε η βασιλεία του Θεού· μετανοείτε, λέει, και σπεύσατε. Διότι την στερέωσε: Διότι την εστήριξε από τον σάλο των δαιμόνων δια του σταυρού. Θα κρίνει: Ως απροσωπόληπτος Θεός με αλήθεια και ευθύτητα πρόκειται να κρίνει όλα τα έθνη.

Πώς λοιπόν του προσφέρουμε τον σταυρό; Εάν σταυρώσουμε τους εαυτούς μας στον βίο. Διότι λέγει: Εκείνος που αγαπά πατέρα ή μητέρα περισσότερο από εμένα, δεν είναι άξιός μου. Εσύ όμως πρόσεξε πώς θέλει να δοξολογείται ο Θεός ως Τριάδα. Γι' αυτό προστάζει να του προσφέρουν την προσφορά τρεις φορές, και ονομάζει τον ίδιο τον Κύριο τρεις φορές. Λάβετε θυσίες και πορευθείτε στις αυλές του. Ποιες αυλές; Είναι ολοφάνερο ότι εννοεί τις Εκκλησίες σε όλη την οικουμένη, τις οποίες, για να μη νομίσουμε ποτέ ότι είναι χωρισμένες μεταξύ τους εξαιτίας του πλήθους τους, τις πολλές τις αποκάλεσε μία. Διότι τι πρόσθεσε αμέσως μετά; Προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του. Επομένως, είναι μεν πολλές ως προς τον αριθμό, αλλά μία ως προς τη δύναμη, η οποία έχει ονομαστεί και αγία, ως σώμα του Αγίου των αγίων. Διότι παραγγέλλει να προσφέρονται όχι θυσίες με αίμα, αλλά θυσίες με δοξολογία· και το δήλωσε αυτό με σαφήνεια λέγοντας: Προσκυνήστε τον Κύριο.

Ας σειστεί ενώπιόν του πάσα η γη. Για ποιον λόγο; Για να αλλάξει την αρχαία της κατάσταση και, αφού θεμελιωθεί και στηριχθεί από τον Χριστό, να γίνει πιο σταθερή. γ΄. Σείστηκε, λοιπόν, η γη κατά τον καιρό του σταυρού και της αναστάσεως· καθένα εκ των οποίων αποτελεί πρόσωπο του Μονογενούς. Διότι, στον σταυρό και στην ανάσταση, μέχρι και σήμερα αντικρίζουμε τη δύναμή του, σαν να πρόκειται για ένα πρόσωπο. Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε.

«Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις. Και τώρα, βασιλιάδες, συνετιστείτε· διδαχθείτε, όλοι εσείς που κρίνετε τη γη. Δουλέψτε στον Κύριο με φόβο, και να αγαλλιάσθε ενώπιόν Του με τρόμο. Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος και χαθείτε από τη δίκαιη οδό, όταν ανάψει γρήγορα ο θυμός Του. Μακάριοι είναι όλοι όσοι ελπίζουν σε Αυτόν.» Και πάλι, προαναγγέλλοντας το προφητικό πνεύμα μέσω άλλης προφητείας, διά του ίδιου του Δαβίδ, ότι ο Χριστός θα βασιλεύσει μετά τη σταύρωσή Του, είπε τα εξής: «Ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη, και αναγγέλλετε από μέρα σε μέρα τη σωτηρία Του», «διότι μέγας είναι ο Κύριος και σφόδρα αξιοΰμνητος, φοβερός πάνω από όλους τους θεούς, διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι είδωλα δαιμονίων, ενώ ο Θεός εποίησε τους ουρανούς. Δόξα και αίνος υπάρχει ενώπιόν Του, και ισχύς και καύχημα στον τόπο του αγιάσματός Του. Αποδώστε στον Κύριο, τον Πατέρα των αιώνων, δόξα.» «Λάβετε χάρη, και εισέλθετε ενώπιόν Του, και προσκυνήστε στις άγιες αυλές Του. Ας φοβηθεί από το πρόσωπό Του όλη η γη, και ας ορθωθεί και ας μη σαλευτεί. Ας ευφρανθούν ανάμεσα στα έθνη· ο Κύριος εβασίλευσε» «από το ξύλο.»

Προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του. Ας συγκλονιστεί ενώπιόν του όλη η γη. Πείτε ανάμεσα στα έθνη: Ο Κύριος βασίλευσε. Διότι στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευτεί· θα κρίνει τους λαούς με ευθύτητα. Ας ευφραίνονται οι ουρανοί και ας αγάλλεται η γη, ας σαλευτεί η θάλασσα και το πλήρωμά της. Θα χαρούν οι πεδιάδες και όλα όσα υπάρχουν σε αυτές, θα αγαλλιάσουν όλα τα δέντρα του δάσους ενώπιον του Κυρίου, διότι έρχεται, διότι έρχεται να κρίνει τη γη. Θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με την αλήθειά του.

Γι' αυτό, «φέρετε θυσίες και εισέλθετε στις αυλές του και προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του». Διότι, εφόσον οικοδομήθηκε ο ιερός ναός, σε αυτόν πρέπει να προσφέρουμε τη θυσία στον Θεό, λέει, και όχι σε νεκρά και κωφά είδωλα. «Ας σειστεί ενώπιόν του όλη η γη». Διότι η γη σείστηκε, όταν δόθηκε ο νόμος, και όταν σταυρώθηκε ο Χριστός.

Αναγγέλλει δε τον πρώτο σεισμό ο θεσπέσιος Δαβίδ με τούτα τα λόγια: «Από το πρόσωπο του Κυρίου σαλεύτηκε η γη, από το πρόσωπο του Θεού του Ιακώβ»· διότι προσθέτει: «Τα είδωλα των εθνών είναι ασήμι και χρυσάφι, έργα ανθρώπινων χεριών». Και τον δεύτερο τον αναγγέλλει λέγοντας: «Προσφέρετε στον Κύριο οι πατριές των εθνών, και εισέλθετε στις αυλές του», αλλά όχι στην ιουδαϊκή και μοναδική αυλή· διότι αμέσως συνάπτει: «Ας σαλευτεί από το πρόσωπό του όλη η γη· πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε». Και πάλι: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη, ας ευφρανθούν πολλά νησιά». Έπειτα: «Έλαμψαν οι αστραπές σου στην οικουμένη· είδε και σαλεύτηκε η γη». Και υπάρχουν πολλά τέτοια χωρία σε αυτόν. Και ο Ησαΐας λέει: «Όταν εγερθεί για να συντρίψει τη γη». Ο δε θεσπέσιος Παύλος καταγράφει ταυτόχρονα και τον δεύτερο και τον τρίτο σεισμό, όταν αναφωνεί τα λόγια του προφήτη Αγγαίου: «Του οποίου η φωνή σάλευσε τότε τη γη· τώρα όμως "ακόμη μία φορά εγώ θα σείσω όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό"». Τα ίδια παρουσιάζει να γράφει και ο θεολόγος Γρηγόριος.