Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 96:6

Διότι, αφού προείπε ότι έλαμψαν οι αστραπές του στην οικουμένη, αποδεικνύει αμέσως πόσο ωφέλησε την υφήλιο η αποστολή από τον Χριστό των νοητών αστραπών, με τις οποίες λέγαμε ότι υποδηλώνονται οι άγιοι απόστολοι και ευαγγελιστές, με τις πάνσοφες μυσταγωγίες των οποίων ανέβλεψε η γη. Είναι δε και αυτό κατόρθωμα του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού.] <Τα όρη έλιωσαν σαν κερί.> (B f. 392, H f. 439.) Και ως όρη αναφέρει τις υψηλές και υπερήφανες αντίθετες δυνάμεις, δηλαδή τους κοσμοκράτορες αυτού του σκότους, οι οποίοι εξαιτίας της πάρα πολύ μεγάλης υπερηφάνειάς τους παρομοιάζονται με όρη. Τις οποίες έλιωσε ο Σωτήρας σαν κερί, όπως η φωτιά που πέφτει πάνω στο κερί. [<Ανήγγειλαν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη του.> (B f. 392, H f. 439. Cord. Alterius.) Ουρανούς αναφέρει σε αυτά τα χωρία όχι το ίδιο το φυσικό στοιχείο, αλλά αυτούς που βρίσκονται στους ουρανούς, δηλαδή τους αγίους αγγέλους· αυτοί αναγγέλλουν τη δικαιοσύνη του Θεού και Πατέρα.

Ότι ο Υιός ονομάζεται και είναι δόξα του Πατρός. Στο Ψαλτήριο: Εγώ όμως με δικαιοσύνη θα εμφανιστώ στο πρόσωπό σου, θα χορτάσω όταν μου φανερωθεί η δόξα σου. Ανήγγειλαν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη του, και είδαν όλοι οι λαοί τη δόξα του.

Φωτιά θα ανάψει ενώπιόν του και θα καταφλέξει ολόγυρα τους εχθρούς του. Έλαμψαν οι αστραπές του στην οικουμένη· είδε και συγκλονίστηκε η γη. Τα όρη έλιωσαν σαν κερί από το πρόσωπο του Κυρίου, από το πρόσωπο του Κυρίου όλης της γης. Ανήγγειλαν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη του, και είδαν όλοι οι λαοί τη δόξα του. Ας καταντροπιαστούν όλοι όσοι προσκυνούν τα γλυπτά, όσοι καυχώνται για τα είδωλά τους. Με αυτά υποδεικνύει τα φοβερά στοιχεία της ανταποδοτικής δυνάμεως, μέσω του πυρός και της αστραπής που διασχίζει τον ουρανό κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού· αποκαλύπτει όμως και την ευαγγελική φωταγωγία, ονομάζοντας αστραπές τους λόγους του θείου κηρύγματος, οι οποίοι εκλάμπουν σε ολόκληρη την οικουμένη. Διότι δεν λέμε, βέβαια, ότι έκανε λόγο για την αστραπή που εμφανίζεται κατά τις βροχές, αλλά με το όνομα της αστραπής υποδηλώνει την ανάλαμψη του θείου και νοητού φωτός· ή ονομάζει αστραπές του Χριστού αυτούς που ιερουργούν το θείο και ευαγγελικό κήρυγμα, δηλαδή τους αποστόλους και τους ευαγγελιστές, οι οποίοι σαν φως καταύγασαν την οικουμένη· προς τους οποίους και ο ίδιος ο Χριστός είπε: «Εσείς είστε το φως του κόσμου». Διότι το αληθινό φως είναι ο ίδιος ο Υιός, ο οποίος καταφωτίζει κάθε λογική κτίση. Επειδή όμως έγιναν μέτοχοι του δικού Του φωτός και αυτοί, σύμφωνα με το ρητό: «Άνθρακες άναψαν από αυτόν», λαμβάνουν την ονομασία του φωτός του κόσμου.

Διότι, λέγει, νεφέλη και γνόφος βρίσκεται γύρω του. Και αφού υπέδειξε τα φοβερά στοιχεία της ανταποδοτικής του δύναμης, μέσω των οποίων λέει ότι «Πυρ θα προπορευθεί ενώπιόν του και θα καταφλέξει ολόγυρα τους εχθρούς του», αποκαλύπτει τον ευαγγελικό φωτισμό, ονομάζοντας αστραπές τους λόγους του θείου κηρύγματος, οι οποίοι ακτινοβολούν σε όλη την οικουμένη. Διότι «Φώτισαν», λέγει, «οι αστραπές του την οικουμένη». Και αφού υπέδειξε το ύψος των ευαγγελικών μυστηρίων στη συνέχεια με το να πει ότι «Ανήγγειλαν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη του και είδαν όλοι οι λαοί τη δόξα του»· και αφού προανήγγειλε τόσο την καθαίρεση των ειδώλων όσο και τον αφανισμό αυτής της πλάνης, με όσα λέει: «Ας καταισχυνθούν όλοι όσοι προσκυνούν τα γλυπτά, όσοι καυχώνται για τα είδωλά τους», επισυνάπτει τη σφραγίδα των αγαθών, δηλαδή την ένσαρκη εμφάνιση του Κυρίου στους ανθρώπους, λέγοντας: «Φως ανέτειλε για τον δίκαιο και ευφροσύνη για τους ευθείς στην καρδιά».

Από προσώπου: Διότι αναγνώρισαν ότι αυτός που φανερώθηκε είναι Κύριος όλης της γης και δεν έχουν τόπο πάνω στη γη. Ανήγγειλαν: Και οι αισθητοί ουρανοί μέσα από το έργο τους υποδεικνύουν τον Κτίστη· εξάλλου οι απόστολοι ανήγγειλαν τη δικαιοσύνη σε όλα τα έθνη. Και είδαν: Μέσα από το κήρυγμα των αποστόλων. Ας αισχυνθούν: Διότι όλοι όσοι προσκυνούν τα γλυπτά είδωλα, βλέποντας τη χάρη του Θεού, έσβησαν. Εκείνοι που καυχώνται: Οι οποίοι έλεγαν: αυτοί είναι οι θεοί μας. Όμως αυτοί δεν ήταν θεοί, αλλά είδωλα κωφά. Προσκυνήστε: Διότι όλοι όσοι πίστεψαν στην επιφάνειά του ονομάστηκαν άγγελοι· διότι αυτοί προσκύνησαν εν αληθεία. Άκουσε: Η Εκκλησία. Διότι η Σιών ερμηνεύεται ως σκοπιά· διότι η Εκκλησία εποπτεύει όλα όσα βρίσκονται μέσα μας, ως μητέρα όλων. Και αγαλλίασαν: Οι εκκλησίες, καθώς συγκροτούνται από την ομολογία της πίστεως·

Διότι έλειωσε, λέει, από το πρόσωπο του Κυρίου, δηλαδή από την ενέργεια του Πνεύματος. Επειδή ακριβώς εδώ ονομάζει δύο φορές το πρόσωπο του Κυρίου, είναι σαφές ότι πρόσωπο μεν του Πατρός ονομάζει τον Υιό, και πρόσωπο του Υιού το Πνεύμα. Ώστε το προφητικό κερί να μην λειώσει μόνο με την έλευση του Μονογενούς, αλλά και με τη χορηγία του Πνεύματος. Διότι, ακόμη και όταν ήλθε ο Χριστός, δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τις προφητείες για αυτόν, εάν δεν τους έδινε τη χορηγία του Πνεύματος. Το δηλώνει δε ο Κύριος λέγοντας προς αυτούς: «Ω ανόητοι και βραδείς στην καρδιά στο να κατανοήσετε όλα όσα ελάλησαν οι προφήτες». Ανήγγειλαν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη του, και είδαν όλοι οι λαοί τη δόξα του. Αν και πολλές φορές οι ουρανοί ανήγγειλαν τη δικαιοσύνη του Θεού, δηλαδή τον Χριστό, διότι ήλθε από αυτούς φωνή: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», όχι μόνο κατά το βάπτισμα, αλλά και στο όρος Θαβώρ. Και πάλι, όταν ο Χριστός φώναξε προς τον Πατέρα: «Πατέρα, δόξασέ σου τον Υιό», ακούστηκε κάποια φωνή από τους ουρανούς: «Και εδόξασα, και πάλι θα δοξάσω». Αλλά όμως, οι ουρανοί που αναγγέλλουν τη δικαιοσύνη του Θεού, είναι κυρίως οι απόστολοι, διότι δεν ήταν χοϊκοί, αλλά ουράνιοι. Γι' αυτό και ονομάζονται ουρανοί.

Ψαλμός 96ος. Ψαλμός του Δαβίδ, όταν η γη αποκαθίστατο. Στους Εβραίους είναι ανεπίγραφος: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη, ας ευφρανθούν τα πολλά νησιά». Ο παρών ψαλμός επιβεβαιώνει τα ισοδύναμα με τον προηγούμενο ψαλμό, σχετικά και με την ενανθρώπηση του Χριστού και με τη Δευτέρα Παρουσία Του. Γι' αυτό και προσθέτει: «Πυρ θα προπορεύεται ενώπιόν Του», λέει, «και θα καταφλέξει ολόγυρα τους εχθρούς Του». Το δε «Φώτισαν οι αστραπές Του την οικουμένη», δηλώνει την αισθητή και νοητή δύναμη της χάρης, ότι δηλαδή οι πράξεις Του και τα θεϊκά σημεία «φώτισαν την οικουμένη» σαν αστραπές που καταυγάζουν, τις οποίες «είδε η γη και συγκλονίστηκε. Τα όρη σαν κερί έλιωσαν από το πρόσωπο του Κυρίου όλης της γης». Ως όρη, βέβαια, εννοεί τους τυράννους βασιλείς, οι οποίοι έλιωσαν από το πρόσωπο του Κυρίου Ιησού, ως αντίπαλοί Του, και έγιναν παρανάλωμα του αιώνιου πυρός. «Ανήγγειλαν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη Του», δηλαδή οι απόστολοι, «και είδαν όλοι οι λαοί τη δόξα Του», δηλαδή μέσω «των σημείων που ακολουθούσαν» το κήρυγμα των μαθητών, όσοι τα έβλεπαν κατανοούσαν τη δόξα του κηρυττόμενου Χριστού. Και «ντροπιάζονταν όλοι όσοι προσκυνούσαν τα γλυπτά, όσοι καυχιόνταν για τα είδωλά τους», οι Μαξιμιανοί, οι Διοκλητιανοί, οι Ιουλιανοί, και όσοι ήταν ομόφρονες και συμμέτοχοι με αυτούς. «Προσκυνήστε Τον όλοι οι άγγελοί Του».