Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 96:8

Άκουσε και ευφράνθηκε η Σιών. Η μεν Σιών είναι η Εκκλησία. Τι άλλο άκουσε, παρά το ευαγγελικό κήρυγμα, το οποίο έγινε για αυτήν πρόξενος ευφροσύνης; Και αγαλλίασαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας. Θυγατέρες της Ιουδαίας ονομάζει τις όσιες ψυχές, τις ενωμένες με τον Θεό μέσω της εξομολογήσεως, οι οποίες αγαλλιούσαν για τα κρίματα του Θεού, βλέποντας βεβαίως όσους συμπεριφέρθηκαν τυραννικά να έχουν εκδιωχθεί, και όσους κατέχονταν από τη δουλεία να έχουν οδηγηθεί στην ελευθερία.

Διότι αυτό, νομίζω, διδάσκει προσθέτοντας: «Οι δε ευσεβείς βουλεύθηκαν συνετά, και αυτή η βουλή παραμένει». Διότι αδράνησε η κομπαστική φλυαρία των σοφών αυτού του κόσμου. Επικράτησε, πράγματι, η βουλή των ευσεβών, δηλαδή η διδασκαλία, ήτοι το κήρυγμα. Και ευσεβείς λέμε ότι είναι εκείνοι που ιερουργούν τον θείο και ευαγγελικό λόγο σε όλη τη γη. «Γυναίκες πλούσιες, σηκωθείτε και ακούστε τη φωνή μου· θυγατέρες, με ελπίδα ακούστε τα λόγια μου. Κάντε μνεία των ημερών του έτους με οδύνη μαζί με ελπίδα». Είναι συνήθεια στη θεία και θεόπνευστη Γραφή να αποδίδει πολλές φορές πρόσωπο γυναικών είτε σε πόλεις είτε και σε κώμες, αλλά και όταν υπάρχει μία μητρόπολη, να αποκαλεί τις άλλες θυγατέρες της, όπως ακριβώς βέβαια λέει και ο θεσπέσιος Δαβίδ για τη Σιών, δηλαδή την Ιερουσαλήμ, και τις γύρω από αυτήν περιοχές: «Άκουσε και ευφράνθηκε η Σιών, και αγαλλίασαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας»· διότι πάντοτε, κατά κάποιον τρόπο, γύρω από τη μητέρα που ηγείται όλων βρίσκονται οι μικρές και υποκείμενες σε αυτήν πόλεις. Εισάγεται λοιπόν σε αυτά για εμάς το πρόσωπο του ίδιου του Σωτήρα, να συμβουλεύει τις πόλεις της Ιουδαίας και να λέει: «Γυναίκες πλούσιες, σηκωθείτε, και ακούστε τη φωνή μου».

{"chunk_id": "", "translation": "Επιπλέον, ίδιον των αγγέλων είναι το να προσκυνούν και όχι το να προσκυνούνται. Επομένως, οι δαίμονες, έχοντας εκπέσει και από αυτήν την αξία των αγγέλων, θα μπορούν να προσκυνούνται, αλλά μέσω της εξαπάτησης εκείνων που τους προσκυνούν.] [<Άκουσε, και ευφράνθηκε η Σιών.> (B f. 392, H f. 440 b, Cord. Anonymi.) Φαίνεται λοιπόν από αυτά ότι ο λόγος θέλει να καταδείξει την πρώτη κλήση των Ιουδαίων, την οποία βεβαίως έκανε πρώτη ο Χριστός. Αυτό και παλαιότερα μέσω της φωνής του Δαβίδ είπε λέγοντας: «Εγώ δε καταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν στο όρος Σιών, το άγιό του, διαγγέλλοντας το πρόσταγμα του Κυρίου.» Δηλαδή, θα καταστήσει φανερό το αγαθό θέλημα του Θεού και Πατρός.] [<Φως ανέτειλε για τον δίκαιο.> (B f. 393 H f. 442. Cord. Anonymi.) Το ανέτειλε, λέει, αντί του ανατέλλει. Διότι σε καθέναν που είναι αγαθός και δίκαιος, σε αυτόν οπωσδήποτε ανατέλλει στον νου και στην καρδιά το νοητό και θείο φως. Διότι δεν θα μείνουν άμοιροι των ιερών χαρισμάτων όσοι επιμελούνται τα άριστα έργα. Επομένως, σε αυτόν που κατόρθωσε την πρακτική αρετή, η οποία ονομάζεται δικαιοσύνη, ανέτειλε το φως της γνώσης, το οποίο δεν τυγχάνει να είναι άλλο από το αληθινό φως, για το οποίο ο Πατέρας είπε: «Για όσους όμως φοβούνται το όνομά μου θα ανατείλει ο ήλιος της δικαιοσύνης.»] <Σε εκείνους που έχουν ευθεία καρδιά.> (B f. 393 b, H f. 442 b.) Και τι σημαίνει το να έχει κανείς ευθεία καρδιά; Το να είναι, τρόπον τινά, ορθή και αδιάστροφη. [Ευφρανθείτε, δίκαιοι, εν Κυρίω.> (B f. 393 b. H f. 442 b."}

Και ποιες θα μπορούσαν να είναι αυτές παρά οι αποστολικές ψυχές και ολόκληρη η χορεία των μαθητών και ευαγγελιστών του Κυρίου και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, η οποία προήλθε από τους Ιουδαίους; Χαίρονταν, βεβαίως, και πληρούνταν από κάθε αγαλλίαση και ευφροσύνη για τα δίκαια κρίματα του Θεού· διότι μέσω αυτών κηρυσσόταν το σωτήριο Ευαγγέλιο σε όλα ανεξαιρέτως τα έθνη και σε όλους τους ανθρώπους.

Προσκυνήστε τον όλοι οι άγγελοί του· άκουσε και ευφράνθηκε η Σιών, και αγαλλίασαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας εξαιτίας των κρίσεών σου, Κύριε. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι η Σιών είναι η Εκκλησία του Χριστού, ενώ θυγατέρες της Ιουδαίας είναι οι αποστολικές ψυχές που προήλθαν από το έθνος των Ιουδαίων· οι οποίες ακριβώς γεμίζουν από ευφροσύνη και αγαλλίαση, μαθαίνοντας για τις κρίσεις του Κυρίου, τόσο για τις τιμωρίες που επιφυλάσσονται στους ειδωλολάτρες, όσο και για τις υποσχέσεις που έχουν διαφυλαχθεί για τα έθνη. Και δικαιολογημένα χαίρονται, εφόσον είναι αφιερωμένες σε αυτόν και ελπίζουν ότι θα αξιωθούν την ένδοξη παρουσία του. Διότι εσύ είσαι Κύριος ο Ύψιστος σε όλη τη γη, υπερυψώθηκες πάρα πολύ πάνω από όλους τους θεούς. Όσοι αγαπάτε τον Κύριο, να μισείτε το πονηρό· ο Κύριος φυλάσσει τις ψυχές των οσίων του, από το χέρι των αμαρτωλών θα τους λυτρώσει. Εάν αποστραφείτε, λέει, το πονηρό και γίνετε όσιοι, τότε ακριβώς θα σας συμβεί και της προστασίας του Θεού να τύχετε, και από τα χέρια του διαβόλου να λυτρωθείτε· διότι αυτός είναι κατεξοχήν ο αμαρτωλός. Ο τρόπος, λοιπόν, της αγάπης προς τον Κύριο είναι το να μισούμε τα πονηρά· και αμοιβή γι' αυτό είναι το να τον έχουμε προστάτη της ζωής μας, και να γινόμαστε ανώτεροι από τους εχθρούς που επαναστατούν εναντίον μας. Είδες πόσο μεγάλα είναι αυτά που λαμβάνουμε από την αγάπη προς τον Θεό;

Από προσώπου: Διότι αναγνώρισαν ότι αυτός που φανερώθηκε είναι Κύριος όλης της γης και δεν έχουν τόπο πάνω στη γη. Ανήγγειλαν: Και οι αισθητοί ουρανοί μέσα από το έργο τους υποδεικνύουν τον Κτίστη· εξάλλου οι απόστολοι ανήγγειλαν τη δικαιοσύνη σε όλα τα έθνη. Και είδαν: Μέσα από το κήρυγμα των αποστόλων. Ας αισχυνθούν: Διότι όλοι όσοι προσκυνούν τα γλυπτά είδωλα, βλέποντας τη χάρη του Θεού, έσβησαν. Εκείνοι που καυχώνται: Οι οποίοι έλεγαν: αυτοί είναι οι θεοί μας. Όμως αυτοί δεν ήταν θεοί, αλλά είδωλα κωφά. Προσκυνήστε: Διότι όλοι όσοι πίστεψαν στην επιφάνειά του ονομάστηκαν άγγελοι· διότι αυτοί προσκύνησαν εν αληθεία. Άκουσε: Η Εκκλησία. Διότι η Σιών ερμηνεύεται ως σκοπιά· διότι η Εκκλησία εποπτεύει όλα όσα βρίσκονται μέσα μας, ως μητέρα όλων. Και αγαλλίασαν: Οι εκκλησίες, καθώς συγκροτούνται από την ομολογία της πίστεως·

Διότι η λέξη Ιουδαία ερμηνεύεται ως εξομολόγηση. Ένεκεν: Διότι, όταν άκουσαν οι εκκλησίες ότι οι κρίσεις του Θεού είναι αληθινές, αγαλλίασαν [και κρίσεις του Θεού είναι ο νόμος και οι εντολές]. Ότι συ ει: Διότι αυτός είναι ο Κύριος όλης της γης, εφόσον την δημιούργησε και ευρίσκεται υπεράνω αυτής. Σφόδρα: Τους λεγόμενους θεούς, οι οποίοι όμως δεν είναι θεοί· διότι αυτός είναι Κύριος όλων ως αληθινός Θεός. Οι αγαπώντες: Εσείς που πιστέψατε (που πιστεύετε) στην παρουσία του Χριστού, να μισείτε τα είδωλα ως πονηρά. Φυλάσσει: Των αποστόλων και όλων των πιστών· διότι πολλοί από τους απίστους άπλωσαν πάνω τους τα χέρια τους. Εκ χειρός: Τους αποστόλους και όλους όσους πίστεψαν μέσω αυτών τους ελευθέρωσε ο Κύριος από το χέρι του διαβόλου· διότι ο διάβολος είναι πραγματικά αμαρτωλός. Φως ανέτειλεν: Στον Χριστό, που είναι περιβεβλημένος το φως, και στους αποστόλους και σε όλους τους δικαίους, ο Χριστός αποτελεί την αληθινή ευφροσύνη των πιστών. Ευφράνθητε: Τότε, όταν θα αποδώσει στον καθένα την αμοιβή του, όταν οι δίκαιοι θα ευφραίνονται με χαρά. Και εξομολογείσθε: Διότι τότε είναι μακάριος ο άνθρωπος, όταν διατηρεί διαπαντός τη μνήμη του Θεού μέσα του. Και να εξομολογείσθε μέσα σας στον Θεό.

Επομένως, οι δαίμονες, έχοντας εκπέσει μάλιστα από το αξίωμα των αγγέλων, δεν θα είναι δυνατόν να προσκυνούνται. Άκουσε και ευφράνθηκε η Σιών, και αγαλλίασαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας ένεκα των κριμάτων σου, Κύριε. Ονόμασε θυγατέρες της Ιουδαίας τις Εκκλησίες σε όλη τη γη, επειδή σε αυτές πολιτεύεται η εξομολόγηση. διότι αυτό σημαίνει η λέξη Ιουδαία. Όμως προέταξε τη Σιών ως πρωτότοκη Εκκλησία. Αυτή, λέει, άκουσε και ευφράνθηκε. άκουσε την αισχύνη των ειδωλολατρών, αλλά βέβαια και την προσκύνηση των αγγέλων, την οποία προσφέρουν στον Θεό. και δικαίως ευφράνθηκε, επειδή σέβεται ως έναν προσκυνούμενο Θεό τον πατέρα της κτίσεως.

Οι θυγατέρες της Ιουδαίας (που λέμε ότι είναι οι Εκκλησίες), αφού συμμετείχαν στη χαρά, εύλογα αγαλλίασαν. Αυτά δε είναι τα κρίματα του Θεού, στα οποία δικαίως αποδίδεται η χαρά. Επειδή, λοιπόν, έλαβαν αισχύνη αυτοί που προσκυνούν τα γλυπτά και καυχώνται για τα είδωλα, έχοντας καταδικαστεί από τον Θεό, το πώς έγιναν αυτά μάθε το από τα εξής: Ότι εσύ, Κύριε, είσαι ο Ύψιστος σε όλη τη γη, υπερυψώθηκες σφόδρα πάνω από όλους τους θεούς. Επειδή αναφέρεται στην κρίση που επιτελέστηκε διά του σταυρού, και ύψος του Μονογενούς είναι ο σταυρός (διότι λέει: «Όταν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου»), για να μην νομίσει κανείς ότι ο Χριστός δεν ήταν υψηλός πρωτύτερα, τον ονόμασε όχι μόνο υψηλό, αλλά και ύψιστο σε όλη τη γη.

Διότι, αν και έγινε άνθρωπος, έγινε για τους ανθρώπους· γι' αυτό «προσκυνήστε τον», ως Θεό, «όλοι οι άγγελοί του. Άκουσε και ευφράνθηκε η Σιών και αγαλλίασαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας». Πολλές φορές οι απόστολοι, επιστρέφοντας στη Σιών από τις χώρες, αναγγέλλοντας όσα μέσω αυτών έκανε ο Θεός και την επιστροφή των εθνών, πρόσφεραν όχι τυχαία ευφροσύνη στους πιστούς στην Ιουδαία, σε άνδρες και θυγατέρες. «Ένεκα των κριμάτων σου, Κύριε», δηλαδή εξαιτίας των οικονομιών και των θαυμασίων σου, Κύριε, διότι «Εσύ είσαι Κύριος Ύψιστος σε όλη τη γη»· και αν ακόμη σαρκώθηκες, όμως «υπερυψώθηκες σφόδρα πάνω από όλους τους θεούς» και σε τίποτα δεν βλάφτηκε η θεότητά σου από τη σάρκα. «Όσοι αγαπάτε τον Κύριο, να μισείτε τα πονηρά». Ιδού το σημάδι της αγάπης προς τον Θεό: το να μισεί κανείς τις πονηρές πράξεις, όσες μισεί και ο ίδιος ο Κύριος. «Φυλάσσει ο Κύριος τις ψυχές των οσίων του», δηλαδή εκείνων που μισούν τα πονηρά, και «θα τους γλιτώσει από το χέρι του αμαρτωλού. Φως ανέτειλε για τον δίκαιο και για τους ευθείς στην καρδιά ευφροσύνη». Διότι όπου υπάρχει νοερό φως και ένθεη ευφροσύνη, εκεί η άνοια και το πονηρό μίσος δεν θα βρουν τόπο. Γι' αυτό και προσθέτει: «Ευφρανθείτε, δίκαιοι, εν Κυρίω και δοξολογείτε τη μνήμη της αγιωσύνης του», δηλαδή, ευφραινόμενοι ένθεα και φωτιζόμενοι, οφείλετε να τον ευχαριστείτε, να φέρετε πάντοτε στη μνήμη σας την αγιωσύνη του και να απέχετε από τα χαμερπή.

Τι έλεγε για αυτό το παιδί, ω θείε Λουκά; Διότι όσα είπε ο δίκαιος Συμεών μας τα αποκάλυψες, ότι «νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα» και τα εξής. Όσα όμως είπε προφητεύοντας αυτή η γηραιά χήρα δεν μας τα διασαφήνισες. Όταν, λέει, ακούσεις ότι μιλούσε για αυτόν και προφήτευε, τι άλλο προφήτευε και τι άλλο έλεγε στους λαούς παρά αυτά: Όσοι, λέει, περιμένετε λύτρωση, ιδού η λύτρωση έχει φανερωθεί. Όσοι κατέχετε τις ρήσεις των προφητών, δεχτείτε σήμερα τον προφητευόμενο. Όσοι έχετε έφεση για ζωή, μην απιστήσετε τώρα στη ζωή. Όσοι προσμένετε ρώση ψυχών και σωμάτων, ο ιατρός είναι ήδη παρών. Όσοι περιμένετε το φως, «προσέλθετε προς αυτόν και φωτιστείτε». «Μάθετε ότι αυτός είναι ο Θεός μας», ο οποίος σαρκώθηκε για εμάς, «αυτός μας εποίησε και όχι εμείς». Αυτός εποίησε την παρούσα παρθένο, όχι η παρθένος αυτόν. Διότι είναι σε αυτόν και μητέρα και δούλη, μέσω του οποίου παραμένει και παρθένος και μητέρα, το πιο καινοφανές από όλα, αυτός δε είναι απέναντί της και Υιός και Δεσπότης εξαιτίας της μεγάλης του συγκατάβασης. «Αυτός εποίησε τη θάλασσα, και την ξηρά τα χέρια του έπλασαν», και «τα πάντα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε απολύτως τίποτα από όσα έγιναν». Άκουσε όλα αυτά και τα ακόλουθά τους, «άκουσε και ευφράνθηκε η Σιών και αγαλλίασαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας». Άκουσαν τα λόγια της γηραιάς χήρας και όλοι εξέστησαν.

Τον ίππο και τον αναβάτη. Όντας όλος επιθυμία και όλος γλυκασμός, Ιησού, γεύτηκες χολή κρεμασμένος στον σταυρό, θεραπεύοντας σαφώς, Δέσποτα, την πικρότατη αμαρτία που προξενήθηκε σε εμένα. Άκουσε και ευφράνθηκε η Σιών, όπως είναι γραμμένο, κατά την ανάστασή σου, Λόγε· διότι οι θυγατέρες της σε αντίκρισαν πρώτες και δέχονται το, Χαίρε, απολυτρωνόμενες από την κατάρα.

Στον Ευθύμιο και στους υπόλοιπους αδελφούς. Ποια είναι αυτή η είδηση που ήχησε στα αυτιά της ταπεινότητάς μου; Ποιο είναι αυτό το άγγελμα που ξαφνικά εξέπληξε την άθλια ψυχή μου; Ακόμη και ο Ευθύμιος, το γνήσιο τέκνο μου, συγκαταλέγεται στους μάρτυρες μαζί με άλλους εννέα, των οποίων τα ονόματα είναι Εφραίμ, Αφροδίσιος, Αμμωνάς, Υπερέχιος, Στέφανος, Παρθένιος, Ηγήσιμος, Συμεών και Δωρόθεος. Παρά λίγο να μην το πιστέψω, παρά λίγο να διακόψω το γράψιμο, κυριευμένος ταυτόχρονα από δάκρυα και χαρά. Δόξα σε σένα ο Θεός, που σας περιέβαλε με λάμψη μέσα από τους μαρτυρικούς αγώνες. Βαστάξατε, αγαθά τέκνα, εσείς οι ίδιοι τα στίγματα του Χριστού στα τίμια μέλη σας, παραδώσατε ομοίως τα νώτα σας σε τόσα πολλά μαστιγώματα· αγιάστηκε η γη από τα αίματά σας. Από πού και πώς, ανάμεσα σε όλους, εσείς αξιωθήκατε αυτή τη δόξα; Μεγάλη είναι η παρρησία σας, νικηφόρα η απόκρισή σας απέναντι στον χριστομάχο Αντώνιο. Ευλογημένοι είστε από τον Κύριο, άγια απαρχή, στήλη ανδρείας για την Εκκλησία του Χριστού, πρότυπο προς μίμηση και αναζωπύρωση του μοναχικού τάγματος. Μία ώρα διαρκεί η τιμωρία και αιώνια η μισθαποδοσία, για λίγο τα επώδυνα και ατέλειωτα τα αγαθά. Πηγαίνετε και εσείς χρυσά μου τέκνα, ταχθείτε μαζί με τους ισάριθμούς σας μάρτυρες της Κρήτης. Προσευχηθείτε λοιπόν να ακολουθήσω κι εγώ, ο ανάξιος πατέρας σας, με την ευδοκία του Θεού. Άκουσε και ευφράνθηκε η Σιών, και αγαλλίασαν οι θυγατέρες της Βυζαντίδας, και κατά συνέπεια η ανατολή και η δύση, μακαρίζοντας τη θεοστεφάνωτη δεκάδα σας.