Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 97:2

Έπειτα, μετά από αυτόν, παρουσιάζεται στο κείμενο και η Άννα, βαδίζοντας με γεροντικά βήματα· διότι το μυστήριο καλούσε και αυτήν, προκειμένου να εκπληρώσει το χάρισμα της προφητείας, ώστε και αυτή να μαρτυρήσει προφητικά ότι ο Κύριος έκανε γνωστή τη σωτηρία του, και ότι ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του. Αλλά πρώτα ας πληροφορηθούμε από το Ευαγγέλιο ποια ήταν αυτή και από πού καταγόταν, καθώς και για ποιον λόγο και πότε βρισκόταν στον ναό· και έπειτα ας ερευνήσουμε τα όσα έλεγε.

Ενώ, λοιπόν, όλα αυτά γίνονταν στην πράξη και λέγονταν με τα λόγια, η Θεομήτωρ Μαρία κατεχόταν από έκπληξη και ο παριστάμενος Ιωσήφ θαύμαζε. Όμως, αφού τέλεσαν τα διατεταγμένα από τον νόμο, επειδή ακριβώς ο Χριστός προσήλθε για να εκπληρώσει τα πάντα του νόμου και να δώσει ανάπαυση στα προστάγματα του νόμου, επιστρέφουν στη Ναζαρέτ. Εκεί όπου είχε δεχθεί τον ευαγγελισμό από τον άγγελο Γαβριήλ εκείνη που γέννησε τον Σωτήρα στον κόσμο, αφού κυοφόρησε από άσπορη σύλληψη και παρέμεινε παρθένος μετά τη γέννηση, δεικνύοντας σε όλους όσοι έβλεπαν ότι έγινε γνωστό το σωτήριο έργο του Θεού, και ότι το φως έλαμψε στα έθνη· και ότι η δικαιοσύνη και η λύτρωση του Θεού φανερώθηκε σε όλα τα πέρατα της γης· και ότι ενέδυσε αυτούς που τα αποδέχθηκαν με δόξα θεϊκή και συνάμα αιώνια, η οποία δεν γνωρίζει παροδικότητα και φθορά.

Τον έσωσε η δεξιά Του. Διότι ο Χριστός, ο Οποίος είναι η δεξιά του Πατρός, προσήγαγε στον δικό Του Πατέρα την οικουμένη. Καθώς δεν είχε ανάγκη από ανθρώπινη βοήθεια. Ο Κύριος έκανε γνωστό το σωτήριό Του. Ως «σωτήριον» εννοεί την ένσαρκη παρουσία Του· σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Συμεών: «Διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριό Σου». Ενώπιον των εθνών απεκάλυψε τη δικαιοσύνη Του. Εκβάλλοντας αφενός τον άρχοντα αυτού του αιώνος, και δικαιώνοντας αφετέρου εμάς, που στο παρελθόν είχαμε τυραννηθεί.

Λέμε ότι αυτό που ειπώθηκε από τον Θεό προς τον μακάριο Αββακούμ μοιάζει με τούτο: «Ακόμη λίγο, και αυτός που έρχεται θα φθάσει και δεν θα καθυστερήσει». Το δε να αποκαλυφθεί, λέει, τίθεται αντί του να φανερωθεί· διότι οι μακάριοι προφήτες προανήγγειλαν την άφιξη του Σωτήρα, αλλά αυτή έγινε φανερή στους κατοίκους της γης στους καιρούς κατά τους οποίους θέλησε ο Κυρίαρχος. Και αυτό θα το διδάξει ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας: «Ο Κύριος έκανε γνωστό το σωτήριό Του, μπροστά στα έθνη αποκάλυψε τη δικαιοσύνη Του». Διότι ο Χριστός έχει φανερωθεί στα έθνη, ο Οποίος είναι σωτηρία και δικαιοσύνη· επειδή όπως ακριβώς είπα προηγουμένως, ο Θεός και Πατέρας μάς έσωσε και μάς δικαίωσε εν Αυτώ. <Μακάριος ο άνδρας που τα πράττει αυτά, και ο άνθρωπος που τα τηρεί σταθερά, και φυλάει τα Σάββατά μου ώστε να μην τα βεβηλώνει, και διατηρεί τα χέρια του καθαρά από το να πράξουν αδικία.> Παρόμοια είναι και αυτά με όσα μόλις προηγουμένως αναφέραμε, και βαδίζουν στον ίδιο δρόμο, όμως ο λόγος απαιτεί πολλή προσοχή. Διότι παρατήρησε πώς λέει ότι μακάριος είναι, όχι βέβαια οπωσδήποτε αυτός που προέρχεται από το σπέρμα του Αβραάμ, ούτε αυτός που καυχιέται για τη σάρκα και την ευγενική καταγωγή του και τρέφει μάταιη υπερηφάνεια γι' αυτό, αλλά μάλλον εκείνος στον οποίο βλέπει κανείς να ενυπάρχει η διάκριση στα αγαθά έργα, καθώς και το λαμπρό και περίβλεπτο αξίωμα της αμόλυντης ζωής.

{ "chunk_id": "", "translation": "«Αυτός ήταν στην αρχή προς τον Θεό. Όλα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε απολύτως τίποτα.» Αλλά όπως ακριβώς το χέρι του ανθρώπου δεν είναι κάτι το ξένο προς το σώμα του, αλλά προέρχεται από αυτό και βρίσκεται εντός αυτού· έτσι λοιπόν αυτή η παντοδύναμη δεξιά του Πατρός, η δημιουργός και τεχνίτρια των πάντων, την οποία τρέμουν όλα τα έργα, έφερε τη σωτηρία για τον εαυτό της και για τον Πατέρα. Και τι ακριβώς έσωσε; Προφανώς ολόκληρη την υφήλιο· διότι την αλίευσε μέσω των ευαγγελικών κηρυγμάτων προς επίγνωση της δόξας του.] [«Γνωστοποίησε ο Κύριος το σωτήριό του». Σωτήριο και δικαιοσύνη ονομάζει τον Χριστό· διότι μας έσωσε ο Θεός και Πατέρας δι' αυτού και εν αυτώ, και μας δικαίωσε εν πίστει.] [«Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας.» Τουτέστιν, κανείς δεν έχει παραμείνει αμέτοχος της σωτηρίας δια του Χριστού. Διότι, όπως προείπα, ολόκληρη η γη έχει κληθεί δια της πίστεως.] [«Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν.» Ποια χέρια διαθέτουν οι ποταμοί; Ή πώς μπορούν να χειροκροτήσουν; Επειδή, καθώς τα έθνη υποτάσσονταν στον Κύριο και καλούνταν δια της πίστεως, οι μαθητές χαίρονταν, και παρόμοια με αυτούς που χειροκροτούν, ξεκινούσαν να ψάλλουν επινίκιες ωδές από υπερβολική χαρά, γι' αυτό τους παρομοιάζει με ποταμούς λέγοντας: «Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί.» [" }

Ο Κύριος έκανε γνωστή τη σωτηρία του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του. Διότι δεν θα απορρίψει ο Κύριος τον λαό του, και την κληρονομία του δεν θα εγκαταλείψει. Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, και την ακολουθήσουν όλοι οι ευθείς στην καρδιά.

Διότι δεν ήταν δυνατόν να διασωθεί με άλλον τρόπο η ελευθερία από τα κακά για τους υιούς των ανθρώπων, παρά μόνο μέσω της επιφανείας του Σωτηρίου του Θεού, για το οποίο γίνεται πολύς λόγος σε όλες τις Γραφές. Προσεύχεται λοιπόν λέγοντας: «Ποιος θα δώσει από τη Σιών το Σωτήριο του Ισραήλ;». Πολλές φορές δε έχουμε πει ότι ο Χριστός του Θεού, ο Σωτήρας και Κύριός μας, προαναγγέλλεται στις προφητείες με αυτόν τον τρόπο· διότι συνηθίζουν να τον ονομάζουν «Σωτήριο». Αυτό προκήρυτταν ότι θα γίνει γνωστό σε όλα τα έθνη, μεταξύ άλλων και σε όσα έχουν ειπωθεί: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά του. Ευαγγελίζεσθε μέρα με τη μέρα το Σωτήριό του. Αναγγείλτε στα έθνη τη δόξα του»· και πάλι: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, διότι έκανε θαυμαστά έργα. Ο Κύριος έκανε γνωστό το Σωτήριό του, μπροστά στα έθνη αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του»· και ο Ησαΐας λέει: «Θα αποκαλύψει ο Κύριος τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών», και τα εξής. Έχουμε δε ήδη παραθέσει πολλές φορές την εκπλήρωση αυτών των λόγων, η οποία μαρτυρείται από τον Συμεών, ο οποίος, αφού πήρε στην αγκαλιά του τον Σωτήρα και Κύριό μας Ιησού Χριστό, ενώ ήταν ακόμη βρέφος, αναφώνησε λέγοντας: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με το όνομά σου εν ειρήνη· διότι είδαν τα μάτια μου το Σωτήριο, που ετοίμασας ενώπιον όλων των εθνών».

Γνωστοποίησε ο Κύριος τη σωτηρία Του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη Του. Θυμήθηκε το έλεός Του προς τον Ιακώβ και την αλήθειά Του προς τον οίκο του Ισραήλ. Είδαν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία του Θεού μας.

Γι' αυτούς ακριβώς τους λόγους, λοιπόν, επειδή περιέχουν τα θεσπίσματα που αφορούν εμάς τα έθνη, επιλέξαμε και αγαπήσαμε τα ιερά βιβλία των Εβραίων, θεωρώντας τα ως δικά μας. Πολύ περισσότερο μάλιστα, επειδή όχι μόνο ο Μωυσής προανήγγειλε τον νομοθέτη των εθνών που επρόκειτο να έλθει μετά από αυτόν, αλλά και όλοι ανεξαιρέτως οι προφήτες μετά από αυτόν τα ίδια ακριβώς προκήρυτταν, όπως ακριβώς έλεγε ο Δαβίδ: «Τοποθέτησε, Κύριε, νομοθέτη σε αυτούς, ας γνωρίσουν τα έθνη ότι είναι άνθρωποι». Δες πώς και αυτός κάνει λόγο για δεύτερο νομοθέτη των εθνών. Γι' αυτό και σε άλλο σημείο προτρέπει τα έθνη να μην ψάλλουν το παλαιό και Μωσαϊκό άσμα, αλλά ένα άλλο, καινό, λέγοντας: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο όλη η γη· αναγγείλατε στα έθνη τη δόξα του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά του. Διότι μέγας είναι ο Κύριος και πολύ αινετός, φοβερός είναι υπεράνω όλων των θεών. Διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι δαιμόνια, ο Κύριος όμως έκανε τους ουρανούς. Προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, προσφέρετε στον Κύριο δόξα στο όνομά του». Και πάλι: «Πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε· διότι Εκείνος στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί». Και πάλι: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, διότι έκανε θαυμαστά έργα. Γνωστοποίησε ο Κύριος τη σωτηρία του. Ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του. Είδαν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία του Θεού μας».

Έχει ήδη σημειωθεί από εμάς προηγουμένως ότι το όνομα Ιησούς, μεταφραζόμενο από την εβραϊκή στην ελληνική γλώσσα, ερμηνεύεται ως «σωτήριον», έτσι ώστε το σωτήριον του Θεού να μην είναι τίποτε άλλο από την ονομασία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Αυτό το μαρτυρεί και ο Συμεών στο Ευαγγέλιο, ο οποίος, λαμβάνοντας το παιδί, δηλαδή τον ίδιο τον Ιησού, στα χέρια του, προσευχήθηκε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών». Αυτό ακριβώς το σωτήριον δήλωνε και ο ψαλμωδός λέγοντας: «Γνωστοποίησε ο Κύριος το σωτήριόν του, ενώπιον των εθνών απεκάλυψε τη δικαιοσύνη του».

Και εδώ πάλι προφητεύεται ο Κύριος που έρχεται στους ανθρώπους, και ότι κατά την παρουσία του θα ψαλεί νέος ύμνος, δηλαδή η Καινή Διαθήκη, όχι από το έθνος των Ιουδαίων αλλά από ολόκληρη τη γη, και ότι θα λάβουν το χαρμόσυνο άγγελμα πλέον όχι ο Ισραήλ αλλά όλα τα έθνη, επειδή ακριβώς λέει ότι ο ερχόμενος Κύριος θα είναι βασιλιάς τους. Ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι αυτός παρά ο Θεός Λόγος, ο οποίος, επειδή πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και την ανθρωπότητα με αλήθεια, καταξίωσε εξίσου όλους τους ανθρώπους της οικουμένης της δικής του κλήσεως και της συνεπακόλουθης σωτηρίας από τον Θεό; 〈Από τον 97ο Ψαλμό〉. «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, διότι έκανε θαυμαστά έργα», και τα εξής: «Έκανε γνωστό ο Κύριος το σωτήριό του ενώπιον όλων των εθνών· αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του», και πάλι: «Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας. Αλαλάξτε προς τον Κύριο, όλη η γη», και ύστερα από όλα: «Τα όρη θα αγαλλιάσουν ενώπιον του Κυρίου, διότι έρχεται, διότι φθάνει για να κρίνει τη γη· θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με ευθύτητα».

κζʹ. Και αυτός ο ίδιος ήταν επίσης αγαπητός του Θεού, πράγμα που επιβεβαιώνει η επιγραφή του ψαλμού που περιέχει τη φράση «ωδή υπέρ του αγαπητού». κηʹ. Ο δε Ησαΐας τον αποκαλούσε βραχίονα, λέγοντας: «θα αποκαλύψει ο Κύριος τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών». 〈κθʹ.〉 Και ο Δαβίδ τον γνώριζε συγχρόνως ως δικαιοσύνη και ως σωτήριο, γι' αυτό έλεγε: «έκανε γνωστό ο Κύριος το σωτήριό του, ενώπιον των εθνών απεκάλυψε τη δικαιοσύνη του», και πάλι: «αναγγέλλετε χαρμόσυνα από ημέρα σε ημέρα το σωτήριό του», και πάλι: «ποιος θα δώσει από τη Σιών το σωτήριο του Ισραήλ;» και «δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριό σου». 〈λʹ.〉 Και τι χρειάζεται να τα παραθέτω ένα προς ένα, εφόσον είναι δυνατό στον φιλομαθή να συγκεντρώσει παρόμοια χωρία από ολόκληρη τη θεόπνευστη Γραφή, μέσα από την οποία καθίσταται φανερό ότι οι άνθρωποι του Θεού, φωτισμένοι από το θείο Πνεύμα, κατείχαν τη γνώση του μονογενούς Υιού του Θεού, η οποία ήταν τότε απόρρητη και διέφευγε από τα πλήθη του ιουδαϊκού λαού; Γι' αυτό και τον ονόμαζαν με διάφορους τρόπους, χρησιμοποιώντας συγκεκαλυμμένες προσηγορίες. Διότι η χάρη του κηρύγματος της θεολογίας περί αυτού φυλασσόταν για τη δική του παρουσία, την οποία [θεολογία] η Εκκλησία του σε ολόκληρη την οικουμένη σεμνύνεται που παρέλαβε σαν ένα μυστήριο κρυμμένο και αποσιωπημένο από τα παλιά χρόνια.

Πάντως, για την περιγραφή του μυστηρίου καθίσταται άμεσα διαθέσιμος ο λόγος του μεγάλου Ησαΐα: Παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς, του οποίου η εξουσία βρίσκεται στους ώμους του, και το όνομά του καλείται Άγγελος της μεγάλης βουλής. Και ακόμη: Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ· διότι ήλθε το φως σου, και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε επάνω σου. Επίσης, παρατίθεται και ο μέγας Δαβίδ: Έλεος και αλήθεια συναντήθηκαν, δικαιοσύνη και ειρήνη φιλήθηκαν· και, Είδαν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία του Θεού μας. Και υποδεικνύοντάς τον έλεγε: Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης. Όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν, θα τον υπηρετήσουν και θα τον προσκυνήσουν· και ότι ο Κύριος έκανε γνωστή τη σωτηρία του στους υιούς του Ισραήλ. Έπειτα, ακολουθεί η σεπτή και αγγελοπρεπής φωνή του σοφού Μαλαχία: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελόν μου, και θα ετοιμάσει την οδό μπροστά από το πρόσωπό σου, και ξαφνικά θα έλθει στον ναό του ο Κύριος, και ο άγγελος της διαθήκης, τον οποίο εσείς επιθυμείτε.

Ψαλμός του Δαβίδ. Στον Χριστό αφιερώθηκε ο ψαλμός· αποτελεί δε και προτροπή προς τους πιστούς. «Ψάλατε» Εννοεί το άσμα της χάριτος, το οποίο ψάλλουν οι πιστοί [καθημερινά] κατά τα μυστήρια. «Διότι θαυμαστά [εποίησε]» Ποια είναι αυτά; Το ότι γεννήθηκε από παρθένο, εμφανίστηκε στη γη ως άνθρωπος, σταυρώθηκε πάνω στο ξύλο, αναστήθηκε από τους νεκρούς και ανήλθε στους ουρανούς. «Έσωσε» Αφού πλήγωσε με τον σταυρό τον διάβολο και συνέτριψε τον άδη και έσωσε τον άνθρωπο. «Εγνώρισε» Αφού φανέρωσε σε όλους τον σταυρό και τη χάρη των ευαγγελίων. «Αποκάλυψε» Αφού έσωσε τα έθνη από την ειδωλολατρική μανία και τα φώτισε με τη χάρη. «Ενθυμήθηκε» Διότι και από τους Ιουδαίους [κάποιοι] πίστεψαν, και τους δέχθηκε ο Χριστός και δεν τους απέρριψε. «Και την αλήθεια» Διότι διαφύλαξε την αλήθεια για την Εκκλησία· διότι οίκος του Χριστού είναι η Εκκλησία. Επειδή Ισραήλ ερμηνεύεται «είδος Θεού», που είναι ο Χριστός. «Είδαν» Διότι στα πέρατα της γης έγινε γνωστό το σημείο του σταυρού, το οποίο είναι η σωτηρία. «Αλαλάξτε» Διότι, αφότου φανερώθηκε ο σταυρός, δεν παύουν πλέον οι πιστοί να αλαλάζουν προς τον Θεό (τον Κύριο) με ψαλμούς και ύμνους. «Ψάλατε» Ψάλατε με θέρμη, λέγει, ψάλλοντας με αγαλλίαση και ευφροσύνη. «Ψάλατε» Δηλαδή με την ψυχή· διότι κιθάρα είναι η ψυχή, και πλήκτρο η γλώσσα. Διότι χωρίς αυτήν η ψυχή δεν μπορεί να μιλήσει. «Εν κιθάρα» Με την ψυχή και (δηλαδή με) δυνατή φωνή πρέπει να υμνούμε τον Θεό, διότι έκανε θαυμαστά έργα για το γένος των ανθρώπων.

Ο Δαβίδ πάλι λέει τα εξής: «Όλοι παρεξέκλιναν, όλοι μαζί αχρειώθηκαν· δεν υπάρχει κανείς που να πράττει την καλοσύνη, δεν υπάρχει ούτε ένας». Γι' αυτό παρέστη αναγκαία η επέμβαση της δεξιάς του Θεού και του βραχίονα, δηλαδή του Μονογενούς Του. Διότι καθένα από αυτά που ελέχθησαν χαρακτηρίζει Αυτόν· για τον οποίο και ο Ησαΐας λέει: «Ως ποιμένας θα ποιμάνει τον λαό του, και με τον βραχίονά του θα συνάξει τα αρνιά»· τον οποίο όχι τυχαία ο ψαλμωδός προσωνόμασε άγιο, αλλά επειδή ήθελε να τον παρουσιάσει σε δική του, ξεχωριστή υπόσταση. Αυτό, λοιπόν, το χαμένο πλάσμα έσωσε· διότι δεν ήλθε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο. Το ότι δε ο προφήτης υπαινίσσεται την έλευση του Μονογενούς (επειδή μόνο αυτή σώζει το ανθρώπινο γένος), το φανερώνει ο Ησαΐας, λέγοντας: «Ούτε πρέσβης, ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει και θα μας σώσει»· το φανερώνουν δε και τα επόμενα: «Ο Κύριος έκανε γνωστό το σωτήριό του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του». Το ότι ο Χριστός έχει ονομαστεί πολλές φορές σωτήριον και δικαιοσύνη, το απέδειξε ο λόγος μέσα από τα προηγούμενα. Εδώ όμως καταδεικνύει την ακρίβεια των προφητικών λέξεων, πώς δηλαδή λέει ότι πρώτα Αυτός έγινε γνωστός, και ύστερα αποκαλύφθηκε.

Διότι προηγουμένως έκανε γνωστό στους προφήτες, στους οποίους εμπιστεύθηκε η γνώση Του, μέσω της θεωρίας του Πνεύματος· ώστε ο Κύριος να λέει: Ο Αβραάμ ο πατέρας μας αγαλλίασε για να δει την ημέρα τη δική μου· και την είδε και χάρηκε. Αποκαλύφθηκε δε αργότερα μέσω της σαρκός· και επιπλέον μέσω των αποστολικών θαυμάτων, τα οποία αποκάλυψαν ξεκάθαρα τη δύναμη του Μονογενούς. Ενώπιον των εθνών.

Ψαλμός 97. Ψαλμός του Δαβίδ. «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινούριο, διότι έκανε θαυμαστά έργα ο Κύριος». Ποια θαυμαστά έργα; «Τον έσωσε», λέει, «η δεξιά του και ο άγιος βραχίονάς του». Από πού τον έσωσε; Από τον σταυρό, τον άδη και τον θάνατο. Διότι, όταν αναφέρεται κάτι σχετικά με την ανθρώπινη ουσία του, παρουσιάζει τον Πατέρα ως σωτήρα, όπως όταν λέει: «Πατέρα, σώσε με από αυτήν την ώρα». Όταν, όμως, πρόκειται για την απαθή θεία ουσία, δεν έχει ανάγκη από κανέναν βοηθό και σωτήρα: «Έχω εξουσία», λέει, «να παραδώσω την ψυχή μου από μόνος μου και έχω εξουσία να την πάρω πάλι». «Έκανε γνωστό ο Κύριος το σωτήριό του», δηλαδή, ο Πατέρας ευδόκησε να γίνει γνωστός ο Υιός του και να «αποκαλυφθεί ενώπιον των εθνών η δικαιοσύνη του». Γι' αυτό λέει: «Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας». Διότι αυτόν που αγνοούσαν πριν από τη σάρκωση ως σωτήρα και Υιό του Θεού, μετά τη σάρκωση τον είδαν και τον γνώρισαν όλα τα πέρατα της γης. Διότι, κι αν ακόμη δεν πίστεψαν όλοι, ωστόσο όλοι έχουν ακούσει. «Αλαλάξτε προς τον Κύριο, όλη η γη».

35. Λοιπόν, ας ψάλλει ο μακάριος Δαβίδ κρούοντας τη θεία λύρα που είναι χορδισμένη εν Πνεύματι: «Ότι Θεός μέγας είναι ο Κύριος, υψηλός και φοβερός, βασιλιάς μέγας σε όλη τη γη». Και επιπλέον: «Και εβασίλευσε ο Θεός επί των εθνών». Και: «Ησυχάστε και γνωρίστε ότι εγώ είμαι ο Θεός, και θα υψωθώ ανάμεσα στα έθνη, θα υψωθώ στη γη». Και: «Έκανε γνωστό ο Κύριος το σωτήριό του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του». Και: «Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας». Πώς λοιπόν και πότε, και πάνω σε ποιους ο Θεός των όλων έχει γνωριστεί ως Θεός μέγας και βασιλιάς μέγας σε όλη τη γη, και έκανε γνωστό το σωτήριό του, και ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του; Από εδώ είναι δυνατόν να το κατανοήσουν όσοι έχουν πραγματικά σώας τας φρένας και κατευθύνουν τον νου τους ορθά και αδιάστροφα προς τα θεοπαράδοτα λόγια· διότι, αν βέβαια νοείται απλώς ως Θεός και Δημιουργός των όλων, ήδη βασιλεύει και εξουσιάζει τα πάντα. «Αυτός που δεσπόζει με τη δύναμή του στον αιώνα», «ότι στο χέρι του είναι τα πέρατα της γης». Και: «Τα σύμπαντα είναι δούλα σε αυτόν».

Συνάγεται, λοιπόν, από παντού, έστω κι αν δεν το επιθυμούν οι εχθροί της αλήθειας, ότι εμείς οι Χριστιανοί είμαστε οι νικητές. Διότι σε εμάς παραγγέλλει το Πνεύμα να ψάλλουμε στον Κύριο άσμα καινό, όχι μόνο στα Ιεροσόλυμα ούτε στην Ιουδαία, που είναι μικρά τμήματα της οικουμένης, αλλά σε κάθε τόπο της κυριαρχίας του, υψώνοντας όσια χέρια, να τον λατρεύουμε με οσιότητα και δικαιοσύνη, όταν ανέτειλε σε εμάς το φως από το ύψος και έδωσε σε εμάς, τον λαό του, τη γνώση της σωτηρίας με την άφεση των αμαρτιών μας. Έτσι εμείς, ως λαός του, γνωρίζουμε αλαλαγμό δοξολογίας, και πορευόμαστε στο φως του προσώπου του, και σε αυτόν ελπίζουμε όλη η σύναξη των λαών, και δεν υπάρχει μεταξύ των Χριστιανών νέος Θεός, αλλά πάντοτε τον ένα και τον αυτό Θεό γνωρίζουμε. Διότι λέει: «Εγώ είμαι ο Θεός, ο πρώτος και στα επερχόμενα», και, «Εκτός από εσένα άλλον Θεό δεν γνωρίζουμε». Προς αυτόν λέμε: «Γνωστοποίησε, λοιπόν, ο Κύριος το σωτήριό του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του». Και ποια είναι αυτή, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, και δικαιοσύνη, και αγιασμός, και απολύτρωση».

Διότι εμείς πράγματι είμαστε και εκ φύσεως αποτελούμε τα κτίσματα τα οποία παραδόξως σώζονται από τη δεξιά του Θεού και ανακαινίζονται από τον δυνατό Του βραχίονα. Και για τον λόγο αυτό, ο Δαβίδ ψάλλοντας προφητικά, έλεγε: «Τον έσωσε η δεξιά Του και ο άγιος βραχίονάς Του», εννοώντας προφανώς εκείνα που έχουν ανάγκη σωτηρίας, και τα οποία χρειάζονται διαφυγή και λύτρωση από την καταστροφική παλαιότητα, εμάς δηλαδή που έχουμε ανάγκη και τη σωτήρια έλευση του Χριστού, πράγμα που ταυτίζεται με το να λέμε, (τη σωτήρια έλευση) της δεξιάς και του βραχίονα του Πατέρα για ένδοξη ανακαίνιση και ανάρρωση. Σύμφωνα με αυτά, και η θεόπνευστη ωδή προφήτευσε: «Ο Κύριος έκανε γνωστό το σωτήριό Του, μπροστά στα έθνη απεκάλυψε τη δικαιοσύνη Του». Το οποίο (σωτήριο) αφού δέχθηκε και ο Συμεών, που εκπροσωπούσε τον νόμο, αναφώνησε προς τον Θεό που του χάρισε ως σωτήριο τον Χριστό: «Νυν απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη». Διότι ο Χριστός υπήρξε αληθώς επουράνια και επίγεια ειρήνη: «διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ».

Παρίσταται δε στο γεγονός και η Άννα, βαδίζοντας με τα γηραλέα της γόνατα· διότι το μυστήριο καλούσε και αυτήν, η οποία ήταν πλήρης προφητικής χάριτος, ώστε να μαρτυρήσει και η ίδια προφητικώς ότι «εγνώρισε ο Κύριος το σωτήριόν Του» και ότι «ενώπιον των εθνών απεκάλυψε τη δικαιοσύνη Του», και ότι δεν θα κυριαρχεί πλέον ο νόμος, ως σκιά και τύπος, επιβάλλοντας στους ανθρώπους «φορτία δυσβάστακτα», εφόσον αποκαλύφθηκε σε όλους η χάρις η οποία έχει «τον ζυγό χρηστό και το φορτίο ελαφρύ» και ευβάστακτο, και ότι δεν θα προφητεύουν πλέον οι προφήτες περί του Χριστού, εφόσον ήλθε Αυτός που τους ενέπνευσε τις προφητείες και τους απέστειλε να Τον προφητεύσουν. Λέγοντας αυτά η Άννα, λάμποντας από προφητική χάρη, προς «όσους προσδοκούσαν τη λύτρωση του Ισραήλ», γεννούσε μέσα τους θεόδοτη παρηγοριά, ότι δηλαδή έφθασε ο Λυτρωτής του παντός και φανερώθηκε ο Σωτήρας των πάντων, βουλόμενος να λυτρώσει τη δική Του εικόνα και θέλοντας να σώσει το πλάσμα που έπλασε. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ο Χριστός ονομάζεται Ιησούς, επειδή Ιησούς ερμηνεύεται σωτήρας. Και ενώ όλα αυτά συνέβαιναν στα γεγονότα και λέγονταν με λόγια, η Θεομήτωρ Μαρία εξεπλήσσετο και ο παριστάμενος Ιωσήφ θαύμαζε.