Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 97:3

Ομοίως και ο Αββακούμ λέει: «Ο Θεός θα έλθει από τη Θαιμάν». Άκουσε και τον Ιερεμία να ανακράζει μεγαλόφωνα: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανείς άλλος δεν θα λογισθεί ίσος προς αυτόν. Αυτός βρήκε κάθε οδό γνώσεως και την έδωσε στον Ιακώβ, τον δούλο του, και στον Ισραήλ, τον αγαπημένο του. Έπειτα από αυτά φανερώθηκε επάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους». Βλέπεις ότι αληθινό Θεό κήρυξαν εκείνον που φανερώθηκε επάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους; Και ο Δαβίδ λέγει γι’ αυτόν ότι «ο Θεός βασίλευσε επάνω στα έθνη», δηλαδή τα έφερε κοντά του ως Θεός διά της πίστεως στον Υιό του. Γιατί δεν είπε ότι «ο Θεός βασίλευσε επάνω στους Ιουδαίους»; Και πάλι: «Όλα τα έθνη είδαν το σωτήριο του Θεού μας». Και: «Πείτε ανάμεσα στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε», δηλαδή διά της πίστεως. Και ο Ησαΐας λέει ότι «από ανατολών ηλίου έως δυσμών το όνομά μου είναι δεδοξασμένο ανάμεσα στα έθνη». Και πάλι ο Ωσηέ: «Λέγει ο Θεός· θα καλέσω λαό μου τον μη λαό μου», δηλαδή τα έθνη· «και ελεημένη εκείνη που δεν είχε ελεηθεί», δηλαδή τη Συναγωγή των Ιουδαίων. Κατά τον ίδιο τρόπο και ο πατριάρχης Ιακώβ, όταν ευλογούσε τους υιούς του και τους έδινε τις τελευταίες του εντολές, είπε για τον Χριστό τα εξής: «Δεν θα λείψει άρχοντας από τον Ιούδα ούτε ηγούμενος από τους μηρούς του, έως ότου έλθει εκείνος στον οποίο είναι φυλαγμένο», δηλαδή ο Χριστός· «και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών», επειδή γνώριζε την πώρωση των Ιουδαίων. Ώστε μάταια προσδοκούν οι Ιουδαίοι εκείνον που προσδοκούν· διότι ο Χριστός που προσδοκούν τα έθνη, αυτός ήλθε· γι’ αυτό και εξέλιπε άρχοντας από τον Ιούδα και ηγούμενος.

Ενώ, λοιπόν, όλα αυτά γίνονταν στην πράξη και λέγονταν με τα λόγια, η Θεομήτωρ Μαρία κατεχόταν από έκπληξη και ο παριστάμενος Ιωσήφ θαύμαζε. Όμως, αφού τέλεσαν τα διατεταγμένα από τον νόμο, επειδή ακριβώς ο Χριστός προσήλθε για να εκπληρώσει τα πάντα του νόμου και να δώσει ανάπαυση στα προστάγματα του νόμου, επιστρέφουν στη Ναζαρέτ. Εκεί όπου είχε δεχθεί τον ευαγγελισμό από τον άγγελο Γαβριήλ εκείνη που γέννησε τον Σωτήρα στον κόσμο, αφού κυοφόρησε από άσπορη σύλληψη και παρέμεινε παρθένος μετά τη γέννηση, δεικνύοντας σε όλους όσοι έβλεπαν ότι έγινε γνωστό το σωτήριο έργο του Θεού, και ότι το φως έλαμψε στα έθνη· και ότι η δικαιοσύνη και η λύτρωση του Θεού φανερώθηκε σε όλα τα πέρατα της γης· και ότι ενέδυσε αυτούς που τα αποδέχθηκαν με δόξα θεϊκή και συνάμα αιώνια, η οποία δεν γνωρίζει παροδικότητα και φθορά.

Ενθυμήθηκε το έλεός του. Τον Ιακώβ· διότι υποσχέθηκε ότι στο σπέρμα του θα ευλογηθούν όλα τα έθνη. Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας. Διότι κανένας τόπος δεν είναι αμέτοχος της βασιλείας του Χριστού.

{ "chunk_id": "", "translation": "«Αυτός ήταν στην αρχή προς τον Θεό. Όλα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε απολύτως τίποτα.» Αλλά όπως ακριβώς το χέρι του ανθρώπου δεν είναι κάτι το ξένο προς το σώμα του, αλλά προέρχεται από αυτό και βρίσκεται εντός αυτού· έτσι λοιπόν αυτή η παντοδύναμη δεξιά του Πατρός, η δημιουργός και τεχνίτρια των πάντων, την οποία τρέμουν όλα τα έργα, έφερε τη σωτηρία για τον εαυτό της και για τον Πατέρα. Και τι ακριβώς έσωσε; Προφανώς ολόκληρη την υφήλιο· διότι την αλίευσε μέσω των ευαγγελικών κηρυγμάτων προς επίγνωση της δόξας του.] [«Γνωστοποίησε ο Κύριος το σωτήριό του». Σωτήριο και δικαιοσύνη ονομάζει τον Χριστό· διότι μας έσωσε ο Θεός και Πατέρας δι' αυτού και εν αυτώ, και μας δικαίωσε εν πίστει.] [«Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας.» Τουτέστιν, κανείς δεν έχει παραμείνει αμέτοχος της σωτηρίας δια του Χριστού. Διότι, όπως προείπα, ολόκληρη η γη έχει κληθεί δια της πίστεως.] [«Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν.» Ποια χέρια διαθέτουν οι ποταμοί; Ή πώς μπορούν να χειροκροτήσουν; Επειδή, καθώς τα έθνη υποτάσσονταν στον Κύριο και καλούνταν δια της πίστεως, οι μαθητές χαίρονταν, και παρόμοια με αυτούς που χειροκροτούν, ξεκινούσαν να ψάλλουν επινίκιες ωδές από υπερβολική χαρά, γι' αυτό τους παρομοιάζει με ποταμούς λέγοντας: «Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί.» [" }

Γνωστοποίησε ο Κύριος τη σωτηρία Του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη Του. Θυμήθηκε το έλεός Του προς τον Ιακώβ και την αλήθειά Του προς τον οίκο του Ισραήλ. Είδαν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία του Θεού μας.

Παλαιότερα, αφού υποσχέθηκε στον Αβραάμ ότι μέσω του σπέρματός του θα ευλογηθούν τα έθνη, επιβεβαίωσε την αλήθεια των λόγων Του με την έκβαση των γεγονότων· και το έλεος που υποσχέθηκε με όρκο ότι θα προσφέρει, αυτό απέδειξε ότι πραγματοποιήθηκε. Αυτά μοιάζουν απόλυτα με τις προφητείες του Ησαΐα, μέσω του οποίου ο Πατέρας είπε προς τον Μονογενή: «Σε έδωσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να αποτελέσεις εσύ σωτηρία έως τα πέρατα της γης». Διότι, επειδή ο Θεός των όλων υποσχέθηκε στους θαυμαστούς πατριάρχες και στον Δαβίδ ότι από το σπέρμα τους θα αναδείξει κατά σάρκα τον Χριστό, και ότι δι' Αυτού θα προσφέρει σωτηρία σε όλους τους ανθρώπους, ονόμασε διαθήκη την υπόσχεση που είχε δοθεί προς τους πατέρες. Ως γένος Του δε ονόμασε τον Ισραήλ· επειδή από τους Ιουδαίους προέρχεται κατά σάρκα ο Χριστός. Επομένως, «σε έδωσα ως διαθήκη του γένους», δηλαδή, ώστε να εκπληρώσεις τις συμφωνίες που είχαν γίνει με τους Ιουδαίους· αλλά «ως φως» όχι πλέον των Ιουδαίων, αλλά των εθνών· διότι τα μεν έθνη μέσω της πίστεως μετείχαν στη σωτηρία, ενώ οι Ιουδαίοι αγάπησαν το σκοτάδι της απιστίας. Αυτό είπε και εδώ ο Δαβίδ: Ενθυμήθηκε το έλεός Του προς τον Ιακώβ, δηλαδή προς τον Ισραήλ, τουτέστιν εκπλήρωσε τις υποσχέσεις που είχαν δοθεί σε εκείνους και τις έκανε πράξη· γι' αυτό «είδαν όλα τα πέρατα της γης το Σωτήριο του Θεού μας».

Διότι, αφού κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο σε όλη την υπ' ουρανόν και σε όλη την οικουμένη προς μαρτυρία σε όλα τα έθνη, σύμφωνα με την προφητεία του Χριστού, είδαν όλα τα πέρατα της γης τον Χριστό, το Σωτήριο του Θεού.

στα οποία προσθέτει: «και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα, και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της οικουμένης». Και πάλι: «όλα τα έθνη θα τον υπηρετήσουν». Και πάλι: «θα ευλογηθούν εν αυτώ όλες οι φυλές της γης, όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν». Και στο τέλος του ψαλμού: «και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη, γένοιτο, γένοιτο». 〈ΙΔ'. Ψαλμός 97ος〉. «Ψάλτε στον Κύριο νέο άσμα, διότι έκανε θαυμαστά έργα ο Κύριος. Τον έσωσε το δεξί του χέρι και ο άγιος βραχίονάς του. Γνωστοποίησε ο Κύριος το σωτήριό του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του. Θυμήθηκε το έλεός του προς τον Ιακώβ, και την αλήθεια του προς τον οίκο του Ισραήλ· είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας, αλαλάξτε προς τον Κύριο όλη η γη». Και προσθέτει: «ας σαλευθεί η θάλασσα και το πλήρωμά της, η οικουμένη και όλοι όσοι κατοικούν σε αυτήν. Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν μαζί, τα όρη θα αγαλλιάσουν ενώπιον του Κυρίου, διότι έρχεται να κρίνει τη γη, θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με ευθύτητα». 〈ΙΕ'. Από τη Γένεση〉. «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους μηρούς του, έως ότου έλθει εκείνος για τον οποίο προορίζεται, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». 〈ΙΣΤ'. Από τον Σοφονία〉. «

Πάντως, για την περιγραφή του μυστηρίου καθίσταται άμεσα διαθέσιμος ο λόγος του μεγάλου Ησαΐα: Παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς, του οποίου η εξουσία βρίσκεται στους ώμους του, και το όνομά του καλείται Άγγελος της μεγάλης βουλής. Και ακόμη: Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ· διότι ήλθε το φως σου, και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε επάνω σου. Επίσης, παρατίθεται και ο μέγας Δαβίδ: Έλεος και αλήθεια συναντήθηκαν, δικαιοσύνη και ειρήνη φιλήθηκαν· και, Είδαν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία του Θεού μας. Και υποδεικνύοντάς τον έλεγε: Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης. Όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν, θα τον υπηρετήσουν και θα τον προσκυνήσουν· και ότι ο Κύριος έκανε γνωστή τη σωτηρία του στους υιούς του Ισραήλ. Έπειτα, ακολουθεί η σεπτή και αγγελοπρεπής φωνή του σοφού Μαλαχία: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελόν μου, και θα ετοιμάσει την οδό μπροστά από το πρόσωπό σου, και ξαφνικά θα έλθει στον ναό του ο Κύριος, και ο άγγελος της διαθήκης, τον οποίο εσείς επιθυμείτε.

Ψαλμός του Δαβίδ. Στον Χριστό αφιερώθηκε ο ψαλμός· αποτελεί δε και προτροπή προς τους πιστούς. «Ψάλατε» Εννοεί το άσμα της χάριτος, το οποίο ψάλλουν οι πιστοί [καθημερινά] κατά τα μυστήρια. «Διότι θαυμαστά [εποίησε]» Ποια είναι αυτά; Το ότι γεννήθηκε από παρθένο, εμφανίστηκε στη γη ως άνθρωπος, σταυρώθηκε πάνω στο ξύλο, αναστήθηκε από τους νεκρούς και ανήλθε στους ουρανούς. «Έσωσε» Αφού πλήγωσε με τον σταυρό τον διάβολο και συνέτριψε τον άδη και έσωσε τον άνθρωπο. «Εγνώρισε» Αφού φανέρωσε σε όλους τον σταυρό και τη χάρη των ευαγγελίων. «Αποκάλυψε» Αφού έσωσε τα έθνη από την ειδωλολατρική μανία και τα φώτισε με τη χάρη. «Ενθυμήθηκε» Διότι και από τους Ιουδαίους [κάποιοι] πίστεψαν, και τους δέχθηκε ο Χριστός και δεν τους απέρριψε. «Και την αλήθεια» Διότι διαφύλαξε την αλήθεια για την Εκκλησία· διότι οίκος του Χριστού είναι η Εκκλησία. Επειδή Ισραήλ ερμηνεύεται «είδος Θεού», που είναι ο Χριστός. «Είδαν» Διότι στα πέρατα της γης έγινε γνωστό το σημείο του σταυρού, το οποίο είναι η σωτηρία. «Αλαλάξτε» Διότι, αφότου φανερώθηκε ο σταυρός, δεν παύουν πλέον οι πιστοί να αλαλάζουν προς τον Θεό (τον Κύριο) με ψαλμούς και ύμνους. «Ψάλατε» Ψάλατε με θέρμη, λέγει, ψάλλοντας με αγαλλίαση και ευφροσύνη. «Ψάλατε» Δηλαδή με την ψυχή· διότι κιθάρα είναι η ψυχή, και πλήκτρο η γλώσσα. Διότι χωρίς αυτήν η ψυχή δεν μπορεί να μιλήσει. «Εν κιθάρα» Με την ψυχή και (δηλαδή με) δυνατή φωνή πρέπει να υμνούμε τον Θεό, διότι έκανε θαυμαστά έργα για το γένος των ανθρώπων.

Ενθυμήθηκε το έλεός του προς τον Ιακώβ, και την αλήθειά του προς τον οίκο του Ισραήλ. Για ποιον λόγο, αφού ανέφερε τον Ιακώβ, δεν αρκέστηκε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε και τον οίκο του Ισραήλ; Μήπως για να δηλώσει με κάθε τρόπο ότι αυτός που έπραξε αυτά που τώρα προφητεύονται, ήταν ο ίδιος που μετονόμασε τον Ιακώβ σε Ισραήλ;

Γι' αυτό, πάλεψε μαζί του, θέλοντας να προτυπώσει το μυστήριο της σαρκώσεως· διότι η πάλη και η συμπλοκή είναι ίδιον της σάρκας. Θυμήθηκε, λοιπόν, τις υποσχέσεις προς τον Ιακώβ και τον Ισραήλ, και με τη χάρη προς εκείνον εκπλήρωσε το μυστήριο. Πώς έγινε αυτό; Είναι φανερό ότι ήρθε προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ, όχι για να δώσει το έλεος σε εκείνους (διότι δεν ήταν άξιοι), αλλά στον Ιακώβ, από τον οποίο καταγόταν το γένος. Και θυμήθηκε την αλήθεια του οίκου του Ισραήλ, κάνοντας πράξη και αληθινή την ευλογία την οποία ο Ισραήλ, προφητεύοντας, απένειμε ως κληρονομιά στα παιδιά του, στη φυλή του Ιούδα· και η ευλογία ήταν αυτή: «Δεν θα λείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους απογόνους του, έως ότου έρθει εκείνος στον οποίο ανήκει, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Ώστε ταιριάζουν πάρα πολύ τα επόμενα: «Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας». Διότι στους Ιουδαίους ήρθε ως στους δικούς του. Επειδή όμως εκείνοι έκλεισαν τα μάτια τους («Διότι έκλεισαν», λέει ο Ησαΐας, «τα μάτια τους, για να μην ιδούν»), αντί γι' αυτούς τα πέρατα της γης, δηλαδή τα έθνη, είδαν το σωτήριο του Θεού, αν και προηγουμένως δεν έβλεπαν.

Για τον οποίο και ο Ησαΐας λέει: Ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και ο βραχίονάς του θα συνάξει τα αρνιά. Τον οποίο όχι τυχαία ο Ψαλμωδός τώρα ονόμασε άγιο, αλλά επειδή ήθελε να τον δείξει σε δική του, ιδιαίτερη υπόσταση. Αυτός, λοιπόν, έσωσε το χαμένο πλάσμα. Διότι δεν ήλθε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο. «Ενθυμήθηκε το έλεός του προς τον Ιακώβ.» Γι' αυτόν τον λόγο, αφού ανέφερε τον Ιακώβ, δεν αρκέστηκε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε και τον οίκο του Ισραήλ, για να δηλώσει οπωσδήποτε ότι, πράττοντας αυτά που τώρα προφητεύονται, αυτός ήταν που έδωσε τα ονόματα στον Ιακώβ και τον Ισραήλ. Γι' αυτό άλλωστε και πάλεψε μαζί του, θέλοντας να προτυπώσει το μυστήριο της σαρκώσεως, διότι η πάλη και η συμπλοκή είναι ίδιον της σάρκας. Ενθυμήθηκε, λοιπόν, τις επαγγελίες προς τον Ιακώβ και τον Ισραήλ, και με τη χάρη του εξεπλήρωσε το μυστήριο προς εκείνον. Διότι στους Ιουδαίους ήλθε ως Ιουδαίος. Αλλά, επειδή εκείνοι έκλεισαν τα μάτια τους (διότι έκλεισαν ερμητικά, λέει ο Ησαΐας, τα μάτια τους για να μη δουν), αντί για εκείνους τα πέρατα της γης (δηλαδή όλα τα έθνη) είδαν το σωτήριο του Θεού, αν και προηγουμένως δεν έβλεπαν. «Αλαλάξτε προς τον Θεό, όλη η γη.» Και πολύ δικαιολογημένα, επειδή τα αγαθά είναι κοινά. Διότι το τετελεσμένο μυστήριο δεν αφορά πλέον μία χώρα, όπως την Ιουδαία, ούτε ένα έθνος, αλλά ολόκληρη την ανθρωπότητα, για το οποίο και θέλει να αλαλάζουν, σαν να έχουν νικήσει σε έναν κοινό πόλεμο.

Ψαλμός 97. Ψαλμός του Δαβίδ. «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινούριο, διότι έκανε θαυμαστά έργα ο Κύριος». Ποια θαυμαστά έργα; «Τον έσωσε», λέει, «η δεξιά του και ο άγιος βραχίονάς του». Από πού τον έσωσε; Από τον σταυρό, τον άδη και τον θάνατο. Διότι, όταν αναφέρεται κάτι σχετικά με την ανθρώπινη ουσία του, παρουσιάζει τον Πατέρα ως σωτήρα, όπως όταν λέει: «Πατέρα, σώσε με από αυτήν την ώρα». Όταν, όμως, πρόκειται για την απαθή θεία ουσία, δεν έχει ανάγκη από κανέναν βοηθό και σωτήρα: «Έχω εξουσία», λέει, «να παραδώσω την ψυχή μου από μόνος μου και έχω εξουσία να την πάρω πάλι». «Έκανε γνωστό ο Κύριος το σωτήριό του», δηλαδή, ο Πατέρας ευδόκησε να γίνει γνωστός ο Υιός του και να «αποκαλυφθεί ενώπιον των εθνών η δικαιοσύνη του». Γι' αυτό λέει: «Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας». Διότι αυτόν που αγνοούσαν πριν από τη σάρκωση ως σωτήρα και Υιό του Θεού, μετά τη σάρκωση τον είδαν και τον γνώρισαν όλα τα πέρατα της γης. Διότι, κι αν ακόμη δεν πίστεψαν όλοι, ωστόσο όλοι έχουν ακούσει. «Αλαλάξτε προς τον Κύριο, όλη η γη».

Αυτός λοιπόν είναι ο Εμμανουήλ. Αν λοιπόν εμείς, που δικαιωνόμαστε σε αυτόν μέσω της πίστης, έχουμε λυτρωθεί μέσω αυτού· διότι «είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας»· είναι φανερό ότι αυτοί που μιλούν από την κοιλιά τους και όχι από το στόμα του Κυρίου, και ανοίγουν το στόμα τους ανεξέλεγκτα για να δυσφημήσουν τον Μονογενή, μιλούν εκ μέρους του Αντιχρίστου, όπως φρονεί και ο μέγας Ιωάννης και η ίδια η αλήθεια. Διότι εκστομίζουν παραλογισμούς με τρόπο εντελώς άφρονα, διαφορετικό από ό,τι ορίζουν τα λόγια του θείου Πνεύματος. Αυτοί λοιπόν, εάν μεν δεν έψαλαν ποτέ την ωδή του Κυρίου, η οποία έχει παραχωρηθεί και εξαπλωθεί και στους γεωργούς και στους εμπόρους και στους ναυτικούς, και σε κάθε αξίωμα, ηλικία και κοινωνική κατάσταση, δίκαια θα θεωρηθούν ως οι πιο αμαθείς και ανόητοι από όλους. Και για τον λόγο αυτόν δεν θα ονομαστούν εύλογα ούτε ιερείς, ούτε καν το έσχατο απήχημα ιερέα, αλλά, εξαιτίας της άγνοιας και της παραλογίας τους, δεν θα προκαλέσουν απλώς γέλωτα, αλλά θα υποστούν την εσχάτη καταδίκη; Εάν, πάλι, τους εμπιστεύθηκαν τα θεία λόγια επειδή ήταν ιερείς, εκείνοι όμως δεν φρόντισαν να τα κατανοήσουν. Διότι «άνδρας άφρων δεν θα γνωρίσει, και ασύνετος δεν θα τα κατανοήσει αυτά». Γι' αυτό, αφού ελέγχθηκαν ότι δεν μιλούν εκ του θείου Πνεύματος, θα αποδειχθεί συνεπώς ότι μιλούν εκ μέρους του αντιθέτου.