Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 97:8

Ας σαλευθεί η θάλασσα και το πλήρωμά της. Με τη λέξη θάλασσα εννοεί τον παρόντα βίο, εξαιτίας της αλμύρας των μεριμνών που υπάρχουν σε αυτόν. Κινήθηκε, λοιπόν, από την προηγούμενη κατάστασή του, δηλαδή την ειδωλολατρία. Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν ομόθυμα. Αναφέρει ότι ποταμοί είναι οι άγιοι μυσταγωγοί, των οποίων τον ζήλο για το κήρυγμα υποδηλώνει μέσω του ομόθυμου χειροκροτήματος. Τα όρη θα αγαλλιάσουν, διότι έρχεται για να κρίνει τη γη. Εννοεί προφανώς τις αγγελικές δυνάμεις.

Ή ίσως ο προφητικός λόγος μάς υποδηλώνει και κάτι άλλο. Διότι φαίνεται να αποκαλεί την Ιουδαία γη ποταμών, επειδή ακριβώς αναδείχθηκαν σε αυτήν πάρα πολλοί προφήτες, οι οποίοι δίκην ποταμών άρδευαν το έθνος, και σαν να το κατέκλυζαν με θεία νάματα. Για αυτούς νομίζω λέει κάπου και ο μακάριος Δαβίδ: «Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν ταυτόχρονα»· και μάλιστα και διά φωνής του Ησαΐα λέει ο Θεός: «Θα με δοξάσουν τα θηρία του αγρού, οι σειρήνες και οι θυγατέρες των στρουθοκαμήλων, διότι έδωσα ύδωρ στην έρημο, και ποταμούς σε γη άνυδρη για να ποτίσω το γένος μου το εκλεκτό, τον λαό μου που απέκτησα για να διηγείται τις αρετές μου». Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός κάπου έχει ονομαστεί χείμαρρος τρυφής, και είναι αληθινά, καθώς βέβαια και ποταμός· επειδή κάπου ειπώθηκε για αυτόν διά φωνής αγίων: «Ιδού εγώ στρέφω προς αυτούς σαν ποταμός ειρήνης, και σαν χείμαρρος που κατακλύζει δόξα εθνών». Έχει ειπωθεί επίσης διά φωνής του Δαβίδ: «Τα ορμήματα του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού». Δεν βλάπτει λοιπόν καθόλου το να ονομάζονται και οι ίδιοι οι άγιοι ποταμοί, καθ' ομοιότητα προς αυτόν, εφόσον βέβαια έχουν γίνει σύμμορφοί του νοητώς. Διότι, όπως ακριβώς ο ίδιος είναι το αληθινό φως, αλλά είπε κάπου στους αγίους αποστόλους: «Εσείς είστε το φως του κόσμου», έτσι, παρότι ο ίδιος είναι ποταμός καθώς και ύδωρ ζωντανό, χαρίζει και στους αγίους το προνόμιο να σεμνύνονται με τα ίδια χαρακτηριστικά.

{ "chunk_id": "", "translation": "«Αυτός ήταν στην αρχή προς τον Θεό. Όλα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε απολύτως τίποτα.» Αλλά όπως ακριβώς το χέρι του ανθρώπου δεν είναι κάτι το ξένο προς το σώμα του, αλλά προέρχεται από αυτό και βρίσκεται εντός αυτού· έτσι λοιπόν αυτή η παντοδύναμη δεξιά του Πατρός, η δημιουργός και τεχνίτρια των πάντων, την οποία τρέμουν όλα τα έργα, έφερε τη σωτηρία για τον εαυτό της και για τον Πατέρα. Και τι ακριβώς έσωσε; Προφανώς ολόκληρη την υφήλιο· διότι την αλίευσε μέσω των ευαγγελικών κηρυγμάτων προς επίγνωση της δόξας του.] [«Γνωστοποίησε ο Κύριος το σωτήριό του». Σωτήριο και δικαιοσύνη ονομάζει τον Χριστό· διότι μας έσωσε ο Θεός και Πατέρας δι' αυτού και εν αυτώ, και μας δικαίωσε εν πίστει.] [«Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας.» Τουτέστιν, κανείς δεν έχει παραμείνει αμέτοχος της σωτηρίας δια του Χριστού. Διότι, όπως προείπα, ολόκληρη η γη έχει κληθεί δια της πίστεως.] [«Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν.» Ποια χέρια διαθέτουν οι ποταμοί; Ή πώς μπορούν να χειροκροτήσουν; Επειδή, καθώς τα έθνη υποτάσσονταν στον Κύριο και καλούνταν δια της πίστεως, οι μαθητές χαίρονταν, και παρόμοια με αυτούς που χειροκροτούν, ξεκινούσαν να ψάλλουν επινίκιες ωδές από υπερβολική χαρά, γι' αυτό τους παρομοιάζει με ποταμούς λέγοντας: «Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί.» [" }

Αυτή είναι η αφορμή της χαράς των αγίων· γι' αυτά προτρέπονται να χειροκροτούν, δηλαδή να ευφραίνονται.] [<Τα όρη θα αγαλλιάσουν.> Όρη ονομάζει όχι αυτά τα αισθητά και ορατά, αλλά τις νοερές και υψηλές δυνάμεις, δηλαδή τους αγγέλους που παραστέκονται στον θείο θρόνο. Διότι υψηλές είναι οι αρετές. Αυτές λοιπόν οι λογικές και ανώτατες δυνάμεις χαίρονται πάρα πολύ για όσους έχουν διασωθεί εν Χριστώ· και χαίρονται για εμάς δοξολογώντας Εκείνον που μας έσωσε.]

Λόγος του εν αγίοις πατρός ημών Κυρίλλου, αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων, στην Υπαπαντή του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού και στον Συμεών τον Θεοδόχο. Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών. Κήρυττε χαρά, θυγατέρα Ιερουσαλήμ. Χόρευε λαέ της πόλεως του Θεού. Σκιρτήστε πύλες και τείχη της Σιών, και πάσα η γη. Βοήστε τα όρη, και οι βουνοί σκιρτήστε έντονα. Ποταμοί κροτήστε τα χέρια, και τα πλήθη της Σιών συγκεντρωθείτε, βλέποντας την παρουσία του Θεού μέσα σε αυτήν. Ας εναρμονιστούν σήμερα τα ουράνια με τα επίγεια, και ας ανυμνήσει η άνω Ιερουσαλήμ μαζί με την κάτω, για τον Χριστό που βρίσκεται μέσα της, ο οποίος είναι ουράνιος και επίγειος. Ως ουράνιο, οι νοερές δυνάμεις περιχορεύστε τον, και ως επίγειο, εσείς που βρίσκεστε στη γη υμνήστε τον μαζί με τους αγγέλους.

Αρχίζοντας λοιπόν ο Σωτήρας να κηρύττει τη βασιλεία του Θεού από το βάπτισμα στον Ιορδάνη ποταμό, γέμισε όλη την οικουμένη. Και στον προφήτη Ζαχαρία εξάλλου έχει λεχθεί: «Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα της Σιών· ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα πράος και επιβιβασμένος σε υποζύγιο και σε νέο πώλο. Και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα, και από τους ποταμούς έως τις εσχατιές της γης». Αντί αυτού, το εβραϊκό κείμενο περιέχει: «Και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της γης». Θα μπορούσε δε κάποιος να πει πιο μυστηριακά και με άλλον τρόπο μέσω αυτών, ότι λέγεται πως η δεξιά του βρίσκεται σε ποταμούς, διότι όλοι όσοι βρίσκονται στα δεξιά του καθαρίζονται μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας, και αξιώνονται της ένθεης αναγέννησης μέσω της επιρροής του Αγίου Πνεύματος· διδαχθήκαμε να θεωρούμε ως «δεξιούς» του εκείνους προς τους οποίους έδωσε την υπόσχεση λέγοντας: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω», και τα εξής. Επειδή αυτούς, τους οποίους ονόμασε δικά του πρόβατα, υποσχέθηκε ότι θα τους στήσει στα δεξιά του· για τον λόγο αυτόν, σύμφωνα με μια βαθύτερη και πιο μυστηριακή ερμηνεία, έχει λεχθεί ότι η δεξιά του θα βρίσκεται μέσα σε ποταμούς. Ως ποταμοί του δε, έχουν ονομαστεί και οι λαοί του, σύμφωνα με το χωρίο: «Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί»· και πάλι: «Ύψωσαν οι ποταμοί, Κύριε, ύψωσαν οι ποταμοί τη φωνή τους· θα υψώσουν οι ποταμοί τα κύματά τους».

στα οποία προσθέτει: «και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα, και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της οικουμένης». Και πάλι: «όλα τα έθνη θα τον υπηρετήσουν». Και πάλι: «θα ευλογηθούν εν αυτώ όλες οι φυλές της γης, όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν». Και στο τέλος του ψαλμού: «και θα γεμίσει από τη δόξα του όλη η γη, γένοιτο, γένοιτο». 〈ΙΔ'. Ψαλμός 97ος〉. «Ψάλτε στον Κύριο νέο άσμα, διότι έκανε θαυμαστά έργα ο Κύριος. Τον έσωσε το δεξί του χέρι και ο άγιος βραχίονάς του. Γνωστοποίησε ο Κύριος το σωτήριό του, ενώπιον των εθνών αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του. Θυμήθηκε το έλεός του προς τον Ιακώβ, και την αλήθεια του προς τον οίκο του Ισραήλ· είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας, αλαλάξτε προς τον Κύριο όλη η γη». Και προσθέτει: «ας σαλευθεί η θάλασσα και το πλήρωμά της, η οικουμένη και όλοι όσοι κατοικούν σε αυτήν. Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν μαζί, τα όρη θα αγαλλιάσουν ενώπιον του Κυρίου, διότι έρχεται να κρίνει τη γη, θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με ευθύτητα». 〈ΙΕ'. Από τη Γένεση〉. «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους μηρούς του, έως ότου έλθει εκείνος για τον οποίο προορίζεται, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». 〈ΙΣΤ'. Από τον Σοφονία〉. «

«Με σάλπιγγες»: Όπως τότε, λέει, οι Ισραηλίτες ηχούσαν με τις σάλπιγγες (και λέγοντας «ελατές» εννοεί τις σφυρήλατες χάλκινες και τις κεράτινες), έτσι και ο πιστός λαός ήχησε με τις νοητές σάλπιγγες, δηλαδή τις ευαγγελικές φωνές. Διότι αυτές είναι ισχυρές σαν τον χαλκό, και «κεράτινες» χάρη στον σταυρό· διότι ο σταυρός είναι το «κέρας» (η δύναμη), ως αρχή των πάντων. «Αλαλάξτε»: Δηλαδή ακατάπαυστα [πρέπει οι πιστοί να υμνούν μέσα στον ναό του Κυρίου]. «Ας σαλευτεί»: Το βάπτισμα και η χάρη που υπάρχει μέσα σε αυτό. Διότι είναι «θάλασσα», καθώς κυματίζεται πλούσια σε όλη την οικουμένη από το Άγιο Πνεύμα. «Η οικουμένη»: Διότι ολόκληρη η γη και οι άνθρωποί της αναστατώνονται κατά την ώρα του βαπτίσματος, για το ποιος θα λάβει πρώτος τη χάρη. «Οι ποταμοί»: Επιδοκιμάζοντας το θαύμα που τελείται στον Ιορδάνη, καθένας από τους ποταμούς λογάριαζε τη χάρη για τον εαυτό του. Να εννοήσεις, επίσης, και τα δάκρυα της μετάνοιας που ρέουν σαν ποτάμια. «Τα όρη»: Είναι οι προφήτες· διότι στη Γραφή ονομάζονται όρη, επειδή δίδαξαν μεγάλα δόγματα και επειδή αναδείχθηκαν ως όρη των δογμάτων. «Διότι ήρθε»: Διότι ήρθε και έκρινε τη γήινη πολιτεία, μεταβάλλοντάς την προς τη χάρη. «Θα κρίνει»: Έχοντας τη νομοθετήσει με δικαιοσύνη. «Και λαούς»: Τους λαούς της οικουμένης, κατευθύνοντάς τους σύμφωνα με το Ευαγγέλιο.

Το ότι σαλεύεται η θάλασσα και το πλήρωμά της (εννοεί δε τα ζώα που βρίσκονται μέσα σε αυτήν) χάριν πανηγυρισμού, το έχουμε ήδη αναφέρει. Όμως, θα κατανοήσεις ότι αυτή σαλεύεται αναγκαστικά και από τον φόβο για τα θαύματα που επιτελούνται σε αυτήν από τον Κύριο. Διότι δεν δέχθηκε να περπατά πάνω της μόνο τον Κύριο, αλλά και τον Πέτρο· και όταν το πρόσταξε ο Ιησούς, πρόσφερε ένα ψάρι που περιείχε έναν στατήρα. Το ίδιο θα πεις και για την οικουμένη και για εκείνους που την κατοικούν. Διότι τα θαύματα που έγιναν από τον Χριστό και τους προφήτες ήταν ικανά να την εκπλήξουν και να τη σαλεύσουν· ώστε, όταν εκείνοι προσεύχονταν, όπως εξιστορεί ο Λουκάς, σείονταν πολύ. Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί.

Παραγγέλλει δε πρώτα να ψάλλουμε, και μετά να αγαλλιάζουμε. Έπειτα πρόσθεσε το ψάλλειν, ώστε να έχουμε τη δοξολογία προς Αυτόν ως αρχή και τέλος της χαράς του Θεού. «Ψάλατε στον Κύριο με κιθάρα.» Ονομάζει κιθάρα την Παλαιά Διαθήκη, διότι σε αυτήν έχει διαταχθεί η ψαλμωδία. Σάλπιγγες δε ονομάζει τα Ευαγγέλια, μέσω των οποίων δικαίως παραγγελλόμαστε να αλαλάζουμε με χαρά ενώπιον του Βασιλέως, δηλαδή του Χριστού, αφού νικήσαμε τους νοητούς εχθρούς μέσω της ευαγγελικής πολιτείας. Γι' αυτόν τον λόγο μνημόνευσε πολλές σάλπιγγες αλλά και μία, επειδή και το Ευαγγέλιο, αν και είναι ένα ως προς τη δύναμη, έχει γίνει τέσσερα λόγω εκείνων που το εξέθεσαν γραπτώς. «Οι ποταμοί θα χτυπήσουν τα χέρια.» Θα μπορούσες να πεις ότι εννοεί τις ενέργειες του Πνεύματος, οι οποίες λέγονταν ότι χτυπούν τα χέρια, καθώς συνενώθηκαν σε ένα κατά τον καιρό της παρουσίας του Χριστού. Για τις οποίες έλεγε:

Όποιος πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποταμοί ζώντος ύδατος θα ρεύσουν από την κοιλιά του. Θα μπορούσες να πεις ότι και οι αισθητοί ποταμοί χτυπούν τα χέρια και χορεύουν, όταν ο Ιορδάνης δέχθηκε τον Χριστό για να βαπτιστεί· διότι αυτό αποτέλεσε κοινή χαρά των ποταμών και των υδάτων. «Τα όρη θα αγαλλιάσουν.» Όρη έχουμε ήδη ονομάσει προηγουμένως τους προφήτες εξαιτίας του ύψους της θεωρίας τους· αυτοί εύλογα αγαλλιούν με την παρουσία του Χριστού, επειδή ακριβώς η προφητεία τους γίνεται πλέον πράξη. Διότι χαίρονται οι δίκαιοι όταν έρχεται ο Κριτής, για τις αμοιβές που προσδοκούν από αυτόν.

Για να γίνει δε ο λόγος πιο παραστατικός, προσωποποιεί και ολόκληρο αυτόν τον κόσμο· πράγμα που κάνουν και οι προφήτες, παρουσιάζοντας ποταμούς να χτυπούν τα χέρια, και λόφους να αναπηδούν, και όρη να σκιρτούν· όχι για να νομίσουμε ότι αυτά είναι έμψυχα, ούτε για να τους αποδώσουμε κάποια λογική, αλλά για να κατανοήσουμε την υπερβολή των αγαθών, ότι δηλαδή φθάνει μέχρι και σε αυτά τα ίδια τα αναίσθητα.

Τι θέλει, λοιπόν, να φανερώσει ο λόγος, και για ποιον αλαλαγμό και για ποιο χτύπημα των χεριών μιλάει; Διότι αυτό συνηθίζουν να το κάνουν όσοι βρίσκονται σε παράταξη πολέμου και μάχης, εννοώ το να αλαλάζουν και να κροτούν δυνατά για να καταπλήξουν και να τρομάξουν τους εχθρούς· αυτό όμως είναι ξένο προς μια γαλήνια ψυχή. Ο ψαλμός, ωστόσο, παραγγέλλει και τα δύο, και να χτυπούν τα χέρια και να αλαλάζουν. Τι άραγε σημαίνουν τα λόγια αυτά; Τίποτε άλλο παρά φανερώνουν χαρά και αποτελούν σύμβολο νίκης. Επειδή και αλλού ο Προφήτης παρουσιάζει τους ποταμούς να χτυπούν τα χέρια: «Οι ποταμοί», λέει, «θα χτυπήσουν τα χέρια όλοι μαζί»· ο δε Ησαΐας παρουσιάζει και τα δέντρα να το κάνουν αυτό, και ο ίδιος πάλι παρουσιάζει τα όρη και τους βουνούς να σκιρτούν. Και δεν το λέει για να νομίσουμε ότι τα όρη και οι βουνοί σκιρτούν, ούτε ότι οι ποταμοί χειροκροτούν ή ότι έχουν χέρια (διότι αυτό θα ήταν έσχατη ανοησία), αλλά για να κατανοήσουμε την υπερβολή της χαράς. Έτσι ακριβώς μπορεί κανείς να το παρατηρήσει και στους ανθρώπους. Και γιατί δεν είπε: «Χαρείτε και σκιρτήστε», αλλά: «Χτυπήστε τα χέρια» και «Αλαλάξτε»;

Διότι αυτός μας δίδαξε έτσι να ομιλούμε μέσω του χαρίσματος. «Εφόσον συμπάσχουμε, για να συνδοξαστούμε κιόλας. Διότι φρονώ ότι τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς.» Διότι, εάν κοινωνήσαμε μαζί του στα λυπηρά, πολύ περισσότερο θα συμβεί αυτό και στα ευχάριστα. Διότι εκείνος που δώρισε τόσα αγαθά σε αυτούς που δεν είχαν κατορθώσει τίποτα, όταν τους δει να έχουν κοπιάσει και να έχουν υποφέρει τόσα, πώς δεν θα τους αμείψει πολύ περισσότερο; «Διότι η διακαής προσδοκία της κτίσεως περιμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού.» Δες πόσα κατορθώνει μέσω αυτού: και την περιφρόνηση των παρόντων, και την επιθυμία των μελλόντων, και το να δείξει πόσο πολύτιμο είναι στον Θεό το γένος των ανθρώπων· μαζί δε με αυτά, και όλα τα δόγματα των φιλοσόφων που συντάχθηκαν από αυτούς σχετικά με τον κόσμο, τα ανατρέπει σαν ιστό αράχνης με αυτό και μόνο το δόγμα. Αυτό δε που λέγει είναι το εξής: Η κτίση αυτή κοιλοπονάει σφόδρα αναμένοντας αυτά, και προσδοκώντας τα αγαθά που μόλις ανέφερα. Διότι αποκαραδοκία είναι η σφοδρή προσδοκία. Για να γίνει μάλιστα ο λόγος πιο παραστατικός, προσωποποιεί ολόκληρο αυτόν τον κόσμο· πράγμα που κάνουν και οι προφήτες, παρουσιάζοντας ποταμούς να χειροκροτούν, και λόφους να χοροπηδούν, και όρη να σκιρτούν· όχι για να νομίσουμε ότι αυτά είναι έμψυχα, αλλά για να κατανοήσουμε το υπερβολικό μέγεθος των αγαθών, ότι δηλαδή αγγίζει ακόμη και αυτά τα ίδια τα αναίσθητα όντα.

Ο ψαλμός είναι ένα δεκάχορδο μουσικό όργανο με γλυκό ήχο, το οποίο κατασκεύασε παλαιά ο Ιουβάλ, ο απόγονος του Κάιν, και αργότερα χρησιμοποιούσε ο Δαβίδ για μελωδία όταν έψαλλε άσματα προς τον Θεό. Γι' αυτό και το βιβλίο των ασμάτων του το ονόμασε Ψαλτήριο, συνώνυμο με το ψαλτικό όργανο, για το οποίο και τώρα είπε «με κιθάρα και με φωνή ψαλμού». Προτρέπει να ψάλλουν στον Θεό και με άλλα μουσικά όργανα, τα οποία όμως τώρα δεν χρησιμοποιεί η Εκκλησία του Θεού, αλλά αναπέμπει στον Θεό πνευματικές ωδές ψάλλοντας με ησυχία, ευλάβεια και σύνεση. «Ας σαλευθεί από το πρόσωπό του η θάλασσα και όλοι όσοι κατοικούν στην οικουμένη». Εδώ αινίχθηκε την ένσαρκη οικονομία του Χριστού. «Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί». Διότι οι αισθητοί ποταμοί δεν έχουν χέρια ούτε χειροκροτούν· αλλά οι νοητοί ποταμοί, οι θείοι απόστολοι, με το χέρι των πύρινων γλωσσών του Πνεύματος, αντήχησαν σε όλα τα έθνη το σωτήριο κήρυγμα. «Τα όρη θα αγαλλιάσουν» από το πρόσωπο του Κυρίου, «διότι έρχεται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, και τους λαούς με ευθύτητα». Πώς θα αγαλλιάσουν τα όρη;

Αλλά ας δώσουν χέρια και στους αισθητούς ποταμούς· «Οι ποταμοί», λέει, «θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί». Ας περιμένουν δε βοήθεια και από τα γήινα βουνά· «Σήκωσα», λέει, «τα μάτια μου στα βουνά, από όπου θα έρθει η βοήθειά μου». Ας «αινέσουν» δε και τώρα τον Θεό «με τύμπανο και χορό» και «με έγχορδα και όργανα» και «με εύηχα κύμβαλα» και «με κύμβαλα αλαλαγμού». Ας θρηνήσει δε και το ένα δέντρο το άλλο δέντρο· «Ας ολολύξει», λέει, «το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος». Ας εκλείψουν δε, σύμφωνα με αυτούς, και τα πρόβατα και τα βόδια· «Εξέλιπαν», λέει, «από την τροφή τα πρόβατα, και δεν θα υπάρχουν βόδια στις φάτνες».

Λέει επίσης ότι οι ποταμοί χτυπούν τα χέρια· «Οι ποταμοί», λέει, «θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί». Μήπως άραγε και οι ποταμοί έχουν χέρια για να χειροκροτούν; Ή μήπως δεν υπονόησε μάλλον ως ποταμούς τους θείους αποστόλους, οι οποίοι αντήχησαν παντού τον λόγο της χάριτος και ως θεόβρυτοι ποταμοί πότισαν όλη τη γη με τα νάματα της θεογνωσίας; «Ύψωσα», δε, λέει, «τα μάτια μου προς τα όρη, από όπου θα έλθει η βοήθειά μου», δηλαδή προς τους ουρανούς, από όπου ήλθε η βοήθεια του προφήτη και όλων μας, ο Χριστός ο Κύριος. Και ως άλλα όρη πρέπει να εννοήσουμε τους αγίους αγγέλους, από όπου επίσης έρχεται η βοήθεια με θεϊκή πρόνοια· και ως αισθητά όρη το Θαβώριο και το Ερμώνιο και το Όρος των Ελαιών, από όπου και ήλθε συχνά ο Χριστός, «η βοήθεια των αβοήθητων», ανασταίνοντας νεκρούς, καθαρίζοντας λεπρούς, χαρίζοντας το φως σε τυφλούς και καλώντας αμαρτωλούς και τελώνες σε μετάνοια.

Και κάποιος ποιητικός άνδρας θα έλεγε ίσως για τα τότε γεγονότα ότι, όπως ο τρωικός Ξάνθος, ο ποταμός Μοράβας, βγάζοντας φωνή, ικέτευε εσένα, τον αυτοκράτορα με την ηρωική ισχύ, να απομακρύνεις από εκεί τους Δαλμάτες και να τους εξοντώσεις, σπλαχνιζόμενος το εγχώριο πλήθος που ξεψυχούσε. Εγώ όμως, πλέκοντας και πάλι τον έπαινό σου από τα λόγια του Δαβίδ, θα έλεγα ότι ο ποταμός εκείνος χειροκροτούσε μέσα στις δίνες του, καθώς οι Δαλμάτες κατακρημνίζονταν ολέθρια και σφάδαζαν, και αναχαιτίζοντας τα νερά του εξαιτίας του μεγάλου σμήνους αυτών που εξολοθρεύονταν, μιμήθηκε την αναστροφή του Ιορδάνη. Ή, τουλάχιστον, καθώς τα νερά του συσσωρεύτηκαν από το πλήθος όσων χάνονταν και δεν μπορούσε πλέον να ρέει ευθεία, έστρεψε παροιμιωδώς την πορεία του προς τα πάνω και, διαγράφοντας τη σκαιότητα των βαρβάρων, εξαιτίας της οποίας δεν έμαθαν να βαδίζουν ίσια, όπως τα καβούρια, κυλούσε προς τα πίσω.