Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 98:3

Μέγας είναι ο Κύριος στη Σιών. Σιών είναι η Εκκλησία, στην οποία δοξάζεται και υψώνεται ο Χριστός, σύμφωνα με το ρηθέν: «Θα σε υψώσω, ο Θεός μου, ο βασιλεύς μου». Ας δοξολογήσουν το όνομά σου το μέγα. Μέγα είναι το όνομά του, το όνομα Ιησούς, καθότι ερμηνεύεται και ως σωτηρία του λαού. Μέγα, πάλι, είναι το όνομα το υπέρ παν όνομα, στο οποίο πρόκειται να καμφθεί κάθε γόνυ, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Κύριος. Διότι είναι φοβερό και άγιο. Φοβερό μεν απέναντι στους λαούς που οργίζονται και δεν αποδέχονται τη βασιλεία του· άγιο δε για εκείνους που πιστεύουν σε αυτόν. Και η τιμή του βασιλέως αγαπά την κρίση.

Στο Λουκ. 10, 21β: Το «Εξομολογούμαι» λέγεται, σύμφωνα με την ανθρώπινη συνήθεια, αντί του «Ομολογώ χάρη», δηλαδή «Σε δοξάζω», «Σε ευχαριστώ». Διότι είναι συνήθεια στη θεόπνευστη Γραφή ο όρος της εξομολόγησης να λαμβάνεται με αυτόν τον τρόπο. Έχει γραφτεί, λοιπόν: «Ας εξομολογηθούν, Κύριε, στο μεγάλο σου όνομα». Και πάλι: «Θα σε εξομολογηθώ, Κύριε, με όλη μου την καρδιά». Αλλά «Ιδού», λένε αυτοί που έχουν διεστραμμένο νου, «ο Υιός ομολογεί χάρη στον Πατέρα· πώς, λοιπόν, δεν είναι κατώτερός του;». Σε αυτό θα μπορούσε να απαντήσει κάποιος από εκείνους που γνωρίζουν καλά να υπερασπίζονται τα δόγματα της αλήθειας: «Και τι εμποδίζει, ω άριστοι, τον ομοούσιο Υιό να αποδέχεται και να επαινεί τον δικό του Πατέρα, ο οποίος σώζει μέσω αυτού τα υπό τον ουρανό; Αν όμως νομίζεις ότι εξαιτίας της εξομολόγησης είναι κατώτερος από τον Πατέρα, δες και τη συνέχεια: διότι αποκαλεί τον Πατέρα 'Κύριο του ουρανού και της γης'. Ο δε Υιός του Θεού που κυβερνά τα σύμπαντα, εξάπαντος εξουσιάζει μαζί του τα σύμπαντα και είναι πάνω από όλα, όχι ως κατώτερος ή ετερούσιος, αλλά ως Θεός εκ Θεού, στεφανωμένος με την ίδια δόξα και έχοντας απέναντί του ουσιώδη ισότητα σε κάθε τι».

Είναι, επομένως, ύψιστος σε δόξα και ενσταλάζει τον φόβο Του σε αυτούς που Τον γνωρίζουν, και αυτό αποτελεί σωτηρία της ψυχής.] [<Ας δοξολογήσουν όλοι το όνομά σου.> Οι τιμές, λέει, των βασιλέων αγαπούν να έχουν τη δύναμη να κρίνουν και να νομοθετούν. Διότι, ασφαλώς, στην τιμή του βασιλιά επακόλουθο είναι το να πρέπει να κρίνει και να νομοθετεί. Ήδη ο Θεός του σύμπαντος είναι κριτής και νομοθέτης. Διότι είναι γραμμένο: «Επειδή ο Θεός είναι κριτής.» Και πάλι: «Ένας είναι ο νομοθέτης και κριτής.» Και, «Η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση.» Ανήκει δε και στον Υιό η δύναμη να κρίνει και να νομοθετεί. Και πράγματι είπε σε εμάς: «Διότι ούτε ο Πατέρας κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό, ώστε όλοι να τιμούν τον Υιό, όπως τιμούν τον Πατέρα.»] <Ας δοξολογήσουν το μεγάλο σου όνομα.> (B f. 396 b, H f. 450) Διότι μεγάλο και υψηλό είναι το όνομα της θεότητας, δηλαδή η δόξα. Διότι ο Δημιουργός των όλων δεν είναι όμοιος με κανένα από τα κτίσματα, αλλά μάλλον υπερέχει των πάντων με ασύγκριτη ανωτερότητα.

Ας δοξολογήσουν το μεγάλο όνομά σου, διότι είναι φοβερό και άγιο. Τώρα μεν οι λαοί οργίζονται για τη βασιλεία του Σωτήρα μας· θα έρθει όμως καιρός κατά τον οποίο και αυτοί θα δοξολογήσουν το μεγάλο του όνομα, όταν κάθε γόνατο επουρανίων και επιγείων θα λυγίσει, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει ότι Κύριος είναι ο Ιησούς, προς δόξαν του Πατρός.

Ψαλμός του Δαβίδ. Και αυτός ο ψαλμός φανερώνει τη βασιλεία του Χριστού και την κλήση και την εισαγωγή των πιστών. «Ο Κύριος εβασίλευσε». Διότι προ των αιώνων μεν βασίλευε, εν σαρκί δε εβασίλευσε ο Χριστός. Οργίστηκαν δε οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες. «Ο καθήμενος». Ο προφήτης, λέγει, παρακαλεί τον Θεό: ας σαλευτεί η γήινη πολιτεία από τον φόβο και ας έλθει σε επίγνωση. «Ο Κύριος εν Σιών». Διότι στο όρος Σιών τέλεσε τα μυστήρια, και από εκεί συνετρίβησαν οι λεγόμενοι θεοί και περιήλθαν σε αμηχανία. «Ας εξομολογηθούν». Όλοι όσοι επέστρεψαν από τα είδωλα είχαν ανάγκη εξομολογήσεως, αναλαμβάνοντας το όνομα του Χριστού. «Ότι είναι φοβερό». Ως Θεού και Ποιητή, το όνομά Του είναι φοβερό. «Και η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση». Διότι οι αληθινοί βασιλείς δεν πράττουν τίποτα χωρίς δίκαιη κρίση· διότι εκείνο που γίνεται με κρίση είναι γεμάτο δικαιοσύνη. «Εσύ ετοίμασας». Ως Θεός προετοίμασε για τους βασιλείς ευθύτητα, και δικαιοσύνη για όλους τους ανθρώπους. «Κρίση». Διότι κρίση, δικαιοσύνη και αλήθεια είναι ο Χριστός.

Και για τον λόγο αυτόν, όσα έχουν δημιουργηθεί από τον Ποιητή όλης της κτίσεως είναι ανώτερα από τη δική μας φύση. Τότε αποδείχθηκε και υψηλός πάνω από όλους τους λαούς, έχοντας δώσει στους αποστόλους τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος, οι οποίοι κήρυξαν το ύψος Του όχι σε έναν λαό, αλλά σε όλους και παντού. Ας δοξολογήσουν το μεγάλο σου όνομα, διότι είναι φοβερό και άγιο. Επομένως, κάθε όνομα του Θεού είναι μεγάλο· διότι τα ονόματα πρέπει να κατανοούνται αναλόγως προς τη δόξα Του. Επειδή, και αν ονομάζεται Δεσπότης, δεν εννοείται όπως για εμάς· και αν ονομάζεται Βασιλεύς, το αξίωμα της βασιλείας νοείται γι' αυτόν με διαφορετικό τρόπο. Ωστόσο, μεγάλο είναι εκείνο το όνομα του Θεού, με το οποίο ο ίδιος ονόμασε τον εαυτό Του, όταν, αφού ο Μωυσής είπε: Ιδού, εγώ θα υπάγω προς τους υιούς Ισραήλ και θα πω προς αυτούς·

ΨΑΛΜΟΣ 98ος. «Ο Κύριος εβασίλευσεν». Αναφέρεται στους Ιουδαίους. Διότι αυτούς η βασιλεία του Χριστού τους κίνησε σε οργή και θυμό, ώστε να πουν στον Πιλάτο: Μη λες ότι είναι βασιλιάς των Ιουδαίων. Και πάλι: Δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα. «Ας δοξολογήσουν όλοι το όνομά σου». Διότι ποιο είναι το έργο της κρίσεως; Να απαλλάσσει τους αθώους και να φανερώνει τους ενόχους. Γι' αυτό η τιμή του βασιλιά (δηλαδή η αρχή και η εξουσία) αγαπά την κρίση.

Και στο διάψαλμα του τεσσαρακοστού έκτου ψαλμού, είπα, για τον Χριστό έχουν ειπωθεί τα εξής: Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Ψάλτε στον Θεό μας, ψάλτε. Ψάλτε στον βασιλιά μας, ψάλτε. Διότι βασιλιάς όλης της γης είναι ο Θεός, ψάλτε με σύνεση. Βασίλευσε ο Θεός στα έθνη, ο Θεός κάθεται στον άγιο θρόνο του. Άρχοντες των λαών συγκεντρώθηκαν μαζί με τον Θεό του Αβραάμ, διότι οι ισχυροί της γης που ανήκουν στον Θεό υψώθηκαν υπερβολικά. Και στον ενενηκοστό όγδοο ψαλμό σας επιπλήττει το Άγιο Πνεύμα, και αυτόν, τον οποίο δεν θέλετε να είναι βασιλιάς, τον υποδεικνύει ως βασιλιά και Κύριο και του Σαμουήλ και του Ααρών και του Μωυσή και γενικώς όλων των υπολοίπων. Τα δε λόγια του ψαλμού είναι τα εξής: Ο Κύριος βασίλευσε, ας οργιστούν οι λαοί. Αυτός που κάθεται πάνω στα Χερουβίμ, ας σειστεί η γη. Ο Κύριος είναι μέγας στη Σιών και υψηλός πάνω σε όλους τους λαούς. Ας δοξολογήσουν το μεγάλο όνομά σου, διότι είναι φοβερό και άγιο, και η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση. Εσύ ετοίμασας ευθύτητα, κρίση και δικαιοσύνη εσύ έκανες στον Ιακώβ. Υψώνετε Κύριον τον Θεό μας και προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδών του, διότι είναι άγιος.

Ο Ύψιστος, λέγει, πάνω από όλους τους λαούς μόνο στη Σιών μεγαλυνόταν, ενώ αλλού και παντού οι λαοί δόξαζαν ειδωλολατρικούς θεούς. «Ας δοξολογήσουν το όνομά σου το μέγα», έστω και αργά, «διότι είναι φοβερό και άγιο. Και η τιμή του βασιλέως αγαπά την κρίση». Και γιατί, ω ασεβείς, τον βασιλέα της δόξης δεν τον τιμάτε αναλόγως έστω με τους επί της γης βασιλείς, αυτόν «ο οποίος ετοίμασε ευθύτητα και κρίση και δικαιοσύνη»;