Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 98:4

Μέγας είναι ο Κύριος στη Σιών. Σιών είναι η Εκκλησία, στην οποία δοξάζεται και υψώνεται ο Χριστός, σύμφωνα με το ρηθέν: «Θα σε υψώσω, ο Θεός μου, ο βασιλεύς μου». Ας δοξολογήσουν το όνομά σου το μέγα. Μέγα είναι το όνομά του, το όνομα Ιησούς, καθότι ερμηνεύεται και ως σωτηρία του λαού. Μέγα, πάλι, είναι το όνομα το υπέρ παν όνομα, στο οποίο πρόκειται να καμφθεί κάθε γόνυ, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Κύριος. Διότι είναι φοβερό και άγιο. Φοβερό μεν απέναντι στους λαούς που οργίζονται και δεν αποδέχονται τη βασιλεία του· άγιο δε για εκείνους που πιστεύουν σε αυτόν. Και η τιμή του βασιλέως αγαπά την κρίση.

Επειδή η τιμή, δηλαδή η δόξα του Βασιλέως, αγαπά τη δικαιοσύνη, η οποία ερμηνεύεται διά της κρίσεως· για τον λόγο αυτόν, σε εκείνους μεν που απείθησαν, το πρόσταγμά του είναι φοβερό, σε εκείνους δε που υπακούουν, είναι άγιο. Εσύ ετοίμασας ευθύτητες. Διότι με δικαιοσύνη πρόκειται να κρίνει την οικουμένη.

Διότι δεν προσθέτει απλώς, το «Η οδός του Κυρίου είναι κρίση»· δηλαδή, όχι προσφορές μόσχων, όχι σφαγές προβάτων, όχι προσφορές άρτων και λιβάνων· αλλά μάλλον κρίση, δηλαδή, δικαιοσύνη. Επειδή είναι συνήθεια στη θεόπνευστη Γραφή με το όνομα της κρίσης να υποδηλώνεται η δικαιοσύνη. Όπως ακριβώς βεβαίως και ο μακάριος Δαβίδ λέει: «Η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση», δηλαδή τη δικαιοσύνη· διότι σε τιμή από τον Θεό και τους ανθρώπους βρίσκεται κάθε βασιλεία που αγαπά τη δικαιοσύνη. Επομένως, η οδός του Κυρίου είναι κρίση. Και παρουσιάζει πάλι να χαίρονται υπερβολικά αυτούς που θα βαδίσουν αυτήν την ευθεία οδό· διότι λένε: «Ελπίσαμε στο όνομά σου και στη μνήμη σου, την οποία επιθύμησε η ψυχή μας». Επειδή όλη μας η ελπίδα βρίσκεται στον Χριστό, τον οποίο και πάντοτε θυμόμαστε, έχοντας αυτήν την επιθυμία, επειδή και μέσω αυτής έχουμε σωθεί.

Κρίση δε αποκαλούν τον νόμο· και αυτό μας το διδάσκει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας προς τον Θεό των όλων: «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες·» δηλαδή, Εσύ όρισες τον νόμο δι' αγγέλων, ήτοι μέσω της μεσιτείας του Μωυσή. Είπε δε και ο Μωυσής για τον Ισραήλ, ότι Εκεί του έδωσε δικαιώματα και κρίσεις. Αφαίρεσε λοιπόν από εμένα την κρίση, δηλαδή, αφού απέβαλε σχεδόν τη λατρεία κατά τον νόμο, την αφαίρεσε από εμάς, και απομακρύνθηκε.

«Τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τα πάντα προς τον εαυτό μου.» Διότι καταδίκασε σε όλεθρο εκείνον που είχε καταδυναστεύσει, όπως είπα, την οικουμένη, ενώ με όσια κρίση έσωσε τους εξαπατημένους. «Αλλά δεν θα κραυγάσει», λέει, «ούτε θα υψώσει φωνή, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του». Διότι ο Σωτήρας και Κύριος των πάντων ήλθε με πολλή πραότητα και χωρίς έπαρση, και εντελώς αθόρυβα, χωρίς να αδικήσει κανέναν· αλλά με σιγή και ηρεμία, ώστε να μην συντρίψει το τσακισμένο καλάμι, ούτε να σβήσει το λινάρι που σιγοκαίει, δηλαδή, να μην ποδοπατήσει εκείνους που είναι εξαιρετικά αδύναμοι και συνηθισμένοι να υφίστανται πολύ εύκολα τη βλάβη. Τι λοιπόν θα πράξει, και τι θα κατορθώσει στα έθνη; «Στην αλήθεια θα εξάγει κρίση». Με αυτά φαίνεται ότι εννοεί τον νόμο. Διότι έχει γραφτεί για τον Ισραήλ, και για τον Θεό που κρατεί τα πάντα, ότι «εκεί του έδωσε διατάγματα και κρίση»· και πάλι, «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες». Επομένως, την κρίση, δηλαδή τον νόμο που υπήρχε μέσα σε σκιές και τύπους, θα την εξάγει στην αλήθεια των ευαγγελικών θεσπισμάτων, μέσω των οποίων ανέδειξε την οδό του αρεστού σε αυτόν τρόπου ζωής, και μετέβαλε τη λατρεία που γινόταν σύμφωνα με το γράμμα του νόμου στην αλήθεια. Και συμπεριφέρθηκαν υβριστικά εναντίον του οι άθλιοι Ιουδαίοι, τολμώντας να του προκαλέσουν πόνο με τον θάνατο της σάρκας.

Αλλά ο μεν γραπτός νόμος δόθηκε μέσω του Μωυσή· το δε σωτήριο κήρυγμα, δηλαδή το ευαγγελικό, προήλθε μέσω του Χριστού. Διότι ήταν φυσικό επακόλουθο, ο μεν Μωυσής να γίνει διάκονος της σκιάς και του τύπου, ο δε Χριστός, όπως φαίνεται, να γίνει φωτιστής της γνώσεως και της αληθινής λατρείας που τελείται εν Πνεύματι. Διότι Αυτός είναι το αληθινό φως. Προσθέτει δε σε αυτά ότι: «Η κρίση μου θα γίνει φως των εθνών». Με τη λέξη «κρίση» εδώ εννοεί είτε την όσια και φιλάνθρωπη απόφασή Του, η οποία έφερε στο φως των εθνών τη χάρη που προέρχεται από Αυτόν, είτε ως κρίση εννοεί την ευθύτητα και τη δικαιοκρισία, δηλαδή τη δικαιοσύνη, προφανώς την ευαγγελική. Διότι έτσι μνημονεύει τα ιερά κηρύγματα ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας: «Εσύ ετοίμασας ευθύτητα, κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες». Εάν δε αναφέρει ότι το θείο και σωτήριο κήρυγμα έχει πραγματοποιηθεί στον Ιακώβ, και όχι μάλλον και στα άλλα έθνη, θα πρέπει να θυμηθούμε τον Θεό που λέει ξεκάθαρα: «Δεν απεστάλην, παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Και μάλιστα και μέσω της φωνής αυτού του θεσπέσιου Δαβίδ: «Εγώ δε εγκαταστάθηκα βασιλιάς από Αυτόν (προφανώς από τον Θεό και Πατέρα) στο άγιο όρος Του τη Σιών, αναγγέλλοντας το πρόσταγμα του Κυρίου». Διότι από τον Ισραήλ προέρχονταν οι πατέρες και η επαγγελία, η νομοθεσία και η διαθήκη.

Διότι κάπως έτσι λέει ο θεσπέσιος Δαβίδ για την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή: «Εσύ έκανες κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ». Επομένως, ευθύτητα, δηλαδή δικαιοσύνη, δεν υπάρχει στις οδούς τους. Διότι είναι διεστραμμένες και αποφεύγουν την ειρήνη, δηλαδή αρνούνται να είναι ειρηνικοί προς τους άλλους, ή μάλλον, ως ειρήνη εδώ εννοεί τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον οποίο δεν θέλησαν να γνωρίσουν, σκάβοντας για τον εαυτό τους τον λάκκο της απώλειας.

Αυτό, λοιπόν, όπως φαίνεται, μας υπαινίσσεται ο προφητικός λόγος, και έχει διατυπωθεί με εκφραστικότητα, όπως είπα. Διότι, λέει, «καταδυνάστευσε ο Εφραίμ τον αντίδικό του», αντί να πει: ο Εφραίμ πέτυχε μια εντελώς άτοπη νίκη που γίνεται πρόξενος ολέθρου, τον καταδυνάστευσε σαν να ήταν δικός του εχθρός, δηλαδή καταπολέμησε ολοκληρωτικά τον νόμο που μίσησε. Επειδή όμως ο λόγος είναι ασαφής, το διασαφηνίζει με άλλον τρόπο λέγοντας: «καταπάτησε το κρίμα», δηλαδή, δεν φρόντισε καθόλου για τη δικαιοσύνη που υπάρχει στον νόμο· διότι πάντοτε αυτό που καταπατείται θεωρείται ότι βρίσκεται σε ατιμία, και αποδεικνύεται ότι δεν είναι άξιο κανενός λόγου. Γι' αυτό και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέει: «Καλό είναι το αλάτι· εάν όμως το αλάτι χάσει τη δύναμή του, με τι θα αλατιστεί; Δεν χρησιμεύει πλέον σε τίποτα, παρά να πεταχτεί έξω και να καταπατείται από τους ανθρώπους». Όταν λοιπόν λέει «κρίμα», να εννοείς τον νόμο. Έτσι και ο θεσπέσιος Δαβίδ, ονομάζοντάς τον έτσι, αναφωνεί προς τον Θεό: «Κρίμα και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έκανες». Διότι ο νόμος ανήκει στον Θεό, έστω κι αν μεταδίδεται μέσω αγγέλων. Αλλά ποια είναι η αφορμή για να θεωρήσει τον νόμο ως εχθρό και να καταπατήσει το κρίμα, το υπέδειξε πάλι, προσθέτοντας αμέσως ότι άρχισε να πορεύεται «οπίσω των ματαίων». Η αρχή αυτής της ασθένειας, λέει, είναι το να επιλέξει κανείς να τιμά τα μάταια, και να ακολουθεί τα είδωλα.

Αυτό θα γίνει σαφές σε εμάς, εάν προσηλώσουμε τον νου μας με ακρίβεια στα λόγια του Σωτήρα. Διότι είπε τα εξής, θέτοντας όσους πιστεύουν σε αυτόν υπεράνω της νομικής πολιτείας: «Ελέχθη στους αρχαίους: Δεν θα φονεύσεις.» Αυτό σημαίνει την αποφυγή του κακού· διότι το να μη φονεύει κανείς, δεν αποτελεί πράξη κάποιου αγαθού, αλλά μάλλον αποχή από την αμαρτία. Ομοίως και το «Δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα επιορκήσεις, δεν θα ψευδομαρτυρήσεις.» Πού βρίσκεται όμως η πράξη του αγαθού; Στο να λέει ότι «Καθένας που οργίζεται μάταια εναντίον του αδελφού του, θα είναι ένοχος στην κρίση»· και στο, «Καθένας που βλέπει γυναίκα,» και τα εξής. Όταν λοιπόν, λέει, αποφύγεις το κακό και πράξεις το αγαθό, τότε θα κατασκηνώσεις εις τον αιώνα του αιώνος, και θα εισέλθεις σε εδραία και ακράδαντη ελπίδα, σύμφωνα με όσα λέει ο προφήτης Ησαΐας: «Οι οφθαλμοί σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, η οποία είναι πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να κλονιστούν.» <Διότι ο Κύριος αγαπά την κρίση και δεν θα εγκαταλείψει τους οσίους του.> (A f. 200 b, B f. 130 b) Με τον όρο κρίση εδώ εννοεί τη δικαιοκρισία, σύμφωνα με εκείνο που αλλού εξυμνείται παράλληλα για τον νόμο που βραβεύει τα δίκαια: «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες.» Αγαπά λοιπόν τη δικαιοσύνη ο Θεός, και στεφανώνει τους εργάτες της με ατελεύτητη χάρη· και ποτέ δεν θα παραβλέψει τους οσίους του (Ι), δηλαδή εκείνους που πλούτισαν σε οικειότητα προς αυτόν, αλλά θα τους δικαιώσει.

Ωφέλιμα, εξάλλου, ο Ψαλμωδός αφηγείται τις τιμές των δικαίων και επιδεικνύει τις ποινές εκείνων που αγαπούν την αμαρτία· με τον φόβο της τιμωρίας απομακρύνει τους πονηρούς από τις τωρινές τους επιδιώξεις, ενώ με την επιθυμία των δώρων ανυψώνει κομψά, προς ακμαιότερη έφεση για το αγαθό, εκείνους που έχουν επιλέξει να ζουν ενάρετα. Και ως σπέρμα των ασεβών, για το οποίο λέει ότι θα εξολοθρευτεί, πρέπει να εννοήσουμε είτε τα έργα τους - διότι «ό,τι σπείρει ο άνθρωπος», λέει, «αυτό και θα θερίσει» - είτε τους γιους που πρόκειται να προέλθουν από αυτούς, είτε κατά σάρκα είτε με άλλον τρόπο, εάν επιλέξουν να ακολουθήσουν τους πατέρες τους και γίνουν μιμητές της προγονικής σκαιότητας. «Διότι ο Κύριος αγαπά την κρίση». Ως κρίση το ιερό Κείμενο ονομάζει πάντοτε σχεδόν τη δικαιοσύνη· σύμφωνα με αυτό που υμνείται κάπου αλλού προς τον Θεό σχετικά με τον νόμο που βραβεύει τα δίκαια: «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ εποίησες». Διότι παραθέτει παράλληλα την κρίση και τη δικαιοσύνη, αποδεικνύοντας ότι η κρίση δεν είναι τίποτε άλλο παρά δικαιοσύνη.

Είναι, επομένως, ύψιστος σε δόξα και ενσταλάζει τον φόβο Του σε αυτούς που Τον γνωρίζουν, και αυτό αποτελεί σωτηρία της ψυχής.] [<Ας δοξολογήσουν όλοι το όνομά σου.> Οι τιμές, λέει, των βασιλέων αγαπούν να έχουν τη δύναμη να κρίνουν και να νομοθετούν. Διότι, ασφαλώς, στην τιμή του βασιλιά επακόλουθο είναι το να πρέπει να κρίνει και να νομοθετεί. Ήδη ο Θεός του σύμπαντος είναι κριτής και νομοθέτης. Διότι είναι γραμμένο: «Επειδή ο Θεός είναι κριτής.» Και πάλι: «Ένας είναι ο νομοθέτης και κριτής.» Και, «Η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση.» Ανήκει δε και στον Υιό η δύναμη να κρίνει και να νομοθετεί. Και πράγματι είπε σε εμάς: «Διότι ούτε ο Πατέρας κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό, ώστε όλοι να τιμούν τον Υιό, όπως τιμούν τον Πατέρα.»] <Ας δοξολογήσουν το μεγάλο σου όνομα.> (B f. 396 b, H f. 450) Διότι μεγάλο και υψηλό είναι το όνομα της θεότητας, δηλαδή η δόξα. Διότι ο Δημιουργός των όλων δεν είναι όμοιος με κανένα από τα κτίσματα, αλλά μάλλον υπερέχει των πάντων με ασύγκριτη ανωτερότητα.

Έχει στηριχθεί και, τρόπον τινά, έχει εμφυτευθεί φυσικά στο λογικό που υπάρχει μέσα μας η ορθή και αδιάβλητη κρίση για καθετί που πρέπει να πράξουμε, δηλαδή η δικαιοκρισία και αυτό που αρμόζει στον καθένα. Διότι, μήπως δεν υπάρχει μέσα μας κάποια λογική που ζυγίζει τη φύση των πράξεων και ξεχωρίζει από τα καλύτερα το άχαρο και ανωφελές; ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. ΚΥΡ. Η θεόπνευστη Γραφή συνηθίζει να ονομάζει κρίση την ορθότητα και τη δικαιοκρισία. Έτσι λοιπόν και ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει: «Μακάριοι όσοι φυλάττουν την κρίση και πράττουν δικαιοσύνη σε κάθε καιρό». Και πάλι κάπου είπε: «Και η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση. Διότι είναι λαμπρή η τιμή και η δόξα του βασιλιά, όταν αγαπά τη δικαιοσύνη». Λόγιο κρίσεως, επομένως, είναι αυτό που είναι τοποθετημένο πάνω στην καρδιά και στα στήθη, επειδή βρίσκεται τρόπον τινά στον τόπο του λογικού, στο οποίο υπάρχει η ορθότητα εν δικαιοσύνῃ.

Και η τιμή του βασιλέως αγαπά την κρίση. Η τιμή και η αρετή του βασιλέως, συνοδευόμενη ευλόγως από την κρίση, καθιστά το όνομά του για άλλους μεν φοβερό, για άλλους δε άγιο. Διότι, εάν εκείνοι που παραβαίνουν τον νόμο του, μέσω της ίδιας της παράβασης τον ατιμάζουν, εκείνοι που εφαρμόζουν επιτυχώς τον θείο νόμο, μέσω της ίδιας της τήρησής του τιμούν παραλλήλως τον βασιλέα που τον νομοθέτησε, αγαπώντας την προερχόμενη από αυτόν κρίση, γνωρίζοντας ότι η κρίση του είναι δίκαιη, και ότι θα απολαύσουν θείες αμοιβές, σύμφωνα με το θέλημά του, εφόσον πολιτεύθηκαν με ευσέβεια και δικαιοσύνη.

Εσύ ετοίμασας ευθύτητες, εσύ έπραξες κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ. Υψώνετε Κύριον τον Θεό μας, και τα εξής. Κανείς, λέει, ας μην νομίσει ότι ο Κύριος που δοξολογείται εδώ είναι άλλος από τον Θεό που νομοθέτησε στην έρημο. Διότι, λέει, εσύ Κύριε, του οποίου τη βασιλεία διακηρύττουμε, τυγχάνει να είσαι ο ίδιος, ο οποίος και στον λαό της περιτομής διέταξε κρίση και δικαιοσύνη σύμφωνα με τη νομοθεσία που τους δόθηκε, η οποία περιλαμβάνει δικαιώματα και κρίματα. Εσύ ο ίδιος όμως ετοίμασας και ευθύτητες, οι οποίες πρόκειται να αποδοθούν κατά τον καιρό της ανταποδόσεως σε εκείνους που τηρούν την κρίση και τη δικαιοσύνη. Ο Μωυσής και ο Ααρών συγκαταλέγονται μεταξύ των ιερέων του, και ο Σαμουήλ μεταξύ εκείνων που επικαλούνται το όνομά του. Επικαλούνταν τον Κύριο, και εκείνος τους εισάκουε, μέσα από στύλο νεφέλης τους μιλούσε. Τηρούσαν τα μαρτύριά του, και τα προστάγματα που τους έδωσε. Η φράση «Εάν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα, διότι εκείνος έγραψε για εμένα», έχει επομένως το ίδιο νόημα με τα προκείμενα. Διότι αυτόν ακριβώς τον Κύριο, λέει, και όχι κάποιον άλλον, ο οποίος θεολογείται στο παρόν χωρίο, επικαλούνταν και ο Μωυσής και ο Ααρών και ο Σαμουήλ, και οποιοσδήποτε άλλος, είτε από τους προφήτες είτε από τους ιερείς.

Ψαλμός του Δαβίδ. Και αυτός ο ψαλμός φανερώνει τη βασιλεία του Χριστού και την κλήση και την εισαγωγή των πιστών. «Ο Κύριος εβασίλευσε». Διότι προ των αιώνων μεν βασίλευε, εν σαρκί δε εβασίλευσε ο Χριστός. Οργίστηκαν δε οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες. «Ο καθήμενος». Ο προφήτης, λέγει, παρακαλεί τον Θεό: ας σαλευτεί η γήινη πολιτεία από τον φόβο και ας έλθει σε επίγνωση. «Ο Κύριος εν Σιών». Διότι στο όρος Σιών τέλεσε τα μυστήρια, και από εκεί συνετρίβησαν οι λεγόμενοι θεοί και περιήλθαν σε αμηχανία. «Ας εξομολογηθούν». Όλοι όσοι επέστρεψαν από τα είδωλα είχαν ανάγκη εξομολογήσεως, αναλαμβάνοντας το όνομα του Χριστού. «Ότι είναι φοβερό». Ως Θεού και Ποιητή, το όνομά Του είναι φοβερό. «Και η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση». Διότι οι αληθινοί βασιλείς δεν πράττουν τίποτα χωρίς δίκαιη κρίση· διότι εκείνο που γίνεται με κρίση είναι γεμάτο δικαιοσύνη. «Εσύ ετοίμασας». Ως Θεός προετοίμασε για τους βασιλείς ευθύτητα, και δικαιοσύνη για όλους τους ανθρώπους. «Κρίση». Διότι κρίση, δικαιοσύνη και αλήθεια είναι ο Χριστός.

Επειδή λέει ότι το εν λόγω όνομα είναι άγιο και φοβερό, θα εννοήσεις φοβερό για τους εχθρούς, δηλαδή για τους δαίμονες, γι' αυτό και αποφεύγουν την επίκλησή του· άγιο για τους πιστούς· διότι δεν έχουν τον αγιασμό με άλλον τρόπο, παρά μόνο μέσω του ονόματος του Χριστού. Και η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση. Διότι ποιο είναι το έργο της κρίσης;

Να απαλλάσσει τους αθώους, να αποκαλύπτει τους ενόχους· γι' αυτό η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση, δηλαδή η αρχή και η εξουσία. Γι' αυτό οι υπόλοιποι ερμηνευτές, αντί για τη λέξη τιμή, άλλοι απέδωσαν τον όρο ως Ισχύ και άλλοι ως Κράτος.

Εσύ ετοίμασας ευθύτητες. Πώς τις ετοίμασε; Αποστέλλοντας εκ των προτέρων τον νόμο, στον οποίο καθόρισε τις εντολές ως ευθύτητες. Διότι είναι δυνατόν να χαράζει κανείς ορθά την οδό του βίου του, βαδίζοντας σύμφωνα με αυτές. Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες. Με ποιον τρόπο; Με τον προειρημένο είναι ολοφάνερο. Διότι ο νόμος που δόθηκε στον Ιακώβ (και εννοεί το γένος του Ισραήλ), αυτός έφερε ως κρίση την κατάκριση σε όσους αμαρτάνουν, και υπέδειξε σε όσους ζουν ενάρετα τη δικαιοσύνη, σύμφωνα με την οποία πρέπει να πολιτεύονται. Για ποιο λόγο όμως τα εξέθεσε αυτά τώρα; Επειδή ήθελε να διασφαλίσει την ακοή μας και να μαρτυρήσει σαφώς ότι αυτός που τα κατόρθωσε αυτά, είναι ο ίδιος που υπέμεινε τον σταυρό για χάρη μας· και αυτό το δηλώνουν τα όσα ακολουθούν: Υψώνετε Κύριον τον Θεό ημών, και προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδιών αυτού, διότι είναι άγιος. Και για ποιον λόγο δεν προτρέπει μάλλον να προσκυνούμε τον θρόνο του Θεού, αλλά το υποπόδιο;

ΨΑΛΜΟΣ 98ος. «Ο Κύριος εβασίλευσεν». Αναφέρεται στους Ιουδαίους. Διότι αυτούς η βασιλεία του Χριστού τους κίνησε σε οργή και θυμό, ώστε να πουν στον Πιλάτο: Μη λες ότι είναι βασιλιάς των Ιουδαίων. Και πάλι: Δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα. «Ας δοξολογήσουν όλοι το όνομά σου». Διότι ποιο είναι το έργο της κρίσεως; Να απαλλάσσει τους αθώους και να φανερώνει τους ενόχους. Γι' αυτό η τιμή του βασιλιά (δηλαδή η αρχή και η εξουσία) αγαπά την κρίση.

Γι' αυτό οι υπόλοιποι ερμηνευτές, αντί για τη λέξη «τιμή», άλλοι απέδωσαν τη λέξη «ισχύς» και άλλοι «κράτος». «Εσύ ετοίμασας ευθύτητες». Πώς τις ετοίμασε; Αποστέλλοντας εκ των προτέρων τον νόμο, στον οποίο όρισε τις εντολές ως ευθύτητες. Διότι είναι δυνατόν να χαράξει κανείς ορθά την οδό του βίου του, πορευόμενος σύμφωνα με αυτές. Επειδή ο νόμος που δόθηκε στον Ιακώβ (εννοεί δε το γένος του Ισραήλ), αυτός έφερε και σε όσους αμαρτάνουν ως κρίση την κατάκριση, και σε όσους ζουν ενάρετα υπέδειξε τη δικαιοσύνη, σύμφωνα με την οποία πρέπει να ζουν. «Και προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδιών του». Και για ποιο λόγο προτρέπει να μην προσκυνούμε μάλλον τον θρόνο του Θεού, αλλά το υποπόδιο; Και για ποιο ακριβώς υποπόδιο μιλάει; Μήπως για τη γη; Επειδή λέει: «Ο ουρανός είναι θρόνος μου και η γη υποπόδιο των ποδιών μου». Και όμως, δεν επιτρέπεται σε εμάς να προσκυνούμε τα υλικά στοιχεία. Αλλά εννοεί αυτόν τον τόπο τον οποίο εξέθεσε με μεγαλύτερη σαφήνεια σε έναν άλλο ψαλμό: «Ας προσκυνήσουμε στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του».

ΤΙΤΛΟΣ Θʹ. — Περί βασιλέως χρηστού και μισοπονήρου. «Θα αυξηθεί η βασιλεία του, θα καταφάει τα έθνη των εχθρών του, και τα πάχη τους θα εκμυζήσει, και με τα βέλη του θα καταβάλει τα έθνη.» «Τα κέρατά του είναι κέρατα μονοκέρωτος· με αυτά θα κερατίσει τα έθνη. Θα σε κολακεύσουν ψευδώς οι εχθροί σου, και εσύ θα πατήσεις πάνω στον τράχηλό τους.» «Ο Θεός έσωσε τον Δαβίδ σε όλα όσα πορεύθηκε, και ο Δαβίδ εφάρμοζε κρίση και δικαιοσύνη.» «Είπε ο Δαβίδ: Άφησέ τον να καταριέται, διότι του το είπε ο Θεός· ίσως επιβλέψει ο Κύριος στην ταπείνωσή μου, και μου ανταποδώσει αγαθά αντί γι' αυτήν την κατάρα.» «Και ο Σεμεΐ έπεσε με το πρόσωπό του ενώπιον του βασιλέως, και είπε προς τον βασιλέα: Ας μην μου καταλογίσει ο κύριος ανομία, και ας μην θυμηθείς όσα αδίκησε ο δούλος σου την ημέρα κατά την οποία αναχωρούσε ο κύριός μου ο βασιλεύς από την Ιερουσαλήμ, διότι αναγνώρισα εγώ ο δούλος σου, ότι αμάρτησα. Και του ορκίστηκε ο βασιλεύς: Δεν θα πεθάνεις.» «Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλεύς», και τα λοιπά. «Ημέρα στις ημέρες του βασιλέως θα προσθέσεις», και τα λοιπά. «Θεέ, την κρίση σου δώσε στον βασιλέα, και την», και τα λοιπά. «Η τιμή του βασιλέως αγαπά την κρίση.» «Όπως η ορμή του νερού, έτσι η καρδιά του βασιλέως βρίσκεται στο χέρι του Θεού.» «Βδέλυγμα για τον βασιλέα είναι αυτός που πράττει κακά. Διότι με τη δικαιοσύνη εδραιώνεται ο θρόνος της εξουσίας. Δεκτά στον βασιλέα είναι τα δίκαια χείλη, και αγαπά τους ορθούς λόγους.»

«Αυτός κρίνει τα πέρατα της γης, όντας δίκαιος.» «Μήπως ο Κύριος θα αδικήσει κρίνοντας; Ή αυτός που δημιούργησε τα πάντα θα ανατρέψει το δίκαιο;» «Αυτός που συλλαμβάνει τους σοφούς στη δική τους πανουργία, και ματαιώνει τα σχέδια των πολυπλόκων.» «Κάθισες στον θρόνο, εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη.» «Δίκαιος είναι ο Κύριος, και αγάπησε τις δίκαιες πράξεις· το πρόσωπό του αντίκρισε την ευθύτητα.» «Οι κρίσεις του Κυρίου είναι αληθινές, απόλυτα και συνολικά δίκαιες.» «Αγαπά την ελεημοσύνη και τη δίκαιη κρίση ο Κύριος.» «Γεμάτο δικαιοσύνη είναι το δεξί σου χέρι.» «Η δικαιοσύνη και η δίκαιη κρίση είναι το θεμέλιο του θρόνου σου.» «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ εφήρμοσες.» «Ο δίκαιος Κύριος συνέτριψε τους αυχένες των αμαρτωλών.» «Όλα τα έργα του Κυρίου γίνονται με δικαιοσύνη. Η ζυγαριά της δικαιοσύνης προέρχεται από τον Κύριο, και τα έργα του είναι δίκαια σταθμά.» «Πολλοί επιδιώκουν την εύνοια των αρχόντων· αλλά από τον Κύριο απονέμεται το δίκαιο.» «Αυτός που έπλασε κάθε πνοή, αυτός γνωρίζει τα πάντα, και θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.» «Ο Δεσπότης των πάντων δεν θα κάνει διακρίσεις προσώπων, ούτε θα διστάσει μπροστά σε αξιώματα.» —«Από τον Κύριο προέρχονται όλα τα δίκαια.» «Πάρτε δύναμη, μη φοβάστε, ιδού ο Θεός μας ανταποδίδει δίκαιη κρίση.» «Θα υψωθεί ο Κύριος Σαβαώθ μέσα από τη δίκαιη κρίση, και ο άγιος Θεός θα δοξαστεί με τη δικαιοσύνη.» «Έδωσα το Πνεύμα μου σε αυτόν, θα φέρει κρίση στα έθνη· δεν θα κραυγάσει, ούτε θα υψώσει τον τόνο του, ούτε θα ακουστεί η φωνή του έξω.»

Και στο διάψαλμα του τεσσαρακοστού έκτου ψαλμού, είπα, για τον Χριστό έχουν ειπωθεί τα εξής: Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Ψάλτε στον Θεό μας, ψάλτε. Ψάλτε στον βασιλιά μας, ψάλτε. Διότι βασιλιάς όλης της γης είναι ο Θεός, ψάλτε με σύνεση. Βασίλευσε ο Θεός στα έθνη, ο Θεός κάθεται στον άγιο θρόνο του. Άρχοντες των λαών συγκεντρώθηκαν μαζί με τον Θεό του Αβραάμ, διότι οι ισχυροί της γης που ανήκουν στον Θεό υψώθηκαν υπερβολικά. Και στον ενενηκοστό όγδοο ψαλμό σας επιπλήττει το Άγιο Πνεύμα, και αυτόν, τον οποίο δεν θέλετε να είναι βασιλιάς, τον υποδεικνύει ως βασιλιά και Κύριο και του Σαμουήλ και του Ααρών και του Μωυσή και γενικώς όλων των υπολοίπων. Τα δε λόγια του ψαλμού είναι τα εξής: Ο Κύριος βασίλευσε, ας οργιστούν οι λαοί. Αυτός που κάθεται πάνω στα Χερουβίμ, ας σειστεί η γη. Ο Κύριος είναι μέγας στη Σιών και υψηλός πάνω σε όλους τους λαούς. Ας δοξολογήσουν το μεγάλο όνομά σου, διότι είναι φοβερό και άγιο, και η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση. Εσύ ετοίμασας ευθύτητα, κρίση και δικαιοσύνη εσύ έκανες στον Ιακώβ. Υψώνετε Κύριον τον Θεό μας και προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδών του, διότι είναι άγιος.

Ο Ύψιστος, λέγει, πάνω από όλους τους λαούς μόνο στη Σιών μεγαλυνόταν, ενώ αλλού και παντού οι λαοί δόξαζαν ειδωλολατρικούς θεούς. «Ας δοξολογήσουν το όνομά σου το μέγα», έστω και αργά, «διότι είναι φοβερό και άγιο. Και η τιμή του βασιλέως αγαπά την κρίση». Και γιατί, ω ασεβείς, τον βασιλέα της δόξης δεν τον τιμάτε αναλόγως έστω με τους επί της γης βασιλείς, αυτόν «ο οποίος ετοίμασε ευθύτητα και κρίση και δικαιοσύνη»;

Διότι άκουσα ότι «η τιμή του βασιλιά αγαπά τη δικαιοσύνη» και έχω την πεποίθηση ότι και εσύ, φρουρούμενος από τον Θεό άνωθεν, δεν θα παραβλέψεις την παράκλησή μου, αλλά θα την εκπληρώσεις, όπως ακριβώς είναι το αίτημα των δικών μου μαθητών, οι οποίοι είναι δούλοι και ικέτες σου, αυτών που εγκαταβιώνουν σε τούτη την αγία μου Εγκλείστρα και υπηρετούν τον τίμιο σταυρό που βρίσκεται μέσα σε αυτήν. Ο δε Χριστός, ο βασιλιάς της δόξης, είθε να ανταποδώσει τον μισθό στο θείο κράτος σου και να ενισχύσει, να διαφυλάξει και να κραταιώσει για πολλά χρόνια τη βασιλεία σου· αμήν.