Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 99:2

Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη. Προτρέπει τους λυτρωμένους να ψάλλουν τον επινίκιο ύμνο. Και οι λυτρωμένοι ήταν ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Διότι ονομάζει «γη» εκείνους που κατοικούν τη γη. Δουλέψτε στον Κύριο με ευφροσύνη. Η δουλεία στους ανθρώπους προκαλεί φθοροποιό φόβο, ενώ η δουλεία στον Κύριο προκαλεί αγνό φόβο, από τον οποίο γεννιέται η ευφροσύνη στην ψυχή.

Εισέλθετε ενώπιόν του με αγαλλίαση. Εκείνος που έχει ήδη δεχθεί στον νου του την ευφροσύνη του αλαλαγμού, αυτός χαίρεται με μεγάλη χαρά, σαν να στέκεται ενώπιον του Χριστού, και αυτό ακριβώς είναι η αγαλλίαση. Γνωρίστε ότι ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός μας.

ΨΑΛΜΟΣ 99. [<Υπηρετήστε τον Κύριο με ευφροσύνη.> Δηλαδή, όχι σκυθρωποί, ούτε κατηφείς, μήτε οκνηροί προς την αγαθοεργία, αλλά μάλλον πρόθυμοι και πρόσχαροι και χαίροντες με την ελπίδα· και μάλιστα με την ελπίδα που έχει ετοιμαστεί για τους αγίους.] Εάν όμως κάποιος δεν τον υπηρετεί με ευφροσύνη, ας μην τολμά να παρουσιαστεί ενώπιόν του, εισερχόμενος με άπλυτα πόδια στην Εκκλησία του.] <Γνωρίστε ότι ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός.> (Cod. M f. 176.) Αυτός είναι ο Χριστός, ο οποίος με το δικό του αίμα λύτρωσε ολόκληρη τη γη. Αυτός είναι και ο δημιουργός της δικής μας ύπαρξης. Διότι δεν συσταθήκαμε από μόνοι μας, αλλά είμαστε έργο των χεριών του. Γι' αυτό και είμαστε λαός του και πρόβατά του. Και λαός μεν είναι εκείνοι που κατέχουν την πιο λογική τάξη· πρόβατα δε εκείνοι που δεν διαθέτουν τόση διάκριση, ούτε πείρα των θείων λογίων, σύμφωνα με το: «Πλανήθηκα σαν πρόβατο χαμένο.»

ΨΑΛΜΟΣ ΓΙΑ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ. 99ος. Αλαλάξτε στον Κύριο όλη η γη. Δηλαδή, τα έθνη πάνω στη γη· και μέσω αυτών καλούνται σε εξομολόγηση των προηγούμενων αμαρτημάτων, στα οποία κυλιούνταν όταν ήταν προσκολλημένοι στην πλάνη της ειδωλολατρίας. Γι' αυτό ο ψαλμός επιγράφεται «Εις εξομολόγησιν». Υπηρετήστε τον Κύριο με ευφροσύνη, υποτάσσοντας τους εαυτούς σας στον ζυγό του. Διότι το να υπηρετεί κανείς Εκείνον είναι όμοιο με το να υπηρετεί το φως, και να υπηρετεί τη ζωή και την αλήθεια, και τη δικαιοσύνη και τον αγιασμό· επειδή όλα αυτά είναι ο Κύριος. Εισέλθετε ενώπιόν του με αγαλλίαση. Εάν όμως κάποιος δεν τον υπηρετεί με ευφροσύνη, ας μην τολμά να παρουσιαστεί ενώπιόν του, προσερχόμενος στην Εκκλησία του με άνιπτα πόδια.

Ψαλμός εις εξομολόγησιν: Ο ψαλμός προτρέπει τους πάντες σε εξομολόγηση και μετάνοια. «Αλαλάξατε»: Όλοι οι άνθρωποι, λέγει, κραυγάστε προς τον Θεό (τον Κύριο) με προσευχές. «Δουλεύσατε»: Δηλαδή, υπηρετήστε με [απλότητα και] ιλαρότητα και τρυφερή καρδιά και όχι ως εξ ανάγκης. «Εισέλθατε»: Με χαρά μεγάλη και αγαλλίαση να σπεύδετε στις εκκλησίες. «Γνώτε»: Αυτός που φανερώθηκε επί της γης είναι ο προ αιώνων Θεός (ο Θεός μας ο προ αιώνων). «Αυτός εποίησεν»: Διότι αυτός μας εγκατέστησε στην πίστη· επειδή εμείς δεν ήλθαμε από μόνοι μας στην αλήθεια (επίγνωση). «Ημείς λαός αυτού»: Διότι, επειδή Εκείνος το θέλησε, γίναμε λαός πιστός και ποίμνιο άγιο. «Εισέλθατε»: Δηλαδή, εισερχόμενοι στην γνώση (εν τη γνώσει)· διότι πύλες είναι η γνώση του Θεού· με εξομολόγηση να εισέρχεστε (έρχεστε). «Τας αυλάς»: Διότι μέσα στις εκκλησίες αρμόζει πάντοτε να υμνούμε και να ψάλλουμε· επειδή έτσι ευαρεστείται ο Θεός. «Εξομολογείσθε»: Εξομολογούμενοι [να αινείτε και να πιστεύετε στην Τριάδα]. «Ότι χρηστός ο Κύριος»: Επιδεικνύει χρηστότητα και ελεεί ως Θεός συμπαθής από τον αιώνα. «Και έως γενεάς»: Διότι στον αιώνα στέκει η αλήθειά [του] και δεν εκπίπτει, επειδή ο Θεός είναι αλήθεια (είναι αληθής).

Διότι η πέμπτη μετάφραση παρέδωσε τον τίτλο «εις αίνεσιν». Αλαλάξτε προς τον Κύριο, όλη η γη, δουλέψτε στον Κύριο με ευφροσύνη. Μεγάλη τάξη βρίσκεται και τώρα στην προφητεία για όσους την εξετάζουν με ακρίβεια. Διότι επιθυμεί να αλαλάζει όλη η γη σαν εκείνους που έχουν νικήσει τον κοινό μας εχθρό. Και γνωρίζοντας ότι ο Θεός είναι η αιτία της νίκης, να τον υπηρετούμε με ευφροσύνη, όπως ακριβώς έλεγε ο Παύλος: Για να χαιρόμαστε όλοι, να προσευχόμαστε αδιαλείπτως, να ευχαριστούμε σε κάθε περίσταση, γνωρίζοντας ποιον και για ποια πράγματα υπηρετούμε, από ποια δουλεία λυτρωθήκαμε και σε ποια κληθήκαμε, και ποιον ζυγό αλλάξαμε αντί ποιου, ότι δηλαδή αντί για τον βαρύτατο λάβαμε τον πάρα πολύ ελαφρύ.

Εισέλθετε ενώπιόν του με αγαλλίαση· δηλαδή με χαρά. Αλλά δεν υπονοεί αυτήν την πρόσκαιρη χαρά. Διότι, όπως ακριβώς στους ώριμους άνδρες η χαρά των παιδιών φαντάζει γελοία, επειδή χαίρονται και σεμνύνονται για πράγματα χωρίς καμία απολύτως αξία, έτσι και η χαρά των αμαρτωλών είναι αξιοκατάκριτη στους δικαίους. Επειδή χαίρονται για τον τυφλό και προερχόμενο από αρπαγή πλούτο, και για άλλα παρόμοια για τα οποία δεν χωράει καμία χαρά, εφόσον πρόκειται να παραστούμε ενώπιον του φοβερού Κριτή. Ενώ με τα αντίθετα, όταν δηλαδή εμείς πέσουμε θύματα αρπαγής, όταν συκοφαντηθούμε, με αυτά θα μπορέσουμε να εισέλθουμε με αγαλλίαση ενώπιον του Θεού. Και αυτό το φανερώνουν τα λόγια του Κυρίου: Μακάριοι είστε, όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας, ψευδόμενοι εξαιτίας μου. Χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς. Γνωρίστε ότι ο ίδιος ο Κύριος είναι ο Θεός μας· αυτός μας δημιούργησε και όχι εμείς τον εαυτό μας. Βλέπεις ότι το Πνεύμα μάχεται εναντίον κάθε αιρετικής γλώσσας.

Ας ζεύξουμε σε αυτόν το άρμα των λογισμών μας, «και θα βασιλεύσει» επάνω μας «στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Ας αποκτήσουμε ιλαρό τρόπο ζωής σαν τα κλαδιά των ελαιόδεντρων, «για να γίνει ιλαρό το πρόσωπό μας με το λάδι», καθώς λέει ο ψαλμωδός, και πάλι: «Δουλέψτε στον Κύριο με ευφροσύνη». Ας υψώσουμε πάλι στον εσωτερικό μας άνθρωπο τη θεϊκή και πνευματική εργασία, σαν τα βάγια των φοινίκων, και ας τον ακολουθήσουμε ευχαριστώντας τον. Και αντί για τη λευκότητα, ας έχουμε την ορθή και αμίαντη και απλή πίστη, και αντί για την οξύτητα την υπομονετική ελπίδα, η οποία κεντά και καταλύει κάθε λογισμό που υψώνεται για να μας αιχμαλωτίσει μακριά από τη γνώση του Θεού. Και αντί για τη γλυκύτητα του φοίνικα, ας έχουμε την γλυκιά αγάπη, η οποία συνίσταται από την πίστη, την ελπίδα και τα υπόλοιπα που προαναφέρθηκαν, ώστε να εκπληρωθεί σε εμάς το ρητό: «Ο δίκαιος θα ανθίσει σαν τον φοίνικα, θα πληθυνθεί σαν τον κέδρο στον Λίβανο».

«Ελάτε, ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε στον Θεό.» «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινούργιο. Ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Αποδώστε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών, αποδώστε στον Κύριο δόξα και τιμή.» «Υψώνετε τον Κύριο τον Θεό μας, και προσκυνείτε.» «Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη· υπηρετήστε τον Κύριο με ευφροσύνη.» «Ευλόγει, η ψυχή μου, τον Κύριο, και όλα τα εσωτερικά μου. Ευλογείτε τον Κύριο, όλα τα έργα του, σε κάθε τόπο της κυριαρχίας του.» «Ας του είναι ευχάριστος ο στοχασμός μου.» «Δοξολογείτε τον Κύριο, και επικαλεστείτε το όνομά του.» «Ποιος θα εξιστορήσει τα μεγαλεία του Κυρίου; Ποιος θα τα κάνει ακουστά;» «Η αίνεσή του παραμένει στον αιώνα του αιώνα.» «Αινείτε, δούλοι, τον Κύριο, αινείτε το όνομα του Κυρίου.»

Ψαλμός 99. Ψαλμός του Δαβίδ, για δοξολογία. «Αλαλάξτε προς τον Θεό όλη η γη, δουλέψτε τον Κύριο με ευφροσύνη, εισέλθετε ενώπιόν του με αγαλλίαση. Γνωρίστε ότι ο Κύριος ο Θεός, αυτός είναι ο Θεός μας, αυτός μας δημιούργησε και όχι εμείς». Εξαιτίας εκείνων που τότε αγνοούσαν τον Θεό και λάτρευαν τα είδωλα, ανακηρύσσει αμέτρητες φορές ως Θεό αυτόν που μας έπλασε και τονίζει ότι σε αυτόν πρέπει να αναπέμπουμε αλαλαγμούς χαράς, να απονέμουμε την τιμή και να υποτασσόμαστε, «ως πρόβατα της βοσκής του», και να μην προσερχόμαστε στους ναούς των ψευδώνυμων θεών, αλλά να εισερχόμαστε «στις αυλές και τις πύλες» των ιερών ναών του Θεού «και να δοξολογούμε και να αινούμε το όνομα του Κυρίου, του οποίου η αγαθότητα, το έλεος και η αλήθεια παραμένουν από γενεά σε γενεά».