Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 99:4

Εμείς δε είμαστε λαός του και πρόβατα της βοσκής του. Άλλοι μεν λογίζονται ως λαός του, δηλαδή οι ανώτεροι· άλλοι δε ως πρόβατα της βοσκής του, οι κατώτεροι. Πλην όμως, όντας Θεός και δημιουργός όλων, καλεί τους πάντες και τους καθιστά οικείους του. Διότι ο Θεός σώζει ανθρώπους και κτήνη· τους μεν ως λαό του, τα δε ως πρόβατα της βοσκής του. «Εισέλθετε στις πύλες του με εξομολόγηση». Ως πύλες του Κυρίου εννοεί την επί γης Εκκλησία, μέσα στην οποία οφείλουμε να εξομολογούμαστε, φανερώνοντας πρώτα τα αμαρτήματά μας και έπειτα διηγούμενοι τις ευεργεσίες που μάς έχουν γίνει.

Αν πιστεύουμε ότι ο Θεός δεν ψεύδεται και ότι όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει, πώς δεν πέτυχες αυτό που ποθούσες; Μήπως άραγε, χωρίς να το αντιλαμβάνεσαι, κυριαρχεί μέσα σου η απιστία; Εγώ πιστεύω αληθινά ότι ό,τι σου είπε ο Θεός μέσω του αδελφού Ιωάννη, πραγματοποιείται για σένα. Παρακαλώ δε τη φιλόχριστη αγάπη σου να μη με παρασύρεις πλέον στον ιππόδρομο, διότι γέρασα, και σου τα λέω αυτά επισημαίνοντας την ομοψυχία που είπες ότι έχεις μαζί μας. Διότι κανείς δεν χωρίζει την ψυχή του στα δύο, ώστε να αφήσει το ένα μέρος στη μία απασχόληση και το άλλο στην άλλη. Και για να μάθεις ότι δεν παύω να παρακαλώ τον Θεό, μέχρι να σε εισαγάγει μαζί μου «στις πύλες του με δοξολογία και στις αυλές του με ύμνους», γι' αυτό σου τα είπα αυτά.

Εντούτοις, εφόσον είναι Θεός και δημιουργός των πάντων, τα πάντα καλεί και τα οικειοποιείται. Διότι ο Θεός σώζει ανθρώπους και κτήνη· τους μεν ως λαό του, τα δε ως πρόβατα της χειρός του. Εισέλθετε στις πύλες του με εξομολόγηση, στις αυλές του με ύμνους. Να θυμάστε, λέει, τα κακά στα οποία πρωτύτερα βρισκόσασταν, όταν ήσασταν μακριά από τον Κύριο, οδηγούμενοι από άλλους, πονηρούς δεσπότες. Γι' αυτό, χρησιμοποιώντας την ομολογία των προηγούμενων ασεβημάτων σας σαν περιρραντήριο, εισέλθετε στις πύλες του με θάρρος· διότι μετά τις πύλες, δηλαδή μετά τα αρχικά στάδια και τις πρώτες εισόδους στην υπηρεσία του Θεού, αφού προχωρήσετε στα ενδότερα και στις αυλές, δεν θα χρησιμοποιείτε πλέον την εξομολόγηση, αλλά στο εξής θα αφιερώνεστε σε ύμνους προς αυτόν.

Όπως ακριβώς, βέβαια, πρέπει πρώτα να εισέλθει κανείς στις πύλες και έπειτα στις αυλές, έτσι πρέπει πρώτα να εξομολογηθεί τα αμαρτήματα και έπειτα να υμνήσει τον Θεό, ώστε, αφού καθαριστεί η γλώσσα με την εξομολόγηση, να προσφερθεί καθαρός ο ύμνος. Εξομολογείσθε σε Αυτόν. Αινείτε το όνομά Του, διότι είναι αγαθός ο Κύριος· διότι εις τον αιώνα παραμένει το έλεός Του, και η αλήθεια Του από γενεά σε γενεά. Είναι δίκαιο, λέγει, να ευχαριστούμε και να υμνούμε Εκείνον που επιδεικνύει άρρητη φιλανθρωπία, και ο οποίος εκπληρώνει τις αγαθές Του υποσχέσεις.

Ψαλμός εις εξομολόγησιν: Ο ψαλμός προτρέπει τους πάντες σε εξομολόγηση και μετάνοια. «Αλαλάξατε»: Όλοι οι άνθρωποι, λέγει, κραυγάστε προς τον Θεό (τον Κύριο) με προσευχές. «Δουλεύσατε»: Δηλαδή, υπηρετήστε με [απλότητα και] ιλαρότητα και τρυφερή καρδιά και όχι ως εξ ανάγκης. «Εισέλθατε»: Με χαρά μεγάλη και αγαλλίαση να σπεύδετε στις εκκλησίες. «Γνώτε»: Αυτός που φανερώθηκε επί της γης είναι ο προ αιώνων Θεός (ο Θεός μας ο προ αιώνων). «Αυτός εποίησεν»: Διότι αυτός μας εγκατέστησε στην πίστη· επειδή εμείς δεν ήλθαμε από μόνοι μας στην αλήθεια (επίγνωση). «Ημείς λαός αυτού»: Διότι, επειδή Εκείνος το θέλησε, γίναμε λαός πιστός και ποίμνιο άγιο. «Εισέλθατε»: Δηλαδή, εισερχόμενοι στην γνώση (εν τη γνώσει)· διότι πύλες είναι η γνώση του Θεού· με εξομολόγηση να εισέρχεστε (έρχεστε). «Τας αυλάς»: Διότι μέσα στις εκκλησίες αρμόζει πάντοτε να υμνούμε και να ψάλλουμε· επειδή έτσι ευαρεστείται ο Θεός. «Εξομολογείσθε»: Εξομολογούμενοι [να αινείτε και να πιστεύετε στην Τριάδα]. «Ότι χρηστός ο Κύριος»: Επιδεικνύει χρηστότητα και ελεεί ως Θεός συμπαθής από τον αιώνα. «Και έως γενεάς»: Διότι στον αιώνα στέκει η αλήθειά [του] και δεν εκπίπτει, επειδή ο Θεός είναι αλήθεια (είναι αληθής).

Αυτός μας δημιούργησε, και όχι εμείς οι ίδιοι. Διότι δεν ήρθαμε στην ύπαρξη από μόνοι μας, όπως νομίζουν μερικοί· αλλά είμαστε δικά του δημιουργήματα, πλασμένοι εν Χριστώ Ιησού για καλά έργα, όπως ακριβώς έγραψε ο Παύλος· και αρμόζει να αναγνωρίζουμε κάποιον ως δημιουργό. Εμείς δε είμαστε λαός του και πρόβατα της βοσκής του. Εισέλθετε στις πύλες του με ευχαριστία, στις αυλές του με ύμνους.

Μάθε τίνος πρόβατα είμαστε, καθώς ο Μονογενής λέει: Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου. Αυτού λαός είμαστε, ο οποίος και μέσω της προφητικής γλώσσας μας έλεγε: Και θα είστε σε μένα λαός, και εγώ θα είμαι σε εσάς Θεός. Επομένως, ο ίδιος ο Κύριος είναι ο Θεός· διότι και με τα δύο ονόματα ονομάζεται ο Υιός, όπως ακριβώς και ο Πατέρας· σε αυτού τις πύλες πρόσταξε να εισέλθουμε με εξομολόγηση, και στις αυλές του με ύμνους. Ώστε πρέπει πρώτα να εξομολογούμαστε, και μετά από αυτό να υμνούμε. Διότι, όπως ακριβώς οι πύλες προηγούνται των αυλών, και κανείς δεν θα μπορούσε να βρεθεί μέσα στην αυλή, αν δεν περάσει μέσα από την πύλη, έτσι και πριν εξομολογηθούμε, δεν θα μπορέσουμε να υμνήσουμε· επειδή υπάρχει ανάγκη από καθαρή καρδιά, και από γλώσσα που έχει αποβάλει τον ρύπο των αμαρτημάτων, εάν βέβαια πρόκειται ο Θεός να ευαρεστηθεί με τη θυσία των ύμνων μας. Εξομολογείσθε σε αυτόν, αινείτε το όνομά του. Και πάλι έθεσε την εξομολόγηση πριν από την αίνεση, θέλοντας να μας εκθέσει σαφέστερα αυτό που ειπώθηκε στους προηγούμενους στίχους. Εξάλλου προστάζει να εξομολογούμαστε σε αυτόν ως Θεό, και να αινούμε το όνομά του, το οποίο είναι Σωτήρας. Διότι αυτό έχει γίνει για εμάς αφορμή σωτηρίας.

Ψαλμός 99. «Γνωρίσατε ότι ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός.» Μάθε τίνος είμαστε πρόβατα, καθώς ο Μονογενής λέει: Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου. Αυτού είμαστε και λαός, ο οποίος μας έλεγε διαμέσου της προφητικής γλώσσας: Και θα είστε σε μένα λαός, και εγώ θα είμαι σε εσάς Θεός. Επομένως, ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός. Διότι ο Υιός ονομάζεται και με τα δύο, όπως ακριβώς και ο Πατέρας. «Εξομολογείσθε σε αυτόν.» Διότι ως αγαθός, δηλαδή ως συμπονετικός και φιλάνθρωπος, έδωσε το έλεος στον παρόντα αιώνα, ώστε, ακόμη και αν πλανηθούμε από ραθυμία, να επιστρέψουμε σε αυτόν χάρη στη δική του φιλανθρωπία. Διότι η αλήθεια του Θεού, η οποία άρχισε από την τωρινή γενεά, φανερώνεται στη μέλλουσα γενεά, όταν θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Διότι αυτή είναι η ακαταμάχητη και αψευδής αλήθεια.

«Στον οίκο σου πρέπει αγιότητα, Κύριε, εις μακρότητα ημερών.» «Εισέλθετε στις πύλες του με δοξολογία.» «Ας τον υψώσουν σε σύναξη του λαού.» «Ανοίξτε μου τις πύλες της δικαιοσύνης, για να εισέλθω μέσα από αυτές,» κ.λπ. «Ευφράνθηκα για εκείνους που μου είπαν: Θα πορευθούμε στον οίκο του Κυρίου.» «Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό του, ας στέκεται με ευλάβεια ενώπιόν του όλη η γη.» «Η έσχατη δόξα αυτού του οίκου θα είναι μεγαλύτερη από την πρώτη, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ.» «Ελάτε, ας ανεβούμε στο όρος του Κυρίου, και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ. Θα μας αναγγείλει την οδό του.» «Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής για όλα τα έθνη.» «Πόσο μεγάλος είναι ο οίκος του Θεού, και εκτεταμένος ο τόπος της κτίσεώς του! Μεγάλος, και δεν έχει τέλος· υψηλός και αμέτρητος.» «Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν.»

Ψαλμός 99. Ψαλμός του Δαβίδ, για δοξολογία. «Αλαλάξτε προς τον Θεό όλη η γη, δουλέψτε τον Κύριο με ευφροσύνη, εισέλθετε ενώπιόν του με αγαλλίαση. Γνωρίστε ότι ο Κύριος ο Θεός, αυτός είναι ο Θεός μας, αυτός μας δημιούργησε και όχι εμείς». Εξαιτίας εκείνων που τότε αγνοούσαν τον Θεό και λάτρευαν τα είδωλα, ανακηρύσσει αμέτρητες φορές ως Θεό αυτόν που μας έπλασε και τονίζει ότι σε αυτόν πρέπει να αναπέμπουμε αλαλαγμούς χαράς, να απονέμουμε την τιμή και να υποτασσόμαστε, «ως πρόβατα της βοσκής του», και να μην προσερχόμαστε στους ναούς των ψευδώνυμων θεών, αλλά να εισερχόμαστε «στις αυλές και τις πύλες» των ιερών ναών του Θεού «και να δοξολογούμε και να αινούμε το όνομα του Κυρίου, του οποίου η αγαθότητα, το έλεος και η αλήθεια παραμένουν από γενεά σε γενεά».

Και πάλι αλλού λέει: Κάθε πικρία και θυμός και οργή και βλασφημία ας απομακρυνθεί από εσάς, μαζί με κάθε κακία. Να γίνεστε δε μεταξύ σας καλοί, εύσπλαχνοι, συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς και ο Θεός συγχώρησε εμάς. Εκείνος δε που απευθύνει την πρόσκληση λέει τα εξής: Ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε μπροστά του και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε. Και αλλού: Εισέλθετε στις πύλες του με εξομολόγηση, στις αυλές του με ύμνους. Λοιπόν, τέκνα και αδελφοί, ας προφυλαχτούμε μέσα από τις προειδοποιήσεις και ας ενστερνιστούμε τις διδασκαλίες. Και ελάτε όλοι μαζί να προσκυνήσουμε με ευλάβεια και να κλάψουμε ενώπιόν του για τον παρελθόντα βίο μας, για τα καθημερινά μας αμαρτήματα, εν γνώσει και εν αγνοία, με έργα, λόγια και σκέψεις. Και ας εισέλθουμε στις αυλές του με ύμνους και με δοξολογίες, και όχι με αισχρές σκέψεις και έχθρες και ανυπακοές και αλαζονείες.

Είδατε το πραγματικά καλό και επιθυμητό, που δεν είναι τίποτε άλλο από την απαλλαγή από τα πάθη και, αφού υψωθείτε υπεράνω αυτών, να βασιλεύετε και να δεσπόζετε σε όλα τα επίγεια και να συμβασιλεύετε με τον Θεό. Μην ξεχάσετε, μην αδρανήσετε ως προς την αγγελική πολιτεία που σας παραδόθηκε και έγινε ενεργή μέσα σας, αλλά όλο και περισσότερο εισέλθετε στις πύλες Του με εξομολόγηση και στις αυλές Του με ύμνους.

Τι λοιπόν λένε και τι βροντοφωνάζουν καθημερινά στα αυτιά μας; Προς το παρόν θα υπενθυμίσω αποσπάσματα από τους δύο: Διότι ο ένας, απειλώντας, λέει τα εξής: «Μην πλανάσθε, ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε κλέφτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Και πάλι αλλού: «Κάθε πικρία και θυμός και οργή και βλασφημία ας αφαιρεθεί από εσάς μαζί με κάθε κακία· να γίνεστε δε μεταξύ σας χρηστοί, εύσπλαχνοι, συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, καθώς και ο Θεός σας συγχώρησε». Ο άλλος δε, απευθύνοντας πρόσκληση, λέει τα εξής: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε». Και αλλού: «Εισέλθετε στις πύλες του με εξομολόγηση, στις αυλές του με ύμνους».

Λοιπόν, τέκνα και αδελφοί, ας ασφαλιστούμε με τις απειλές και ας ενστερνιστούμε τις διδασκαλίες, και ελάτε όλοι μαζί να προσκυνήσουμε και να κλάψουμε ενώπιόν Του για τον περασμένο μας βίο, για τα καθημερινά μας χρέη που διαπράττουμε εν γνώσει και εν αγνοία, με έργα, με λόγια, με λογισμούς, και ας εισέλθουμε στις αυλές Του με ύμνους και δοξολογίες, και όχι με αισχρές σκέψεις και εχθρότητες και παρακοές και υπερηφάνειες. «Γογγύζει κάποιος;» λέγει, «αυτό του είναι αμαρτία». Ούτε λοιπόν να γογγύζουμε, ούτε να αφηνιάζουμε, ούτε να ενεργούμε αυθαίρετα, ούτε να υπερηφανευόμαστε, όπως κάνουν μερικοί. Διότι είμαστε γη και στάχτη και τέφρα και χώμα, και μάλιστα εκείνοι που από αφροσύνη θεωρούν τους εαυτούς τους ένδοξους ως προς τη σωματική ή την πνευματική εργασία. Εγώ βλέπω ότι έχει παρέλθει το σχήμα του κόσμου τούτου από εμάς. Διότι είμαστε κάτι άλλο σε σχέση με τους λαϊκούς, έχοντας περιβληθεί μια ξένη στολή και πολιτεία, άγαμοι, ακτήμονες, χωρίς κληρονομιά, χωρίς κοσμικούς δεσμούς, μάλλον δε άσαρκοι —διότι «όσοι ζουν κατά σάρκα», λέγει, «δεν μπορούν να αρέσουν στον Θεό»—, όντας σταυρωμένοι για τον κόσμο.