Πατερικές αναφορές στο ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ ΙΩΑΝΝΟΥ 1:5

«Και από τον Ιησού Χριστό, ο μάρτυρας ο πιστός, ο πρωτότοκος εκ των νεκρών και ο άρχων των βασιλέων της γης». Διότι αυτός είναι που μαρτύρησε επί Ποντίου Πιλάτου, πιστός σε όλους τους λόγους του, ο πρωτότοκος εκ των νεκρών ως ζωή και ανάσταση· διότι εκείνοι των οποίων αυτός ηγείται, δεν θα γνωρίσουν πλέον τον θάνατο, όπως συνέβη με εκείνους που προηγουμένως πέθαναν και αναστήθηκαν, αλλά θα ζήσουν αιώνια. Είναι δε άρχοντας των βασιλέων ως βασιλεύς των βασιλευόντων και κύριος των κυριευόντων, ίσος σε ισχύ με τον Πατέρα και ομοούσιος. Και με άλλη έννοια λέγεται άρχοντας των βασιλέων της γης, δηλαδή των γήινων επιθυμιών. Αν όμως, από τον μακάριο Γρηγόριο, αυτή η φράση «ο ων και ο ην και ο ερχόμενος, ο παντοκράτωρ» εκλαμβάνεται ότι αναφέρεται στον Χριστό, δεν είναι καθόλου παράλογο τα παρόμοια λόγια που θα λεχθούν λίγο αργότερα να αναφέρονται σε αυτόν, στα οποία προστίθεται και το «ο παντοκράτωρ» και δεν εισάγεται ούτε επαναλαμβάνεται κάποιο άλλο πρόσωπο· διότι εδώ η προσθήκη του «και από τον Ιησού Χριστό» φαίνεται να επιβεβαιώνει το νόημα που εκθέσαμε. Διότι, για κάποιον που θα μιλούσε μόνο για τον Θεό Λόγο και την υιική υπόσταση, θα ήταν περιττό να προσθέσει αμέσως: «και από τον Ιησού Χριστό», προκειμένου να τον παρουσιάσει ως κάτι διαφορετικό από εκείνον, εφόσον οι θεοπρεπείς εκφράσεις εφαρμόζονται ισότιμα σε κάθε θεϊκή υπόσταση και κοινώς και στις τρεις, με εξαίρεση τα [υποστατικά] ιδιώματα, δηλαδή τις σχέσεις, όπως λέει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, και την ενανθρώπηση του Λόγου.

Σε Αυτόν που μας αγάπησε και μας ελευθέρωσε από τις αμαρτίες μας με το αίμα Του, και μας κατέστησε βασιλιάδες και ιερείς για τον Θεό και Πατέρα Του· σε Αυτόν ανήκει η δόξα και η κυριαρχία στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. Σε Αυτόν, λέει, αρμόζει η δόξα, ο οποίος από αγάπη μας ελευθέρωσε από τα δεσμά του θανάτου και μας καθάρισε από τις κηλίδες της αμαρτίας με την έκχυση του ζωοποιού αίματος και ύδατός Του, και μας κατέστησε βασιλικό ιεράτευμα, ώστε αντί για άλογες θυσίες να προσφέρουμε στον Πατέρα ως ζωντανή θυσία τη λογική λατρεία.

Εκείνοι όμως στράφηκαν στο εντελώς αντίθετο. Διότι εναντιώνονταν υπερβολικά, καθοδηγούμενοι από ανόσιο θυμό προς κάθε τι το άτοπο, και έχοντας την καρδιά τους κατακαμένη από τη φλόγα του φθόνου, αποτολμούσαν να συκοφαντούν τον Ιησού όταν θαυματουργούσε, και τον κατατόξευαν κινούμενοι από φθόνο. Το μέγεθος δε της παραφροσύνης τους έφτασε σε τέτοιο σημείο, ώστε να επιζητούν να σκοτώσουν τον αρχηγό της ζωής. Και τον σκότωσαν μεν, αλλά εκείνος αναστήθηκε, και έγινε «Απαρχή των κεκοιμημένων και πρωτότοκος των νεκρών», ώστε και εμείς, αφού αποτινάξουμε τη φθορά και διαφύγουμε από το κράτος του θανάτου, να αναφωνούμε εκείνο το προφητικό λόγιο: «Πού είναι, θάνατε, η καταδίκη σου; Πού είναι, άδη, το κεντρί σου;». Έχοντας καταργήσει, λοιπόν, τον θάνατο, ανέβηκε προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό. Και έτσι θα έρθει στον καιρό του με θεοπρεπή δόξα και θα καθίσει ως κριτής, διότι θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με το έργο του.

Ας καταισχυνθούν λοιπόν εκείνοι που θεωρούν αυτές τις προόδους κτιστές, καθώς υποβιβάζουν τον Θεό σε κτίσμα. Εάν όμως κάποιος απορεί, εφόσον αυτός ο θεοφάντορας κατέβαλε τόση σπουδή για να διδάξει την αρχή αυτής της διάκρισης, για ποιον λόγο οι θεολόγοι μετά από αυτόν δεν έκαναν εκτενή λόγο περί αυτής, είναι εύκολο αφενός να αποδείξουμε ότι και εκείνοι σε πολλά σημεία των δικών τους συγγραμμάτων θεολογούν σε συμφωνία με αυτόν, και μάλιστα το έχουμε ήδη υποδείξει μέσα από πολλά έργα που συντάξαμε προς τον Βαρλαάμ και όσους παρόμοια με αυτόν μανιωδώς επιτέθηκαν κατά αυτής της θείας διάκρισης. Και όχι μόνο όσους ήρθαν μετά από εκείνον, αλλά και όσους προηγήθηκαν, και γενικά όλους τους ένθεους θεολόγους ανέκαθεν, θα μπορούσε να δει κανείς να θεολογούν με τον ίδιο τρόπο. Διότι ο μέγας Παύλος έλεγε ότι «ο Θεός συμμαρτυρεί στο ευαγγέλιο» όχι μόνο «με σημεία και τέρατα», αλλά «και με ποικίλες δυνάμεις και με μερισμούς του Αγίου Πνεύματος». Ενώ ο Ιωάννης, ο πλέον θεολογικός εκ των ευαγγελιστών, στην Αποκάλυψη συναριθμεί με τον Πατέρα και τον Υιό τα επτά πνεύματα, χρησιμοποιώντας αυτά τα επτά αντί του ενός Αγίου Πνεύματος, προφανώς ως έμφυτες ενέργειές του, λέγοντας: «Χάρις σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό και από τα επτά πνεύματα και από τον Ιησού Χριστό». Αλλά και εν Πνεύματι βλέπει τον Χριστό ως αρνίο, «που έχει επτά κέρατα και επτά οφθαλμούς».

Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, σύμφωνα με τον Λουκά, λέει ότι εκβάλλει τα δαιμόνια με το δάκτυλο του Θεού· ενώ σύμφωνα με τον Ματθαίο, με το Πνεύμα του Θεού. Ο Μέγας Βασίλειος αναφέρει ότι το «δάκτυλο του Θεού» είναι μία από τις ενέργειες του Πνεύματος. Εάν, λοιπόν, η μία από αυτές είναι το Άγιο Πνεύμα, τότε βεβαίως είναι και οι άλλες, όπως άλλωστε μας το δίδαξε ο ίδιος. Όμως, δεν υπάρχουν εξαιτίας αυτού πολλοί θεοί ή πολλά πνεύματα· διότι αυτά αποτελούν προόδους, εκφάνσεις και φυσικές ενέργειες του ενός Πνεύματος, και μέσα από την καθεμία ένα είναι αυτό που ενεργεί. Οι κακόδοξοι, ωστόσο, αποκαλώντας τις κτίσματα, υποβιβάζουν το Πνεύμα του Θεού σε κτίσμα επτά φορές. Ας ντραπούν, λοιπόν, επτά φορές. Διότι ο προφήτης που μίλησε πάλι γι' αυτά, λέγοντας ότι αυτοί οι επτά είναι οι οφθαλμοί του Κυρίου που επιβλέπουν όλη τη γη· και εκείνος που γράφει στην Αποκάλυψη: «Χάρη σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό και από τα επτά πνεύματα που βρίσκονται ενώπιον του θρόνου του Θεού, και από τον Χριστό», φανερώνουν ξεκάθαρα στους πιστούς ότι αυτά είναι το Άγιο Πνεύμα.

Πώς, λοιπόν, θα είναι κτιστή η αΐδια ενέργεια του Πνεύματος, με τη μετοχή στην οποία παρέχεται και σε εμάς, στο μέτρο του δυνατού, η ασφάλεια; Περί αυτών των επτά ενεργειών του Πνεύματος και ο προφήτης Ζαχαρίας είπε: «αυτοί οι επτά είναι οι οφθαλμοί του Κυρίου που επιβλέπουν σε όλη τη γη». Ο δε θεολογικότατος από τους μαθητές του Κυρίου και ιδιαιτέρως αγαπημένος σε Αυτόν, γράφοντας στην Αποκάλυψη «χάρις σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό και από τα επτά πνεύματα, τα οποία είναι ενώπιον του θρόνου του Θεού, και από τον Χριστό», δεν παρουσιάζει και αυτός εναργώς σε όλους τους πιστούς ότι αυτά είναι το Άγιο Πνεύμα;

Από πού προήλθε η νέα κτίση; Ποιος μεταμόρφωσε ολόκληρο αυτό το σύμπαν; Και βέβαια, ο μεν ουρανός δέχθηκε κάποιους νέους, αναπλασμένους πολίτες· αυτούς τους μετέφερε από τη γη η Παρθένος. Η δε γη είχε ως ένοικο τον καινό άνθρωπο, τον ίδιο τον Δεσπότη του ουρανού, επειδή δεν έβγαλε τον παλαιό καρπό της αμαρτίας, αγκάθια και τριβόλια, αλλά το νέο άνθος της δικαιοσύνης, την Παρθένο. Και όχι μόνο με αυτόν τον τρόπο εξάλειψε τη φθορά του παλαιού και προσέφερε σε όλους μια νέα ζωή, αλλά και ο ίδιος ο ουρανός μέσω αυτής θα αναλάβει ένα καλύτερο σώμα, καθαρό από κάθε φθορά, καθώς και η σελήνη, και η γη, και τα άστρα. Επειδή είναι αδύνατον η κτίση να ελευθερωθεί από τη φθορά, αν δεν αποκτήσουν την ελευθερία τους τα τέκνα του Θεού· και το λύτρο αυτής της ελευθερίας το προσέφερε η Παρθένος, τον Πρωτότοκο των νεκρών.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ 40η. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΟΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΖΩΗ, ΟΠΩΣ ΥΠΟΣΧΕΘΗΚΑΜΕ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ Αδελφοί και πατέρες, με τον ίδιο τρόπο που όταν πεινάμε επιθυμούμε να φάμε και όταν διψάμε να πιούμε, έτσι οφείλουμε να έχουμε την επιθυμία να ακούμε τον λόγο του Θεού. Διότι από το να ακούμε θα αποκομίσουμε τα μέγιστα οφέλη· διότι, αν είμαστε ράθυμοι, αποβάλλουμε τη ραθυμία· αν πάλι είμαστε πρόθυμοι, γινόμαστε προθυμότεροι· και από τις δύο πλευρές το πράγμα είναι ωφέλιμο. Ποιος είναι λοιπόν ο παρών λόγος; «Τόσο πολύ», λέει, «αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή, ώστε καθένας που πιστεύει σε αυτόν να μην χαθεί, αλλά να έχει ζωή αιώνια.» Και δεν τον έδωσε απλώς, αλλά «μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού.» Πώς; Ήμασταν υποδουλωμένοι στον διάβολο εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ, βρισκόμασταν υπό την κυριαρχία του θανάτου, πουλημένοι στην αμαρτία, όντας υπόδικοι και αιχμάλωτοι στη φθορά. Ήλθε λοιπόν ο μονογενής Υιός του Θεού και έδωσε τον εαυτό του ως αντίλυτρο για όλους, ο οποίος όχι μόνο μας λύτρωσε από την κυριαρχία του θανάτου, αλλά αφού μας έπλυνε «από τις αμαρτίες μας με το αίμα του, μας έκανε βασιλεία [ουρανών] και ιερείς στον Θεό και Πατέρα του», καθώς έχει γραφεί. Είδες την κραταιά αγάπη της δύναμής του; Είδες το υπέρμετρο έλεος της φιλανθρωπίας του;