Πατερικές αναφορές στο ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ ΙΩΑΝΝΟΥ 13:11

[Πίνακας των κεφαλαίων της ερμηνείας της Αποκαλύψεως του αγίου Ιωάννου του αποστόλου Λόγος Α΄. Κεφ. Α΄. Αποκάλυψη του Ιησού Χριστού. Κεφ. Β΄. Η οπτασία στην οποία είδε τον Κύριο. Κεφ. Γ΄. Τα όσα γράφτηκαν προς τον άγγελο της εκκλησίας των Εφεσίων. Λόγος Β΄. Κεφ. Δ΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας των Σμυρναίων. Κεφ. Ε΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στην Πέργαμο. Κεφ. ΣΤ΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στα Θυάτειρα. Λόγος Γ΄. Κεφ. Ζ΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στις Σάρδεις. Κεφ. Η΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στη Φιλαδέλφεια. Κεφ. Θ΄. Τα όσα δηλώθηκαν προς τον άγγελο της εκκλησίας των Λαοδικέων. Λόγος Δ΄. Κεφ. Ι΄. Περί της θύρας που φάνηκε στον ουρανό και των εικοσιτεσσάρων πρεσβυτέρων και των εξής. Κεφ. ΙΑ΄. Περί του βιβλίου που ήταν σφραγισμένο με επτά σφραγίδες, το οποίο κανείς από την κτιστή φύση δεν δύναται να ανοίξει. Κεφ. ΙΒ΄. Και είδα στο μέσο του θρόνου και των τεσσάρων ζώων. Λόγος Ε΄. Κεφ. ΙΓ΄. Λύση της πρώτης σφραγίδας. Κεφ. ΙΔ΄. Περί της δεύτερης σφραγίδας. Κεφ. ΙΕ΄. Λύση της τρίτης σφραγίδας. Λόγος ΣΤ΄. Κεφ. ΙΣΤ΄. Λύση της τέταρτης σφραγίδας, η οποία φανερώνει τις μάστιγες που επιφέρονται στους ασεβείς. Κεφ. ΙΖ΄. Λύση της πέμπτης σφραγίδας, η οποία δηλώνει την κραυγή των αγίων προς τον Κύριο περί της συντέλειας. Κεφ. ΙΗ΄. Λύση της έκτης σφραγίδας, η οποία υποδηλώνει τις πληγές που επιφέρονται κατά τη συντέλεια. Λόγος Ζ΄. Κεφ. ΙΘ΄. Περί των εκατόν σαράντα τεσσάρων χιλιάδων που σώζονται από την πληγή των τεσσάρων αγγέλων. Κεφ. Κ΄. Περί του αναρίθμητου πλήθους από τα έθνη που λαμπροφορούν. Κεφ. ΚΑ΄. Λύση της έβδομης σφραγίδας, η οποία δηλώνει ότι αγγελικές δυνάμεις προσφέρουν στον Θεό τις προσευχές των αγίων ως θυμιάματα. Λόγος Η΄. Κεφ. ΚΒ΄. Περί των επτά αγγέλων, από τους οποίους όταν σάλπισε ο πρώτος, φέρεται επί της γης χαλάζι και πυρ και αίμα. Κεφ. ΚΓ΄. Περί του δεύτερου αγγέλου και της απώλειας των έμψυχων πλασμάτων στη θάλασσα. Κεφ. ΚΔ΄. Περί του τρίτου αγγέλου και της πίκρανσης των ποτάμιων υδάτων. Λόγος Θ΄. Κεφ. ΚΕ΄. Περί του τέταρτου αγγέλου και του σκοτισμού των φωστήρων. Κεφ. ΚΣΤ΄. Περί του πέμπτου αγγέλου και των νοητών ακρίδων και της ποικιλίας της μορφής τους. Κεφ. ΚΖ΄. Περί του έκτου αγγέλου και των αγγέλων που λύνονται στον Ευφράτη. Λόγος Ι΄. Κεφ. ΚΗ΄. Περί του αγγέλου που ήταν περιβεβλημένος με νεφέλη και ίριδα και προμήνυε τη συντέλεια. Κεφ. ΚΘ΄. Πώς έλαβε ο ευαγγελιστής το βιβλαρίδιο από τον άγγελο. Κεφ. Λ΄. Περί του Ενώχ και του Ηλία. Λόγος ΙΑ΄. Κεφ. ΛΑ΄. Πώς θα αναστηθούν αφού θανατωθούν από τον αντίχριστο. Κεφ. ΛΒ΄. Περί της έβδομης σάλπιγγας και των αγίων που υμνούν τον Θεό για τη μέλλουσα κρίση. Κεφ. ΛΓ΄. Περί των παλαιότερων διωγμών της εκκλησίας και εκείνων επί του αντιχρίστου. Λόγος ΙΒ΄. Κεφ. ΛΔ΄. Περί του πολέμου των αγγέλων και των δαιμόνων και της κατάπτωσης του σατανά. Κεφ. ΛΕ΄. Περί του πώς ο δράκοντας δεν παύει να διώκει την εκκλησία. Κεφ. ΛΣΤ΄. Περί του δεκακέρατου και επτακέφαλου θηρίου. Λόγος ΙΓ΄. Κεφ. ΛΖ΄. Περί του ψευδοπροφήτη. Κεφ. ΛΗ΄. Περί του ονόματος του αντιχρίστου. Κεφ. ΛΘ΄. Περί του αρνίου και των εκατόν σαράντα τεσσάρων χιλιάδων. Λόγος ΙΔ΄. Κεφ. Μ΄. Περί του αγγέλου που προαγορεύει την εγγύτητα της μέλλουσας κρίσης. Κεφ. ΜΑ΄. Περί του αγγέλου που κηρύσσει την πτώση της Βαβυλώνας. Κεφ. ΜΒ΄. Περί του αγγέλου που προφυλάσσει τους πιστούς ώστε να μην αποδεχθούν τον αντίχριστο. Λόγος ΙΕ΄. Κεφ. ΜΓ΄. Πώς εκείνος που κάθεται στη νεφέλη θα θερίσει με το δρεπάνι όσα βλαστάνουν από τη γη. Κεφ. ΜΔ΄. Περί του αγγέλου που τρυγά την άμπελο της πικρίας. Κεφ. ΜΕ΄. Περί των επτά αγγέλων που επιφέρουν στους ανθρώπους τις πληγές πριν από τη συντέλεια και περί της υάλινης θάλασσας. Λόγος ΙΣΤ΄. Κεφ. ΜΣΤ΄. Πώς, όταν εκχύθηκε η πρώτη φιάλη, δημιουργήθηκε έλκος στους αποστάτες. Κεφ. ΜΖ΄. Η δεύτερη πληγή εναντίον αυτών που βρίσκονται στη θάλασσα. Κεφ. ΜΗ΄. Πώς μέσω της τρίτης οι ποταμοί μετατρέπονται σε αίμα. Λόγος ΙΖ΄. Κεφ. ΜΘ΄. Πώς μέσω της τέταρτης καυματίζονται οι άνθρωποι. Κεφ. Ν΄. Πώς μέσω της πέμπτης σκοτίζεται η βασιλεία του θηρίου. Κεφ. ΝΑ΄. Πώς μέσω της έκτης ανοίγεται η οδός μέσω του Ευφράτη για τους βασιλείς από την ανατολή. Λόγος ΙΗ΄. Κεφ. ΝΒ΄. Πώς μέσω της έβδομης επέρχεται χαλάζι και σεισμός εναντίον των ανθρώπων. Κεφ. ΝΓ΄. Περί του ενός από τους επτά αγγέλους που δείχνει στον μακάριο Ιωάννη την καθαίρεση της πόρνης πόλης και περί των επτά κεφαλών και δέκα κεράτων. Κεφ. ΝΔ΄. Πώς ο άγγελος ερμήνευσε το μυστήριο που του αποκαλύφθηκε. Λόγος ΙΘ΄. Κεφ. ΝΕ΄. Περί άλλου αγγέλου που δηλώνει την πτώση της Βαβυλώνας και περί ουράνιας φωνής που δίνει εντολή για φυγή από την πόλη, και περί της απώλειας των τερπνών πραγμάτων που κατείχε προηγουμένως. Κεφ. ΝΣΤ΄. Περί της υμνωδίας των αγίων και του τριπλού αλληλούια, το οποίο ψάλλουν για την καθαίρεση της Βαβυλώνας. Κεφ. ΝΖ΄. Περί του μυστικού γάμου και του δείπνου του αρνίου. Λόγος Κ΄. Κεφ. ΝΗ΄. Πώς ο ευαγγελιστής είδε τον Χριστό έφιππο μαζί με αγγελικές δυνάμεις. Κεφ. ΝΘ΄. Περί του αντιχρίστου και εκείνων που ρίχνονται μαζί του στη γέεννα. Κεφ. Ξ΄. Πώς ο σατανάς δέθηκε από τη σταύρωση του Χριστού μέχρι τους καιρούς της συντέλειας, και περί των χιλίων ετών. Λόγος ΚΑ΄. Κεφ. ΞΑ΄. Περί των ετοιμασμένων θρόνων για όσους φύλαξαν την ομολογία του Χριστού χωρίς να την αρνηθούν. Κεφ. ΞΒ΄. Τι είναι η πρώτη ανάσταση και τι ο δεύτερος θάνατος. Κεφ. ΞΓ΄. Περί του Γωγ και Μαγώγ. Λόγος ΚΒ΄. Κεφ. ΞΔ΄. Περί εκείνου που κάθεται στον θρόνο και της κοινής ανάστασης και κρίσης. Κεφ. ΞΕ΄. Περί καινούργιου ουρανού και γης και της άνω Ιερουσαλήμ. Κεφ. ΞΣΤ΄. Περί όσων είπε εκείνος που κάθεται στον θρόνο. Λόγος ΚΓ΄. Κεφ. ΞΖ΄. Περί του αγγέλου που του δείχνει την πόλη των αγίων και μετρά το τείχος της μαζί με τις πύλες. Κεφ. ΞΗ΄. Περί του καθαρού ποταμού που φάνηκε να εκπορεύεται από τον θρόνο. Κεφ. ΞΘ΄. Ότι ο Χριστός είναι Θεός των προφητών και δεσπότης των αγγέλων. Λόγος ΚΔ΄. Κεφ. Ο΄. Περί της αξιοπιστίας όσων φάνηκαν στον απόστολο. Κεφ. ΟΑ΄. Πώς διατάχθηκε να μην σφραγίσει αλλά να κηρύξει την Αποκάλυψη. Κεφ. ΟΒ΄. Πώς η εκκλησία και το πνεύμα σε αυτήν προσκαλούν την ένδοξη επιφάνεια του Χριστού, και περί της κατάρας στην οποία υπόκεινται όσοι παραχαράσσουν το βιβλίο.]

ΛΟΓΟΣ ΙΓ΄. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΛΖ΄. Περί του ψευδοπροφήτου. Και είδα άλλο θηρίο να ανεβαίνει από τη γη, και είχε δύο κέρατα όμοια με του αρνιού, και μιλούσε ως δράκος. Αυτό το θηρίο άλλοι μεν λένε ότι είναι ο αντίχριστος, ενώ σε άλλους φάνηκε ότι τα δύο του κέρατα αινίσσονται τον αντίχριστο και τον ψευδοπροφήτη. Εφόσον δε ομολογείται ότι και ο ψευδοπροφήτης θα έλθει ως ξεχωριστό πρόσωπο, δεν θεωρούμε άτοπο να εκλαμβάνεται ο μεν δράκος ως ο σατανάς, το δε θηρίο που ανεβαίνει από τη θάλασσα ως ο αντίχριστος, και το παρόν, σύμφωνα με τη γνώμη του μακαρίου Ειρηναίου, να εκλαμβάνεται ως ο ψευδοπροφήτης, ο οποίος ανέρχεται μεν από τη γη, δηλαδή από τη γήινη και χαμερπή πολιτεία, και έχει κέρατα όμοια με του αρνιού, επειδή περικαλύπτει με προβιά προβάτου τον φονικό χαρακτήρα του κρυμμένου λύκου και λόγω της φαινομενικής μορφής ευσέβειας που παρουσιάζει στα προοίμιά του. Για αυτόν αναφέρει ο Ειρηναίος επί λέξει τα εξής: «Για τον υπασπιστή, τον οποίο αποκαλεί και ψευδοπροφήτη, ‹μιλούσε›, λέγει, ‹ως δράκος›». Σε αυτόν δε, λέει, δίνεται η εξουσία σημείων και τεράτων, ώστε να τα επιτελεί ενώπιον του αντιχρίστου, προετοιμάζοντας για αυτόν την οδό της απωλείας. Όσο για τη θεραπεία της πληγής του θηρίου, είπαμε ότι είναι η ένωση της διηρημένης βασιλείας που θα φανεί πως γίνεται για λίγο, ή η προς μικρόν ανόρθωση της φθαρείσας τυραννίας του σατανά δια του αντιχρίστου, ή κάποια απατηλή ανάσταση ενός νεκρού από τους οικείους του.

Λέγει δε ότι αυτός ομιλεί ως δράκων· διότι θα πράξει και θα εκστομίσει τα του αρχεκάκου διαβόλου.

«Το θηρίο που ανεβαίνει από την άβυσσο θα κάνει πόλεμο μαζί τους και θα τους νικήσει και θα τους σκοτώσει», επειδή δεν θα θέλουν να δώσουν δόξα στον αντίχριστο –δηλαδή το μικρό κέρατο που φύτρωσε– ο οποίος, έχοντας πλέον υπερηφανευτεί στην καρδιά του, αρχίζει να υψώνει τον εαυτό του και να τον δοξάζει ως θεό, διώκοντας τους αγίους και βλασφημώντας τον Χριστό, όπως λέει ο Δανιήλ: «Παρατηρούσα το κέρατο, και ιδού, υπήρχαν μάτια σαν ανθρώπου στο κέρατο και στόμα που λαλούσε μεγάλα λόγια, και άνοιξε το στόμα του σε βλασφημία προς τον Θεό, και το κέρατο εκείνο έκανε πόλεμο με τους αγίους και υπερίσχυε εναντίον τους, μέχρι που αναιρέθηκε το θηρίο και καταστράφηκε, και το σώμα του παραδόθηκε στη φωτιά για να καεί». Αλλά, επειδή πρέπει να διηγηθούμε λεπτομερέστερα τα περί αυτού, πώς δηλαδή το Άγιο Πνεύμα φανέρωσε μυστικά το όνομά του μέσω ενός αριθμού, θα εξηγήσουμε σαφέστερα τα σχετικά με αυτόν. Διότι ο Ιωάννης λέει ως εξής: «Και είδα άλλο θηρίο να ανεβαίνει από τη γη, και είχε δύο κέρατα όμοια με αρνιού και μιλούσε σαν δράκος. Και ασκούσε όλη την εξουσία του πρώτου θηρίου ενώπιόν του. Και κάνει τη γη και αυτούς που κατοικούν σε αυτήν να προσκυνήσουν το πρώτο θηρίο, του οποίου θεραπεύτηκε η θανατηφόρα πληγή».

«Και κάνει μεγάλα σημεία, ώστε και φωτιά να κατεβαίνει από τον ουρανό στη γη ενώπιον των ανθρώπων, και πλανά αυτούς που κατοικούν πάνω στη γη μέσω των σημείων που του δόθηκε η εξουσία να κάνει ενώπιον του θηρίου, λέγοντας σε αυτούς που κατοικούν στη γη να φτιάξουν εικόνα για το θηρίο, το οποίο έχει την πληγή από το μαχαίρι και έζησε. Και του δόθηκε η εξουσία να δώσει πνοή στην εικόνα του θηρίου, ώστε και να μιλήσει η εικόνα του θηρίου, και να ενεργήσει ώστε όσοι δεν προσκυνήσουν την εικόνα του θηρίου να θανατωθούν. Και αναγκάζει όλους, τους μικρούς και τους μεγάλους, και τους πλουσίους και τους φτωχούς, και τους ελεύθερους και τους δούλους, να λάβουν χάραγμα στο δεξί τους χέρι ή στο μέτωπό τους, και να μην μπορεί κανείς να αγοράσει ή να πουλήσει, παρά μόνον αυτός που έχει το χάραγμα, το όνομα του θηρίου ή τον αριθμό του ονόματός του. Εδώ βρίσκεται η σοφία. Όποιος έχει νου ας υπολογίσει τον αριθμό του θηρίου· διότι είναι αριθμός ανθρώπου. Και ο αριθμός του είναι χξστ'». Το μεν λοιπόν «θηρίο που ανεβαίνει από τη γη» υποδηλώνει τη μελλοντική βασιλεία του αντιχρίστου, τα δε δύο κέρατα υποδηλώνουν αυτόν και τον ψευδοπροφήτη που είναι μαζί του. Το να λέει δε ότι «τα δύο του κέρατα είναι όμοια με του αρνίου», σημαίνει ότι θέλει να εξομοιωθεί με τον Υιό του Θεού, παρουσιάζοντας και ο ίδιος τον εαυτό του ως βασιλιά. Το να λέει δε ότι «μιλούσε ως δράκοντας», σημαίνει ότι είναι πλάνος και όχι αληθινός.

Σχετικά με τον υπασπιστή, τον οποίο ονομάζει και ψευδοπροφήτη, λέει: «μιλούσε σαν δράκοντας». Για να μη νομίσει λοιπόν κανείς ότι αυτός κάνει τα σημεία με θεϊκή δύναμη, αλλά με μαγική ενέργεια, είπε: «Και πλανά όσους κατοικούν πάνω στη γη.» Και δεν είναι καθόλου θαυμαστό, εάν, εφόσον τον υπηρετούν τα δαιμόνια και τα αποστατικά πνεύματα, κάνει μέσω αυτών σημεία, με τα οποία θα πλανήσει όσους κατοικούν πάνω στη γη. Και αναφέρει «τον αριθμό του ονόματός του» και κάποια άλλα, «και ότι ο αριθμός είναι χξστ΄», που σημαίνει έξι εκατοντάδες και έξι δεκάδες και έξι μονάδες, ως ανακεφαλαίωση όλης της αποστασίας που έχει συντελεστεί κατά τη διάρκεια των έξι χιλιάδων ετών.

Ερμηνεία: Ευανθάς, Τειτάν, Λατείνος, Βενέδικτος· καθένα από αυτά τα ονόματα συγκεντρώνει τον αριθμό εξακόσια εξήντα έξι. Το δε θηρίο που ανέβηκε από τη γη και μιλούσε σαν δράκοντας, δηλαδή σαν τον δόλιο όφι, αυτός είναι ο Μωάμεθ, ο απόστολος και προφήτης του διαβόλου και του αντιχρίστου, ο οποίος δίδαξε στους γιους της Άγαρ όλα όσα μισεί ο Θεός και αγαπά ο Σατανάς. Διότι τους δίδαξε την πλατιά και ευρύχωρη οδό της απώλειας, και τους υποσχέθηκε ότι, μετά από τόση ακαθαρσία, θα τους εισαγάγει στον παράδεισο, για να συνευφραίνονται και εκεί με γυναίκες. Αυτοί δε, έχοντας αποδεχθεί την ευκολία της διδασκαλίας, την εκπληρώνουν επαυξημένη, και, ως εθελόκακοι και εθελότυφλοι, δεν θέλησαν να αναβλέψουν και να γνωρίσουν την τόσο πρόδηλη και ολέθρια απάτη της διδασκαλίας του, αλλά σε αυτόν στηρίζουν τις ελπίδες τους, ότι θα τους εισαγάγει στον παράδεισο.

Υπόθεση Ζ΄. Περί του κακωνύμου θηρίου και του αριθμού του ονόματός του. «Και πάλι είδα άλλο θηρίο να αναδύεται από τη γη, το οποίο είχε δύο κέρατα αρνιού και μιλούσε σαν δράκοντας. Και έσπευδε να πείσει όλους τους ανθρώπους να πιστέψουν και να προσκυνήσουν το θηρίο που είχε αναδυθεί από τη θάλασσα πριν από αυτό, και να χαραχθεί το όνομά του στα μέτωπά τους, και να λάβουν την εικόνα του στα χέρια τους και τον αριθμό του ονόματός του· σε όποιον δε απειθούσε, απειλούσε με θάνατο. Ο δε αριθμός του ονόματος του θηρίου είναι αριθμός ανθρώπου, δηλαδή εξακόσια εξήντα έξι, και όποιος έχει», λέει, «νου και σοφία ας υπολογίσει τον αριθμό του θηρίου».

Ερμηνεία: Ευανθάς, Τειτάν, Λατείνος, Βενέδικτος· καθένα από αυτά τα ονόματα αποδίδει τον αριθμό εξακόσια εξήντα έξι. Το δε θηρίο που ανέβηκε από τη γη και μιλούσε σαν δράκοντας, δηλαδή σαν το δόλιο φίδι, αυτός είναι ο Μωάμεθ, ο απόστολος και προφήτης του διαβόλου και του αντιχρίστου, που δίδαξε στους γιους της Άγαρ όσα μισεί ο Θεός και αγαπά ο σατανάς. Διότι τους δίδαξε την πλατιά και ευρύχωρη οδό της απώλειας, και τους υποσχέθηκε ότι μετά από τόση ακαθαρσία θα τους εισαγάγει στον παράδεισο, για να συνευφραίνονται και εκεί με γυναίκες. Αυτοί δε, αποδεχόμενοι την ευκολία της διδασκαλίας, την εκπληρώνουν με το παραπάνω και, όντας εκούσια κακοί και εκούσια τυφλοί, δεν θέλησαν να αναβλέψουν και να κατανοήσουν την τόσο ολοφάνερη και ολέθρια απάτη της διδασκαλίας του, αλλά σε αυτόν εναποθέτουν τις ελπίδες τους προκειμένου να τους εισαγάγει στον παράδεισο.