Πατερικές αναφορές στο ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ ΙΩΑΝΝΟΥ 13:17

[Πίνακας των κεφαλαίων της ερμηνείας της Αποκαλύψεως του αγίου Ιωάννου του αποστόλου Λόγος Α΄. Κεφ. Α΄. Αποκάλυψη του Ιησού Χριστού. Κεφ. Β΄. Η οπτασία στην οποία είδε τον Κύριο. Κεφ. Γ΄. Τα όσα γράφτηκαν προς τον άγγελο της εκκλησίας των Εφεσίων. Λόγος Β΄. Κεφ. Δ΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας των Σμυρναίων. Κεφ. Ε΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στην Πέργαμο. Κεφ. ΣΤ΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στα Θυάτειρα. Λόγος Γ΄. Κεφ. Ζ΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στις Σάρδεις. Κεφ. Η΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στη Φιλαδέλφεια. Κεφ. Θ΄. Τα όσα δηλώθηκαν προς τον άγγελο της εκκλησίας των Λαοδικέων. Λόγος Δ΄. Κεφ. Ι΄. Περί της θύρας που φάνηκε στον ουρανό και των εικοσιτεσσάρων πρεσβυτέρων και των εξής. Κεφ. ΙΑ΄. Περί του βιβλίου που ήταν σφραγισμένο με επτά σφραγίδες, το οποίο κανείς από την κτιστή φύση δεν δύναται να ανοίξει. Κεφ. ΙΒ΄. Και είδα στο μέσο του θρόνου και των τεσσάρων ζώων. Λόγος Ε΄. Κεφ. ΙΓ΄. Λύση της πρώτης σφραγίδας. Κεφ. ΙΔ΄. Περί της δεύτερης σφραγίδας. Κεφ. ΙΕ΄. Λύση της τρίτης σφραγίδας. Λόγος ΣΤ΄. Κεφ. ΙΣΤ΄. Λύση της τέταρτης σφραγίδας, η οποία φανερώνει τις μάστιγες που επιφέρονται στους ασεβείς. Κεφ. ΙΖ΄. Λύση της πέμπτης σφραγίδας, η οποία δηλώνει την κραυγή των αγίων προς τον Κύριο περί της συντέλειας. Κεφ. ΙΗ΄. Λύση της έκτης σφραγίδας, η οποία υποδηλώνει τις πληγές που επιφέρονται κατά τη συντέλεια. Λόγος Ζ΄. Κεφ. ΙΘ΄. Περί των εκατόν σαράντα τεσσάρων χιλιάδων που σώζονται από την πληγή των τεσσάρων αγγέλων. Κεφ. Κ΄. Περί του αναρίθμητου πλήθους από τα έθνη που λαμπροφορούν. Κεφ. ΚΑ΄. Λύση της έβδομης σφραγίδας, η οποία δηλώνει ότι αγγελικές δυνάμεις προσφέρουν στον Θεό τις προσευχές των αγίων ως θυμιάματα. Λόγος Η΄. Κεφ. ΚΒ΄. Περί των επτά αγγέλων, από τους οποίους όταν σάλπισε ο πρώτος, φέρεται επί της γης χαλάζι και πυρ και αίμα. Κεφ. ΚΓ΄. Περί του δεύτερου αγγέλου και της απώλειας των έμψυχων πλασμάτων στη θάλασσα. Κεφ. ΚΔ΄. Περί του τρίτου αγγέλου και της πίκρανσης των ποτάμιων υδάτων. Λόγος Θ΄. Κεφ. ΚΕ΄. Περί του τέταρτου αγγέλου και του σκοτισμού των φωστήρων. Κεφ. ΚΣΤ΄. Περί του πέμπτου αγγέλου και των νοητών ακρίδων και της ποικιλίας της μορφής τους. Κεφ. ΚΖ΄. Περί του έκτου αγγέλου και των αγγέλων που λύνονται στον Ευφράτη. Λόγος Ι΄. Κεφ. ΚΗ΄. Περί του αγγέλου που ήταν περιβεβλημένος με νεφέλη και ίριδα και προμήνυε τη συντέλεια. Κεφ. ΚΘ΄. Πώς έλαβε ο ευαγγελιστής το βιβλαρίδιο από τον άγγελο. Κεφ. Λ΄. Περί του Ενώχ και του Ηλία. Λόγος ΙΑ΄. Κεφ. ΛΑ΄. Πώς θα αναστηθούν αφού θανατωθούν από τον αντίχριστο. Κεφ. ΛΒ΄. Περί της έβδομης σάλπιγγας και των αγίων που υμνούν τον Θεό για τη μέλλουσα κρίση. Κεφ. ΛΓ΄. Περί των παλαιότερων διωγμών της εκκλησίας και εκείνων επί του αντιχρίστου. Λόγος ΙΒ΄. Κεφ. ΛΔ΄. Περί του πολέμου των αγγέλων και των δαιμόνων και της κατάπτωσης του σατανά. Κεφ. ΛΕ΄. Περί του πώς ο δράκοντας δεν παύει να διώκει την εκκλησία. Κεφ. ΛΣΤ΄. Περί του δεκακέρατου και επτακέφαλου θηρίου. Λόγος ΙΓ΄. Κεφ. ΛΖ΄. Περί του ψευδοπροφήτη. Κεφ. ΛΗ΄. Περί του ονόματος του αντιχρίστου. Κεφ. ΛΘ΄. Περί του αρνίου και των εκατόν σαράντα τεσσάρων χιλιάδων. Λόγος ΙΔ΄. Κεφ. Μ΄. Περί του αγγέλου που προαγορεύει την εγγύτητα της μέλλουσας κρίσης. Κεφ. ΜΑ΄. Περί του αγγέλου που κηρύσσει την πτώση της Βαβυλώνας. Κεφ. ΜΒ΄. Περί του αγγέλου που προφυλάσσει τους πιστούς ώστε να μην αποδεχθούν τον αντίχριστο. Λόγος ΙΕ΄. Κεφ. ΜΓ΄. Πώς εκείνος που κάθεται στη νεφέλη θα θερίσει με το δρεπάνι όσα βλαστάνουν από τη γη. Κεφ. ΜΔ΄. Περί του αγγέλου που τρυγά την άμπελο της πικρίας. Κεφ. ΜΕ΄. Περί των επτά αγγέλων που επιφέρουν στους ανθρώπους τις πληγές πριν από τη συντέλεια και περί της υάλινης θάλασσας. Λόγος ΙΣΤ΄. Κεφ. ΜΣΤ΄. Πώς, όταν εκχύθηκε η πρώτη φιάλη, δημιουργήθηκε έλκος στους αποστάτες. Κεφ. ΜΖ΄. Η δεύτερη πληγή εναντίον αυτών που βρίσκονται στη θάλασσα. Κεφ. ΜΗ΄. Πώς μέσω της τρίτης οι ποταμοί μετατρέπονται σε αίμα. Λόγος ΙΖ΄. Κεφ. ΜΘ΄. Πώς μέσω της τέταρτης καυματίζονται οι άνθρωποι. Κεφ. Ν΄. Πώς μέσω της πέμπτης σκοτίζεται η βασιλεία του θηρίου. Κεφ. ΝΑ΄. Πώς μέσω της έκτης ανοίγεται η οδός μέσω του Ευφράτη για τους βασιλείς από την ανατολή. Λόγος ΙΗ΄. Κεφ. ΝΒ΄. Πώς μέσω της έβδομης επέρχεται χαλάζι και σεισμός εναντίον των ανθρώπων. Κεφ. ΝΓ΄. Περί του ενός από τους επτά αγγέλους που δείχνει στον μακάριο Ιωάννη την καθαίρεση της πόρνης πόλης και περί των επτά κεφαλών και δέκα κεράτων. Κεφ. ΝΔ΄. Πώς ο άγγελος ερμήνευσε το μυστήριο που του αποκαλύφθηκε. Λόγος ΙΘ΄. Κεφ. ΝΕ΄. Περί άλλου αγγέλου που δηλώνει την πτώση της Βαβυλώνας και περί ουράνιας φωνής που δίνει εντολή για φυγή από την πόλη, και περί της απώλειας των τερπνών πραγμάτων που κατείχε προηγουμένως. Κεφ. ΝΣΤ΄. Περί της υμνωδίας των αγίων και του τριπλού αλληλούια, το οποίο ψάλλουν για την καθαίρεση της Βαβυλώνας. Κεφ. ΝΖ΄. Περί του μυστικού γάμου και του δείπνου του αρνίου. Λόγος Κ΄. Κεφ. ΝΗ΄. Πώς ο ευαγγελιστής είδε τον Χριστό έφιππο μαζί με αγγελικές δυνάμεις. Κεφ. ΝΘ΄. Περί του αντιχρίστου και εκείνων που ρίχνονται μαζί του στη γέεννα. Κεφ. Ξ΄. Πώς ο σατανάς δέθηκε από τη σταύρωση του Χριστού μέχρι τους καιρούς της συντέλειας, και περί των χιλίων ετών. Λόγος ΚΑ΄. Κεφ. ΞΑ΄. Περί των ετοιμασμένων θρόνων για όσους φύλαξαν την ομολογία του Χριστού χωρίς να την αρνηθούν. Κεφ. ΞΒ΄. Τι είναι η πρώτη ανάσταση και τι ο δεύτερος θάνατος. Κεφ. ΞΓ΄. Περί του Γωγ και Μαγώγ. Λόγος ΚΒ΄. Κεφ. ΞΔ΄. Περί εκείνου που κάθεται στον θρόνο και της κοινής ανάστασης και κρίσης. Κεφ. ΞΕ΄. Περί καινούργιου ουρανού και γης και της άνω Ιερουσαλήμ. Κεφ. ΞΣΤ΄. Περί όσων είπε εκείνος που κάθεται στον θρόνο. Λόγος ΚΓ΄. Κεφ. ΞΖ΄. Περί του αγγέλου που του δείχνει την πόλη των αγίων και μετρά το τείχος της μαζί με τις πύλες. Κεφ. ΞΗ΄. Περί του καθαρού ποταμού που φάνηκε να εκπορεύεται από τον θρόνο. Κεφ. ΞΘ΄. Ότι ο Χριστός είναι Θεός των προφητών και δεσπότης των αγγέλων. Λόγος ΚΔ΄. Κεφ. Ο΄. Περί της αξιοπιστίας όσων φάνηκαν στον απόστολο. Κεφ. ΟΑ΄. Πώς διατάχθηκε να μην σφραγίσει αλλά να κηρύξει την Αποκάλυψη. Κεφ. ΟΒ΄. Πώς η εκκλησία και το πνεύμα σε αυτήν προσκαλούν την ένδοξη επιφάνεια του Χριστού, και περί της κατάρας στην οποία υπόκεινται όσοι παραχαράσσουν το βιβλίο.]

Λέγοντας σε εκείνους που κατοικούν στη γη, να κατασκευάσουν εικόνα για το θηρίο που φέρει την πληγή της μαχαίρας και έζησε. Και του δόθηκε η εξουσία να δώσει πνεύμα στην εικόνα του θηρίου, ώστε και να μιλήσει η εικόνα του θηρίου, και να ενεργήσει ώστε να θανατωθούν όσοι δεν προσκυνήσουν την εικόνα του θηρίου. Και υποχρεώνει όλους, τους μικρούς και τους μεγάλους, και τους πλουσίους και τους φτωχούς, και τους ελεύθερους και τους δούλους, να δεχθούν χάραγμα στο δεξί τους χέρι ή στα μέτωπά τους, και να μην μπορεί κανείς να αγοράσει ή να πουλήσει, παρά μόνον εκείνος που έχει το χάραγμα, το όνομα του θηρίου ή τον αριθμό του ονόματός του.

Έχει ιστορηθεί πολλές φορές ότι, με μαγγανείες, δαίμονες έχουν μιλήσει μέσω εικόνων, ξοάνων, δέντρων και νερών, τόσο μέσω του Απολλωνίου όσο και μέσω άλλων, νομίζω δε και μέσω νεκρών σωμάτων, όπως ακριβώς και ο μάγος Σίμων έδειξε στους Ρωμαίους έναν νεκρό να κινείται κατά την παρουσία του Πέτρου, αν και ο απόστολος ανέτρεψε την πλάνη, δείχνοντας μέσα από εκείνους που ο ίδιος ανέστησε, πώς πραγματικά εγείρονται οι νεκροί. Έτσι λοιπόν, δεν είναι καθόλου απίθανο και ο υπασπιστής του αντίχριστου, ενεργώντας μέσω των δαιμόνων, να κατασκευάσει εικόνα για το θηρίο, να την παρουσιάσει να μιλάει, και να μεθοδεύσει τη θανάτωση όσων δεν την προσκυνούν. Θα φροντίσει μάλιστα με ζήλο να επιθέσει σε όλους το χάραγμα του ολέθριου ονόματος του αποστάτη· στα δεξιά χέρια, για να αποκόψει την ενέργεια των αγαθών έργων, και στα μέτωπα, για να διδάξει τους εξαπατημένους να παρρησιάζονται μέσα στην πλάνη και το σκοτάδι. Αλλά όσοι έχουν σημειωθεί στα πρόσωπα με το θείο φως δεν θα το δεχθούν. Και θα επιδιώξει να διαδώσει παντού την ψήφο του θηρίου, τόσο στις αγορές όσο και στις πωλήσεις, ώστε σε όσους δεν τη λαμβάνουν να επέλθει βίαιος θάνατος εξαιτίας της στέρησης των αναγκαίων προς το ζην.

Έχουμε ανάγκη από πολλές προσευχές και δάκρυα, αγαπητοί, για να βρεθεί κάποιος από εμάς σταθερός στους πειρασμούς. Διότι πολλά είναι τα απατηλά φαινόμενα του θηρίου που γίνονται· επειδή, όντας θεομάχος, θέλει να καταστραφούν όλοι. Διότι τέτοιον τρόπο μηχανεύεται ο τύραννος, ώστε όλοι να φέρουν τη σφραγίδα του θηρίου, όταν έρθει να εξαπατήσει τα σύμπαντα, στον δικό του καιρό, με σημεία, στο πλήρωμα των καιρών· και έπειτα μόνο έτσι να μπορούν να αγοράσουν τρόφιμα και κάθε άλλο είδος· και τοποθετεί αξιωματούχους για να εκτελούν την προσταγή του.

Τότε κάθε ψυχή θα θρηνεί φρικτά και θα στενάζει. Τότε όλοι θα αντικρίσουν απαρηγόρητη θλίψη, η οποία θα τους περιβάλλει νύχτα και μέρα, και πουθενά δεν θα βρίσκουν τροφές για να χορτάσουν. Διότι σκληροί άρχοντες θα εγκατασταθούν κατά τόπους· και εάν κάποιος φέρει πάνω του τη σφραγίδα του τυράννου στο μέτωπο ή στο δεξί χέρι, θα αγοράζει ελάχιστα τρόφιμα από τα υπάρχοντα. Τότε τα νήπια θα ξεψυχούν στις αγκαλιές των μητέρων τους· θα πεθαίνει επίσης η μητέρα πάνω στο παιδί της· θα πεθαίνει επίσης ο πατέρας μαζί με τη γυναίκα και τα τέκνα του στις αγορές, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους θάψει και να τους ενταφιάσει σε μνήματα. Εξαιτίας των πολλών πτωμάτων που θα είναι ριγμένα στις πλατείες, η δυσοσμία από παντού θα βασανίζει αφόρητα τους ζωντανούς.

Αυτά, λοιπόν, έχουν ειπωθεί στο τρίτο βιβλίο της εν λόγω πραγματείας από τον προαναφερθέντα, ενώ στο πέμπτο βιβλίο, σχετικά με την Αποκάλυψη του Ιωάννη και τον υπολογισμό του ονόματος του Αντιχρίστου, διαλαμβάνει τα εξής: «Εφόσον λοιπόν έχουν έτσι τα πράγματα και ο αριθμός αυτός βρίσκεται σε όλα τα αξιόπιστα και αρχαία αντίγραφα, και εφόσον το μαρτυρούν και εκείνοι που είχαν δει τον Ιωάννη πρόσωπο με πρόσωπο, και καθώς η λογική μάς διδάσκει ότι ο αριθμός του ονόματος του θηρίου σύμφωνα με το ελληνικό σύστημα αρίθμησης φανερώνεται μέσω των γραμμάτων που περιέχονται σε αυτό». Και προχωρώντας πιο κάτω, αναφέρει για το ίδιο θέμα: «Εμείς, λοιπόν, δεν διακινδυνεύουμε να αποφανθούμε με βεβαιότητα για το όνομα του Αντιχρίστου. Διότι, αν έπρεπε το όνομά του να κηρυχθεί φανερά στη σημερινή εποχή, θα είχε ειπωθεί από εκείνον που είδε και την αποκάλυψη· επειδή δεν εθεάθη πριν από πολύ καιρό, αλλά σχεδόν στη δική μας γενεά, προς το τέλος της βασιλείας του Δομετιανού». Αυτά έχει ιστορήσει για την Αποκάλυψη ο προαναφερθείς· μνημονεύει επίσης την πρώτη επιστολή του Ιωάννη, παραθέτοντας από αυτήν πάρα πολλές μαρτυρίες, όπως ομοίως και την πρώτη του Πέτρου. Και όχι μόνο γνωρίζει, αλλά και αποδέχεται το σύγγραμμα του Ποιμένα, λέγοντας: «Καλώς, λοιπόν, λέει η Γραφή: “Πρώτα από όλα πίστεψε ότι ένας είναι ο Θεός, ο οποίος έκτισε και καταρτίσε τα πάντα”», και τα εξής.

«Και κάνει μεγάλα σημεία, ώστε και φωτιά να κατεβαίνει από τον ουρανό στη γη ενώπιον των ανθρώπων, και πλανά αυτούς που κατοικούν πάνω στη γη μέσω των σημείων που του δόθηκε η εξουσία να κάνει ενώπιον του θηρίου, λέγοντας σε αυτούς που κατοικούν στη γη να φτιάξουν εικόνα για το θηρίο, το οποίο έχει την πληγή από το μαχαίρι και έζησε. Και του δόθηκε η εξουσία να δώσει πνοή στην εικόνα του θηρίου, ώστε και να μιλήσει η εικόνα του θηρίου, και να ενεργήσει ώστε όσοι δεν προσκυνήσουν την εικόνα του θηρίου να θανατωθούν. Και αναγκάζει όλους, τους μικρούς και τους μεγάλους, και τους πλουσίους και τους φτωχούς, και τους ελεύθερους και τους δούλους, να λάβουν χάραγμα στο δεξί τους χέρι ή στο μέτωπό τους, και να μην μπορεί κανείς να αγοράσει ή να πουλήσει, παρά μόνον αυτός που έχει το χάραγμα, το όνομα του θηρίου ή τον αριθμό του ονόματός του. Εδώ βρίσκεται η σοφία. Όποιος έχει νου ας υπολογίσει τον αριθμό του θηρίου· διότι είναι αριθμός ανθρώπου. Και ο αριθμός του είναι χξστ'». Το μεν λοιπόν «θηρίο που ανεβαίνει από τη γη» υποδηλώνει τη μελλοντική βασιλεία του αντιχρίστου, τα δε δύο κέρατα υποδηλώνουν αυτόν και τον ψευδοπροφήτη που είναι μαζί του. Το να λέει δε ότι «τα δύο του κέρατα είναι όμοια με του αρνίου», σημαίνει ότι θέλει να εξομοιωθεί με τον Υιό του Θεού, παρουσιάζοντας και ο ίδιος τον εαυτό του ως βασιλιά. Το να λέει δε ότι «μιλούσε ως δράκοντας», σημαίνει ότι είναι πλάνος και όχι αληθινός.

Διότι λέγει: «Και κάνει όλους, τους μικρούς και τους μεγάλους, και τους πλουσίους και τους φτωχούς, και τους ελεύθερους και τους δούλους, να λάβουν χάραγμα στο δεξί τους χέρι ή στο μέτωπό τους, ώστε να μην μπορεί κανείς να αγοράσει ή να πουλήσει, παρά μόνο αυτός που έχει το χάραγμα ή τον αριθμό του ονόματός του». Επειδή, όντας δόλιος και υπερηφανευόμενος εναντίον των δούλων του Θεού, θέλοντας να τους καταθλίψει και να τους εκδιώξει από τον κόσμο επειδή δεν του δίνουν δόξα, διατάζει να στήσουν όλοι παντού θυμιατήρια, ώστε κανένας από τους αγίους να μην μπορεί ούτε να αγοράσει ούτε να πουλήσει, αν δεν προσφέρει πρώτα θυσία. Διότι αυτό είναι «το χάραγμα στο δεξί χέρι» που δίνεται. Όσο για το ότι λέει «στο μέτωπο», σημαίνει ότι όλοι θα είναι στεφανωμένοι, περιφέροντας μαζί τους ένα πύρινο στεφάνι, όχι στεφάνι ζωής αλλά θανάτου. Διότι με τον ίδιο τρόπο μηχανεύτηκε εναντίον των Ιουδαίων και ο Αντίοχος ο Επιφανής, ο οποίος έγινε βασιλιάς της Συρίας, καταγόμενος από το γένος του Αλεξάνδρου του Μακεδόνα. Διότι και αυτός, εκείνους τους καιρούς, έχοντας υπερηφανευτεί στην καρδιά του, εξέδωσε διάταγμα να στήσουν όλοι βωμούς μπροστά από τις πόρτες τους και να προσφέρουν θυσίες, και στεφανωμένοι με κισσούς να συμμετέχουν σε πομπές προς τιμήν του Διονύσου, ενώ όσοι δεν ήθελαν να υποταχθούν, αυτοί να θανατώνονται με διαμελισμούς, ανακρίσεις και βασανιστήρια.

Διότι τότε «θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την καταβολή του κόσμου», καθώς άλλοι θα αποστέλλονται σε διάφορα μέρη, σε κάθε πόλη και χώρα, για να εξοντώσουν τους πιστούς. Οι μεν Ιουδαίοι θα ευφραίνονται για την απώλειά τους, τα δε έθνη θα επιχαίρουν και οι άπιστοι θα συμπράττουν μαζί τους, ενώ οι άγιοι θα πορεύονται από τη δύση προς την ανατολή και άλλοι θα καταδιώκονται από την ανατολή προς τον νότο, και άλλοι θα κρύβονται στα όρη και στα σπήλαια. Παντού το βδέλυγμα θα τους πολεμά και θα τους εξοντώνει, τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά, μέσω προσταγμάτων, και με κάθε τρόπο θα τους αποδιώχνει από τον κόσμο, μη μπορώντας αυτοί ούτε να «πωλήσουν» κάτι από τα υπάρχοντά τους ούτε να «αγοράσουν» από τους ξένους, εκτός εάν κάποιος περιφέρει στο χέρι του «το όνομα του θηρίου» ή φέρει το «χάραγμά» του στο μέτωπο. Διότι όλοι οι πιστοί τότε θα εκδιωχθούν από κάθε τόπο, θα αποσπαστούν βιαίως από τις οικίες τους, θα απελαθούν από τις πόλεις, θα συρθούν στους δημόσιους χώρους, θα βασανιστούν με κάθε τιμωρία και θα αποβληθούν από ολόκληρο τον κόσμο.

Έτσι λοιπόν έχουν τα πράγματα, και ενώ σε όλα τα σπουδαία και αρχαία αντίγραφα υπάρχει αυτός ο αριθμός, και ενώ το μαρτυρούν εκείνοι οι ίδιοι που είδαν τον Ιωάννη αυτοπροσώπως, και ενώ ο λόγος μάς διδάσκει ότι ο αριθμός του ονόματος του θηρίου προκύπτει σύμφωνα με την ελληνική αρίθμηση μέσω των γραμμάτων που το αποτελούν, δεν γνωρίζω πώς κάποιοι έκαναν λάθος ακολουθώντας την αμάθεια και αθέτησαν τον μεσαίο αριθμό του ονόματος, αφαιρώντας πενήντα μονάδες και θέλοντας αντί για τις έξι δεκάδες να υπάρχει μία δεκάδα. Άλλοι πάλι, έχοντας δεχθεί αυτό το πράγμα αβασάνιστα, άλλοι μεν το εφάρμοσαν απλοϊκά και άκαιρα, άλλοι δε από απουσία ορθής κρίσης τόλμησαν να αναζητούν και ονόματα που να έχουν τον λανθασμένο και σφαλερό αριθμό. Αλλά σε όσους το έκαναν αυτό από απλότητα και χωρίς κακία είναι πιθανό να υπάρξει συγχώρεση από τον Θεό. Όσοι όμως από κενοδοξία θα ορίσουν ονόματα που περιέχουν τον λανθασμένο αριθμό και θα καθορίσουν το όνομα που οι ίδιοι επινόησαν, αυτοί δεν θα μείνουν ατιμώρητοι, επειδή εξαπάτησαν επιπλέον και τους εαυτούς τους και εκείνους που τους εμπιστεύθηκαν.

Υπόθεση Ζ΄. Περί του κακωνύμου θηρίου και του αριθμού του ονόματός του. «Και πάλι είδα άλλο θηρίο να αναδύεται από τη γη, το οποίο είχε δύο κέρατα αρνιού και μιλούσε σαν δράκοντας. Και έσπευδε να πείσει όλους τους ανθρώπους να πιστέψουν και να προσκυνήσουν το θηρίο που είχε αναδυθεί από τη θάλασσα πριν από αυτό, και να χαραχθεί το όνομά του στα μέτωπά τους, και να λάβουν την εικόνα του στα χέρια τους και τον αριθμό του ονόματός του· σε όποιον δε απειθούσε, απειλούσε με θάνατο. Ο δε αριθμός του ονόματος του θηρίου είναι αριθμός ανθρώπου, δηλαδή εξακόσια εξήντα έξι, και όποιος έχει», λέει, «νου και σοφία ας υπολογίσει τον αριθμό του θηρίου».