Πατερικές αναφορές στο ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ ΙΩΑΝΝΟΥ 2:9

Γνωρίζω τα έργα σου και τη θλίψη και την πτωχεία, αλλά είσαι πλούσιος. Τη θλίψη και την πτωχεία στα σαρκικά, την οποία υπομένεις για εμένα, μαστιζόμενος από τους απίστους και στερούμενος τα υπάρχοντά σου, ενώ είσαι πλούσιος στα πνευματικά, έχοντας τον θησαυρό κρυμμένο στον αγρό της καρδιάς σου.

Και τη βλασφημία εκείνων που λένε για τους εαυτούς τους ότι είναι Ιουδαίοι, και δεν είναι, αλλά είναι συναγωγή του σατανά. Το «γνωρίζω» τίθεται από κοινού. Και γνωρίζω καλά, λέγει, τη βλασφημία της συναγωγής του σατανά, ότι δηλαδή δεν είναι αυτό που λέγονται· διότι Ιουδαίος δεν είναι ο κατά το φανερό, αλλά ο κατά το κρυπτό.

«Διότι αυτό ήταν το δόγμα της διδασκαλίας του, ότι δηλαδή η βασιλεία του Χριστού θα είναι επίγεια, και σε όσα ο ίδιος επιθυμούσε, όντας φιλοσώματος και εξαιρετικά σαρκικός, σε αυτά ονειρευόταν ότι θα συνίσταται, στις απολαύσεις της κοιλιάς και των υπογαστρίων, τουτέστιν σε φαγητά και ποτά και γάμους, και σε όσα θεωρούσε ότι θα του τα εξασφάλιζαν αυτά με πιο εύσχημο τρόπο, δηλαδή σε γιορτές, θυσίες και σφαγές ιερών ζώων». Αυτά αναφέρει ο Διονύσιος. Ο δε Ειρηναίος, αφού παρέθεσε κάποιες πιο απόκρυφες ψευδοδοξίες του ιδίου στο πρώτο του σύγγραμμα κατά των αιρέσεων, στο τρίτο παραδίδει γραπτώς και μία ιστορία που δεν αξίζει να παραδοθεί στη λήθη, αναφέροντας, κατά την παράδοση του Πολυκάρπου, ότι ο απόστολος Ιωάννης εισήλθε κάποτε σε ένα λουτρό για να λουστεί, αλλά όταν αντιλήφθηκε ότι μέσα βρισκόταν ο Κήρινθος, πετάχτηκε από τη θέση του και έφυγε έξω, μην αντέχοντας να βρεθεί κάτω από την ίδια στέγη με αυτόν, και το ίδιο προέτρεψε να κάνουν και όσοι ήταν μαζί του, λέγοντας: «Ας φύγουμε, μήπως και καταρρεύσει το λουτρό, επειδή βρίσκεται μέσα ο Κήρινθος, ο εχθρός της αλήθειας». Κατά την ίδια εποχή ακριβώς εμφανίστηκε για ελάχιστο χρονικό διάστημα και η λεγόμενη αίρεση των Νικολαϊτών, την οποία μνημονεύει και η Αποκάλυψη του Ιωάννη. Αυτοί καυχιούνταν για τον Νικόλαο, ο οποίος ήταν ένας από τους διακόνους, μαζί με τον Στέφανο, που είχαν εκλεγεί από τους αποστόλους για τη φροντίδα των ενδεών.

Διότι σας λέγω ότι οι άγγελοί τους στους ουρανούς βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς. Σε κάθε Εκκλησία δε ο Χριστός όρισε αγγέλους φύλακες, όπως λέει αποκαλύπτοντας στον Ιωάννη: «Πες στον άγγελο της Εκκλησίας της Σμύρνης: Γνωρίζω την πενία σου και τη θλίψη σου· αλλά είσαι πλούσιος». Τι λέγεις, Δέσποτα; Είμαι πλούσιος, ενώ είμαι πένης; Γιατί με πλουτίζεις με ένα κενό όνομα; Διότι, αν μεν είμαι πλούσιος, δεν είμαι πένης· αν δε είμαι πένης, πώς είμαι πλούσιος;

Άραγε, λοιπόν, δεν είναι άξιοι της μέγιστης τιμής αυτοί που στρατεύονται υπέρ της ζωής μας; Διότι οι άγγελοι δεν ορίστηκαν μόνο ως φρουροί των εθνών· «Όταν ο Ύψιστος», λέγει, «διαμοίραζε τα έθνη, όταν διέσπειρε τους υιούς του Αδάμ, έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού». Αλλά και στον κάθε άνθρωπο έχει κληρωθεί ένας άγγελος· και ο λόγος αυτός δεν είναι δικός μου, αλλά της Θείας Γραφής. Διότι, όταν η υπηρέτρια Ρόδη ανήγγειλε στους αποστόλους ότι ο Πέτρος, έχοντας διαφύγει από το δεσμωτήριο του Ηρώδη, στεκόταν μπροστά στη θύρα, εκείνοι, δυσπιστώντας, έλεγαν: «Είναι ο άγγελός του». Το επιμαρτυρεί δε αυτό και ο Σωτήρας, λέγοντας για τα παιδιά: «Προσέχετε να μην καταφρονήσετε κανέναν από αυτούς τους μικρούς· διότι σας λέγω ότι οι άγγελοί τους στον ουρανό βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Πατέρα μου, του εν τοις ουρανοίς». Σε κάθε δε Εκκλησία, ο Χριστός τοποθέτησε αγγέλους φύλακες, όπως λέγει αποκαλύπτοντας στον Ιωάννη: «Πες στον άγγελο της Εκκλησίας της Σμύρνης· Γνωρίζω τη φτώχεια και τη θλίψη σου, αλλά είσαι πλούσιος». Τι λέγεις, Δέσποτα; Είμαι πλούσιος εγώ ο φτωχός;

Αυτά λέγει ο πρώτος και ο έσχατος, που υπήρξε νεκρός και ζει: Γνωρίζω τα έργα σου και τη θλίψη και τη φτώχεια, αλλά είσαι πλούσιος. Από εκείνους δε που λένε ότι είναι Ιουδαίοι, και δεν είναι αλλά αποτελούν συναγωγή του Σατανά, να μη φοβηθείς τίποτα. Διότι πρόκειται μερικοί από εσάς να ριχτούν στη φυλακή από διαβολικό πειρασμό για δέκα ημέρες. Γίνε πιστός μέχρι θανάτου, και θα σου δώσω τον στέφανο της ζωής».

Ερμηνεία. Άγγελο ονομάζει τον επίσκοπο της εκκλησίας της Εφέσου, τον οποίο, επειδή ίσως ατόνησε ως προς τα πρώτα του έργα και την πίστη, τον παρακινεί να θυμηθεί από πού έχει εκπέσει και τον απειλεί ότι θα τον αποβάλει από την Εκκλησία, εάν δεν μετανοήσει. «Και στον άγγελο», δηλαδή στον επίσκοπο, «της εκκλησίας της Σμύρνης γράψε: Αυτά λέει ο πρώτος και ο έσχατος, που έγινε νεκρός και ζει: Γνωρίζω τα έργα σου και τη θλίψη και τη φτώχεια, αλλά είσαι πλούσιος. Και από αυτούς που λένε ότι είναι Ιουδαίοι, αλλά δεν είναι, παρά είναι συναγωγή του σατανά, μην φοβηθείς τίποτα· διότι κάποιοι από εσάς πρόκειται, εξαιτίας διαβολικού πειρασμού, να ριφθούν στη φυλακή για δέκα ημέρες. Γίνε πιστός μέχρι θανάτου, και θα σου δώσω το στεφάνι της ζωής».