Πατερικές αναφορές στο ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ ΙΩΑΝΝΟΥ 22:2

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΞΗʹ. Περί του καθαρού ποταμού που φάνηκε να εκπορεύεται από τον θρόνο. Και μου έδειξε καθαρό ποταμό ύδατος ζωής, λαμπερό σαν κρύσταλλο, ο οποίος εκπορευόταν από τον θρόνο του Θεού και του Αρνίου, στο μέσο της πλατείας της.

Ο μεν ποταμός που εκπορεύεται από την Εκκλησία κατά τον παρόντα βίο υποδηλώνει το βάπτισμα της παλιγγενεσίας, το οποίο ενεργείται μεν διά του Πνεύματος, καθιστά δε αυτούς που λούζονται σε αυτό καθαρότερους από το χιόνι και το κρύσταλλο. Την δε άνω Ιερουσαλήμ διασχίζει ο ποταμός του Θεού ο γεμάτος ύδατα, το ζωοποιό Πνεύμα, το οποίο εκπορεύεται από τον Θεό και Πατέρα και διά του Αρνίου, περνώντας διαμέσου των υπέρτατων δυνάμεων, οι οποίες ονομάζονται θρόνος της θεότητας, γεμίζοντας τις πλατείες της αγίας πόλεως, δηλαδή το πλήθος της, το οποίο σύμφωνα με τον ψαλμωδό πληθύνεται περισσότερο και από την άμμο.

«Και εκατέρωθεν του ποταμού υπήρχε το ξύλο της ζωής, το οποίο παρήγε δώδεκα καρπούς, αποδίδοντας τον καρπό του κάθε μήνα». Ο ποταμός αυτός, λέει, ποτίζει τους αγίους που είναι φυτεμένοι δίπλα του, οι οποίοι ονομάζονται μεταφορικά ξύλο ζωής κατά μετοχή και μίμηση του ξύλου της ζωής, και οι οποίοι βλαστάνουν δώδεκα καρπούς, δηλαδή έχουν αδιάλειπτη την έκφυση των καρπών. Διότι δεν θα υπάρξει εκεί χειμώνας αμαρτίας που να αναγκάζει τα δέντρα της ζωής να φυλλορροούν, όπως βλέπουμε σήμερα, αλλά ο αιώνας της καρποφορίας των αγίων θα είναι πληρέστατος, ο οποίος εδώ ονομάζεται δωδεκάμηνος, ίσως λόγω της συνήθειας του δικού μας έτους και λόγω του κηρύγματος των δώδεκα αποστόλων. Είναι όμως δυνατόν να ερμηνευθεί και διαφορετικά ολόκληρο το παρόν χωρίο. Με τον ποταμό μεν, όπως έχει ειπωθεί, υποδηλώνονται τα χαρίσματα του ζωοποιού Πνεύματος, τα οποία μέσω του θρόνου του Πατρός και του Υιού, δηλαδή των τάξεων των Χερουβείμ στα οποία ενθρονίζεται ο Θεός, εξέρχονται προς την πλατεία της πόλεως, δηλαδή προς το πολυάριθμο πλήθος των αγίων, διοχετευόμενα από τα πρώτα στα δεύτερα σύμφωνα με την εύτακτη διάταξη των ουράνιων ιεραρχιών. Ως ξύλο δε της ζωής νοούμε ότι σημαίνεται ο Χριστός εν τω Αγίω Πνεύματι και σε σχέση με το Πνεύμα.

Και τα φύλλα του ξύλου προορίζονται για τη θεραπεία των εθνών. Ως φύλλα του ξύλου, δηλαδή του Χριστού, νοούνται οι πιο επιφανειακές κατανοήσεις των θείων κριμάτων, όπως ακριβώς καρποί του είναι η τελειότερη γνώση που θα αποκαλυφθεί στο μέλλον. Αυτά τα φύλλα θα είναι για θεραπεία, δηλαδή για την κάθαρση από την άγνοια εκείνων των εθνών που βρίσκονται σε κατώτερη βαθμίδα όσον αφορά την εργασία των αρετών, διότι άλλη είναι η δόξα του ήλιου, άλλη η δόξα της σελήνης και άλλη η δόξα των αστέρων, και υπάρχουν πολλές μονές κοντά στον Πατέρα, οι οποίες αξιώνουν άλλους με μικρότερη και άλλους με μεγαλύτερη λαμπρότητα, ανάλογα με τις πράξεις του καθενός. Και με διαφορετικό τρόπο πρέπει να νοηθεί αυτό: ως ξύλο ζωής που παράγει δώδεκα καρπούς, πρέπει να νοήσουμε τον αποστολικό χορό κατά μετοχή στο όντως ξύλο της ζωής, το οποίο, μέσω της κοινωνίας του με τη σάρκα, μας δώρισε τη μετοχή στη δική του θεότητα. Καρποί αυτών είναι εκείνοι που καρποφόρησαν το εκατό. Ενώ φύλλα είναι εκείνοι που καρποφόρησαν το εξήντα, οι οποίοι θα προσφέρουν τη θεραπεία σε όσους προέρχονται από τα έθνη και καρποφόρησαν το τριάντα, μεταφέροντας σε αυτούς που βρίσκονται σε κατώτερο επίπεδο την αίγλη των θείων φώτων, την οποία δέχθηκαν μέσω εκείνων που καρποφόρησαν το εκατό. Διότι, όση είναι η διαφορά μεταξύ των φύλλων και των καρπών, τόση θα είναι και η διαφορά μεταξύ αυτών που θα σωθούν τότε, καθώς άλλοι θα δοξάζονται λιγότερο και άλλοι περισσότερο, όπως έχει γραφτεί. Εάν δε έχει γραφτεί στον ενικό «το ξύλο» αντί «των ξύλων», αυτό δηλώνει την ενιαία συμβίωση και την ομόνοια των αγίων.

Αποκ. 22 Υπόθεση ΙΔʹ. Περί του ζωτικού ποταμού και περί του ξύλου που κάνει δώδεκα καρπούς τον χρόνο. «Έπειτα ο θείος άγγελος μου έδειξε έναν ποταμό ύδατος ζωής, ο οποίος ανέβλυζε από τον θρόνο του Θεού και του Αρνίου, και έρεε μέσα από την πλατεία της πόλης· και εκατέρωθεν του ποταμού υπήρχαν ξύλα ζωής που έκαναν δώδεκα καρπούς, αποδίδοντας καρπούς κάθε μήνα, και τα φύλλα τους προορίζονταν για τη θεραπεία του λαού. Και μακάριος είναι αυτός που τηρεί τους λόγους αυτής της προφητείας». «Και εγώ, ο Ιωάννης, όταν άκουσα και είδα όλα αυτά, έσπευσα να προσκυνήσω ενώπιον του αγγέλου. Εκείνος όμως μου λέει: Τον Θεό προσκύνησε, διότι και εγώ είμαι σύνδουλός σου και των αδελφών σου. Η δε χάρη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού ας είναι με όλους τους αγίους.»

Υπόθεση ΙΔ΄. Περί του ποταμού της ζωής και περί του δέντρου που παράγει δώδεκα καρπούς το έτος. «Έπειτα, ο θείος άγγελος μου έδειξε έναν ποταμό ύδατος ζωής, ο οποίος ανέβλυζε από τον θρόνο του Θεού και του Αρνίου και κυλούσε μέσα από την πλατεία της πόλεως. Εκατέρωθεν δε του ποταμού υπήρχαν δέντρα ζωής που παρήγαν δώδεκα καρπούς, αποδίδοντας κάθε μήνα τους καρπούς τους, και τα φύλλα τους προορίζονταν για τη θεραπεία του λαού. Και μακάριος είναι εκείνος που τηρεί τους λόγους αυτής της προφητείας». «Και εγώ, ο Ιωάννης, όταν άκουσα και είδα όλα αυτά, έσπευσα να προσκυνήσω μπροστά στον άγγελο. Εκείνος όμως μου λέει: Τον Θεό να προσκυνήσεις, επειδή και εγώ είμαι σύνδουλός σου και των αδελφών σου. Η δε χάρη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού ας είναι με όλους τους αγίους· αμήν».