Πατερικές αναφορές στο ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ ΙΩΑΝΝΟΥ 22:8

[Πίνακας των κεφαλαίων της ερμηνείας της Αποκαλύψεως του αγίου Ιωάννου του αποστόλου Λόγος Α΄. Κεφ. Α΄. Αποκάλυψη του Ιησού Χριστού. Κεφ. Β΄. Η οπτασία στην οποία είδε τον Κύριο. Κεφ. Γ΄. Τα όσα γράφτηκαν προς τον άγγελο της εκκλησίας των Εφεσίων. Λόγος Β΄. Κεφ. Δ΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας των Σμυρναίων. Κεφ. Ε΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στην Πέργαμο. Κεφ. ΣΤ΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στα Θυάτειρα. Λόγος Γ΄. Κεφ. Ζ΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στις Σάρδεις. Κεφ. Η΄. Τα όσα δηλώθηκαν στον άγγελο της εκκλησίας στη Φιλαδέλφεια. Κεφ. Θ΄. Τα όσα δηλώθηκαν προς τον άγγελο της εκκλησίας των Λαοδικέων. Λόγος Δ΄. Κεφ. Ι΄. Περί της θύρας που φάνηκε στον ουρανό και των εικοσιτεσσάρων πρεσβυτέρων και των εξής. Κεφ. ΙΑ΄. Περί του βιβλίου που ήταν σφραγισμένο με επτά σφραγίδες, το οποίο κανείς από την κτιστή φύση δεν δύναται να ανοίξει. Κεφ. ΙΒ΄. Και είδα στο μέσο του θρόνου και των τεσσάρων ζώων. Λόγος Ε΄. Κεφ. ΙΓ΄. Λύση της πρώτης σφραγίδας. Κεφ. ΙΔ΄. Περί της δεύτερης σφραγίδας. Κεφ. ΙΕ΄. Λύση της τρίτης σφραγίδας. Λόγος ΣΤ΄. Κεφ. ΙΣΤ΄. Λύση της τέταρτης σφραγίδας, η οποία φανερώνει τις μάστιγες που επιφέρονται στους ασεβείς. Κεφ. ΙΖ΄. Λύση της πέμπτης σφραγίδας, η οποία δηλώνει την κραυγή των αγίων προς τον Κύριο περί της συντέλειας. Κεφ. ΙΗ΄. Λύση της έκτης σφραγίδας, η οποία υποδηλώνει τις πληγές που επιφέρονται κατά τη συντέλεια. Λόγος Ζ΄. Κεφ. ΙΘ΄. Περί των εκατόν σαράντα τεσσάρων χιλιάδων που σώζονται από την πληγή των τεσσάρων αγγέλων. Κεφ. Κ΄. Περί του αναρίθμητου πλήθους από τα έθνη που λαμπροφορούν. Κεφ. ΚΑ΄. Λύση της έβδομης σφραγίδας, η οποία δηλώνει ότι αγγελικές δυνάμεις προσφέρουν στον Θεό τις προσευχές των αγίων ως θυμιάματα. Λόγος Η΄. Κεφ. ΚΒ΄. Περί των επτά αγγέλων, από τους οποίους όταν σάλπισε ο πρώτος, φέρεται επί της γης χαλάζι και πυρ και αίμα. Κεφ. ΚΓ΄. Περί του δεύτερου αγγέλου και της απώλειας των έμψυχων πλασμάτων στη θάλασσα. Κεφ. ΚΔ΄. Περί του τρίτου αγγέλου και της πίκρανσης των ποτάμιων υδάτων. Λόγος Θ΄. Κεφ. ΚΕ΄. Περί του τέταρτου αγγέλου και του σκοτισμού των φωστήρων. Κεφ. ΚΣΤ΄. Περί του πέμπτου αγγέλου και των νοητών ακρίδων και της ποικιλίας της μορφής τους. Κεφ. ΚΖ΄. Περί του έκτου αγγέλου και των αγγέλων που λύνονται στον Ευφράτη. Λόγος Ι΄. Κεφ. ΚΗ΄. Περί του αγγέλου που ήταν περιβεβλημένος με νεφέλη και ίριδα και προμήνυε τη συντέλεια. Κεφ. ΚΘ΄. Πώς έλαβε ο ευαγγελιστής το βιβλαρίδιο από τον άγγελο. Κεφ. Λ΄. Περί του Ενώχ και του Ηλία. Λόγος ΙΑ΄. Κεφ. ΛΑ΄. Πώς θα αναστηθούν αφού θανατωθούν από τον αντίχριστο. Κεφ. ΛΒ΄. Περί της έβδομης σάλπιγγας και των αγίων που υμνούν τον Θεό για τη μέλλουσα κρίση. Κεφ. ΛΓ΄. Περί των παλαιότερων διωγμών της εκκλησίας και εκείνων επί του αντιχρίστου. Λόγος ΙΒ΄. Κεφ. ΛΔ΄. Περί του πολέμου των αγγέλων και των δαιμόνων και της κατάπτωσης του σατανά. Κεφ. ΛΕ΄. Περί του πώς ο δράκοντας δεν παύει να διώκει την εκκλησία. Κεφ. ΛΣΤ΄. Περί του δεκακέρατου και επτακέφαλου θηρίου. Λόγος ΙΓ΄. Κεφ. ΛΖ΄. Περί του ψευδοπροφήτη. Κεφ. ΛΗ΄. Περί του ονόματος του αντιχρίστου. Κεφ. ΛΘ΄. Περί του αρνίου και των εκατόν σαράντα τεσσάρων χιλιάδων. Λόγος ΙΔ΄. Κεφ. Μ΄. Περί του αγγέλου που προαγορεύει την εγγύτητα της μέλλουσας κρίσης. Κεφ. ΜΑ΄. Περί του αγγέλου που κηρύσσει την πτώση της Βαβυλώνας. Κεφ. ΜΒ΄. Περί του αγγέλου που προφυλάσσει τους πιστούς ώστε να μην αποδεχθούν τον αντίχριστο. Λόγος ΙΕ΄. Κεφ. ΜΓ΄. Πώς εκείνος που κάθεται στη νεφέλη θα θερίσει με το δρεπάνι όσα βλαστάνουν από τη γη. Κεφ. ΜΔ΄. Περί του αγγέλου που τρυγά την άμπελο της πικρίας. Κεφ. ΜΕ΄. Περί των επτά αγγέλων που επιφέρουν στους ανθρώπους τις πληγές πριν από τη συντέλεια και περί της υάλινης θάλασσας. Λόγος ΙΣΤ΄. Κεφ. ΜΣΤ΄. Πώς, όταν εκχύθηκε η πρώτη φιάλη, δημιουργήθηκε έλκος στους αποστάτες. Κεφ. ΜΖ΄. Η δεύτερη πληγή εναντίον αυτών που βρίσκονται στη θάλασσα. Κεφ. ΜΗ΄. Πώς μέσω της τρίτης οι ποταμοί μετατρέπονται σε αίμα. Λόγος ΙΖ΄. Κεφ. ΜΘ΄. Πώς μέσω της τέταρτης καυματίζονται οι άνθρωποι. Κεφ. Ν΄. Πώς μέσω της πέμπτης σκοτίζεται η βασιλεία του θηρίου. Κεφ. ΝΑ΄. Πώς μέσω της έκτης ανοίγεται η οδός μέσω του Ευφράτη για τους βασιλείς από την ανατολή. Λόγος ΙΗ΄. Κεφ. ΝΒ΄. Πώς μέσω της έβδομης επέρχεται χαλάζι και σεισμός εναντίον των ανθρώπων. Κεφ. ΝΓ΄. Περί του ενός από τους επτά αγγέλους που δείχνει στον μακάριο Ιωάννη την καθαίρεση της πόρνης πόλης και περί των επτά κεφαλών και δέκα κεράτων. Κεφ. ΝΔ΄. Πώς ο άγγελος ερμήνευσε το μυστήριο που του αποκαλύφθηκε. Λόγος ΙΘ΄. Κεφ. ΝΕ΄. Περί άλλου αγγέλου που δηλώνει την πτώση της Βαβυλώνας και περί ουράνιας φωνής που δίνει εντολή για φυγή από την πόλη, και περί της απώλειας των τερπνών πραγμάτων που κατείχε προηγουμένως. Κεφ. ΝΣΤ΄. Περί της υμνωδίας των αγίων και του τριπλού αλληλούια, το οποίο ψάλλουν για την καθαίρεση της Βαβυλώνας. Κεφ. ΝΖ΄. Περί του μυστικού γάμου και του δείπνου του αρνίου. Λόγος Κ΄. Κεφ. ΝΗ΄. Πώς ο ευαγγελιστής είδε τον Χριστό έφιππο μαζί με αγγελικές δυνάμεις. Κεφ. ΝΘ΄. Περί του αντιχρίστου και εκείνων που ρίχνονται μαζί του στη γέεννα. Κεφ. Ξ΄. Πώς ο σατανάς δέθηκε από τη σταύρωση του Χριστού μέχρι τους καιρούς της συντέλειας, και περί των χιλίων ετών. Λόγος ΚΑ΄. Κεφ. ΞΑ΄. Περί των ετοιμασμένων θρόνων για όσους φύλαξαν την ομολογία του Χριστού χωρίς να την αρνηθούν. Κεφ. ΞΒ΄. Τι είναι η πρώτη ανάσταση και τι ο δεύτερος θάνατος. Κεφ. ΞΓ΄. Περί του Γωγ και Μαγώγ. Λόγος ΚΒ΄. Κεφ. ΞΔ΄. Περί εκείνου που κάθεται στον θρόνο και της κοινής ανάστασης και κρίσης. Κεφ. ΞΕ΄. Περί καινούργιου ουρανού και γης και της άνω Ιερουσαλήμ. Κεφ. ΞΣΤ΄. Περί όσων είπε εκείνος που κάθεται στον θρόνο. Λόγος ΚΓ΄. Κεφ. ΞΖ΄. Περί του αγγέλου που του δείχνει την πόλη των αγίων και μετρά το τείχος της μαζί με τις πύλες. Κεφ. ΞΗ΄. Περί του καθαρού ποταμού που φάνηκε να εκπορεύεται από τον θρόνο. Κεφ. ΞΘ΄. Ότι ο Χριστός είναι Θεός των προφητών και δεσπότης των αγγέλων. Λόγος ΚΔ΄. Κεφ. Ο΄. Περί της αξιοπιστίας όσων φάνηκαν στον απόστολο. Κεφ. ΟΑ΄. Πώς διατάχθηκε να μην σφραγίσει αλλά να κηρύξει την Αποκάλυψη. Κεφ. ΟΒ΄. Πώς η εκκλησία και το πνεύμα σε αυτήν προσκαλούν την ένδοξη επιφάνεια του Χριστού, και περί της κατάρας στην οποία υπόκεινται όσοι παραχαράσσουν το βιβλίο.]

ΛΟΓΟΣ ΚΔʹ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Οʹ. Περί του αξιοπίστου των όσων είδε ο απόστολος. Και εγώ, ο Ιωάννης, είμαι αυτός που βλέπει και ακούει αυτά. Και όταν τα άκουσα και τα είδα, έπεσα να προσκυνήσω μπροστά στα πόδια του αγγέλου που μου τα έδειχνε αυτά. Και μου λέει: Πρόσεξε, μην το κάνεις· είμαι σύνδουλός σου και των αδελφών σου, των προφητών, και εκείνων που τηρούν τους λόγους αυτού του βιβλίου· τον Θεό προσκύνησε.

Αλλά, εάν βέβαια, σύμφωνα με τους αιρετικούς, ήταν κτίσμα ή δημιούργημα, όχι όμως σαν ένα από τα συνηθισμένα κτίσματα, εξαιτίας του ότι διέφερε από αυτά ως προς τη δόξα, θα έπρεπε να χαρακτηρίζεται από τη Γραφή και να υποδεικνύεται σε σύγκριση με τα άλλα δημιουργήματα με βάση την ανωτερότητά του, δηλαδή θα έπρεπε να λέγεται ότι είναι ανώτερος από τους αρχαγγέλους· θα έπρεπε να είναι πιο τιμημένος από τους θρόνους, και πιο λαμπρός από τον ήλιο και τη σελήνη, και μεγαλύτερος από τους ουρανούς. Τώρα όμως δεν παρουσιάζεται έτσι· αλλά ο Πατέρας τον αναδεικνύει ως δικό Του και μοναδικό Υιό, λέγοντας: «Υιός μου είσαι εσύ» και, «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα». Γι' αυτό και τον διακονούσαν οι άγγελοι, επειδή ήταν διαφορετικός σε σχέση με αυτούς· και προσκυνείται από αυτούς, όχι επειδή είναι μεγαλύτερος στη δόξα, αλλά επειδή είναι εντελώς διαφορετικός από όλα τα κτίσματα και από εκείνους, όντας ο μόνος δικός Του Υιός του Πατέρα κατά την ουσία. Διότι, αν τον προσκυνούσαν επειδή απλώς υπερείχε στη δόξα, θα έπρεπε και καθένας από τους κατώτερους να προσκυνά τον ανώτερό του. Αλλά δεν συμβαίνει έτσι· διότι κτίσμα δεν προσκυνά κτίσμα, αλλά ο δούλος τον δεσπότη, και το κτίσμα τον Θεό. Ο απόστολος Πέτρος, λοιπόν, εμποδίζει τον Κορνήλιο όταν εκείνος ήθελε να τον προσκυνήσει, λέγοντας ότι «Και εγώ άνθρωπος είμαι»· και ο άγγελος εμποδίζει τον Ιωάννη στην Αποκάλυψη όταν ήθελε να τον προσκυνήσει, λέγοντας: «Πρόσεξε, μη το κάνεις. Είμαι σύνδουλός σου, και των αδελφών σου των προφητών, και αυτών που τηρούν τους λόγους του βιβλίου τούτου».

Αλλά εάν, σύμφωνα με τους αιρετικούς, «ήταν μεν κτίσμα ή δημιούργημα, όχι όμως σαν ένα από τα υπόλοιπα κτίσματα, επειδή διέφερε από αυτά ως προς τη δόξα», θα έπρεπε να χαρακτηρίζεται και να παρουσιάζεται από τη Γραφή συγκρινόμενος με τα άλλα δημιουργήματα ως προς την υπεροχή του. Θα έπρεπε, για παράδειγμα, να αναφέρεται ότι είναι μεγαλύτερος από τους αρχαγγέλους· θα έπρεπε να είναι πιο τιμημένος από τους θρόνους και πιο λαμπρός από τον ήλιο και τη σελήνη, καθώς και μεγαλύτερος από τους ουρανούς. Τώρα όμως ο ίδιος δεν χαρακτηρίζεται κατ' αυτόν τον τρόπο· αντίθετα, ο Πατέρας τον παρουσιάζει ως δικό Του και μοναδικό Υιό λέγοντας: «Υιός μου είσαι εσύ» και «αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα». Γι' αυτό και οι άγγελοι τον διακονούσαν, επειδή ήταν διαφορετικός από αυτούς· και προσκυνείται από αυτούς όχι ως ανώτερος κατά τη δόξα, αλλά επειδή είναι διαφορετικός από όλα τα κτίσματα και από εκείνους, όντας μόνος αυτός ο γνήσιος, κατά την ουσία, Υιός του Πατέρα. Διότι, εάν προσκυνούνταν επειδή υπερείχε κατά τη δόξα, θα έπρεπε και καθένας από τους κατώτερους να προσκυνά τον ανώτερό του. Αλλά τα πράγματα δεν έχουν έτσι· διότι κτίσμα δεν προσκυνά κτίσμα, αλλά ο δούλος τον δεσπότη και το κτίσμα τον Θεό. Ο απόστολος Πέτρος, λοιπόν, εμποδίζει τον Κορνήλιο που ήθελε να τον προσκυνήσει, λέγοντας: «και εγώ άνθρωπος είμαι»· και ο άγγελος εμποδίζει τον Ιωάννη που ήθελε να τον προσκυνήσει στην Αποκάλυψη, λέγοντας: «πρόσεξε, μην το κάνεις· είμαι σύνδουλός σου και των αδελφών σου των προφητών και εκείνων που τηρούν τους λόγους αυτού του βιβλίου· τον Θεό να προσκυνήσεις».

Έπειτα είδε άγγελο να κατεβαίνει από τον ουρανό και να ρίχνει τον Σατανά και εκείνους που έχουν το χάραγμά του στην άβυσσο, και να την κλείνει από πάνω του, ώστε να μην πλανήσει πλέον τα έθνη έως ότου συμπληρωθούν χίλια έτη. Έπειτα είδε τους μάρτυρες να βασιλεύουν εν δόξη εν Χριστώ. Έπειτα είδε ότι μετά από χίλια έτη ο Σατανάς θα λυθεί και θα ριφθεί στη λίμνη του πυρός μαζί με τον Αντίχριστο εις τους αιώνας των αιώνων. Έπειτα είδε νέο ουρανό, και νέα γη, και τη νέα Ιερουσαλήμ, και είδε ποταμό ύδατος ζωής και τους δούλους του Θεού να αντικρίζουν το πρόσωπό Του και να φέρουν στο μέτωπό τους το όνομά Του. Αφού είδε αυτά ο Ιωάννης, έπεσε κάτω θέλοντας να προσκυνήσει τον άγγελο που του τα έδειχνε όλα αυτά.

Εκτός από αυτά, αφού ερεύνησε εξονυχιστικά ολόκληρο το κείμενο της Αποκαλύψεως και απέδειξε ότι είναι αδύνατον να κατανοηθεί σύμφωνα με την επιφανειακή της έννοια, προσθέτει τα εξής: «Αφού ολοκλήρωσε, θα λέγαμε, όλη την προφητεία, ο προφήτης μακαρίζει τόσο εκείνους που την τηρούν όσο και τον ίδιο του τον εαυτό. Διότι, λέει, 〈μακάριος〉 είναι 〈αυτός που τηρεί τους λόγους της προφητείας αυτού του βιβλίου, και εγώ, ο Ιωάννης, που βλέπω και ακούω αυτά〉. Ότι, λοιπόν, ονομάζεται Ιωάννης και ότι η συγγραφή αυτή ανήκει στον Ιωάννη δεν θα το αρνηθώ, διότι συμφωνώ ότι ανήκει σε κάποιον άγιο και θεόπνευστο άνδρα. Δεν θα συμφωνούσα, όμως, εύκολα ότι αυτός είναι ο απόστολος, ο υιός του Ζεβεδαίου και αδελφός του Ιακώβου, του οποίου έργα είναι το Ευαγγέλιο που επιγράφεται Κατά Ιωάννην και η Καθολική Επιστολή. Διότι συμπεραίνω, τόσο από τον χαρακτήρα των δύο συγγραφέων και από το είδος των λόγων τους, όσο και από τη λεγόμενη ανάπτυξη του βιβλίου, ότι δεν πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο. Επειδή, από τη μια πλευρά, ο ευαγγελιστής πουθενά δεν αναγράφει το όνομά του, ούτε προβάλλει τον εαυτό του, ούτε μέσω του Ευαγγελίου ούτε μέσω της Επιστολής».

Και μάλιστα προς το τέλος ανέφερε τα εξής: «Μακάριος όποιος τηρεί τους λόγους της προφητείας του βιβλίου αυτού, και εγώ, ο Ιωάννης, που βλέπω και ακούω αυτά». «Ότι μεν, λοιπόν, ο Ιωάννης είναι αυτός που τα γράφει αυτά, πρέπει να τον πιστέψουμε, αφού ο ίδιος το λέει· το ποιος όμως είναι αυτός, είναι άδηλο. Διότι δεν είπε για τον εαυτό του ότι είναι, όπως αναφέρει σε πολλά σημεία στο Ευαγγέλιο, ο μαθητής που αγαπούσε ο Κύριος, ούτε αυτός που ανέπεσε στο στήθος του, ούτε ο αδελφός του Ιακώβου, ούτε αυτός που υπήρξε αυτόπτης και αυτήκοος του Κυρίου. Διότι θα είχε αναφέρει κάτι από τα προαναφερθέντα, εάν επιθυμούσε να φανερώσει τον εαυτό του με σαφήνεια· αλλά δεν ανέφερε τίποτα από αυτά, παρά αποκάλεσε τον εαυτό του αδελφό και συγκοινωνό μας και μάρτυρα του Ιησού, και μακάριο για τη θέα και την ακοή των αποκαλύψεων. »Νομίζω δε ότι υπήρξαν πολλοί συνώνυμοι με τον απόστολο Ιωάννη, οι οποίοι, εξαιτίας της αγάπης τους προς εκείνον, και επειδή τον θαύμαζαν, τον ζήλευαν και επιθυμούσαν να αγαπηθούν και εκείνοι παρομοίως από τον Κύριο, ασπάστηκαν και την ίδια ονομασία, όπως ακριβώς το όνομα του Παύλου, καθώς και του Πέτρου, δίδεται συχνά στα παιδιά των πιστών. Υπάρχει, λοιπόν, και έτερος Ιωάννης στις Πράξεις των Αποστόλων, αυτός που επονομάστηκε Μάρκος, τον οποίο ο Βαρνάβας και ο Παύλος παρέλαβαν μαζί τους, και για τον οποίο λέγει πάλι: «είχαν δε μαζί τους και τον Ιωάννη ως υπηρέτη».

Αποκ. 22 Υπόθεση ΙΔʹ. Περί του ζωτικού ποταμού και περί του ξύλου που κάνει δώδεκα καρπούς τον χρόνο. «Έπειτα ο θείος άγγελος μου έδειξε έναν ποταμό ύδατος ζωής, ο οποίος ανέβλυζε από τον θρόνο του Θεού και του Αρνίου, και έρεε μέσα από την πλατεία της πόλης· και εκατέρωθεν του ποταμού υπήρχαν ξύλα ζωής που έκαναν δώδεκα καρπούς, αποδίδοντας καρπούς κάθε μήνα, και τα φύλλα τους προορίζονταν για τη θεραπεία του λαού. Και μακάριος είναι αυτός που τηρεί τους λόγους αυτής της προφητείας». «Και εγώ, ο Ιωάννης, όταν άκουσα και είδα όλα αυτά, έσπευσα να προσκυνήσω ενώπιον του αγγέλου. Εκείνος όμως μου λέει: Τον Θεό προσκύνησε, διότι και εγώ είμαι σύνδουλός σου και των αδελφών σου. Η δε χάρη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού ας είναι με όλους τους αγίους.»

Υπόθεση ΙΔ΄. Περί του ποταμού της ζωής και περί του δέντρου που παράγει δώδεκα καρπούς το έτος. «Έπειτα, ο θείος άγγελος μου έδειξε έναν ποταμό ύδατος ζωής, ο οποίος ανέβλυζε από τον θρόνο του Θεού και του Αρνίου και κυλούσε μέσα από την πλατεία της πόλεως. Εκατέρωθεν δε του ποταμού υπήρχαν δέντρα ζωής που παρήγαν δώδεκα καρπούς, αποδίδοντας κάθε μήνα τους καρπούς τους, και τα φύλλα τους προορίζονταν για τη θεραπεία του λαού. Και μακάριος είναι εκείνος που τηρεί τους λόγους αυτής της προφητείας». «Και εγώ, ο Ιωάννης, όταν άκουσα και είδα όλα αυτά, έσπευσα να προσκυνήσω μπροστά στον άγγελο. Εκείνος όμως μου λέει: Τον Θεό να προσκυνήσεις, επειδή και εγώ είμαι σύνδουλός σου και των αδελφών σου. Η δε χάρη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού ας είναι με όλους τους αγίους· αμήν».