Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 1:12

Μια καμήλα τούς μετέφερε τους άρτους και το νερό. 2. Διότι όλη εκείνη η έρημος είναι άνυδρη και δεν υπάρχει καθόλου πόσιμο νερό, παρά μόνο σε εκείνο το βουνό, από όπου και είχαν προμηθευτεί νερό, στο οποίο βρίσκεται και το ασκητήριό του. Επειδή, λοιπόν, εξαντλήθηκε το νερό στον δρόμο και επικρατούσε σφοδρότατος καύσωνας, όλοι βρίσκονταν σε κίνδυνο. 3. Διότι, αφού περιπλανήθηκαν στην περιοχή και δεν βρήκαν νερό, δεν μπορούσαν πλέον ούτε να περπατήσουν, αλλά κείτονταν καταγής, και έχοντας απελπιστεί για την καμήλα, την άφησαν να φύγει μόνη της. 4. Ο δε γέροντας, βλέποντας ότι όλοι κινδύνευαν, λυπήθηκε πάρα πολύ και, αφού αναστέναξε, απομακρύνθηκε λίγο από αυτούς και, πέφτοντας στα γόνατα και εκτείνοντας τα χέρια του, προσευχόταν. Και αμέσως ο Κύριος έκανε να αναβλύσει νερό στο σημείο όπου εκείνος στεκόταν και προσευχόταν. 5. Και έτσι, αφού ήπιαν όλοι, ανέκτησαν τις δυνάμεις τους, και γεμίζοντας τους ασκούς, αναζήτησαν την καμήλα και τη βρήκαν. Είχε συμβεί, δηλαδή, το σχοινί της να τυλιχτεί γύρω από κάποια πέτρα και έτσι να ακινητοποιηθεί. Αφού λοιπόν την έφεραν και την πότισαν, φόρτωσαν πάνω της τους ασκούς και συνέχισαν την πορεία τους αβλαβείς. 6. Όταν δε έφτασε στα εξωτερικά μοναστήρια, όλοι, βλέποντάς τον σαν πατέρα, τον ασπάζονταν. Και αυτός, σαν να έφερνε εφόδια από το βουνό, τους προσέφερε πνευματική φιλοξενία με τους λόγους του και τους μετέδιδε την ωφέλεια. 7. Και πάλι υπήρξε χαρά στα βουνά και ζήλος για προκοπή και παρηγοριά μέσω της αμοιβαίας πίστης. 8.

Ερώτηση 226. Εφόσον ο Απόστολος λέει: «Όταν μας λοιδορούν ευλογούμε, όταν μας βλασφημούν παρακαλούμε»· πώς οφείλει να ευλογεί αυτός που λοιδορείται, ή τι να παρακαλεί αυτός που βλασφημείται; Απόκριση. Γενικά νομίζω ότι ο Απόστολος εδώ μας διδάσκει, μέσα από το δικό του παράδειγμα, να δείχνουμε ανεξικακία προς όλους και να ανταποδίδουμε με αγαθά σε όσους μας συμπεριφέρονται με κακία· ώστε αυτό να μη γίνεται μόνο απέναντι σε αυτόν που λοιδορεί, αλλά και απέναντι σε καθέναν που πράττει πονηρά, εκπληρώνοντας το ρητό: «Μη νικιέσαι από το κακό, αλλά να νικάς το κακό με το αγαθό». Όσο για το ρήμα «παρακαλώ», η Γραφή συνηθίζει να το χρησιμοποιεί, όχι σύμφωνα με την καθημερινή του έννοια, αλλά με σκοπό να καθοδηγήσει και να στηρίξει την καρδιά στην πλήρη βεβαιότητα της αλήθειας, όπως στο χωρίο: «Παρακαλείτε [παρηγορείτε] τον λαό μου, λέει ο Θεός». Και ο Απόστολος επίσης λέει: «Διότι επιποθώ να σας δω, για να σας μεταδώσω κάποιο πνευματικό χάρισμα ώστε να στηριχθείτε· και αυτό είναι, το να παρηγορηθούμε μαζί ανάμεσά σας μέσω της αμοιβαίας πίστης, τόσο της δικής σας όσο και της δικής μου»· και αλλού: «Αλλά ο Θεός, ο οποίος παρηγορεί τους ταπεινούς, μας παρηγόρησε με την παρουσία του Τίτου».

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΚΖʹ Εάν πρέπει ο καθένας να εκθέτει και σε άλλους όσα φρονεί ή, έχοντας τη βεβαιότητα ότι η πράξη του αρέσει στον Θεό, να τα κρατάει για τον εαυτό του. ΑΠΟΚΡΙΣΗ Ενθυμούμενοι την απόφαση του Θεού, ο Οποίος είπε μέσω του προφήτη: «Αλίμονο σε αυτούς που είναι συνετοί κατά τη δική τους αντίληψη και θεωρούν τους εαυτούς τους σοφούς»· και τον Απόστολο που λέει: «Διότι επιποθώ να σας δω, για να σας μεταδώσω κάποιο πνευματικό χάρισμα, ώστε να στηριχθείτε· και τούτο σημαίνει, να παρηγορηθούμε από κοινού ευρισκόμενοι ανάμεσά σας διά της αμοιβαίας πίστεως, της δικής σας και της δικής μου»· θεωρούμε αναγκαίο να εκθέτουμε τις σκέψεις μας στους ομόψυχους, οι οποίοι έχουν δώσει αποδείξεις πίστεως και συνέσεως, ώστε είτε το πεπλανημένο να διορθωθεί είτε το ακριβές να βεβαιωθεί, και να αποφύγουμε και εμείς το προαναφερθέν κρίμα, το οποίο στρέφεται εναντίον εκείνων που θεωρούν τους εαυτούς τους συνετούς.

Αυτό μπορεί να το δει κανείς να συμβαίνει και στην περίπτωση της πίστεως, αυτό και στην περίπτωση της θλίψεως· καθώς λέει αλλού: «Για να συμπαρακληθούμε ανάμεσά σας διά της πίστεως που υπάρχει μεταξύ μας». Διότι το ανθρώπινο γένος είναι εξαιρετικά δύσπιστο, και δεν μπορεί να έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του, και φοβάται για εκείνα τα οποία αποφασίζει· διότι υπολογίζει, και μάλιστα πολύ, τη γνώμη των πολλών. Τι κάνει λοιπόν ο Παύλος; Τους ενθαρρύνει με βάση τα προηγούμενα, και πριν από αυτά, με βάση την κοινή αντίληψη. Επειδή, δηλαδή, η πίστη τότε διαβαλλόταν ως κάτι το αναπόδεικτο, και ότι μάλλον αποτελούσε απάτη, για τον λόγο αυτό αποδεικνύει ότι τα μέγιστα κατορθώνονται διά της πίστεως και όχι διά των λογισμών.

Βλέπεις ότι το «θα παραμείνω μαζί σας» αυτό σημαίνει; Πρόσεξε την ταπεινοφροσύνη του· επειδή είπε, «για τη δική σας προκοπή», δείχνει ότι αυτό συντελεί και στη δική του ωφέλεια. Το ίδιο ακριβώς κάνει και όταν γράφει προς τους Ρωμαίους, λέγοντας: «Αυτό δε σημαίνει, το να παρηγορηθούμε μαζί ανάμεσά σας»· αφού πρώτα είχε πει: «Για να σας μεταδώσω κάποιο πνευματικό χάρισμα».

Έπειτα, επειδή και αυτό ήταν υπερβολικά βαρύ, δες πώς το απαλύνει με τη συνέχεια του λόγου του. Διότι, για να μην πουν: «Τι λοιπόν; Κλονιζόμαστε, περιφερόμαστε εδώ κι εκεί, και έχουμε ανάγκη από τα δικά σου λόγια για να σταθούμε σταθερά;», προλαβαίνει και αναιρεί μια τέτοια αντίρρηση, λέγοντας τα εξής: «Δηλαδή, το να συμπαρηγορηθώ ανάμεσά σας διά της αμοιβαίας πίστεως, και της δικής σας και της δικής μου». Σαν να έλεγε: «Μην υποψιαστείτε ότι τα είπα αυτά κατηγορώντας σας· δεν εξέφρασα αυτόν τον λόγο με τέτοια πρόθεση, αλλά τι είναι τελικά αυτό που ήθελα να πω; Υπομείνατε πολλές θλίψεις, κατακλυζόμενοι από τους διώκτες σας· επιθύμησα, λοιπόν, να σας δω, για να σας παρηγορήσω, ή μάλλον όχι μόνο για να παρηγορήσω εγώ εσάς, αλλά για να δεχθώ και ο ίδιος παρηγοριά».

Διότι δεν είπε απλώς «να παρηγορηθώ», αλλά «να συμπαρηγορηθούμε», και δεν αρκέστηκε ούτε σε αυτό, αλλά εισάγει και μία άλλη, μεγαλύτερη θεραπεία, λέγοντας: «Μέσω της αμοιβαίας πίστεως, και της δικής σας και της δικής μου». Ω, πόση ταπεινοφροσύνη! Έδειξε ότι και ο ίδιος τους είχε ανάγκη, και όχι μόνο εκείνοι αυτόν· και τοποθέτησε τους μαθητές στη θέση των διδασκάλων, χωρίς να αφήσει να παραμείνει καμία υπεροχή στον εαυτό του, αλλά επιδεικνύοντας μεγάλη ισοτιμία.

Διότι το κέρδος είναι κοινό, λέει, και εγώ έχω ανάγκη τη δική σας παρηγοριά, και εσείς τη δική μου. Και πώς γίνεται αυτό; Μέσω της αμοιβαίας πίστης, τόσο της δικής σας όσο και της δικής μου. Διότι, όπως ακριβώς συμβαίνει με τη φωτιά, εάν συγκεντρώσει κανείς πολλές λαμπάδες ανάβει λαμπρή τη φλόγα· έτσι είναι φυσικό να συμβαίνει και με τους πιστούς.

Αν πάλι παραβάλλω εκείνους τους καιρούς με αιχμαλωσία και δεσμωτήριο, μην απορήσεις· διότι πολύ χειρότερα από αυτά υπέφεραν εκείνοι, διασκορπισμένοι και καταδιωκόμενοι, ζώντας με πείνα και πολέμους, τρέμοντας καθημερινούς θανάτους, υποπτευόμενοι φίλους, οικείους και συγγενείς, και κατοικώντας την οικουμένη σαν να ήταν ξένη, ή μάλλον περνώντας πολύ χειρότερα από εκείνους που διαμένουν σε ξένο τόπο. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Για να στηριχθείτε, και να συμπαρηγορηθούμε μέσω της αμοιβαίας πίστεώς μας». Αυτό δε το έλεγε, όχι επειδή είχε ο ίδιος ανάγκη από τη δική τους συμπαράσταση, μη γένοιτο· πώς άλλωστε, αφού αυτός ήταν ο στύλος της Εκκλησίας, ο πιο στερεός από σίδερο και πέτρα, ο πνευματικός αδάμας που επαρκούσε για αμέτρητες πόλεις; Αλλά, για να μην κάνει τον λόγο του επικριτικό ούτε την επίπληξη σφοδρή, έλεγε ότι και ο ίδιος είχε ανάγκη από τη δική τους παρηγοριά. Αν βέβαια κάποιος θεωρούσε εδώ ως παρηγοριά και ευφροσύνη την προκοπή της πίστεώς τους, και έλεγε ότι από αυτήν είχε ανάγκη ο Παύλος, ούτε και έτσι θα έσφαλλε ως προς το νόημα. Αν λοιπόν και επιθυμείς, θα πει κανείς, και εύχεσαι, και πρόκειται να απολαύσεις παρηγοριά, και να μεταδώσεις παρηγοριά, τι είναι αυτό που σε εμποδίζει να έλθεις; Διαλύοντας λοιπόν αυτήν την υπόνοια, πρόσθεσε: «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι πολλές φορές προθυμοποιήθηκα να έλθω προς εσάς, και εμποδίστηκα μέχρι τώρα».

«Διότι επιποθώ να σας δω, για να σας μεταδώσω κάποιο πνευματικό χάρισμα, με σκοπό να στηριχθείτε.» Δείχνει πόσο μεγάλη είναι η υπακοή του στον Θεό, εφόσον, αν και επιθυμούσε σφοδρά και προσευχόταν να δει την Πόλη, επειδή δεν ήταν το θέλημα του Θεού, δεν μετέβη προς αυτούς. «Αυτό δε σημαίνει το να συμπαρηγορηθούμε ανάμεσά σας μέσω της αμοιβαίας πίστης μας, και της δικής σας και της δικής μου. Δεν θέλω δε να αγνοείτε, αδελφοί, ότι πολλές φορές έβαλα σκοπό να έλθω σε εσάς, και εμποδίστηκα μέχρι τώρα, για να έχω κάποιον καρπό και ανάμεσά σας, καθώς και στα υπόλοιπα έθνη και στους Ιουδαίους.» Για να μη φανεί σε κάποιους ότι μεγαλοφρονεί λέγοντας πως πρόκειται να μας μεταδώσει χάρισμα, για τον λόγο αυτό αναφέρει ότι και ο ίδιος έχει ανάγκη από τη δική τους παρηγοριά. «Είμαι οφειλέτης και σε σοφούς και σε ασυνέτους· έτσι, όσον αφορά τη δική μου προθυμία, θέλω να κηρύξω το Ευαγγέλιο και σε εσάς που βρίσκεστε στη Ρώμη.» Δείχνει ότι δεν προβάλλει τον εαυτό του στη βασιλεύουσα Πόλη από φιλοδοξία, αλλά επειδή με κάθε τρόπο του αρμόζει να τους μυσταγωγήσει. Διότι, εφόσον ορίστηκε κήρυκας όλων των εθνών, είναι προφανές ότι έχει χρέος να κηρύξει και στους Ρωμαίους. «Διότι δεν επαισχύνομαι το Ευαγγέλιο.» Καίτοι αλλού λέει: «Σε μένα ας μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ, παρά μόνο στον σταυρό του Χριστού». Για ποιον λόγο λοιπόν εδώ δεν λέει «καυχώμαι», αλλά «δεν ντρέπομαι»;

Ρωμ. 1,11-12 〈Το να σας μεταδώσω χάρισμα〉 δεν είναι μόνο δικό μου έργο, αλλά της δικής μου μεν διακονίας, της δικής σας δε σύμπραξης· διότι, για να μην δυσανασχετήσουν ακούγοντας ότι έχουν ακόμη ανάγκη από χάρισμα και ότι χρειάζονται στήριξη, καθιστά κοινό και 〈το πνευματικό χάρισμα〉 και 〈το να στηριχθούν αυτοί〉. Και δεν εξαρτάται, λέει, το να γίνουν αυτά από εμένα ή μόνο από τη δική μου προαίρεση και διακονία, αλλά είναι κοινό έργο δικό σας 〈και δικό μου〉· και ούτε απλώς, αλλά 〈μέσω της κοινής μεταξύ μας πίστεως〉. Πώς και με ποιον τρόπο; Εάν εσείς, λέει, έχετε πίστη για να λάβετε το χάρισμα, και εγώ πάλι πίστη για να σας το δώσω, τότε βέβαια και το χάρισμα, που είναι πνευματικό, μέσω της κοινής πίστεώς μας ενεργείται και δίδεται· διότι, εάν εγώ μεν έχω πίστη για να το δώσω και πολύ αγώνα και προθυμία, εσείς όμως δεν έχετε πίστη για να το λάβετε, ούτε επιθυμία και μέριμνα για τη λήψη του, δεν έρχεται σε εσάς, έστω κι αν εγώ το θέλω, το πνευματικό χάρισμα. Πρέπει, επομένως, να συντρέξουν και τα δύο, και αυτό που εξαρτάται από εμένα και αυτό που εξαρτάται από εσάς· αλλά το δικό μου μέρος είναι παρόν —διότι εγώ όχι μόνο θεωρώ απλώς ότι πρέπει να λάβετε τη δωρεά, αλλά και το επιποθώ—, απομένει λοιπόν το δικό σας μέρος.

Αυτό δε αποκτάται μέσω καλών έργων και καρπών άξιων της δωρεάς· διότι τότε και εσείς οι ίδιοι θα έχετε πίστη και επιθυμία για να λάβετε, όταν καταστήσετε τους εαυτούς σας άξιους της δωρεάς· και τότε ακόμη περισσότερο και εγώ θα έχω μεγαλύτερη πεποίθηση και σφοδρή επιθυμία να δώσω, ώστε από κάθε άποψη το να λάβετε εξαρτάται από εσάς. Όταν δε εσείς λαμβάνετε το χάρισμα, το κέρδος γίνεται κοινό, και προφανώς παρηγορούμαστε και ευφραινόμαστε μεταξύ μας. <Μέσω της αμοιβαίας πίστης μας· από την πλευρά σας> αφενός μέσω του να παραλάβετε και να αποδεχθείτε την πίστη, <και από τη δική μου> αφετέρου μέσω του να την κηρύξω και να την παραδώσω· ή και <από την πλευρά σας> αφενός θεωρώντας με αξιόπιστο στο να κηρύξω και να διδάξω, <και από τη δική μου> αφετέρου πάλι, κρίνοντάς σας αξιόπιστους στο να σας εμπιστευθώ τα λόγια του Θεού και την τελειότερη διδασκαλία· <ή από τη δική μου πλευρά> αφενός, βλέποντάς σας να υποδέχεστε πρόθυμα και με ετοιμότητα το κήρυγμα, <και από την πλευρά σας> αφετέρου πάλι, διαπιστώνοντας ιδίοις όμμασι τον δικό μου ζήλο και την επιμέλεια γι' αυτό· διότι μεγάλη παρηγοριά για τους μαθητές είναι ο ζήλος του διδασκάλου, και πάλι για την παρηγοριά του διδασκάλου η ετοιμότητα και η προθυμία των μαθητών.

Αυτό συντελεί επίσης σε μεγαλύτερη βεβαιότητα της πίστεως και στους δύο, όταν αφενός αυτός που κηρύττει βλέπει τις ψυχές των ανθρώπων να ελκύονται παραδόξως σε υπακοή —διότι θαυμάζει περισσότερο τη θειότητα και το μεγαλείο της πίστεως και ενδυναμώνεται περισσότερο στο να την κηρύττει—, και όταν, αφετέρου, οι μαθητές βλέπουν τον κήρυκα να παραδίδει την πίστη με ζήλο και με βέβαιη ελπίδα· διότι την αποδέχονται περισσότερο και στηρίζονται περισσότερο σε αυτήν, και «δια της κοινής μεταξύ τους πίστεως» παρηγορούνται έτσι αμφότεροι.