Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 1:27

Γυναίκες, λοιπόν, παλαιότερα παρακάθονταν στους ναούς των ειδώλων της Φοινίκης, προσφέροντας στους εκεί θεούς τους ως απαρχή την εκμίσθωση των σωμάτων τους, νομίζοντας ότι με την πορνεία εξιλεώνουν τη θεά τους και ότι μέσα από αυτά κερδίζουν την εύνοιάν της. Άνδρες, εξάλλου, αρνούμενοι τη φύση τους και μη θέλοντας πλέον να είναι άρρενες, υποδύονται τη γυναικεία φύση, θεωρώντας ότι έτσι προσφέρουν ευχαρίστηση και τιμή στη μητέρα των λεγόμενων θεών τους. Και όλοι μαζί ζουν με τον πιο αισχρό τρόπο, και συναγωνίζονται μεταξύ τους στις χειρότερες πράξεις. Και όπως είπε ο άγιος διάκονος του Χριστού, Παύλος: «Διότι και οι γυναίκες τους αντάλλαξαν τη φυσική χρήση με την παρά φύση. Ομοίως και οι άνδρες, αφήνοντας τη φυσική χρήση της γυναίκας, άναψαν από την επιθυμία τους ο ένας για τον άλλον, διαπράττοντας την ασχημοσύνη άνδρες με άνδρες». Πράττοντας, λοιπόν, αυτά και τα παρόμοια, ομολογούν και αποδεικνύουν ότι και οι λεγόμενοι θεοί τους έζησαν έναν τέτοιον βίο. Διότι από τον Δία έμαθαν την παιδοφθορία και τη μοιχεία, από την Αφροδίτη την πορνεία, από τη Ρέα την ασέλγεια, από τον Άρη τους φόνους, και από τους υπόλοιπους έμαθαν άλλα παρόμοια, τα οποία οι μεν νόμοι τιμωρούν, ο δε κάθε σώφρων άνθρωπος αποστρέφεται. Άραγε, αξίζει πλέον να νομίζουμε ότι είναι θεοί αυτοί που πράττουν τέτοια έργα, και όχι μάλλον να τους θεωρούμε πιο άλογους και από τα άλογα ζώα, εξαιτίας της ασέλγειας των συμπεριφορών τους;

Δεν απείχαν δε πολύ από αυτά ούτε τα παρά φύση, αλλά, όπως είπε ο μάρτυρας του Χριστού Απόστολος: «Διότι και οι γυναίκες τους αντάλλαξαν τη φυσική χρήση με την παρά φύση· ομοίως δε και οι άνδρες, εγκαταλείποντας τη φυσική χρήση της γυναίκας, φλέγονταν από την επιθυμία τους ο ένας για τον άλλον, διαπράττοντας την ασχημοσύνη άνδρες με άνδρες, και λαμβάνοντας στον ίδιο τους τον εαυτό την ανταπόδοση που άρμοζε για την πλάνη τους.» Εξαιτίας αυτών λοιπόν, καθώς ο θάνατος κυριάρχησε απόλυτα και η φθορά παρέμενε στους ανθρώπους, το μεν ανθρώπινο γένος φθειρόταν, ο δε λογικός και κατ' εικόνα πλασμένος άνθρωπος αφανιζόταν· και το έργο που είχε δημιουργηθεί από τον Θεό χανόταν.

Ανεχθείτε και εμένα που αναφέρω μύθους στην κατάλληλη στιγμή· θα μνημονεύσω αισχρά πράγματα όχι για να μιάνω τον άγιο τόπο, αλλά για να ελευθερώσουν τα αισχρά αυτά, αφού ελεγχθούν και καταδειχθούν εδώ, εκείνους που κατέχονται από την απάτη. Διότι ούτε ο απόστολος δίστασε να αναφέρει τις φαύλες πράξεις και να τις διηγηθεί· «όχι για να τα μάθουμε», λέει, «αλλά για να ελευθερωθούμε από αυτά». Διότι το «άρρενες με άρρενες να κατεργάζονται την ασχημοσύνη», είναι μεν αισχρή πράξη και διόλου σεμνός ο λόγος, αναγκαία όμως είναι η θεραπεία. Διότι καθένας που θεραπεύει ένα έλκος ανέχεται τη δυσωδία και μολύνει τα χέρια του· επειδή, αν μείνουν καθαρά τα χέρια, η εξάπλωση της πληγής συνεχίζεται. Επειδή, λοιπόν, πρέπει να καταδειχθεί το ψεύδος, για να φανεί ο έλεγχος... διότι ο πονηρός μοιάζει με εκείνους που χορηγούν τα θανατηφόρα φάρμακα μέσα σε γλυκά ροφήματα· έτσι και αυτός, κρύβοντας την πονηρία με ωραία λόγια, ενήργησε ύπουλα χωρίς να γίνει αντιληπτός μέσω της εξωτερικής συγκάλυψης. Και όπως πάλι αυτοί που χορηγούν τα φάρμακα δεν τα προσφέρουν σκέτα εξαιτίας της πικρότητάς τους, αλλά αποκρύπτουν την πονηρία τους μέσα στη συνηθισμένη τροφή, έτσι και αυτός, ενθέτοντας κομψές λέξεις και επιτηδευμένα σχήματα στην πλάνη των μύθων και στην ηδονή της ασέλγειας, και προσθέτοντας τη μέθη και τα συμπόσια των εορτών, ενήργησε με σκοπό, καταβεβλημένοι καθώς είμαστε, να μην εξετάσουμε προσεκτικά το ψεύδος των μύθων, αλλά να εορτάζουμε σε βάρος του ίδιου μας του εαυτού, μένοντας γυμνοί εξαιτίας του οίνου, κυλιόμενοι στον βούρκο εξαιτίας της ασέβειας, ξεστομίζοντας και υφιστάμενοι αισχρά πράγματα.

Κάτι παρόμοιο λέει και ο Ψαλμός σχετικά με την άμπελο: «Γιατί γκρέμισες τον φραγμό της; Και την κατέστρεψε αγριόχοιρος του δάσους». Διότι όσοι δεν είναι περιφραγμένοι από τον Λόγο και από αγγελική δύναμη, είναι έκδοτοι στις άλογες κινήσεις και, εξαιτίας της δυσωδίας της αμαρτίας που πλεονάζει μέσα τους, είναι κατάλληλοι για την υποδοχή χοίρων, οι οποίοι ανακινούν ακόμη περισσότερο τον βούρκο της αμαρτίας και κυλιούνται μέσα σε αυτόν. —Κάτι παρόμοιο λέει και ο Απόστολος: «Και καθώς δεν αποδέχθηκαν να έχουν την επίγνωση του Θεού, τους παρέδωσε ο Θεός σε πάθη ατιμίας, ώστε να πράττουν τα μη πρέποντα». Δηλαδή: εκείνοι που απορρίπτουν την προστασία που παρέχει ο Λόγος, είναι έκδοτοι στους κτηνώδεις λογισμούς και στα πονηρά δαιμόνια που ενεργούν τα ακάθαρτα. —Στην περίπτωση του Ισραήλ, ωστόσο, η απειλή εκπληρώθηκε, όταν, εξαιτίας της αμαρτίας τους απέναντι στον Κύριο, αφέθηκαν έκδοτοι στα έθνη και παραδόθηκαν στη διαρπαγή και στο καταπάτημα των εχθρών.

Για ποιο λόγο έχουν παραδοθεί τα έθνη σε αδόκιμο νου και πράττουν τα μη πρέποντα; Δεν είναι επειδή είπαν: «Δεν υπάρχει Θεός»; Πώς έχουν περιπέσει στα πάθη της ατιμίας, και οι μεν γυναίκες ανάμεσά τους αντάλλαξαν τη φυσική χρήση με την παρά φύση, οι δε άνδρες κατεργάζονται την ασχημοσύνη με άνδρες;

Διότι σκορπίστηκαν, επειδή δεν υφίστατο πλέον ποιμένας για αυτούς. Έχει λεχθεί, άλλωστε, κάπου μέσω ενός από τους αγίους προφήτες, ως εκ προσώπου του Χριστού: «Και είπα, δεν θα σας ποιμάνω· ό,τι πεθαίνει ας πεθάνει, και ό,τι χάνεται ας χαθεί, και τα υπόλοιπα. Ας τρώει ο καθένας τη σάρκα του πλησίον του». Διότι εκείνο που έχει εκπέσει εντελώς από τη φροντίδα και την αγάπη του Θεού, ποια βλάβη δεν θα υποστεί; Επειδή θα παραδοθούν σε εκείνους που θέλουν να τους κατασπαράξουν και να τους παρασύρουν όπου κρίνει ο καθένας από αυτούς που τους αδικούν. Τους απομακρύνουν δε από τον Θεό και οι πονηροί και ολέθριοι δαίμονες. Διότι είναι γεγραμμένο ότι «θα γίνουν μερίδες αλεπούδων». Το ίδιο δε πράττουν και τα πολύτροπα πάθη που υπάρχουν μέσα μας. Διότι ο πάνσοφος Παύλος λέει ότι κάποιοι παραδόθηκαν σε πάθη ατιμίας και σε αδόκιμο νου. Τι υπόσχεται λοιπόν για όλα αυτά ο θείος λόγος; Την κλήση και τη συγκέντρωση των σκορπισμένων, και την εν Πνεύματι επιστροφή των απολωλότων, και την επάνοδο όσων δραπέτευσαν, την επιστροφή και την εγρήγορση, και τα έπαθλα της αγάπης προς τον Χριστό. Διότι λέει, κοίταξε γύρω σου και παρατήρησε τους πάντες. Ιδού, συγκεντρώθηκαν προς εσένα. Για να αναδείξει δε αξιόπιστη την υπόσχεσή του, βεβαιώνει με όρκο αυτό που ειπώθηκε, και λέει: Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι θα τους ενδύσω όλους σαν στολίδι νύμφης.

Άλλο. Ο μακάριος Παύλος λέει ότι παραδόθηκαν σε αδόκιμο νου και σε πάθη ατιμίας εκείνοι που αντάλλαξαν την αλήθεια του Θεού με το ψέμα, οι οποίοι και σεβάστηκαν και λάτρεψαν την κτίση αντί για τον Κτίστη, ο οποίος είναι ευλογητός στους αιώνες. Αμήν. Εάν λοιπόν ανταλλάσσει την αλήθεια με το ψέμα εκείνος που λατρεύει την κτίση αντί για τον Κτίστη, είναι φανερό ότι φυλάττει την αλήθεια εκείνος που δεν το κάνει αυτό, αλλά αντίθετα από εκείνους που πλανώνται, λατρεύει τον Κτίστη και Ποιητή. Κτίστης όμως και Ποιητής είναι ο Υιός, και Αυτόν λατρεύουμε ως Θεό των πάντων. Διότι πλέον δεν πλανόμαστε, επειδή δεν ανταλλάξαμε την αλήθεια. Επομένως, δεν είναι ποίημα Εκείνος που αντιδιαστέλλεται προς τα ποιήματα, καθώς νοείται ως Κτίστης μαζί με τον Πατέρα, και υπάρχει ευλογητός στους αιώνες. Αμήν.

Διότι είναι αληθινά αισχρότατο να βλέπει κανείς σε εικόνα έναν άνδρα να συνευρίσκεται άσεμνα με γυναίκα, και μάλιστα από εκείνους που φαίνεται να έχουν περιβληθεί το σχήμα της ευσέβειας. Εάν δε συμβαίνει και με άνδρα, σύμφωνα με εκείνον που είπε «άρρενες σε άρρενες διαπράττοντας την ασχημοσύνη», ποιος άραγε θα τολμήσει να ατενίσει την εικόνα; Πρέπει να αποφεύγεται και το θέαμα. Εάν τα σκεφτούμε αυτά, μη θέλοντας να θεαθούμε σε τέτοια ατιμία, παραλύοντας από την ντροπή, οπωσδήποτε θα ξεφύγουμε από το αισχρό πάθος, με τη συνεργεία της χάριτος.

Διότι, εάν εκείνους που έχουν κυριευθεί από αυτήν την αισχρότητα και δεν έχουν μετανοήσει, δεν πρόκειται να τους κρίνει ο Θεός, σύμφωνα με τον ανόητο ισχυρισμό τους, τότε θα πάψει να υπάρχει κάθε δίκαιη κρίση του Θεού. Δεν συμβαίνει όμως έτσι, δεν είναι έτσι. Μη γένοιτο! Διότι ο Κύριος είναι πιστός σε όλα τα λόγια Του, και όσιος σε όλα τα έργα Του. Διότι, αν πρόκειται να δώσουμε λόγο για κάθε ανωφελή λόγο την ημέρα της κρίσεως, πολύ περισσότερο θα λογοδοτήσουμε για τις βέβηλες πράξεις, εάν βέβαια δεν εξευμενίσουμε μέσω της μετάνοιας τον δίκαιο και αλάνθαστο Κριτή. Και πώς, όταν ακούνε τα λόγια του Αποστόλου, δεν κοκκινίζουν από ντροπή, τα οποία λένε: «Διότι δεν μας κάλεσε ο Θεός στην ακαθαρσία, αλλά στον αγιασμό»; Δικαίως έχει ειπωθεί για αυτούς: «Γι' αυτό τους παρέδωσε ο Θεός, μέσω των επιθυμιών της καρδιάς τους, στην ακαθαρσία, ώστε να ατιμάζονται τα σώματά τους μεταξύ τους». Και πάλι λέει: «Γι' αυτό τους παρέδωσε ο Θεός σε ατιμωτικά πάθη· διότι και οι γυναίκες τους αντάλλαξαν τη φυσική σχέση με την παρά φύση· ομοίως και οι άνδρες, αφού εγκατέλειψαν τη φυσική σχέση με τη γυναίκα, φλέγονταν από το πάθος τους ο ένας για τον άλλον, άνδρες με άνδρες διαπράττοντας την ασχημοσύνη, και λαμβάνοντας στον ίδιο τους τον εαυτό την οφειλόμενη ανταπόδοση της πλάνης τους».

Διότι, δίκην σκύλων και χοίρων, επιτελούν την ίδια τους τη φθορά· επειδή οι σκύλοι και οι χοίροι, αλλά και άλλα ζώα, με αυτόν τον τρόπο διαφθείρονται και τρώνε τις εκκρίσεις από τα ίδια τους τα σώματα. Και πράγματι αληθινά «με τα ενύπνιά τους μιαίνουν τη σάρκα, περιφρονούν την κυριότητα και βλασφημούν τις δόξες. Ο αρχάγγελος Μιχαήλ όμως, όταν λογομαχούσε με τον διάβολο για το σώμα του Μωυσή, δεν τόλμησε να επιφέρει βλάσφημη κρίση, αλλά είπε: Ο Κύριος να σε επιτιμήσει. Αυτοί όμως βλασφημούν όσα φυσικώς δεν γνωρίζουν», διότι βλασφημούν τα άγια των αγίων που μας παραδόθηκαν με αγιασμό, μετατρέποντάς τα σε αισχρότητα. Και αυτά είναι που τόλμησαν να πουν εναντίον των αποστόλων, όπως λέει και ο μακάριος Παύλος: «ώστε μερικοί να τολμούν [βλασφημώντας] να λένε για εμάς, ας κάνουμε τα κακά, για να έλθουν τα αγαθά, η καταδίκη των οποίων είναι δίκαιη». Και πόσες άλλες μαρτυρίες θα μπορούσα να παραθέσω εναντίον των βλασφήμων; Διότι αυτοί, οι οποίοι διαφθείρονται με τα ίδια τους τα χέρια, και όχι μόνο, αλλά και όσοι συνευρίσκονται με γυναίκες, αφού τελικά [δεν] χόρτασαν την πολυμιξία με τις γυναίκες, φλέγονται από πάθος ο ένας για τον άλλον, άνδρες με άνδρες, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «λαμβάνοντας στον εαυτό τους την ανταπόδοση της πλάνης τους». Διότι αυτοί, έχοντας πλέον εντελώς καταστραφεί, καλοτυχίζουν ο ένας τον άλλον, ωσάν να έχουν αναλάβει το πλέον εκλεκτό τάγμα.

Αλλά κραυγάζει και εναντίον τους γράφοντας προς τους Ρωμαίους, αποκαλύπτοντας τα αισχρά έργα εκείνων που διαπράττουν κακουργίες, λέγοντας: «διότι και οι γυναίκες τους αντάλλαξαν τη φυσική χρήση με την παρά φύση» και για τους άνδρες ότι «άνδρες με άνδρες κατεργάζονται την ασχημοσύνη». Αλλά και στην προς Τιμόθεον επιστολή λέγει γι' αυτούς ότι «στις έσχατες ημέρες θα έλθουν καιροί δύσκολοι· διότι οι άνθρωποι θα είναι φιλήδονοι», και πάλι «εμποδίζοντας τον γάμο, έχοντας καυτηριασμένη τη συνείδηση», επειδή εμποδίζουν μεν το να παντρεύονται με σωφροσύνη και να τεκνοποιούν, ενώ οι ίδιοι είναι καυτηριασμένοι στη συνείδηση, παραδιδόμενοι στη λαγνεία και φθειρόμενοι, εμποδίζοντας παράλληλα την τεκνογονία. Διότι και αυτή η λεγόμενη από αυτούς θυσία, όντας βορβορώδης, έχει ήδη από παλιά υποδειχθεί μέσω του προφήτη ότι είναι σάρκα φιδιού και όχι του Κυρίου (μη γένοιτο!), καθώς λέγει ως εξής: «εσύ συνέτριψες το κεφάλι του δράκοντα και τον έδωσες ως τροφή στους λαούς των Αιθιόπων». Διότι τροφή φιδιού είναι αληθινά η μυσαρή θρησκεία τους, και ως Αιθίοπες που έχουν μαυρίσει από την αμαρτία νοούνται αυτοί που επιτελούν αυτήν την τελετή του Δία –ο οποίος σήμερα είναι δαίμονας, ενώ παλαιότερα υπήρξε γόης– ο οποίος μάταια θεωρήθηκε από κάποιους ως θεός. Διότι όλες οι αιρέσεις, αφού συγκέντρωσαν για τον εαυτό τους την πλάνη από τους ελληνικούς μύθους, την μετέβαλαν, μετατρέποντάς την σε άλλη, χειρότερη νοηματική εκδοχή. Διότι οι ποιητές εισάγουν τον μύθο ότι ο Δίας κατάπιε την ίδια του την κόρη, τη Μήτιδα.

Με την πίστη προσηλώνομαι στην αλήθεια και δεν παρασύρομαι στην πλάνη από τη νοθεία του όφεως και τον παραψιθυρισμό της διδασκαλίας του. 19. Αφού, λοιπόν, την προσπεράσω αυτήν, αγαπητοί, στη συνέχεια θα βαδίσω προς τις άλλες τραχιές ατραπούς, όχι για να τις διαβώ, αλλά για να υποδείξω από μακριά σε όσους το επιθυμούν, αφενός να αναγνωρίζουν τα πλέον τραχιά, αφετέρου να διαφεύγουν διά της στενής και τεθλιμμένης οδού που οδηγεί στην αιώνια ζωή, και να εγκαταλείπουν την πλατιά και ευρύχωρη, ακανθώδη και γεμάτη προσκόμματα οδό, η οποία είναι βορβορώδης και γεμάτη ασέλγεια και πορνεία. Την ομοιότητα αυτής της πορνείας και ασέλγειας μπορεί κανείς να τη διακρίνει στο φοβερότατο ερπετό, στο οποίο οι παλαιοί έδωσαν το όνομα «απειρώδινος έχιδνα». Διότι η φύση μιας τέτοιας έχιδνας είναι όμοια με τη μοχθηρία αυτών [των ανθρώπων]. Επειδή, επιτελώντας αυτή την αισχρότητα μέσω της ανδρικής ή της γυναικείας φύσης, αποτρέπουν την καταβολή του σπέρματος, αφανίζοντας την τεκνογονία που δόθηκε από τον Θεό στα κτίσματα, όπως λέει και ο Απόστολος: «λαμβάνοντας οι ίδιοι στον εαυτό τους την οφειλόμενη ανταμοιβή για την πλάνη τους» και τα εξής.

Και όχι μόνο αυτό, αλλά και, έχοντας υπερβεί τα όρια, προχώρησαν πέρα από τη φύση σε ανείπωτες πράξεις και διέπρατταν ύβρεις μεταξύ τους με έργα απίστευτα στην ακοή: «άρρενες σε άρρενες κατεργαζόμενοι την ασχημοσύνη, και λαμβάνοντας στον εαυτό τους την ανταπόδοση που έπρεπε για την πλάνη τους», όπως λένε τα ιερά λόγια. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και έχοντας διαστρέψει τις φυσικές έννοιες περί του Θεού, θεωρούσαν ότι όλα τα εγκόσμια στερούνται πρόνοιας και καθοδήγησης, και απέδιδαν τη δημιουργία και τη σύσταση του σύμπαντος σε μια άλογη και αυτόματη φύση, καθώς και στην ανάγκη της ειμαρμένης. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και επειδή θεωρούσαν ότι οι ψυχές τους καταστρέφονται μαζί με τα σώματα, διάγαν μια θηριώδη ζωή και έναν αβίωτο βίο, χωρίς να ερευνούν την ουσία της ψυχής, χωρίς να προσδοκούν τα κριτήρια της θείας κρίσης, χωρίς να αναλογίζονται τα έπαθλα της αρετής ούτε τις τιμωρίες του άδικου βίου. Ήδη δε ολόκληρα έθνη καταφθείρονταν σε έναν θηριώδη βίο μέσα από πολύτροπα είδη κακίας: άλλοι μεν σμίγοντας με τις μητέρες τους με αθέμιτη και εντελώς παράνομη μίξη, άλλοι νυμφευόμενοι τις αδελφές τους, άλλοι διαφθείροντας τις ίδιες τους τις κόρες, και άλλοι κατασφάζοντας τους ξένους επισκέπτες, άλλοι γευόμενοι ακόμη και ανθρώπινες σάρκες, άλλοι πνίγοντας τους γέροντες με αγχόνη και έπειτα συμποσιάζοντας με αυτούς, και άλλοι ρίχνοντάς τους ακόμη ζωντανούς στα σκυλιά.

Ο Κύριος θα τους οδηγήσει μαζί με εκείνους που εργάζονται την ανομία. Το «θα τους οδηγήσει» (ἀπάξει) φανερώνει ότι θα τους παραδώσει: στην ακαθαρσία που επέλεξαν, σε πάθη ατιμίας και σε αδόκιμο νου, ώστε να πράττουν τα μη πρέποντα.

Από τη μία πλευρά, η φύση του σώματος καλεί τον άνθρωπο προς την ορμή των σαρκικών ηδονών, ενώ η ψυχή, βάζοντας χαλινάρι στο πάθος με σώφρονα λογισμό, καθίσταται ανώτερη από τη φύση του σώματος. Και πάλι, η φύση, επιβάλλοντας την πείνα, τη δίψα, το ρίγος και τα παρόμοια, παρακινεί προς τις φυσικές θεραπείες και ικανοποιήσεις, ενώ η προαίρεση, έχοντας πεισθεί από σώφρονες λογισμούς και έχοντας αγαπήσει με τη θέλησή της κάποιες ασκητικές προτροπές, με πολυήμερες ασιτίες και καρτερίες αποκρούει τη φύση του σώματος, έχοντας κρίνει και επιλέξει αυτό με την αρετή του λογισμού. Και πάλι, η μεν φύση χαίρεται με όλες τις ηδονές και με την ευχάριστη κίνηση των σωμάτων, ενώ η προαίρεση, από επιθυμία για την αρετή, ασπάστηκε τον επίπονο και τραχύ βίο. Υπάρχουν δε και εκείνοι οι οποίοι, έχοντας τραπεί προς το χειρότερο, «μετέτρεψαν τη φυσική χρήση στην παρά φύση, άρρενες με άρρενες κατεργαζόμενοι την ασχημοσύνη». Έτσι, λοιπόν, ο λογισμός δεν ενδίδει σε όλα στη φύση, αλλά κυριαρχεί στα περισσότερα, όπως και κυριαρχείται, και άλλοτε μεν αυτός οδηγεί, άλλοτε δε αυτός οδηγείται, ώστε να φτάνει κάποιες φορές στο σημείο να επιφέρει πρόωρα με τα ίδια του τα χέρια την απαλλαγή από το σώμα, όταν κρίνει ότι η ζωή δεν του είναι πλέον ωφέλιμη.

Έτσι, λοιπόν, ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, όντας υποδουλωμένο σε τούτη τη θεά ηδονή ως σε πικρή και σκληρότατη δέσποινα, ή μάλλον σε αισχρό και ακόλαστο δαίμονα, κυλιόταν σε κάθε λογής ταλαιπωρίες. «Διότι και οι γυναίκες τους», σύμφωνα με τον ιερό απόστολο, «αντάλλαξαν τη φυσική χρήση με την παρά φύση· παρομοίως δε και οι άνδρες, αφού άφησαν τη φυσική χρήση της γυναίκας, φλογίστηκαν από την επιθυμία τους ο ένας για τον άλλον, διαπράττοντας άνδρες με άνδρες την ασχημοσύνη και λαμβάνοντας στον εαυτό τους την οφειλόμενη ανταμοιβή της πλάνης τους». Σε τούτη την ηδονή και οι Έλληνες και οι βάρβαροι, οι σοφοί και οι αμαθείς, πέφτοντας χάμω και με την κοιλιά στη γη, την προσκύνησαν ως θεό, και, ρίχνοντας τους εαυτούς τους πρηνείς σαν τα ερπετά, τη θεώρησαν και τη λάτρεψαν ως θεό ακαταμάχητο και αμείλικτο, μυούμενοι και τελώντας τα όργια και τις άσεμνες τελετές αποκλειστικά και μόνο της αισχρής και ακόλαστης ηδονής, μέσα από ωδές και ύμνους, σε εορτές των θεών και σε πάνδημα θεάματα, έτσι ώστε, όπως και οτιδήποτε άλλο, και τούτο να έχει ορθώς διατυπωθεί από εμάς: «Διότι αρχή της πορνείας είναι η επινόηση των ειδώλων». Και τα της θεολογίας των άλλων εθνών είχαν λάβει, για να το πούμε εν συντομία, τόσο μεγάλη ποικιλοτροπία, ώστε, ενώ εξαρτώνταν από μία και μόνη αρχή, την ακάθαρτη και μιαρή ηδονή, εκτείνονταν σαν Ύδρα με πολλούς λαιμούς και πολλά κεφάλια σε πολλές και ποικίλες διαιρέσεις και κατατμήσεις.

ΣΤ΄. Διότι παραλείπω να αναφέρω τις τιμές προς τα ερπετά και τα θηρία και την καύχηση για την ασχημοσύνη· για καθένα από τα οποία υπάρχει κάποια ιδιαίτερη τελετή και πανήγυρη, ενώ κοινό χαρακτηριστικό σε όλα είναι η κακοδαιμονία. Ώστε, αν έπρεπε οπωσδήποτε αυτοί να ασεβήσουν και να εκπέσουν από τη δόξα του Θεού, ξεπέφτοντας σε είδωλα και έργα τέχνης και κατασκευάσματα ανθρώπινων χεριών, όσοι διαθέτουν λογική δεν θα μπορούσαν να ευχηθούν τίποτε άλλο εναντίον τους, παρά να λατρεύουν τέτοια πράγματα και έτσι να τα τιμούν, ώστε να λαμβάνουν την ανταπόδοση που άρμοζε στην πλάνη τους, όπως λέει ο Παύλος, μέσα από αυτά τα οποία λατρεύουν· διότι δεν τα τιμούν τόσο, όσο ατιμάζονται οι ίδιοι δι' αυτών.

Ποια είναι λοιπόν αυτή; Το να θεωρεί κανείς ως ίσο στην κακία το να κάνει την αρχή της αδικίας και το να εκδικείται εκείνον που την ξεκίνησε. Διότι επιδικάζει στον εαυτό του τα έσχατα και γίνεται ο καθοριστής της δικής του τιμωρίας, εάν βρεθεί να έχει ανταλλάξει, σαν σε συναλλαγή, το κακό με το κακό και να έχει ανταποδώσει σε εκείνους που του το προσέφεραν πρώτοι αυτό που έλαβε· και έτσι, έπειτα από αυτούς τους αγώνες, αναδεικνύεται και πάλι νικητής. Διότι ακολουθεί η επιγραφή «Υπέρ των ληνών», η οποία προδεικνύει το τέλος. Και το τέλος των αγώνων είναι η νίκη. Το να αναπτύξουμε όμως και πάλι διεξοδικά την έννοια του «Υπέρ των ληνών» θα ήταν περιττό, εφόσον έχει διασαφηνιστεί επαρκώς κατά την εξέτασή της στην οικεία θέση. Όπως δε μετά την πρώτη φυγή από τον Αβεσσαλώμ, διακρίνοντας τη μάταιη επιδίωξη από τα αληθινά πράγματα, αξιώνεται της νίκης, έτσι και τώρα, μετά από παρόμοιους αγώνες, χρησιμοποιώντας τον λόγο «Υπέρ των ληνών» ως σύμμαχο απέναντι στον αντίπαλο, καθίσταται νικητής με το να καταλύσει τον εχθρό και συνάμα εκδικητή. Ο οποίος γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ονομάζεται και εχθρός και εκδικητής, επειδή τα ίδια του τα δελεάσματα προς την αμαρτία αποτελούν την πιο πικρή τιμωρία για όσους τα γεύονται· και τα μέσα με τα οποία ελκύει απατηλά τον άνθρωπο προς την κοινωνία του κακού, αυτά ακριβώς συνιστούν το πιο οδυνηρό είδος της τιμωρίας. Έτσι ερμηνεύει αυτό το νόημα ο θείος απόστολος λέγοντας: «λαμβάνοντας οι ίδιοι στον εαυτό τους την αντιμισθία που έπρεπε για την πλάνη τους».

Αν όμως αναφέρεται από την ιστορία ότι η ράβδος της αρετής τα προκαλεί αυτά εναντίον των Αιγυπτίων, ας μη μας ξενίσει αυτός ο λόγος· διότι πράγματι η ιστορία λέει ότι ο τύραννος σκληρύνθηκε από τον Θεό. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να είναι κατάκριτος, αν ελάμβανε σκληρή και ανυποχώρητη διάθεση εξαιτίας μιας άνωθεν αναγκαιότητας; Και κάπου τα ίδια αναφέρει ο θείος Απόστολος, λέγοντας ότι: επειδή δεν φρόντισαν να έχουν επίγνωση του Θεού, τους παρέδωσε ο Θεός σε πάθη ατιμίας, μιλώντας για τους αρρενοφθόρους και για εκείνους που ασχημονούν με τους άτιμους και άρρητους τρόπους της ασωτίας.

Το ποιος, λοιπόν, παραδίδεται στο πάθος της ατιμίας, είναι δυνατόν να το μάθουμε σαφώς από τον Απόστολο: είναι εκείνος που δεν έκρινε σωστό να έχει επίγνωση του Θεού, τον οποίο ο Θεός παραδίδει στο πάθος, όχι εκδικούμενος επειδή δεν αναγνωρίσθηκε από αυτόν. Αλλά η ίδια η μη επίγνωση του Θεού καθίσταται γι' αυτόν η αιτία να κατασυρθεί στον εμπαθή και άτιμο βίο.

Διότι, όπως ακριβώς, όταν κάποιος πει ότι ο ήλιος, επειδή δεν έγινε ορατός, έριξε τον τάδε στον λάκκο, δεν θεωρούμε ότι ο φωστήρας, κινούμενος από οργή, έσπρωξε στον λάκκο εκείνον που δεν θέλησε να τον δει, αλλά εύλογα θα κατανοούσαμε το λεγόμενο ως εξής: ότι η έλλειψη συμμετοχής στο φως είναι η αιτία της πτώσης στον λάκκο για εκείνον που δεν βλέπει. Με τον ίδιο τρόπο θα ήταν ευσεβές να κατανοήσουμε και τον λόγο του Αποστόλου, ότι δηλαδή όσοι δεν αναγνώρισαν τον Θεό παραδίδονται στα πάθη της ατιμίας, καθώς και το ότι ο Αιγύπτιος τύραννος σκληρύνθηκε από τον Θεό· όχι με την έννοια ότι η θεία βούληση ενέβαλε τη σκληρότητα στην ψυχή του Φαραώ, αλλά ότι η προαίρεσή του, εξαιτίας της ροπής της προς την κακία, δεν δέχτηκε τον λόγο που μαλακώνει την αντίσταση.

Επειδή όμως με τη θέλησή του χλεύασε την αλήθεια της ευσέβειας, την οποία γνώρισε νωρίτερα και περισσότερο από εκείνον, αν και δεν μαθήτευσε κοντά μας μέχρι τέλους, και δεν έκρινε άξιο να έχει την επίγνωση του Θεού, για να μιλήσω κατά τον Παύλο, αλλά, ενώ γνώρισε την αλήθεια των δογμάτων περί του Θεού, δεν την δόξασε ούτε τη σεβάστηκε ως θεία αλήθεια, τον παρέδωσε ο Θεός σε αδόκιμο νου, ώστε να μιλάει και να γράφει όχι μόνο όσα δεν αρμόζουν, αλλά και εκείνα που ούτε μεταξύ τους δεν μπορούν να συμβαδίζουν και να συμφωνούν, παρά μόνο ως προς τη στόχευση προς το πονηρό και τη μανιώδη διάθεση και αντίθεση προς την αλήθεια· διότι αυτό, σαν ένα νήμα, διατρέχει ολόκληρο το ύφασμα των συγγραμμάτων του.

Ισχυρίζονται δε ότι στον λόγο τους δεν μαρτυρεί απλώς και μόνο η Ρέα, αλλά, για να το πούμε έτσι, ολόκληρη η κτίση. Και διασαφηνίζουν ότι αυτό είναι που λέγεται από τον λόγο της Γραφής: «Διότι τα αόρατα αυτού, από την κτίση του κόσμου, καθοράνται επειδή κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων του, δηλαδή η αΐδια αυτού δύναμη και η θειότητά του, ώστε να είναι αυτοί αναπολόγητοι. Διότι, αν και γνώρισαν τον Θεό, δεν τον δόξασαν ούτε τον ευχαρίστησαν ως Θεό, αλλά ματαιώθηκαν στους διαλογισμούς τους και σκοτίστηκε η ασύνετη καρδιά τους. Ισχυριζόμενοι ότι είναι σοφοί, έγιναν μωροί, και άλλαξαν τη δόξα του άφθαρτου Θεού με ομοιώματα εικόνας φθαρτού ανθρώπου και πετεινών και τετράποδων και ερπετών. Γι' αυτό και τους παρέδωκε ο Θεός σε πάθη ατιμίας. Διότι οι γυναίκες τους μετήλλαξαν τη φυσική χρήση στην παρά φύση» —το τι είναι βέβαια η φυσική χρήση κατά την άποψή τους, θα το πούμε αργότερα—, «ομοίως δε και οι άνδρες, αφήνοντας τη φυσική χρήση της γυναίκας, πυρπολήθηκαν από την επιθυμία τους ο ένας για τον άλλον, άνδρες με άνδρες κατεργαζόμενοι την ασχημοσύνη» —ασχημοσύνη δε είναι, κατ' αυτούς, η πρώτη και μακάρια ασχημάτιστη ουσία, η οποία είναι η αιτία όλων των σχημάτων για όσα σχηματίζονται— «και απολαμβάνοντας στους εαυτούς τους την αντιμισθία που έπρεπε για την πλάνη τους.»

Αυτοί, βέβαια, για πολύ καιρό υπέμειναν μέσα σε αυτά και δεν ηττήθηκαν, εφόσον υπήρχε οπωσδήποτε κάποια δύναμη που τους ακολουθούσε, ικανή να τους βοηθήσει στα πάντα και να τους διαφυλάξει στα πάντα. Επειδή όμως λησμόνησαν αυτήν τη δύναμη, εκπληρώθηκε σε αυτούς ο ρηθείς λόγος του Αποστόλου: «καθώς δεν έκριναν άξιο να έχουν σε επίγνωση τον Θεό, τον Δεσπότη τους, ο οποίος συνέδεσε το χώμα με την πνευματική λειτουργία, τους παρέδωσε σε αδόκιμο νου, και την ατιμία που έπρεπε για την πλάνη τους, την έλαβαν στους ίδιους τους εαυτούς τους».

γ'. Άραγε, λέγοντας αυτά, θα σας πείσουμε, ή έστω κάποιους από το πλήθος, να προσέχετε περισσότερο τον Θεό που ομιλεί; Πιστεύω ότι υπάρχουν πολλοί ανάμεσά σας που προσέχουν με επιμέλεια και απερίσπαστα· οι οποίοι και θα ακούσουν τον Κύριο να λέει προς τον Πατέρα: «Και αυτοί πίστεψαν ότι εσύ με απέστειλες· Πατέρα, φύλαξέ τους στο όνομά σου». Όσοι όμως δεν πίστεψαν, θα ακούσουν: «Εσείς δεν είστε από τα δικά μου πρόβατα· διότι τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου». Άραγε δεν φρίξατε ακούγοντας τέτοια λόγια; Μέχρι πότε θα είστε βαρυκάρδιοι; Μέχρι πότε θα είστε νήπιοι στο μυαλό; Μέχρι πότε δεν θα προσέχετε αυτόν που ομιλεί, και δεν θα στέκεστε όπως ταιριάζει σε Χριστιανούς, έχοντας τις καρδιές σας στραμμένες προς τα άνω, αλλά κάνατε την εκκλησία βουστάσιο και πραιτώριο και καπηλειό; Προσέξτε μήπως τυχόν εκπληρωθεί σε εσάς το φοβερό ρητό του Αποστόλου που λέει: «Και καθώς δεν θεώρησαν άξιο να έχουν τον Θεό σε επίγνωση, τους παρέδωσε στην ακαθαρσία».

Και εν συντομία, Μετανοήστε· ακούστε τον Απόστολο που κηρύττει, ότι αποκαλύπτεται η οργή του Θεού από τον ουρανό εναντίον κάθε ασέβειας και αδικίας των ανθρώπων. Όσοι άνδρες διαπράττετε ασχημοσύνη με άλλους άνδρες, τρομάξτε προτού ακόμη παρουσιαστεί ο Κριτής, και μάλιστα όσοι τολμήσατε παρά φύσιν πράξεις, αναλογιζόμενοι ποιες κολάσεις πρόκειται να ακολουθήσουν τέτοιους ανθρώπους, εάν δεν μετανοήσουν με πόνο, αναλόγως του πταίσματός τους.

Διότι, λέει, επειδή δεν έκριναν άξιο να έχουν την επίγνωση του Θεού, τους παρέδωσε ο Θεός στις επιθυμίες των καρδιών τους, στην ακαθαρσία, ώστε να ατιμάζονται τα σώματά τους μεταξύ τους. Είδες την αιτία της φοβερής πτώσης; Γι' αυτόν τον λόγο προτρέπει ο ίδιος απόστολος να μην επιθυμούμε τα κακά, ούτε να είμαστε δούλοι των παθών· διότι σε ό,τι έχει κανείς νικηθεί, σε αυτό και έχει υποδουλωθεί. Γι' αυτό πρέπει πάντοτε να προσευχόμαστε, πάντοτε να δακρύζουμε και να θρηνούμε, ώστε να μας λυτρώσει ο Κύριος από το κακό φρόνημα του σώματος του θανάτου τούτου· και να επιθυμήσουμε επιτέλους εκείνα τα όντως επιθυμητά, στα οποία ακόμη και οι άγγελοι επιθυμούν να εγκύψουν.

ΟΜΙΛΙΑ Δ'. Γι' αυτό ο Θεός τους παρέδωσε σε πάθη ατιμίας. Διότι και οι γυναίκες τους αντάλλαξαν τη φυσική χρήση με την παρά φύση. Ομοίως δε και οι άνδρες, εγκαταλείποντας τη φυσική χρήση της γυναίκας, φλέχθηκαν από την επιθυμία τους ο ένας για τον άλλον.

Σχετικά δε με τους άνδρες, δήλωσε πάλι το ίδιο με διαφορετικό τρόπο, λέγοντας: Αφού εγκατέλειψαν τη φυσική χρήση του θήλεος. Και, ομοίως με εκείνες, στερεί και από τούτους κάθε δικαιολογία, κατηγορώντας τους όχι μόνο ότι είχαν απόλαυση και, αφού εγκατέλειψαν αυτήν που είχαν, στράφηκαν σε άλλη, αλλά ότι, αφού ατίμασαν την κατά φύση, έτρεξαν προς την παρά φύση.

Έπειτα, αφού πρώτα επέκρινε τις γυναίκες, προχωρά και στους άνδρες, λέγοντας: «Ομοίως δε και οι άρρενες, αφού εγκατέλειψαν τη φυσική χρήση της θήλειας»· πράγμα το οποίο αποτελεί δείγμα εσχάτης απώλειας, όταν δηλαδή και τα δύο φύλα έχουν διαφθαρεί, και αυτός που έχει ταχθεί να είναι διδάσκαλος της γυναίκας, καθώς και εκείνη που έχει λάβει την εντολή να γίνει βοηθός του άνδρα, διαπράττουν αναμεταξύ τους τα έργα των εχθρών. Παρατήρησε δε πόσο εμφατικά χρησιμοποιεί τις λέξεις. Διότι δεν είπε ότι ερωτεύθηκαν και επιθύμησαν ο ένας τον άλλον, αλλά: «Εξεκαύθησαν στην επιθυμία τους ο ένας για τον άλλον».

Η δε εγκατάλειψη του Θεού από πού προέρχεται; Από την ανομία εκείνων που τον εγκατέλειψαν: «Άρρενες με άρρενες διαπράττοντας την ασχημοσύνη». βʹ. Διότι δεν πρέπει, λέγει, επειδή άκουσες ότι «εξεκάησαν», να νομίσεις ότι το νόσημα οφείλεται μόνο στην επιθυμία· διότι το μεγαλύτερο μέρος του προέρχεται από τη ραθυμία τους, η οποία και άναψε την επιθυμία. Γι' αυτό δεν είπε, «Παρασυρθέντες», ή «Προληφθέντες», όπως λέει αλλού, αλλά τι; «Διαπράττοντας».

Επειδή, λοιπόν, είδε ο διάβολος ότι αυτή η επιθυμία ενώνει κατά κύριο λόγο τα φύλα, προσπάθησε να κόψει αυτόν τον δεσμό, ώστε να καταστρέψει το ανθρώπινο γένος, όχι μόνο με το να μην αναπαράγεται σύμφωνα με τον νόμο της φύσεως, αλλά και με το να βρίσκεται το γένος σε πόλεμο και διαμάχη μεταξύ του. Και λαμβάνοντας στους ίδιους τους εαυτούς τους την οφειλόμενη ανταποδοτική τιμωρία για την πλάνη τους. Δες πώς επανέρχεται πάλι στην πηγή του κακού, στην ασέβεια που προέρχεται από τις δοξασίες, και λέει ότι αυτή είναι η ανταμοιβή για εκείνη την παρανομία. Επειδή, όταν μιλούσε για γέεννα και κόλαση, δεν φαινόταν πειστικός στους ασεβείς και σε όσους επέλεγαν να ζουν με αυτόν τον τρόπο, αλλά γινόταν και καταγέλαστος, αποδεικνύει ότι αυτή η κόλαση βρίσκεται μέσα στην ίδια την ηδονή. Αν όμως δεν το αισθάνονται, αλλά αντίθετα νιώθουν ηδονή, μην απορείς· διότι και οι παράφρονες και όσοι πάσχουν από φρενίτιδα, ενώ βλάπτουν ποικιλοτρόπως τον εαυτό τους και πράττουν αξιοθρήνητα πράγματα, για τα οποία οι άλλοι χύνουν δάκρυα, οι ίδιοι γελούν και διασκεδάζουν με όσα κάνουν. Όμως δεν λέμε ότι εξαιτίας αυτού έχουν απαλλαγεί από την τιμωρία, αλλά απεναντίας ότι ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο βρίσκονται σε αυστηρότερη τιμωρία, επειδή ούτε καν γνωρίζουν σε ποια κατάσταση βρίσκονται. Διότι την κρίση δεν πρέπει να την εξάγουμε από όσους ασθενούν, αλλά από όσους είναι υγιείς· επειδή στα παλαιά χρόνια το πράγμα αυτό θεωρούνταν μάλιστα και νόμιμο, και κάποιος νομοθέτης τους απαγόρευσε στους δούλους να αλείφονται με λάδι στα γυμναστήρια και να επιδίδονται στην παιδεραστία, παραχωρώντας αυτό το προνόμιο στους ελεύθερους, ή ορθότερα αυτή την ασχημοσύνη.

«Επομένως, αιχμάλωτος έγινε ο λαός μου, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο». Πάλι εξαγγέλλει το μέλλον ως κάτι που έχει ήδη συμβεί και επιβάλλει τιμωρία για το παράπτωμα αυτό. Διότι από μόνη της αυτή η μέθη είναι ικανή να λειτουργήσει αντί για κάθε άλλη τιμωρία, προκαλώντας ταραχές στην ψυχή, γεμίζοντας με σκοτάδι τη διάνοια, καθιστώντας την αιχμάλωτη, και γεμίζοντάς τους με αναρίθμητα νοσήματα, εσωτερικά και εξωτερικά. Το γνωρίζει αυτό και ο Παύλος, ότι δηλαδή η κακία μετατρέπεται σε τιμωρία· γι' αυτό λέει: «Και λαμβάνοντας στον εαυτό τους την ανταπόδοση που έπρεπε για την πλάνη τους». Αλλά επειδή και αυτό είναι γνώρισμα της αναισθησίας τους, το να τιμωρούνται και να μην το αισθάνονται, το να ασθενούν και να μη γνωρίζουν καν ότι ασθενούν, επιφέρει και την εξωτερική τιμωρία λέγοντας: «Επομένως, αιχμάλωτος έγινε ο λαός μου, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο. Και υπήρξε πλήθος νεκρών από την πείνα και τη δίψα για νερό». Πρόσεξε πώς, ακόμη και μέσα στην τιμωρία, υπάρχει πολλή νουθεσία, και η βαθύτατη τομή δεν επιφέρεται απότομα.

Θέλω όμως προηγουμένως να σας υπενθυμίσω σήμερα λίγα από όσα είπαμε τις προάλλες. Διότι, όταν οι Ιουδαίοι απαλλάχθηκαν από την Περσία και ελευθερώθηκαν από εκείνη την τυραννία, επέστρεψαν στη δική τους πατρίδα, «Είδα», λέει, «ένα δρέπανο να πετά, μήκους είκοσι πήχεων και πλάτους δέκα πήχεων». Και άκουγαν τον προφήτη να τους διδάσκει ότι: «Αυτή είναι η κατάρα που εκπορεύεται σε όλο το πρόσωπο της γης, και εισέρχεται στον οίκο εκείνου που ορκίζεται ψευδώς, και θα εγκατασταθεί στο μέσο του, και θα γκρεμίσει όλα τα ξύλα και τους λίθους του». Και όταν αναγνώστηκαν αυτά τότε, αναζητούσαμε για ποιον λόγο δεν καταστρέφει μόνο εκείνον που ορκίστηκε, αλλά και την οικία του. Και λέγαμε ότι η αιτία είναι η εξής, ότι δηλαδή ο Θεός θέλει οι τιμωρίες των βαρύτερων αμαρτημάτων να παραμένουν παντοτινές, ώστε να συνετίζονται όλοι οι μεταγενέστεροι. Επειδή, λοιπόν, ο επίορκος, όταν πεθάνει, είναι ανάγκη να ταφεί και να παραδοθεί στους κόλπους της γης, για να μη συναποταφεί μαζί με το σώμα του και η πονηρία του, ο Θεός μετέτρεψε την οικία του σε χώμα, έτσι ώστε όλοι οι διερχόμενοι, βλέποντάς την και μαθαίνοντας την αιτία της καταστροφής της, να αποφεύγουν τη μίμηση της αμαρτίας. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση των Σοδόμων. Επειδή, δηλαδή, πυρπολήθηκαν από το πάθος τους ο ένας για τον άλλον, πυρπολήθηκε και η φύση της γης από τη φωτιά που κατέβηκε από ψηλά. Διότι ήθελε να παραμείνει παντοτινή η τιμωρία και για αυτήν την αμαρτία.

Παιδαγωγεί, λοιπόν, και μέσα από τα ίδια τα γεγονότα, δείχνοντας ότι, ακόμη και πριν από την τιμωρία, η ίδια η κακία αποτελεί κόλαση. Αυτό ακριβώς υποδείκνυε και ο Παύλος λέγοντας: «Λαμβάνοντας στον εαυτό τους την οφειλόμενη ανταπόδοση της πλάνης τους»· και παρουσιάζει ως παράδειγμα εκείνους που υπέστησαν τα έσχατα δεινά εξαιτίας της κακίας. Διότι, επειδή οι περισσότεροι από τους πιο αναίσθητους συνηθίζουν να συνετίζονται κυρίως τότε, όταν βλέπουν αυτούς που έχουν τιμωρηθεί, γι' αυτόν τον λόγο τους παρουσιάζει μπροστά τους. Έτσι πράττει και ο Χριστός· αφού μίλησε εκτενώς για τη γέεννα, παρουσιάζει ως παράδειγμα και αυτούς που ρίχνονται εκεί· όπως, για παράδειγμα, τον πλούσιο στην περίπτωση του Λαζάρου, τις μωρές παρθένους, εκείνον που έκρυψε το ένα τάλαντο· και ως προς τον παρόντα βίο, εκείνους που καταπλακώθηκαν από τον πύργο του Σιλωάμ, και εκείνους των οποίων το αίμα ανέμειξε ο Πιλάτος με τις θυσίες τους. Έτσι και ο Πέτρος, αφού μίλησε πολύ για τη γέεννα, τότε κυρίως τους συγκλόνισε, όταν έφερε στο μέσον εκείνους που τιμωρήθηκαν και έδειξε μπροστά στα μάτια τους την τιμωρία του Ανανία και της Σαπφείρας· το ίδιο ακριβώς έπραξε και ο Παύλος στην περίπτωση του μάγου. Και με άλλον τρόπο τεκμηριώνει το ίδιο πράγμα, όταν αναφέρεται σε εκείνους που βρίσκονταν στην έρημο, λέγοντας τα εξής: «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν όλοι κάτω από τη νεφέλη, και όλοι βαπτίστηκαν στον Μωυσή, και όλοι έφαγαν πνευματική τροφή, και ήπιαν πνευματικό ποτό· όμως στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός, γι' αυτό και χάθηκαν και έπεσαν νεκροί».

Ονομάζει διαφθορά την κακία· διότι τίποτα δεν διαφθείρει τόσο, όσο η κακία. Διότι τίποτα δεν είναι πιο ασθενικό από τον πονηρό. Συλλαμβάνεται από τα ίδια του τα όπλα, όπως ακριβώς ο σίδηρος από τη σκουριά και το μαλλί από τον σκόρο· έτσι και ο πονηρός από την κακία. Ώστε, και πριν από την τιμωρία του Θεού, η ίδια η κακία επιβάλλει την τιμωρία σε αυτόν που την πράττει. Επειδή, λοιπόν, μίλησε εκτενώς για την άνω κρίση και για την απόφαση του Θεού, και επειδή αυτή δεν ακολουθεί αμέσως, αλλά συχνά καθυστερεί και αναβάλλεται, πράγμα που κάνει τους περισσότερους πιο ράθυμους, αποδεικνύει ότι η τιμωρία βρίσκεται προ των πυλών, και ότι αυτήν υφίστανται οι πονηροί, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Λαμβάνοντας στον εαυτό τους την ανταπόδοση που έπρεπε για την πλάνη τους». Και πρόσεξε πώς χρησιμοποιεί τις λέξεις με απόλυτη κυριολεξία. «Παγιδεύτηκε», λέει· δηλαδή, συνελήφθη ολοκληρωτικά, η επιβουλή έγινε γι' αυτόν αναπόφευκτη. Και πάλι: «Στην παγίδα αυτήν που έκρυψαν, πιάστηκε το πόδι τους». Με άλυτα δεσμά, λέει, διατρυπώνται οι πονηροί. Αυτά συνέβησαν στην περίπτωση των αποστόλων και των Ιουδαίων. Διότι, όταν πολεμούσαν τους αποστόλους, εκείνους δεν τους έβλαπταν καθόλου, αλλά περιέβαλλαν τους εαυτούς τους με αμέτρητα κακά, χάνοντας την πόλη, την ελευθερία και όλα τα υπόλοιπα· και έτσι, από τη μια μεριά το κήρυγμα αυξανόταν, ενώ από την άλλη εκείνοι που το επιβουλεύονταν καταστρέφονταν.

Διότι, τι θα μπορούσε να είναι βαρύτερο από την αμαρτία σε ό,τι αφορά την τιμωρία; Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Παύλος, κάνοντας μνεία σε αυτούς που εκπορνεύονται, οι οποίοι ξεπουλούν τη νεανική τους ακμή και ανατρέπουν τους νόμους της φύσεως, δήλωσε ότι αυτή αποτελεί τη μέγιστη τιμωρία, ακόμη και πριν από την κόλαση. Διότι «άρρενες», λέει, «με άρρενες διαπράττοντας την ασχημοσύνη, και λαμβάνοντας στον ίδιο τους τον εαυτό την αντιμισθία που ταίριαζε για την πλάνη τους»· ονομάζοντας δηλαδή την ασέλγεια και την πράξη τους αντιμισθία της αμαρτίας τους.

Διότι ευκολότερα θα μπορούσε να σωθεί κάποιος που θεωρήθηκε ύποπτος για τυραννία, παρά κάποιος που, επιχειρώντας να απομακρύνει άλλους από εκείνους τους μιαρούς, θα κατάφερνε ποτέ να ξεφύγει από τα χέρια τους. Έτσι, σαν να βρίσκονταν σε απέραντη ερημιά, στο μέσον των πόλεων άρρενες με άρρενες κατεργάζονται την ασχημοσύνη. Εάν πάλι κάποιοι διέφυγαν από αυτές τις παγίδες, δύσκολα πάντως θα αποφύγουν την κακή φήμη εκείνων που ατιμάζονται με τέτοιες πράξεις. Πρώτον μεν, διότι είναι πάρα πολύ λίγοι, και εξαιτίας αυτού εύκολα θα χάνονταν μέσα στο πλήθος των πονηρών. Δεύτερον, διότι και οι ίδιοι εκείνοι οι μιαροί και καταραμένοι δαίμονες, μη έχοντας άλλον τρόπο να εκδικηθούν όσους τους περιφρόνησαν, επιδιώκουν με αυτόν τον τρόπο να τους αδικήσουν.

Ο οποίος είναι ευλογητός στους αιώνες, Αμήν. Γι' αυτό τους παρέδωσε ο Θεός σε πάθη ατιμίας. Διότι και οι γυναίκες τους αντάλλαξαν τη φυσική χρήση με την παρά φύση. Ομοίως δε και οι άνδρες, αφού εγκατέλειψαν τη φυσική χρήση της γυναίκας, φλέγονταν από την επιθυμία τους ο ένας για τον άλλον, διαπράττοντας την ασχημοσύνη άνδρες με άνδρες, και λαμβάνοντας στον εαυτό τους την οφειλόμενη ανταπόδοση για την πλάνη τους.

Να εμμένετε λοιπόν και στα σωματικά έργα· να καταβάλλετε προσπάθεια και στα δύο· με το στόμα να υμνείτε τον Θεό, με τη γλώσσα να λέτε την αλήθεια, με τα χέρια να εργάζεστε ανάλογα με τη δύναμή σας, με τα πόδια να περπατάτε στην οδό της ειρήνης· όλο σας το σώμα να είναι άγιο και τα μέλη σας, μέλη Χριστού. «Θα πάρω λοιπόν τα μέλη του Χριστού», λέει, «και θα τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο». Γι' αυτό να αποφεύγετε την υπερβολική οικειότητα· για να μην πληγωθεί κανείς, για να μην κατηγορηθεί κανείς, να μην κοιμάται νέος μαζί με νέο· ειδάλλως ούτε γέροντας με γέροντα, και μάλιστα τώρα το καλοκαίρι, ούτε πάνω σε σωρούς από χόρτα, ούτε κάτω από τη σκιά δέντρου, ούτε σε απόκρυφο τόπο. «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι μυριάδες φορές πιο φωτεινοί από τον ήλιο», όπως είναι γραμμένο, «επιβλέπουν σε όλους τους δρόμους των ανθρώπων και παρατηρούν τα απόκρυφα μέρη». Να μην αστειεύεστε άσεμνα· να μην πλησιάζετε πολύ ο ένας τον άλλον όταν μιλάτε ή όταν κάθεστε· να μην υπερθερμαίνετε με τη συνεχή επαφή τις σάρκες μεταξύ σας· να μην χορταίνετε την κοιλιά σας με φαγητό· μην πίνετε κρασί (ως συμβουλή το λέω) εσείς που είστε υγιείς· διότι και αυτό έγινε επειδή το ζήτησαν κάποιοι αδελφοί· δεν γνωρίζω αν έγινε εξαιτίας αδυναμίας στην εργασία ή εξαιτίας ασθένειας. Αρκούν τα εσωτερικά κύματα· αρκεί το φυσικό πυρ· αρκεί η φλόγα της σαρκικής κίνησης. Εάν όμως προσθέσεις και τη φωτιά του κρασιού, θα αναφλεγείς και θα κατακαείς με ολέθρια πυρκαγιά· διότι η σάρκα δεν αντέχει· κινείται, αναβράζει, επιζητεί τα δικά της· και όταν πιεστεί, προχωρά προς το σκοτάδι. Γι' αυτό «άρρενες με άρρενες», λέει ο Απόστολος, «διαπράττουν την ασχημοσύνη».