Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 1:5

Γι' αυτό λέγει ο Απόστολος: «Διά του οποίου λάβαμε χάρη και αποστολή προς υπακοήν της πίστεως»· και πάλι: «Κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς· όχι εγώ όμως, αλλά η χάρις του Θεού που είναι μαζί μου». «Εξεχύθη χάρις στα χείλη σου· γι' αυτό σε ευλόγησε ο Θεός εις τον αιώνα». Είναι γραμμένο στο Ευαγγέλιο ότι «θαύμαζαν για τα λόγια της χάριτος που εκπορεύονταν από το στόμα του».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η' Με πόσους τρόπους λέγεται το «δι' ου», και με ποια έννοια είναι αρμοδιότερο το «μεθ' ου»· όπου και εξηγείται πώς λαμβάνει εντολή ο Υιός και πώς αποστέλλεται. Όταν, λοιπόν, ο απόστολος ευχαριστεί «τον Θεό διά του Ιησού Χριστού», και πάλι λέγει ότι δι' αυτού έχει λάβει τη χάρη «και την αποστολή για την υπακοή της πίστεως σε όλα τα έθνη», ή ότι και δι' αυτού έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή «σε αυτήν τη χάρη, στην οποία στεκόμαστε και καυχόμαστε», παρουσιάζει τις δικές Του ευεργεσίες προς εμάς, επειδή άλλοτε μεν διαβιβάζει από τον Πατέρα σε εμάς τη χάρη των αγαθών, άλλοτε δε προσάγει εμάς μέσω του εαυτού Του στον Πατέρα.

Διότι, με τη φράση: «Διά του οποίου λάβαμε χάρη και αποστολή», φανερώνει τη χορηγία των αγαθών που προέρχεται από εκεί· ενώ με τη φράση: «Διά του οποίου αποκτήσαμε την προσαγωγή», παρουσιάζει τη δική μας πρόσληψη και οικείωση προς τον Θεό, η οποία συντελείται διά του Χριστού.

Λόγος ΛΒ΄. Επιλογή χωρίων με συλλογισμούς από την Καινή Διαθήκη ότι ο Υιός είναι κατά φύσιν Θεός, και αν ισχύει αυτό, δεν είναι ποίημα ούτε κτίσμα. Από την προς Ρωμαίους Επιστολή. Ο Παύλος, γράφοντας στους Ρωμαίους, λέει: «Δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος, ξεχωρισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού.» Και πάλι στην ίδια Επιστολή λέει για τον Σωτήρα: «Μέσω του οποίου λάβαμε χάρη και αποστολή, για να φέρουμε στην υπακοή της πίστεως όλα τα έθνη υπέρ του ονόματός του.» Αυτός που λέει ότι έχει ξεχωριστεί για το Ευαγγέλιο του Θεού, αμέσως μετά δηλώνει ότι έχει αποσταλεί για να κηρύξει σε όλα τα έθνη υπέρ του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ώστε να ομολογεί εξ αυτού ξεκάθαρα ότι ο Χριστός είναι Θεός. Πώς λοιπόν μπορεί να θεωρείται ακόμη κτίσμα ή ποίημα, εφόσον δεν ενδέχεται να είναι κτιστή η ουσία εκείνου που είναι κατά φύσιν Θεός;

Και σε τι εμποδίστηκε ο Παύλος, μετά από αυτόν, να ανέλθει στο ύψιστο σημείο της κατά Θεόν προκοπής, επειδή ήρθε δεύτερος χρονικά; Μήπως δεν έγινε αμέσως εραστής του θείου κάλλους που άστραψε στα μάτια του, μόλις απέβαλε από τους οφθαλμούς του τις λεπίδες, οι οποίες αποτελούσαν σύμβολο του καλύμματος της καρδιάς, το οποίο, τυλίγοντας το διορατικό μέρος των ψυχών των Ιουδαίων, τους κάνει να τυφλώνονται απέναντι στην αλήθεια; Μήπως, επειδή με το μυστικό λουτρό απέβαλε τον ρύπο της άγνοιας και της πλάνης, δεν μετασκευάστηκε αμέσως η φύση του προς το θειότερο, και, σαν να εξέδυσε από πάνω του αυτό το παχύ και σαρκώδες περίβλημα, δεν σύχναζε στα ίδια τα ουράνια άδυτα, χωρίς να βαραίνει καθόλου από το φορτίο του σώματος, και δεν βρέθηκε μέσα στη θεία φυτεία του παραδείσου, δεχόμενος εκεί την τέλεια και άρρητη μυσταγωγία από την ίδια την αλήθεια, και λαμβάνοντας από εκεί τη δύναμη του λόγου για την υπακοή της πίστεως σε όλα τα έθνη; Γι' αυτό σχεδόν γίνεται πατέρας ολόκληρης της οικουμένης, φέρνοντας στο φως με τις πνευματικές ωδίνες εκείνους που μέσω αυτού μορφώνονται κατά Χριστόν στην ευσέβεια.

Αυτά, λοιπόν, κατανοώντας και οι σοφοί των Ελλήνων, ότι δηλαδή τίποτα από όσα φθείρονται δεν καταλήγει στο μη ον, και τίποτα από όσα δημιουργούνται δεν προέρχεται από το μη ον, θεώρησαν τον κόσμο ως αγέννητο και ατελεύτητο. Αλλά η πίστη, υπερβαίνοντας τις έννοιες που προκύπτουν από τη θεώρηση των κτισμάτων, μας ένωσε με τον Λόγο που κατοικεί υπεράνω όλων και με την ακατασκεύαστη και απλή αλήθεια, και κατανοήσαμε, με τρόπο ανώτερο από κάθε απόδειξη, ότι τα πάντα δημιουργήθηκαν όχι μόνο από το μη ον, αλλά και μόνο με το ρήμα του Θεού. Τι είναι λοιπόν αυτή η πίστη; Άραγε είναι κάποια φυσική δύναμη ή υπερφυής; Υπερφυής, βεβαίως· γι' αυτό «κανείς δεν μπορεί να έλθει προς τον Πατέρα παρά μόνο διά του Υιού», ο οποίος μας ανυψώνει πάνω από τον ίδιο μας τον εαυτό, μας δωρίζει τη θεοποιό απλότητα και μας επιστρέφει προς την ενότητα του συναγωγού Πατρός. Γι' αυτό ο Παύλος «έλαβε χάρη για υπακοή της πίστεως», γι' αυτό «εάν ομολογήσεις με το στόμα σου Κύριον Ιησούν και πιστεύσεις στην καρδιά σου ότι ο Θεός τον ανέστησε εκ νεκρών, θα σωθείς», γι' αυτό, σε σύγκριση με εκείνους που είδαν και πίστεψαν σε αυτόν που ζει μετά τους νεκρούς και είναι ο αρχηγός της αιώνιας ζωής, πιο μακάριοι είναι όσοι δεν είδαν και πίστεψαν. Διότι, αυτά που και το μάτι βλέποντάς τα δυσπιστεί στον εαυτό του και η διάνοια δεν έχει την ικανότητα να κατανοήσει, αυτά, μέσω των υπερκόσμιων οφθαλμών της πίστεως, και τα είδαν και τα σεβάστηκαν. «

Αφού αποδείχθηκε, διακηρύχθηκε, κρίθηκε και ομολογήθηκε από τη γνώμη και την απόφαση όλων, από τους προφήτες, από την παράδοξη κατά σάρκα γέννηση, από τη δύναμη που εκδηλώθηκε στα θαυμαστά σημεία, από το Πνεύμα, διά του οποίου χορήγησε τον αγιασμό, από την ανάσταση, διά της οποίας κατέλυσε την τυραννία του θανάτου. Διά του Οποίου λάβαμε χάρη και αποστολή για υπακοή πίστεως.

Πρόσεξε την ευγνωμοσύνη του δούλου· δεν θέλει τίποτα να θεωρείται δικό του, αλλά τα πάντα του Δεσπότη. Και όμως το Πνεύμα το έδωσε αυτό· γι' αυτό έλεγε: «Πολλά έχω να σας πω, αλλά δεν μπορείτε να τα βαστάξετε τώρα· όταν όμως έλθει Εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια»· και πάλι: «Ξεχωρίστε μου τον Παύλο και τον Βαρνάβα». Και στην προς Κορινθίους επιστολή λέει ότι: «Στον έναν δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, και σε άλλον λόγος γνώσεως»· και ότι: «Αυτό τα διαμοιράζει όλα, όπως θέλει». Και όταν ομιλούσε προς τους Μιλησίους, έλεγε: «Στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας τοποθέτησε ποιμένες και επισκόπους». Βλέπεις ότι αυτά που ανήκουν στο Πνεύμα τα αποδίδει στον Υιό, και αυτά που ανήκουν στον Υιό στο Πνεύμα; «Χάρη και αποστολή»· δηλαδή: Δεν το κατορθώσαμε εμείς αυτό, το να γίνουμε απόστολοι· διότι δεν λάβαμε αυτό το αξίωμα επειδή κοπιάσαμε πολύ και μοχθήσαμε, αλλά λάβαμε χάρη, και το κατόρθωμα αποτέλεσε δωρεά άνωθεν. «Εις υπακοήν πίστεως».

γʹ. Επομένως, δεν ήταν οι απόστολοι εκείνοι που πετύχαιναν τα κατορθώματα, αλλά η χάρη που προπορευόταν ανοίγοντας τον δρόμο για αυτούς. Διότι δικό τους έργο ήταν να περιέρχονται και να κηρύττουν, ενώ το να πείθουν ήταν έργο του Θεού που ενεργούσε μέσα τους· όπως ακριβώς λέει και ο Λουκάς, ότι «Άνοιξε την καρδιά τους»· και πάλι, «στους οποίους είχε δοθεί να ακούσουν τον λόγο του Θεού». «Εις υπακοήν». Δεν είπε, «για έρευνα και επινόηση», αλλά «εις υπακοήν». Διότι δεν σταλθήκαμε, λέει, για να κάνουμε λογικούς συλλογισμούς, αλλά για να παραδώσουμε αυτό που μας εμπιστεύθηκαν. Επειδή, όταν ο Δεσπότης αποφαίνεται για κάτι, όσοι τον ακούν δεν πρέπει να εξετάζουν με περιέργεια τα λεγόμενά του ούτε να πολυπραγμονούν, αλλά μόνο να τα αποδέχονται. Διότι οι απόστολοι για αυτόν τον σκοπό εστάλησαν, για να πουν όσα άκουσαν, και όχι για να προσθέσουν κάτι από τον εαυτό τους· και εμείς, λοιπόν, για να πιστέψουμε. Τι να πιστέψουμε; Στο όνομά του· όχι για να ερευνήσουμε με περιέργεια την ουσία του, αλλά για να πιστέψουμε στο όνομά του· διότι αυτό ήταν που επιτελούσε και τα θαυμαστά σημεία. Διότι «στο όνομα του Ιησού Χριστού», λέει, «σήκω και περπάτα».

Και αυτό το ίδιο απαιτεί πίστη, και τίποτα από αυτά δεν είναι δυνατόν να κατανοηθεί με τη λογική. «Ανάμεσα σε όλα τα έθνη, μεταξύ των οποίων είστε και εσείς κλητοί του Ιησού Χριστού». Τι σημαίνει λοιπόν; Μήπως ο Παύλος κήρυξε σε όλα τα έθνη; Το ότι βέβαια περιόδευσε από την Ιερουσαλήμ μέχρι το Ιλλυρικό, και από εκεί προχώρησε πάλι ως τις εσχατιές της γης, είναι φανερό από όσα έγραψε στους Ρωμαίους. Αν όμως δεν επισκέφθηκε όλα τα έθνη, ούτε και έτσι είναι ψευδές αυτό που λέγεται· διότι δεν μιλάει μόνο για τον εαυτό του, αλλά και για τους δώδεκα αποστόλους, και για όλους όσοι διακήρυξαν τον λόγο μετά από αυτούς.

Και πάλι, το ότι «μέσω αυτού λάβαμε τη χάρη και την αποστολή για την υπακοή της πίστεως σε όλα τα έθνη», ή και το ότι «μέσω αυτού αποκτήσαμε την προσαγωγή σε αυτή τη χάρη στην οποία στεκόμαστε και καυχόμαστε», παριστάνει τις ευεργεσίες του προς εμάς, καθώς άλλοτε μεταβιβάζει σε εμάς από τον Πατέρα τη χάρη των αγαθών, και άλλοτε προσάγει εμάς μέσω του εαυτού του στον Πατέρα. Διότι, με το να λέει «μέσω του οποίου λάβαμε χάρη και αποστολή», φανερώνει την από εκεί χορηγία των αγαθών· ενώ με το να λέει «μέσω αυτού αποκτήσαμε την προσαγωγή», παριστάνει τη δική μας πρόσληψη και οικείωση με τον Θεό που πραγματοποιείται μέσω του Χριστού· διότι «κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα», λέει, «ειμή μόνον δι' εμού». Και πάλι, στο δέκατο όγδοο κεφάλαιο του ίδιου έργου: «Η οδός της θεογνωσίας ξεκινά από το ένα Πνεύμα, μέσω του ενός Υιού, προς τον έναν Πατέρα· και αντίστροφα, η φυσική αγαθότητα, και ο κατά φύση αγιασμός, και το βασιλικό αξίωμα, εκτείνονται από τον Πατέρα, μέσω του Μονογενούς, στο Πνεύμα· έτσι και οι υποστάσεις ομολογούνται, και το ευσεβές δόγμα της μοναρχίας δεν καταπίπτει».

Ρωμ. 1,3-5 Λέει δε «Αναστάσεως», την οποία ανεστήθη ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Δεν είπε «περί υιού αυτού», αλλά «του Υιού αυτού», δηλώνοντας τον κατά φύση και έναν και κυρίως Υιό και μονογενή. «Του ορισθέντος», δηλαδή του επιγνωσθέντος, αυτού που έγινε γνωστός στους ανθρώπους. Διότι συνηθίζουμε μέσω κάποιων ορισμών να αναγνωρίζουμε όσα γνωρίζουμε με βεβαιότητα και χωρίς δισταγμό. Έπειτα, πώς λοιπόν ορίστηκε; Πώς έγινε γνωστός; Από τους προφητικούς χρησμούς, από τα θαύματα που επιτελούσε, από το Άγιο Πνεύμα που παρείχε σε όσους είχαν πιστέψει σε αυτόν, από το ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς. Διότι η συνδρομή όλων αυτών τον ξεχωρίζει από όλους τους άλλους που ονομάστηκαν υιοί κατά χάριν, και αποδεικνύει και διδάσκει σε όλους ότι αυτός είναι ο αληθινός και κατά φύση Υιός του Θεού και Θεός. Επομένως, μπορούμε, συνδέοντας ευθέως αυτά, να παραστήσουμε το εξαιρετικό και ασύγκριτο της υιότητάς του, και να προσφέρουμε στους πιστούς σαφή τη γνώση γι' αυτόν, λέγοντας για παράδειγμα: Χριστός είναι αυτός που προκηρύχθηκε μεν μέσω των προφητών, «έγινε» δε «κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ», και με θαύματα και με τη χορηγία του Αγίου Πνεύματος ευεργέτησε το ανθρώπινο γένος και διά της δικής του αναστάσεως νέκρωσε τον θάνατο και συνανέστησε τους απ' αιώνος νεκρούς. Αυτός είναι ο Χριστός, αυτός είναι ο Υιός του Θεού, για να το πούμε συνοπτικά και με τη μορφή ορισμού.

Ρωμ. 1,5-7 «Χάρη και αποστολή» αντί του «χάρη για αποστολή». Αυτό το σχήμα λόγου υπάρχει σε πολλούς, και μάλιστα στη θεόπνευστη Γραφή ως επί το πλείστον το «και» παρέλκει. «Εις υπακοήν πίστεως». Η πίστη στο όνομά Του έχει γίνει· διότι τα έθνη δεν τον είδαν, αλλά πίστεψαν με μόνο το κήρυγμα του ονόματός Του. Όντως η αποστολή των μαθητών ήταν πλήρης χάριτος, διότι έπεισαν τα έθνη να υπακούσουν και να πιστέψουν στον Χριστό, και μάλιστα όντας άνθρωποι και αλιείς και αγράμματοι. «Σε όλους τους αγαπητούς που βρίσκονται στη Ρώμη». Από την ίδια την προσφώνηση τους προετοιμάζει να ταπεινοφρονούν· διότι λέγοντας «σε όλους» και χωρίς να τους χωρίσει σε άρχοντες και αρχομένους, σε δούλους και ελεύθερους, τους συμβουλεύει ανεπαίσθητα να θεωρούν ο ένας τον άλλον ισότιμο. Έπειτα, για να μην πουν: Τι λοιπόν; Τους θεωρείς όλους ισότιμους, και τους αγαθούς και τους φαύλους, και τους πιστούς και τους άπιστους; προσέθεσε: «κλητοί άγιοι»· διότι γι' αυτόν όλοι οι άγιοι είναι ισότιμοι, και δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ τους. «Κλητοί». Από πού κληθήκατε; Από ποιους κόπους; Από ποια κατορθώματα; Από πού είστε «άγιοι»; Παρά μόνο από την αγάπη του Θεού· διότι Αυτός, αφού μας αγάπησε δωρεάν, και έχυσε το αίμα Του για εμάς, μας κάλεσε σε αγιασμό και σε κληρονομία της βασιλείας Του. «Αγίους» δε, ονομάζει όλους τους πιστούς.

Για παράδειγμα, αν κάποιος ρωτούσε: «Τι είναι ο Χριστός;», είναι πιο εύκολο και καθόλου κοπιαστικό να πει κανείς: «Ο Χριστός είναι αυτός που προαναγγέλθηκε μέσω των προφητών, και γεννήθηκε κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ, ο οποίος ευεργετεί το γένος των ανθρώπων με υπερφυσικές δυνάμεις και με δαψιλή και άφθονη χορηγία του Αγίου Πνεύματος, και ο οποίος μέσω της δικής του ανάστασης νέκρωσε τον θάνατο και σκύλεψε τον άδη, συνανασταίνοντας μαζί του τους απ' αιώνος νεκρούς. Αυτός είναι ο Χριστός, αυτός είναι ο Υιός του Θεού και Θεός, για το ευαγγέλιο του οποίου ο Παύλος έχει ξεχωριστεί». Αυτό παριστάνει η φράση «του ορισθέντος Υιού του Θεού». Πρόσθεσε, αν θέλεις, για πιο σαφή ανάπτυξη και δήλωση: «Μέσω αυτού και ο Παύλος έλαβε τη χάρη της αποστολής, ώστε να πείσει και να προετοιμάσει τα βάρβαρα έθνη να υπακούσουν στην πίστη του Χριστού», δηλαδή να πιστέψουν σε αυτόν και να λατρεύουν μόνο αυτόν ως αληθινό Θεό και Υιό του Θεού, εγκαταλείποντας τα πατροπαράδοτα έθιμά τους και την παλαιά και δεισιδαίμονα πλάνη τους.

Τι σημαίνει το «αυτού που ορίστηκε Υιός Θεού εν δυνάμει» και τα εξής; Σημαίνει αυτού που έγινε γνωστός, αυτού που αναγνωρίστηκε από εμάς και φανερώθηκε ως Υιός του Θεού. Και από πού έγινε γνωστός; Μέσω των προφητών, μέσω των θαυμάτων και των σημείων που επιδείχθηκαν, μέσω του αγιαστικού Πνεύματος, το οποίο παρέσχε σε όσους πιστεύουν σε αυτόν, και μέσω της ίδιας της παραδοξότατης έγερσής του από τους νεκρούς. Αυτού, λοιπόν, που προαναγγέλθηκε μέσω των προφητών, που έγινε γνωστός με την επίδειξη της δύναμής του, που φανερώθηκε μέσω του αγιαστικού Πνεύματος το οποίο παρείχε σε όσους πίστεψαν σε αυτόν, που αποδείχθηκε από την ανάστασή του, αυτού είμαι δούλος. Διότι, αν και δούλος, είμαι δούλος αυτού που με τόσες και τόσο μεγάλες μαρτυρίες επιβεβαιώθηκε σε εμάς ότι είναι Υιός του Θεού, «μέσω του οποίου», λέει, «και εμείς λάβαμε χάρη και αποστολή, για να φέρουμε σε υπακοή πίστεως»· είναι σαν να λέει: «έχουμε τις μαρτυρίες από τα άλλα που προαναφέραμε, αλλά μαρτυρεί και το δικό μας έργο ότι αυτός είναι αληθινός Υιός του Θεού. Ποιο είναι αυτό; Το ότι εμείς τρέχουμε και σπεύδουμε στα έθνη που δεν γνωρίζαμε, και εκείνα υπακούουν και δέχονται τον λόγο της πίστεως». Διότι αυτό αποτελεί πραγματικά μαρτυρία θεοφάνειας: το να εγκαταλείπει ένας άνθρωπος την πατρίδα και το γένος του και να τρέχει σε ξένη γη, χωρίς καμία απολύτως σωματική ωφέλεια ή κέρδος· και τι λέω για κέρδος και ωφέλεια;