Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 10:1

Διότι αυτοί που κατάγονταν μεν από τον Ισραήλ, και ως προς τη σαρκική σχέση δεν ήταν ξένοι προς τη Συναγωγή των Ιουδαίων, αλλά είχαν αναδειχθεί ταμίες των μυστηρίων του Σωτήρα μας, επρόκειτο να αναφέρουν προσευχές υπέρ εκείνων που αμάρτησαν από άγνοια, αν και στην αρχή είχαν αμαρτήσει μαζί τους. Παρακαλούν δε τον Χριστό να μην επιτεθεί μαζί με την οργή του Πατέρα, πράγμα που έκανε ο Παύλος λέγοντας: «Αδελφοί, η μεν καλή επιθυμία της καρδιάς μου, και η δέησή μου προς τον Θεό υπέρ αυτών είναι για τη σωτηρία τους.» Αλλά το έλεγε αυτό, όντας και οικονόμος των μυστηρίων του Θεού, και ιερουργός του θείου κηρύγματος· πράγμα που ήταν τότε και ο Ααρών. Ενώ δε ο Μωυσής φώναζε υπέρ της λεπρής και παρακαλούσε να τη θεραπεύσει, ο Θεός αναβάλλει τη συγχώρεση: «Ας απομονωθεί», λέγει, «επτά ημέρες έξω από το στρατόπεδο, και μετά από αυτά θα εισέλθει πάλι.» δ'. Επειδή ο λόγος μάς δείχνει σαν σε εικόνα, ότι η θεία φύση είναι μεν ταχεία στο να ελεεί, και κατά κάποιο τρόπο είναι πολύ έτοιμη προς τη συμπόνια, αλλά πολλές φορές εξαιτίας του πλήθους ή του μεγέθους των δικών μας σφαλμάτων εξοργίζεται, και αναστέλλει τη φιλανθρωπία της προς τους ενόχους. Σημαίνει δε και εκείνο, κατά τη δική μας αντίληψη, ότι πολλή πρεσβεία αγίων ανέβηκε προς τον Θεό υπέρ του Ισραήλ· επειδή όμως δεν ήταν δυνατόν να μην τιμωρηθεί, εφόσον είχαν καταδικαστεί όχι για τυχαία πράγματα, έθεσε το έλεος δεύτερο μετά την τιμωρία.

Βλέπεις το παθητικό μέρος να είναι ζωντανό και ενεργό σε εκείνη την απαθή και θεοειδή ψυχή; Εάν δε προσευχόταν αδιαλείπτως και αδιαλείπτως αισθανόταν οδύνη, άρα είχε την οδύνη της ψυχής να συνυπάρχει μέσα του με την προσευχή. Το ότι δε δεν ήταν απλώς συνυπάρχουσα, αλλά και συνεργούσα, το έδειξε ο ίδιος μέσω της ακόλουθης διατύπωσής του: «Διότι ευχόμουν», λέει, «να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα από τον Χριστό υπέρ των αδελφών μου»· και αλλού: «Η αγαθή επιθυμία της καρδιάς μου και η δέηση προς τον Θεό υπέρ του Ισραήλ είναι για τη σωτηρία του».

α΄. Πάλι, τις μεν μικρές πόλεις τις προσπερνούν, στις δε μεγαλύτερες σπεύδουν, ώστε από εκεί, σαν από κάποια πηγή, να διαρρεύσει ο λόγος στις πλησιέστερες. Σύμφωνα δε με τη συνήθεια του Παύλου, εισήλθε στη συναγωγή των Ιουδαίων. Αν και είχε πει ότι «Στρεφόμαστε προς τα έθνη», δεν τους εγκατέλειπε· διότι έτρεφε μεγάλο πόθο για αυτούς. Άκουσέ τον, άλλωστε, να λέει: «Αδελφοί, η μεν επιθυμία της καρδιάς μου και η δέησή μου προς τον Θεό υπέρ του Ισραήλ είναι για τη σωτηρία του»· και, «Θα ευχόμουν να είμαι εγώ ανάθεμα από τον Χριστό, υπέρ των αδελφών μου». Το έκανε δε αυτό εξαιτίας της επαγγελίας του Θεού και της δόξας, και για να μην αποτελέσει τούτο σκάνδαλο για τους Έλληνες. Και επί τρία σάββατα συζητούσε μαζί τους με βάση τις Γραφές, ερμηνεύοντας και αποδεικνύοντας ότι ο Χριστός έπρεπε να πάθει και να αναστηθεί εκ νεκρών, και ότι «Αυτός είναι ο Ιησούς ο Χριστός, τον οποίο εγώ σας κηρύττω». Βλέπεις ότι προ παντός κηρύττει το πάθος· διότι δεν αισθύνονταν ντροπή, αλλά γνώριζαν ότι αυτό ήταν σωτήριο. Και μερικοί από αυτούς πείστηκαν και ενώθηκαν με τον Παύλο και τον Σίλα, καθώς και μεγάλο πλήθος από τους θεοσεβείς Έλληνες, και όχι λίγες από τις επιφανείς γυναίκες. Ανέφερε το κύριο θέμα της συζήτησης· τόσο λιτός είναι ο συγγραφέας, μη παραθέτοντας παντού τις δημόσιες ομιλίες του.

Έτσι έπραξε ο Παύλος: αν και λιθοβολούνταν και υπέφερε αμέτρητα δεινά, έπραττε τα πάντα υπέρ αυτών. Άκουσέ τον να λέει: «Η επιθυμία μου και η δέησή μου υπέρ αυτών είναι για τη σωτηρία τους»· και πάλι: «Διότι δίνω μαρτυρία για αυτούς ότι έχουν ζήλο Θεού»· και πάλι: «Αν εσύ, όντας αγριελιά, μπολιάστηκες, πόσο μάλλον αυτοί θα μπολιαστούν στη δική τους ελιά;». Από πόση φιλοστοργία νομίζεις ότι λέγονται αυτά τα λόγια; Από πόση εύνοια; Δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί, δεν είναι δυνατόν.

Σε καμία περίπτωση· αντίθετα, και τους αγαπούσε, και τα πάντα έπραττε υπέρ αυτών. Και άλλοτε μεν λέει: «Η αγαθή μου επιθυμία και η δέησή μου προς τον Θεό υπέρ αυτών είναι για τη σωτηρία τους»· άλλοτε δε: «Θα ευχόμουν να γίνω εγώ ανάθεμα χωρισμένος από τον Χριστό υπέρ αυτών». Έτσι και ο Ιεζεκιήλ, βλέποντάς τους να σφαγιάζονται, έλεγε: «Αλίμονο, Κύριε, εσύ θα εξαλείψεις το υπόλοιπο του Ισραήλ;». Και ο Μωυσής: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την». Τι λέει λοιπόν ο Δαβίδ; «Αυτούς που σε μισούν, Κύριε, τους μίσησα, και εξαιτίας των εχθρών σου κατατηκόμουν· με τέλειο μίσος τους μίσησα».

Διότι, για να μη φανεί ότι απευθύνεται σε εχθρούς, λέει και παρακάτω: «Αδελφοί, η μεν αγαθή επιθυμία της καρδιάς μου και η δέησή μου προς τον Θεό υπέρ αυτών αποβλέπει στη σωτηρία τους». Και εδώ, λοιπόν, μαζί με τα άλλα που έχει πει, προετοίμαζε το έδαφος ώστε να μη φανεί ότι προφέρει από έχθρα εκείνα που επρόκειτο να πει εναντίον τους· γι' αυτόν τον λόγο δεν παραλείπει να τους ονομάζει συγγενείς και αδελφούς του. Διότι, αν και τα έλεγε για τον Χριστό αυτά που έλεγε, ωστόσο προσελκύει και τη δική τους διάνοια, προετοιμάζει τον δρόμο για τον λόγο του, απαλλάσσει τον εαυτό του από κάθε υποψία εξαιτίας όσων επρόκειτο να λεχθούν εναντίον τους, και τότε πλέον εισέρχεται στο ζήτημα που διερευνούσαν πολλοί. Επειδή, όπως ήδη ανέφερα, πολλοί διερωτώνταν για ποιον λόγο εκείνοι μεν που δέχθηκαν την υπόσχεση εξέπεσαν, ενώ εκείνοι που δεν την είχαν ακούσει ποτέ, σώθηκαν πριν από αυτούς. Επιλύοντας, λοιπόν, αυτήν την απορία, εισάγει τη λύση πριν από την προβολή του αντεπιχειρήματος. Διότι, για να μην πει κάποιος: «Τι λοιπόν; Εσύ φροντίζεις περισσότερο για τη δόξα του Θεού παρά ο ίδιος ο Θεός για τη δική Του; Και έχει ανάγκη τη δική σου βοήθεια, ώστε να μην εκπέσει ο λόγος Του;», αντιμετωπίζοντας αυτά λέει: «Αυτά τα είπα όχι με την έννοια ότι έχει εκπέσει ο λόγος του Θεού, αλλά για να δείξω τη θερμή μου αγάπη για τον Χριστό. Επειδή, αν και τα πράγματα εξελίχθηκαν έτσι, δεν στερούμαστε», λέει, «λόγων υπεράσπισης του Θεού, προκειμένου να αποδείξουμε ότι η υπόσχεση παραμένει σταθερή».

ΟΜΙΛΙΑ ΙΖʹ. Αδελφοί, η αγαθή επιθυμία της καρδιάς μου και η δέησή μου προς τον Θεό υπέρ αυτών είναι για τη σωτηρία τους. αʹ. Πρόκειται πάλι να τους επιπλήξει σφοδρότερα από πριν· γι' αυτό αναιρεί και πάλι κάθε υπόνοια έχθρας, και χρησιμοποιεί εκτεταμένη προδιόρθωση. Διότι μην προσέχετε, λέγει, στα λόγια ούτε στις κατηγορίες, αλλά στο ότι δεν τα εκφράζω αυτά από εχθρική διάθεση.

Απέδειξε λοιπόν ακριβώς το αντίθετο. Διότι όχι μόνο δεν απέφυγε την ευθύνη για τους Ιουδαίους, αλλά και πρώτος προθυμοποιήθηκε, και ενώ ο Χριστός τον διέτασσε να αναχωρήσει προς τα έθνη, εκείνος αξίωνε να του ανατεθεί η πνευματική καθοδήγηση των Ιουδαίων· και ενώ υπέφερε από αυτούς αναρίθμητα δεινά παντού, και είχε επιφορτιστεί με τη διδασκαλία των εθνών, δεν παύει να παρακαλεί υπέρ εκείνων, λέγοντας άλλοτε: «Ευχόμουν να ήμουν ο ίδιος ανάθεμα για χάρη των αδελφών μου, των συγγενών μου κατά σάρκα»· και άλλοτε: «Αδελφοί μου, η εγκάρδια επιθυμία μου και η δέησή μου προς τον Θεό για αυτούς αποβλέπει στη σωτηρία τους». Για ποιον λόγο, λοιπόν, ενώ ο ίδιος ήθελε και επιθυμούσε να διδάσκει εκείνους, δεν τον άφησε να τους κηρύξει, αλλά αντί γι' αυτούς τον έστελνε δάσκαλο στα έθνη; Ας ακούσουμε τον ίδιο τον Χριστό να ομιλεί και τον Παύλο να διηγείται τα πάντα: «Ενώ προσευχόμουν», λέει, «βρέθηκα σε έκσταση και είδα τον Χριστό να μου λέει: Σπεύσε και αναχώρησε γρήγορα, διότι δεν πρόκειται να παραδεχθούν τη μαρτυρία σου για εμένα».

Και επειδή δεν μπορούσε να τους πείσει με τον λόγο, εξαιτίας της ανένδοτης και σκληρής στάσης τους, κατέφευγε σε συνεχείς προσευχές, λέγοντας: «Αδελφοί, η εγκάρδια επιθυμία μου και η δέησή μου προς τον Θεό υπέρ αυτών είναι για τη σωτηρία τους». Τους παρέχει δε και αγαθές ελπίδες λέγοντας: «Αμεταμέλητα είναι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού», ώστε να μην απελπιστούν τελείως και χαθούν. Όλα αυτά ήταν γνωρίσματα ανθρώπου που νοιαζόταν και φλεγόταν σφοδρά για αυτούς, όπως όταν λέει ότι: «Θα έλθει από τη Σιών ο λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ». Διότι σπαρασσόταν σφοδρά και πληγωνόταν βλέποντάς τους να χάνονται. Γι' αυτό επινοούσε πολλές παρηγοριές για τον εαυτό του απέναντι σε αυτόν τον πόνο, άλλοτε λέγοντας: «Θα έλθει ο λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ», και άλλοτε: «Έτσι και αυτοί απείθησαν στο δικό σας έλεος, ώστε να ελεηθούν και αυτοί».

Ε΄. Πόσο θρηνούσε ο Παύλος για τους Ιουδαίους, λέγοντας: «Αδελφοί, η επιθυμία της καρδιάς μου και η δέησή μου προς τον Θεό υπέρ αυτών είναι για τη σωτηρία τους»; Τι ίσχυσε λοιπόν η δέησή του; Τίποτα. Και γιατί μιλώ για δέηση, τη στιγμή που ευχόταν να γίνει ακόμη και ο ίδιος ανάθεμα υπέρ αυτών; Τι λοιπόν; Είναι περιττές οι προσευχές των αγίων; Σε καμία περίπτωση, αλλά αντιθέτως έχουν πάρα πολύ μεγάλη δύναμη, όταν τις συνδράμεις και εσύ. Έτσι ανέστησε την Ταβιθά ο Πέτρος, όχι μόνο με την προσευχή, αλλά και με τη δική της ελεημοσύνη· έτσι οι άγιοι με τις προσευχές τους προστάτευσαν και άλλους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ιʹ. «Αδελφοί, η μεν ευδοκία της καρδιάς μου και η δέηση προς τον Θεό υπέρ αυτών είναι για τη σωτηρία τους». Επειδή πρόκειται να τους ελέγξει, περισσότερο τώρα παρά προηγουμένως, αναιρεί κάθε υπόνοια έχθρας. Διότι με τον όρο «ευδοκία» εδώ, εννοεί τη σφοδρή επιθυμία. «Διότι δίνω μαρτυρία γι' αυτούς, ότι έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι με αληθινή επίγνωση». Και χρησιμοποίησε επιεική έκφραση, και ανέδειξε την άκαιρη φιλονικία τους. «Διότι αγνοώντας τη δικαιοσύνη του Θεού, και ζητώντας να εδραιώσουν τη δική τους, δεν υποτάχθηκαν στη δικαιοσύνη του Θεού.» Αποδεικνύει ότι πλανώνται μάλλον από φιλονικία και φιλαρχία, παρά από άγνοια. Και το να πει «ζητώντας να εδραιώσουν τη δική τους» δείχνει ότι ούτε εκείνη τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο δεν κατάφεραν να εδραιώσουν.

Ρωμ. 10,1-3 Επειδή ήλεγξε τους Ιουδαίους, πρόκειται στη συνέχεια μέσω του «αδελφοί» και των υπολοίπων να τους καταπραΰνει και να τους προετοιμάσει ανεπαίσθητα για νουθεσία, ώστε να μην οργιστούν και γίνουν εντελώς απρόθυμοι να ακούσουν. «Υπέρ του Ισραήλ είναι για τη σωτηρία του». Δεν προσεύχομαι απλώς υπέρ αυτών αλλά «για τη σωτηρία», ώστε, αφού πιστέψουν στον Χριστό, να σωθούν. «Και ζητώντας να εδραιώσουν τη δική τους δικαιοσύνη». Επιδιώκοντας πεισματικά να επικυρώσουν τη δική τους δικαιοσύνη.