Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 10:12

Διότι δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ Ιουδαίου και Έλληνα· επειδή ο ίδιος είναι Κύριος όλων, παρέχοντας πλούσια τη χάρη του σε όλους όσοι τον επικαλούνται. Διότι, καθένας που θα επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου, θα σωθεί. Είδες πώς παραθέτει μαρτυρίες και για την πίστη και για την ομολογία; Διότι, με το να πει «καθένας που πιστεύει», φανέρωσε την πίστη· ενώ με το να πει «όποιος επικαλεστεί», υπέδειξε την ομολογία. Έπειτα πάλι, διακηρύσσοντας τον κοινό χαρακτήρα της χάριτος και καταστέλλοντας την αλαζονεία εκείνων, υπενθυμίζει εν συντομία αυτά που απέδειξε προηγουμένως με πολλά επιχειρήματα, δείχνοντας και πάλι ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά μεταξύ του Ιουδαίου και του απερίτμητου. Διότι, όπως λέει, δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ Ιουδαίου και Έλληνα.

Και αυτό που έχει πει για τον Πατέρα κατά την απόδειξη περί τούτου, το ίδιο λέει και εδώ για τον Χριστό. Διότι, όπως ακριβώς πρωτύτερα, τεκμηριώνοντάς το, έλεγε: «Μήπως ο Θεός είναι μόνο των Ιουδαίων; Όχι και των εθνών; Ναι, και των εθνών, επειδή ακριβώς ένας είναι ο Θεός»· έτσι και εδώ λέει: «Διότι ο ίδιος είναι Κύριος όλων, παρέχοντας τα πλούτη Του σε όλα και σε όλους όσους Τον επικαλούνται». Βλέπεις πώς Τον παρουσιάζει να επιθυμεί διακαώς τη σωτηρία μας; Εφόσον μάλιστα θεωρεί αυτήν ως δικό Του πλούτο· ώστε ούτε τώρα να απελπιστούν, ούτε να νομίσουν, εάν βέβαια θελήσουν να μετανοήσουν, ότι είναι ασυγχώρητοι. Διότι Εκείνος που θεωρεί δικό Του πλούτο το να μας σώζει, δεν θα παύσει να παρέχει τον πλούτο Του· επειδή ακριβώς τούτο είναι πλούτος, το να εκχέεται η δωρεά προς όλους. Επειδή, λοιπόν, κυρίως αυτό τους αναστάτωνε, το ότι δηλαδή, ενώ απολάμβαναν τα πρωτεία σε ολόκληρη την οικουμένη, τώρα εξαιτίας της πίστεως κατεβάζονται από εκείνους τους θρόνους και δεν έχουν τίποτα περισσότερο από τους υπολοίπους· γι' αυτό εισάγει συνεχώς τους προφήτες να διακηρύσσουν σε αυτούς αυτήν την ισοτιμία. «Διότι καθένας», λέει, «που πιστεύει σε Αυτόν δεν θα καταισχυνθεί»· και, «Καθένας που θα επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου, θα σωθεί». Και παντού έχει τεθεί η λέξη «Καθένας», για να μη φέρνουν αντιρρήσεις.

Ε΄. Βλέπεις ότι τα αγαθά, όταν αρπάζονται, μάλλον αυξάνονται, ενώ αυτά όμως, όταν αρπάζονται, μάλλον μειώνονται; Ας μην προσκολλώμαστε λοιπόν στην πενία, αλλά ας επιλέξουμε τον πλούτο. Πλούτος του Θεού είναι το να είναι πολλοί εκείνοι που απολαμβάνουν τη βασιλεία Του. «Αυτός που είναι πλούσιος», λέει, «προς όλους και για όλους όσοι τον επικαλούνται».

Το ότι ολόκληρη η ανθρώπινη φύση αποτελούσε πλούτο για τον Θεό, το αποδεικνύει ο Παύλος όταν λέει: «Είναι πλούσιος προς όλους και σε όλους όσους τον επικαλούνται». Όπως ακριβώς, λοιπόν, ένας βασιλιάς, όταν βρει κάποιον λήσταρχο να λυμαίνεται τις πόλεις, να διαρπάζει τα πάντα από παντού, να καταφεύγει στα σπήλαια και να αποθηκεύει εκεί τον πλούτο, αφού πρώτα δέσει τον λήσταρχο, τον μεν παραδίδει στην τιμωρία, τον δε θησαυρό του τον μεταφέρει στα βασιλικά ταμεία· έτσι έπραξε και ο Χριστός. Τον λήσταρχο και τον δεσμοφύλακα, δηλαδή τον διάβολο και μαζί τον θάνατο, αφού τους έδεσε μέσω του δικού Του θανάτου, μετέφερε όλον τον πλούτο, το γένος δηλαδή των ανθρώπων, στα βασιλικά ταμεία. Αυτό ακριβώς δηλώνει και ο Παύλος λέγοντας: «Μας λύτρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία της αγάπης Του».

Διότι, εάν μεν είχε προσαχθεί αυτός μετά από πολλούς άλλους που είχαν φανεί ευγνώμονες, δεν θα ήταν τόσο θαυμαστό το ότι δεν οργίστηκε ο κύριος· διότι η ευγνωμοσύνη εκείνων που προηγήθηκαν θα τον έκανε πιο ήπιο απέναντι σε όσους συμπεριφέρθηκαν με αγνωμοσύνη στη συνέχεια. Το ότι όμως, αν και παρουσιάστηκε πρώτος, αποδείχθηκε αγνώμων, και παρότι υπήρξε τόσο αγνώμων, συνάντησε φιλάνθρωπο κύριο, αυτό είναι το κατεξοχήν θαυμαστό και παράδοξο. Οι άνθρωποι, βεβαίως, όταν βρουν τους οφειλέτες τους, χαίρονται σαν να βρήκαν θήραμα και λεία, και κάνουν τα πάντα για να απαιτήσουν ολόκληρο το ποσό· και αν δεν μπορέσουν να το λάβουν εξαιτίας της φτώχειας των οφειλετών, ξεσπούν την οργή τους για τα χρήματα πάνω στο ταλαίπωρο σώμα των αθλίων, βασανίζοντάς τους, χτυπώντας τους και προκαλώντας τους μύρια κακά. Ο Θεός, αντίθετα, κινούσε και μεθοδευόταν τα πάντα, με σκοπό να τον απαλλάξει από τα χρέη του. Διότι για εμάς ο πλούτος έγκειται στην απαίτηση της οφειλής, ενώ για τον Θεό πλούτος είναι η συγχώρηση· εμείς, όταν λάβουμε τα οφειλόμενα, τότε γινόμαστε πιο εύποροι, ο Θεός όμως, όταν συγχωρεί τα παραπτώματα, τότε ακριβώς πλουτίζει· διότι πλούτος του Θεού είναι η σωτηρία των ανθρώπων, όπως ακριβώς λέει ο Απόστολος Παύλος: «Αυτός που είναι πλούσιος προς όλους, και σε όλους όσοι τον επικαλούνται». Αλλά ίσως ρωτήσει κάποιος: Και πώς εκείνος που ήθελε να αφήσει και να συγχωρήσει τα παραπτώματα, διέταξε να πουληθεί; Αυτό ακριβώς το γεγονός, λοιπόν, είναι που αποδεικνύει κατεξοχήν τη φιλανθρωπία του.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, πολλοί όταν δίνουν σε άλλους τους παραγγέλλουν αυτό: να μην το πουν σε κανέναν, ώστε η χάρη που έγινε στον έναν να μην παροτρύνει πολλούς να ζητούν από αυτόν που έδωσε, σαν να μην έχει αυτός που έδωσε μία φορά άλλη διέξοδο διαφυγής, παρά μόνο να δώσει και σε άλλους. Και οι άνθρωποι βέβαια πολύ λογικά το παραγγέλλουν αυτό, επειδή δίνοντας γίνονται φτωχότεροι· ο Θεός όμως, αντίθετα, και διακηρύττει και διαλαλεί όσα δίνονται σε άλλους, για να δώσει και στους υπόλοιπους την αφορμή να Του ζητήσουν και πάλι. Διότι με το να δίνει, αποδεικνύεται μεγαλύτερος ο πλούτος Του. Γι' αυτό λέει ο Παύλος: «Είναι πλούσιος προς όλους, και σε όλους όσους τον επικαλούνται». Είδες μια πρωτόγνωρη φύση πλούτου; Αυτή τη γενναιοδωρία να μιμηθείς κι εσύ. Διότι, όταν δαπανήσεις τον αποταμιευμένο πλούτο, τότε θα τον αυξήσεις περισσότερο· αν όμως τον θάψεις, τότε περισσότερο τον ελάττωσας.

Διότι, αν και το έθνος ήταν μικρό, εντούτοις το εξέλεξε για τον εαυτό Του ως πλούτο, δίνοντας προσοχή όχι στην ολιγαριθμία του, αλλά στην αρετή. Προς αυτήν την αρετή επιθυμώντας να τους καθοδηγήσει τους εκλέγει, θεωρώντας ότι οι άλλοι άνθρωποι δεν Του δημιουργούσαν τόσο μεγάλο πλούτο, όσο αυτός ο λαός· πράγμα το οποίο και συνέβη, τόσο χάρη στην εύνοια Εκείνου που τους εξέλεξε, όσο και χάρη στη διαπαιδαγώγησή τους. Διότι ο Παύλος γνωρίζει να ονομάζει πλούτο τη σωτηρία των ανθρώπων, όπως όταν λέει: «Διότι ο ίδιος είναι Κύριος όλων, πλούσιος προς όλους, και προς όλους εκείνους που τον επικαλούνται». Και πάλι: «Στον δικό του Κύριο στέκεται ή πέφτει». Βλέπεις πώς φανέρωσε την αγάπη του Θεού γι' αυτούς, την πρόνοια, τη μέριμνα, τη διάθεσή Του, εφόσον μάλιστα τους ονόμασε εκλεκτή περιουσία Του; Μέσω και των δύο αυτών πραγμάτων, λοιπόν, καταδεικνύει την εξαιρετική Του πρόνοια απέναντί τους: και με το ότι τους εξέλεξε, και με το ότι τους κατέστησε εκλεκτή περιουσία Του. Είδες πώς παρουσίασε τη φιλανθρωπία Του; Γι' αυτό και στην αρχή έλεγε: «Αινείτε Αυτόν, διότι ο Κύριος είναι αγαθός».

Αυτή με κατέστησε ανώτερο από τον δαίμονα, εμένα που πριν από αυτό φοβόμουν και έτρεμα. Γι' αυτόν τον λόγο, δεν αποτάσσομαι μόνο τον ίδιο, αλλά και όλη την πομπή του». Πομπή δε του διαβόλου είναι κάθε είδος αμαρτίας, τα θέατρα της ανομίας, οι ιπποδρομίες, οι συγκεντρώσεις που είναι γεμάτες από γέλια και αισχρολογίες· πομπή του διαβόλου είναι οι οιωνοσκοπίες και οι μαντείες, οι κληδόνες και οι παρατηρήσεις των καιρών, καθώς και τα σύμβολα, τα περίαπτα και οι επωδές. Θαυμαστό περίαπτο και μέγιστη επωδή αποτελεί ο σταυρός, και μακάρια είναι η ψυχή που προφέρει το όνομα του Ιησού Χριστού που σταυρώθηκε· αυτό το όνομα να επικαλείσαι, και κάθε νόσημα θα φύγει, κάθε σατανική επιβουλή θα υποχωρήσει από μπροστά σου. Να θυμάσαι, λοιπόν, αυτά τα λόγια· αυτές είναι οι συνθήκες με τον Νυμφίο. Διότι, όπως ακριβώς στους γάμους είναι ανάγκη να συντάσσονται τα συμβόλαια των γαμήλιων δώρων και της προίκας, έτσι γίνεται και τώρα πριν από τον γάμο· γυμνή σε βρήκε και φτωχή και ασχημονούσα, και δεν σε προσπέρασε· διότι ζητά μόνο την προαίρεσή σου. Αντί για προίκα, λοιπόν, πρόσφερε αυτά τα λόγια, και ο Χριστός θα τα θεωρήσει μεγάλο πλούτο, εάν τα φυλάττεις παντοτινά· διότι δικός Του πλούτος είναι η σωτηρία των ψυχών μας. Άκουσε πώς λέει ο Παύλος: «όντας πλούσιος προς όλους και για όλους εκείνους που Τον επικαλούνται».

Διότι λέγει η Γραφή: «Καθένας που πιστεύει σε αυτόν δεν θα καταισχυνθεί. Διότι δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ Ιουδαίου και Έλληνα». Δηλαδή, είναι εύκολο· όταν λοιπόν η δικαιοσύνη είναι και ανώτερη, και ελαφριά, και ευπρόσδεκτη, και δεν υπάρχει άλλος τρόπος να δικαιωθεί κανείς, αποτελεί έσχατο πείσμα να επιχειρεί κανείς τα αδύνατα, εγκαταλείποντας τα εύκολα και τα απλά.

Είδες ότι αυτός ο σύντομος λόγος δεν έφερε μόνο σωτηρία, αλλά και δικαιοσύνη. «Διότι ο ίδιος είναι Κύριος όλων, πλούσιος προς όλους όσοι τον επικαλούνται· διότι καθένας που θα επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου, θα σωθεί.» Ό,τι είπε προηγουμένως για τον Πατέρα, το «μήπως ο Θεός είναι μόνο των Ιουδαίων, και όχι και των εθνών;», το ίδιο λέει και εδώ για τον Υιό. «Πώς λοιπόν θα επικαλεστούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν; Και πώς θα πιστέψουν σε εκείνον για τον οποίο δεν άκουσαν; Και πώς θα ακούσουν χωρίς κάποιον να κηρύττει; Και πώς θα κηρύξουν, εάν δεν αποσταλούν, όπως είναι γραμμένο: Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά.» Πάλι αναιρεί τη δικαιολογία τους· και το οργανώνει αυτό προωθώντας τον λόγο με τη μορφή ερωτήσεων, κάνοντας τον έλεγχο σαφέστερο, υφαίνοντας ολόκληρο το χωρίο με αντιθέσεις και λύσεις. Πρόσεξε όμως: πιο πάνω, λέει, είπε ο Προφήτης: Καθένας που θα επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου θα σωθεί. Αλλά ίσως κάποιος θα μπορούσε να πει: Και πώς μπορούσαν να επικαλεστούν αυτόν στον οποίο δεν πίστεψαν; Έπειτα ακολουθεί ερώτηση από αυτόν μετά την αντίθεση: Και γιατί δεν πίστεψαν; Και πάλι αντίθεση. Οπωσδήποτε κάποιος θα μπορούσε να πει: Και πώς ήταν δυνατόν να πιστέψουν χωρίς να έχουν ακούσει; Έπειτα πάλι έρχεται η λύση: Και όμως άκουσαν, λέει. Έπειτα πάλι άλλη αντίθεση: Και πώς μπορούσαν να ακούσουν χωρίς κάποιον να κηρύττει;

Για εμάς τους ανθρώπους, το να απαιτούμε τα οφειλόμενα συνιστά πλούτο· για τον Θεό όμως, το να συγχωρεί είναι πλούτος. Και εμείς, όταν λάβουμε τα χρωστούμενα, τότε γινόμαστε πιο εύποροι· ο Θεός όμως, όταν συγχωρήσει τα παραπτώματα, τότε προπάντων πλουτίζει. Διότι πλούτος της αγαθότητας του Θεού είναι η σωτηρία των ανθρώπων, όπως ακριβώς λέει ο Παύλος: «Εκείνος που είναι πλούσιος προς εμάς και προς όλους όσοι τον επικαλούνται».

Απάντηση. Είχε, λοιπόν, απόλυτη ανάγκη από τη θεία αποκάλυψη σχετικά με τα έθνη ο έξαρχος των αποστόλων, ο πανάγιος Πέτρος. Διότι δεν γνώριζε ότι δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ περιτομής και ακροβυστίας όσον αφορά την πίστη, ούτε βεβαίως γνώριζε με σαφήνεια ότι ο Κύριος είχε πει να μαθητευθούν τα έθνη χωρίς την εξωτερική λατρεία σύμφωνα με τον Νόμο, μέχρις ότου του φανέρωσε μέσω αποκαλύψεως το μυστήριο της απόρρητης βουλής Του, πείθοντάς τον αφενός με το παράδειγμα της σινδόνης και αφετέρου με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος που δόθηκε στα έθνη εξίσου με αυτόν αποκλειστικά μέσω της πίστης, αποδεικνύοντας ότι εν Χριστώ δεν υπάρχει διάκριση Ιουδαίου και Έλληνα. Αυτό ακριβώς αγνοούσαν και οι απόστολοι στα Ιεροσόλυμα και γι' αυτό διαφωνούσαν μαζί του, μέχρι που έμαθαν και αυτοί τον κρυμμένο πλούτο της θείας αγαθότητας προς όλους τους ανθρώπους. Διότι επρόκειτο για την εισαγωγή μιας θείας ζωής και μιας καινής λατρείας, πέραν της νομικής, και αποτελούσε διδασκαλία για την ψυχή που αποδεσμεύει εκουσίως τον εαυτό της από το σώμα ως προς το φρόνημα, ενώ η χάρη του κηρύγματος ήταν η υποτύπωση μιας άλλης αρχής, θεοτέρας γεννήσεως. Και για τον λόγο αυτό, εκείνοι στους οποίους εμπιστεύθηκε αυτή η διακονία, είχαν ανάγκη τη διδαχή Εκείνου που έδωσε την προσταγή για κάθε ζήτημα.

Ρωμ. 10,4 Πώς είναι «τέλος του νόμου ο Χριστός»; Διότι εδικαίωσε, και εκείνα που ο νόμος θέλησε να κάνει, αλλά δεν μπόρεσε, αυτά ο Χριστός με τον ερχομό Του τα ολοκλήρωσε και τα τελειοποίησε για όσους πιστεύουν σε Αυτόν. Ρωμ. 10,12—15 Εδώ συνδέει πολύ περίπλοκα νοήματα και τα παρουσιάζει με θαυμαστό τρόπο. Θεωρεί «πλούτο», λέει, ο Χριστός το να πιστέψεις και να σωθείς, ώστε από την πλευρά του Χριστού τα πάντα έχουν γίνει. Θέλεις λοιπόν να «σωθείς; επικαλέσου» τον Χριστό. Αλλά θέλεις να Τον επικαλεστείς; Πρέπει πρώτα να «πιστέψεις». Θέλεις όμως να πιστέψεις; Πρέπει πρώτα να «ακούσεις» το κήρυγμα. Αλλά ζητάς αυτόν που «κηρύττει»; Ιδού εγώ φωνάζω δυνατά. Αλλά αγνοείς αν έχω «αποσταλεί» για να κηρύττω; Υπάρχει προφητεία από παλιά που το διακηρύσσει αυτό, ότι όχι μόνο θα κηρύξουν και θα ευαγγελιστούν τη σωτηρία και την ειρήνη, αλλά ότι θα επιτελέσουν και μεγάλα και υπερφυσικά έργα· διότι, λέει, «πόσο ωραία είναι τα πόδια» εκείνων που τρέχουν για το κήρυγμα, εκείνων που εξαγγέλλουν το ευαγγέλιο. Επομένως, δεν έχετε καμία δικαιολογία για να μη σωθείτε.

Αυτή είναι η καλή πραγματεία, αυτή είναι η μακάρια συναλλαγή, με μικρούς αγώνες και κόπους να αγοράσουμε τα αιώνια και ατελεύτητα. Ας τους μιμηθούμε λοιπόν και εμείς, αδελφοί. Ας ενώσουμε το αίμα μας με το αίμα του αγίου, διότι είναι δυνατόν. Διότι ούτε η φύση έχει παραλλαχθεί, ούτε έχει αλλοιωθεί αυτός που λέει: «Ιδέτε, ιδέτε ότι εγώ είμαι και δεν έχω αλλοιωθεί». Εξίσου αγαπά όλους, υπέρ όλων πέθανε, σε όλους προσφέρεται ως αδαπάνητη τρυφή, όλων ποθεί τη σωτηρία, και αυτό είναι ο πλούτος του. Διότι «είναι πλούσιος», λέγει, «προς όλους όσους τον επικαλούνται». Ας τον επικαλεστούμε, λοιπόν, σε όσα έχουν συμβεί, και «Αυτός θα δώσει δύναμη και κραταίωση» στις ψυχές μας. Ας τον περιπτυχθούμε, «και αυτός θα εξουθενώσει τους εχθρούς μας» ορατούς και αόρατους. Ας τον υπομείνουμε, και αυτός θα μας στεφανώσει κατά την ημέρα της αναστάσεως των νεκρών, κατά την ημέρα της επιφανείας του. Σε αυτήν είθε και εμείς να αξιωθούμε να φτάσουμε ακατάγνωστα και να παραστούμε στο βήμα του ακατάκριτα, δίνοντας καλή απολογία, εν αυτώ τω Χριστώ τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.