Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 10:14

«Πώς, λοιπόν, θα επικαλεστούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν; Και πώς θα ακούσουν, χωρίς να υπάρχει κάποιος που να κηρύττει;» Σχετικά δε με το Πνεύμα, ο ίδιος Απόστολος λέγει: «Όταν όμως κάποιος επιστρέψει προς τον Κύριο, αφαιρείται το κάλυμμα· και ο Κύριος είναι το Πνεύμα». Και πάλι ο ίδιος: «Όπως ακριβώς από τον Κύριο που είναι το Πνεύμα»· και ξανά: «Ο δε Κύριος ας κατευθύνει τις καρδιές σας στην αγάπη του Θεού και στην υπομονή του Χριστού»· άρα ο Κύριος είναι το Πνεύμα. Και πάλι: «Σε εσάς δε ο Κύριος ας πλεονάσει και ας περισσεύσει την αγάπη μεταξύ σας και προς όλους, όπως ακριβώς και εμείς προς εσάς, ώστε να στηρίξει τις καρδιές σας άμεμπτες με αγιωσύνη ενώπιον του Θεού και Πατέρα μας κατά την παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού μαζί με όλους τους αγίους του». Και εδώ, ο Κύριος που πλεονάζει και περισσεύει την αγάπη μεταξύ σας, και ο οποίος στηρίζει τις καρδιές με αγιωσύνη ενώπιον του Θεού κατά την παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, είναι το Πνεύμα. Αφού, λοιπόν, συνένωσε τις τρεις κυριότητες σε μία κυριότητα, το επιβεβαιώνει λέγοντας προς τους Εφεσίους: «Ένας Κύριος, μία πίστη, ένα βάπτισμα».

Διότι πώς θα πιστέψουν, λέγει, εάν δεν ακούσουν; Εάν λοιπόν συμβεί να υπάρχουν κάποιοι, κατά το παράδειγμα του Κορνηλίου, οι οποίοι δεν καταγίνονται με κανένα κακό, αλλά έχοντας την επιθυμία της τελειότητος επιδεικνύουν γνησίως τα καλά έργα που τους είναι εφικτά και έχουν περιέλθει στη γνώση τους, σε αυτούς ο Θεός χαρίζει όσα χάρισε και στον Κορνήλιο, χωρίς να τους καταλογίσει ως παράπτωμα τον παρελθόντα χρόνο της αδράνειας, επειδή αυτό, όπως είπα, δεν συνέβη από δική τους υπαιτιότητα· αντιθέτως, αρκείται στην επιθυμία τους, η οποία φανερώθηκε μέσα από όσα κατά καιρούς επιδίωξαν με ζήλο και τα οποία τελικά κατόρθωσαν με μεγαλύτερη επιμέλεια.

Εκείνοι, λοιπόν, που διασκορπίστηκαν εξαιτίας του διωγμού που έγινε με αφορμή τον Στέφανο, έφτασαν μέχρι τη Φοινίκη, την Κύπρο και την Αντιόχεια, χωρίς να κηρύττουν τον λόγο σε κανέναν άλλον, παρά μόνον στους Ιουδαίους. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος, ξεχωρισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Πώς, όμως, θα ακούσουν χωρίς να υπάρχει κάποιος που να κηρύττει; Και πώς θα κηρύξουν, εάν δεν αποσταλούν;

Αλλά ας ακούσει και αυτός τον Απόστολο που λέει: Πώς, λοιπόν, θα επικαλεστούν Εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν; Εάν όμως πιστεύεις, άκουσε τον Κύριο που λέει: Δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών καθένας που μου λέει, Κύριε, Κύριε, αλλά εκείνος που πράττει το θέλημα του Πατέρα μου, ο οποίος είναι στους ουρανούς.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΗ΄. Πώς λοιπόν θα επικαλεστούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν; Και πώς θα πιστέψουν σε εκείνον για τον οποίο δεν άκουσαν; Και πώς θα ακούσουν χωρίς κάποιον να κηρύττει; Και πώς θα κηρύξουν, εάν δεν αποσταλούν; Καθώς είναι γραμμένο. α΄. Πάλι αναιρεί τη δικαιολογία τους. Διότι, επειδή είπε ότι «Μαρτυρώ γι' αυτούς ότι έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι με επίγνωση» και ότι «Αγνοώντας τη δικαιοσύνη του Θεού δεν υποτάχθηκαν σε αυτήν», αποδεικνύει στη συνέχεια ότι οφείλουν να λογοδοτήσουν στον Θεό ακόμη και για την ίδια τους την άγνοια. Και δεν το λέει μεν έτσι, αλλά το θεμελιώνει προάγοντας τον λόγο με τη μορφή ερωτήσεων, και καθιστώντας τον έλεγχο σαφέστερο με το να συνυφάνει ολόκληρο αυτό το χωρίο με αντιρρήσεις και απαντήσεις. Πρόσεξε δε: Πιο πάνω, λέει, είπε ο προφήτης ότι «Καθένας, ο οποίος θα επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου, θα σωθεί». Αλλά ίσως κάποιος θα μπορούσε να πει: Και πώς ήταν δυνατόν να επικαλεστούν αυτόν, στον οποίο δεν πίστεψαν; Έπειτα ακολουθεί ερώτηση από τον ίδιο μετά την αντίρρηση: Και γιατί δεν πίστεψαν; Και πάλι αντίρρηση: οπωσδήποτε μπορεί κάποιος να πει: Και πώς θα μπορούσαν να πιστέψουν, χωρίς να έχουν ακούσει; Και όμως, άκουσαν, λέει. Έπειτα πάλι άλλη αντίρρηση: Και πώς μπορούσαν να ακούσουν χωρίς κάποιον να κηρύττει; Έπειτα πάλι η απάντηση: Και όμως κήρυξαν, και γι' αυτό ακριβώς το έργο στάλθηκαν πολλοί. Και από πού είναι φανερό ότι αυτοί είναι εκείνοι που έχουν αποσταλεί;

Είδες ότι αυτός ο σύντομος λόγος δεν έφερε μόνο σωτηρία, αλλά και δικαιοσύνη. «Διότι ο ίδιος είναι Κύριος όλων, πλούσιος προς όλους όσοι τον επικαλούνται· διότι καθένας που θα επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου, θα σωθεί.» Ό,τι είπε προηγουμένως για τον Πατέρα, το «μήπως ο Θεός είναι μόνο των Ιουδαίων, και όχι και των εθνών;», το ίδιο λέει και εδώ για τον Υιό. «Πώς λοιπόν θα επικαλεστούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν; Και πώς θα πιστέψουν σε εκείνον για τον οποίο δεν άκουσαν; Και πώς θα ακούσουν χωρίς κάποιον να κηρύττει; Και πώς θα κηρύξουν, εάν δεν αποσταλούν, όπως είναι γραμμένο: Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά.» Πάλι αναιρεί τη δικαιολογία τους· και το οργανώνει αυτό προωθώντας τον λόγο με τη μορφή ερωτήσεων, κάνοντας τον έλεγχο σαφέστερο, υφαίνοντας ολόκληρο το χωρίο με αντιθέσεις και λύσεις. Πρόσεξε όμως: πιο πάνω, λέει, είπε ο Προφήτης: Καθένας που θα επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου θα σωθεί. Αλλά ίσως κάποιος θα μπορούσε να πει: Και πώς μπορούσαν να επικαλεστούν αυτόν στον οποίο δεν πίστεψαν; Έπειτα ακολουθεί ερώτηση από αυτόν μετά την αντίθεση: Και γιατί δεν πίστεψαν; Και πάλι αντίθεση. Οπωσδήποτε κάποιος θα μπορούσε να πει: Και πώς ήταν δυνατόν να πιστέψουν χωρίς να έχουν ακούσει; Έπειτα πάλι έρχεται η λύση: Και όμως άκουσαν, λέει. Έπειτα πάλι άλλη αντίθεση: Και πώς μπορούσαν να ακούσουν χωρίς κάποιον να κηρύττει;

Η σωτηρία, λέει, προέρχεται από την επίκληση· η επίκληση από την πίστη· η πίστη από την ακοή· η ακοή από το κήρυγμα· το κήρυγμα από την αποστολή. Απεστάλησαν λοιπόν και κήρυξαν· και μαζί τους συμπορευόταν ο προφήτης, υποδεικνύοντάς τους και διακηρύττοντας ότι αυτοί είναι εκείνοι που φανερώναμε πριν από πολλά χρόνια. Είναι ολοφάνερο ότι το γεγονός πως δεν πίστεψαν αποτέλεσε αποκλειστικά δικό τους σφάλμα. «Αλλά δεν πίστεψαν όλοι στο Ευαγγέλιο».

Ρωμ. 10,4 Πώς είναι «τέλος του νόμου ο Χριστός»; Διότι εδικαίωσε, και εκείνα που ο νόμος θέλησε να κάνει, αλλά δεν μπόρεσε, αυτά ο Χριστός με τον ερχομό Του τα ολοκλήρωσε και τα τελειοποίησε για όσους πιστεύουν σε Αυτόν. Ρωμ. 10,12—15 Εδώ συνδέει πολύ περίπλοκα νοήματα και τα παρουσιάζει με θαυμαστό τρόπο. Θεωρεί «πλούτο», λέει, ο Χριστός το να πιστέψεις και να σωθείς, ώστε από την πλευρά του Χριστού τα πάντα έχουν γίνει. Θέλεις λοιπόν να «σωθείς; επικαλέσου» τον Χριστό. Αλλά θέλεις να Τον επικαλεστείς; Πρέπει πρώτα να «πιστέψεις». Θέλεις όμως να πιστέψεις; Πρέπει πρώτα να «ακούσεις» το κήρυγμα. Αλλά ζητάς αυτόν που «κηρύττει»; Ιδού εγώ φωνάζω δυνατά. Αλλά αγνοείς αν έχω «αποσταλεί» για να κηρύττω; Υπάρχει προφητεία από παλιά που το διακηρύσσει αυτό, ότι όχι μόνο θα κηρύξουν και θα ευαγγελιστούν τη σωτηρία και την ειρήνη, αλλά ότι θα επιτελέσουν και μεγάλα και υπερφυσικά έργα· διότι, λέει, «πόσο ωραία είναι τα πόδια» εκείνων που τρέχουν για το κήρυγμα, εκείνων που εξαγγέλλουν το ευαγγέλιο. Επομένως, δεν έχετε καμία δικαιολογία για να μη σωθείτε.

Αλλά μήπως, ενώ το ήθος και η σαφήνειά του διαπρέπουν έτσι αναμεμειγμένα με το μεγαλείο, του λείπει η ταχύτητα; Και ποιος από τη φύση του μπόρεσε να χρησιμοποιήσει μια τόσο καλά συγκερασμένη γοργότητα; «Ο Θεός είναι που δικαιώνει· ποιος θα κατακρίνει; Ο Χριστός είναι που πέθανε, ή μάλλον και αναστήθηκε»· «Όλα μού επιτρέπονται, αλλά δεν με συμφέρουν όλα· όλα μού επιτρέπονται, αλλά δεν οικοδομούν όλα»· «Ποιο είναι λοιπόν το πλεονέκτημα του Ιουδαίου ή ποια η ωφέλεια της περιτομής; Πολύ με κάθε τρόπο· πρώτα πρώτα διότι τους εμπιστεύθηκαν τα λόγια του Θεού. Και τι έγινε αν κάποιοι απίστησαν; Μήπως η απιστία τους θα καταργήσει την αξιοπιστία του Θεού; Μη γένοιτο!»· και «Τι λοιπόν; Έχουμε κανένα πλεονέκτημα; Καθόλου»· και πάλι «Όταν μας λοιδορούν, ευλογούμε, όταν μας διώκουν, υπομένουμε, όταν μας δυσφημούν, παρακαλούμε». Και γιατί να επιχειρήσει κανείς να μετρήσει τα πελάγη της θάλασσας με σταγόνες; Διότι είναι το ίδιο πράγμα το να υποβάλει κανείς εκείνα σε υπολογισμό σταγόνων με το να προσπαθεί να περιγράψει με λόγια τη σοφία του Παύλου. Επειδή, ούτε το καλλωπιστικό στοιχείο, αν και το παραβλέπει, δεν το προσπέρασε εντελώς, αλλά, αφού το απογύμνωσε από την εξωτερική προσθήκη με την οποία θα μπορούσε κάποιος να καλλωπιστεί, και το περιέβαλε με την έμφυτη χάρη, πράγμα που δύσκολα θα μπορούσε κανείς να ελπίσει, το παρουσίασε έτσι ώστε να θαυμάζεται, ώστε αυτό το ίδιο να προβάλλεται στους συνετούς ως κανόνας και πρότυπο αληθινού κάλλους, απέχοντας πολύ από το επιτηδευμένο και τεχνητά κατασκευασμένο για να είναι ωραίο. Αλλά δεν υπάρχει τίποτα σαν το να ακούει κανείς τον ίδιο: «Πώς λοιπόν θα επικαλεστούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν;».

Πώς δε θα πιστέψουν σε εκείνον για τον οποίο δεν άκουσαν; Πώς δε θα ακούσουν χωρίς κάποιον να κηρύττει; Πώς δε θα κηρύξουν, εάν δεν αποσταλούν; Όπως είναι γραμμένο: «Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη, εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά»· πάλι: «Εάν λοιπόν υπάρχει κάποια παρηγοριά εν Χριστώ, εάν υπάρχει κάποια παραμυθία αγάπης, εάν υπάρχουν σπλάχνα και οικτιρμοί, κάντε την χαρά μου πλήρη»· έπειτα: «η θλίψη κατεργάζεται την υπομονή, η δε υπομονή τη δοκιμή, η δε δοκιμή την ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει».