Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 10:19

βʹ. Αφού, λοιπόν, έδειξε ότι πρέπει να πιστεύουμε στους προφήτες που πάντοτε λένε τα λόγια του Θεού, και να μην επιζητούμε τίποτε περισσότερο από την ακρόαση, εισάγει στη συνέχεια την αντίρρηση, την οποία ανέφερα, και λέει: «Αλλά λέω, μήπως δεν άκουσαν;» Διότι τι σημαίνει, λέει, αν απεστάλησαν οι κήρυκες, και κήρυξαν όσα τους προστάχθηκαν, αυτοί όμως δεν άκουσαν; Έπειτα, με κάθε έμφαση ακολουθεί η λύση της αντίρρησης: «Μάλλον, σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους». Τι λες, λέει; Δεν άκουσαν; Η οικουμένη και τα πέρατα της γης άκουσαν· και εσείς, ανάμεσα στους οποίους οι κήρυκες διέμειναν τόσο πολύ χρόνο, και από τους οποίους κατάγονταν, δεν ακούσατε; Και πώς θα ήταν λογικό αυτό; Διότι, αν τα πέρατα της οικουμένης άκουσαν, πολύ περισσότερο εσείς. Έπειτα πάλι ακολουθεί άλλη αντίρρηση: «Αλλά λέω, μήπως ο Ισραήλ δεν εγνώρισε;» Διότι τι σημαίνει, αν άκουσαν μεν, αλλά δεν εννόησαν τα λεγόμενα, ούτε κατάλαβαν ότι αυτοί ακριβώς ήταν οι απεσταλμένοι; Δεν είναι άξιοι συγγνώμης εξαιτίας αυτής της άγνοιας; Ουδαμώς. Διότι και ο Ησαΐας τους χαρακτήρισε, λέγοντας: «Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη»· και πριν από αυτόν πάλι ο ίδιος ο νομοθέτης (ο Μωυσής). Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Πρώτος ο Μωυσής λέει: Εγώ θα σας παρακινήσω σε ζηλοτυπία με ένα έθνος που δεν είναι έθνος, με ένα έθνος ασύνετο θα σας παροργίσω».

Ποιοι λοιπόν είναι αυτοί που δεν αναζητούν; Ποιοι είναι αυτοί που δεν επερωτούν; Είναι ολοφάνερο ότι δεν είναι οι Ιουδαίοι, αλλά εκείνοι που προέρχονται από τα έθνη, οι οποίοι ποτέ δεν τον είχαν γνωρίσει. Όπως ακριβώς, λοιπόν, τους χαρακτήρισε ο Μωυσής λέγοντας: «Σε αυτούς που δεν είναι έθνος» και «Σε έθνος ασύνετο»· έτσι και εδώ με βάση το ίδιο χαρακτηριστικό τους υποδηλώνει, δηλαδή της υπερβολικής τους άγνοιας. Αυτό αποτελούσε τη μεγαλύτερη κατηγορία εναντίον των Ιουδαίων, ότι δηλαδή εκείνοι που δεν αναζητούσαν βρήκαν, ενώ εκείνοι που αναζητούσαν έχασαν. Προς δε τον Ισραήλ λέγει: «Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό απειθή και αντιλέγοντα».

Ποιο είναι λοιπόν αυτό; Ότι και αν ακόμη είναι λίγοι οι διασωθέντες, τα της επαγγελίας παραμένουν σταθερά. Γι' αυτό δεν είπε απλώς, «Τον λαό», αλλά πρόσθεσε: «Τον οποίο προεγνώρισε». Έπειτα, προσκομίζοντας απόδειξη για το ότι δεν απέρριψε τον λαό, λέει: «Διότι και εγώ είμαι Ισραηλίτης, από το σπέρμα του Αβραάμ, από τη φυλή Βενιαμίν». Εγώ, λέει, ο δάσκαλος, ο κήρυκας. Επειδή, λοιπόν, αυτό φαινόταν να έρχεται σε αντίθεση με τα όσα ειπώθηκαν πρωτύτερα, τα οποία έλεγαν: «Ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας;» και, «Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό απειθή και αντιλέγοντα»· και, «Θα σας προκαλέσω ζηλοτυπία με ένα μη έθνος»· δεν αρκέστηκε στην άρνηση, ούτε στο να πει, «Μη γένοιτο», αλλά το τεκμηριώνει επαναλαμβάνοντάς το και λέγοντας: «Δεν απέρριψε ο Θεός τον λαό Του». Αλλά αυτό δεν είναι τεκμηρίωση, λέει, αλλά απλή απόφανση. Δες, λοιπόν, την τεκμηρίωση, τόσο την προηγούμενη όσο και εκείνη που ακολουθεί.

Διότι ο Ησαΐας λέει: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας;» Άλλη πάλι αντίρρηση: Και όμως, αν και αυτοί ήταν απεσταλμένοι και σταλμένοι από τον Θεό, έπρεπε όλοι να υπακούσουν. Η δε λύση δίνεται πάλι από προφητική μαρτυρία: αλλά και αυτό, λέει, το έχει πει από παλιά ο Ησαΐας, μάλλον δε και κάτι μεγαλύτερο από αυτό. Διότι εσείς μεν λέτε: Γιατί δεν υπάκουσαν όλοι; Ο δε Ησαΐας λέει κάτι περισσότερο από αυτό: Διότι ποιος, λέει, πίστεψε στο κήρυγμά μας; «Άρα η πίστη προέρχεται από την ακοή· και η ακοή διαμέσου του ρήματος του Χριστού.» Επειδή σε κάθε ευκαιρία οι Ιουδαίοι ζητούσαν σημεία, και να δουν την ανάσταση, για τον λόγο αυτόν λέει: Και όμως ο προφήτης δεν υποσχέθηκε αυτά, αλλά ότι πρέπει να πιστέψουμε μέσω της ακοής. Και για να μη φανεί ότι το ζήτημα της ακοής είναι κάτι ευτελές, λέει ότι αυτή η ίδια η ακοή προέρχεται από το ρήμα του Θεού. «Αλλά λέγω: μήπως δεν άκουσαν; Βεβαιότατα, σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και στα πέρατα της οικουμένης τα ρήματά τους.» Πάλι αντίρρηση: Εάν απεστάλησαν, λέει, οι κήρυκες, και κήρυξαν αυτά που τους παραγγέλθηκαν, αναμενόταν να ακούσουν. Λύνεται δε (η αντίρρηση) με τρόπο εμφατικό. Διότι λέει ότι δεν έμειναν ανήκουστοι στο δικό τους κήρυγμα· και αυτό πάλι αποδεικνύεται από αρχαία μαρτυρία. «Αλλά λέγω: μήπως ο Ισραήλ δεν γνώρισε;» Πάλι αντίρρηση: Τι γίνεται λοιπόν, εάν άκουσαν μεν, δεν κατανόησαν όμως τα λεγόμενα, ούτε συνέλαβαν ότι αυτοί ήταν εκείνοι οι απεσταλμένοι; «

«Πρώτος ο Μωυσής λέγει: "Εγώ θα σας παρακινήσω σε ζηλοτυπία με ένα μη έθνος· με ένα έθνος ασύνετο θα σας παροργίσω"». Αυτή είναι η λύση της αντίρρησης. Από τη μαρτυρία των παλαιών έπρεπε να το γνωρίσουν, λέγει· όχι μόνο από το γεγονός ότι απίστησαν, ούτε από το ότι εκείνοι κήρυτταν τα αγαθά τα οποία ευαγγελίζονταν, αλλά και από το ότι είδαν τους κατώτερούς τους, αυτούς δηλαδή που προέρχονταν από τα έθνη, να βρίσκονται σε μεγαλύτερη τιμή. Το δε, «Θα σας παρακινήσω σε ζηλοτυπία με ένα μη έθνος», το λέγει για τους Έλληνες· διότι, τι είναι πιο ασύνετο από τους Έλληνες; Και τι πιο ευτελές; «Ο δε Ησαΐας λέγει: Βρέθηκα από εκείνους που δεν με αναζητούσαν, έγινα φανερός σε εκείνους που δεν ρωτούσαν για εμένα». Κατέβαλε κάθε προσπάθεια, λέγει, και επιδίωξε επίμονα να μην πει τίποτα συγκαλυμμένο, αλλά να θέσει τα πράγματα γυμνά μπροστά στα μάτια σας, επιλέγοντας μάλλον να κινδυνεύσει μιλώντας ολοφάνερα, παρά να συγκαλύψει κάτι από όσα επρόκειτο να συμβούν. «Προς δε τον Ισραήλ λέγει: Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου σε λαό που απειθεί και αντιλέγει». Με τη λέξη ημέρα εδώ εννοεί ολόκληρο τον χρόνο των κηρύκων· και το άπλωμα των χεριών, φανερώνει το να καλεί, να προσελκύει και να παρακαλεί.