Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 10:21

Και τι να πω; Διότι ιδού, η προσευχή μου είναι αδύναμη, και οι ανομίες μου μεγάλες και ισχυρές. Οι αμαρτίες μου με συνθλίβουν, και οι αδυναμίες μου με καταπονούν· ας τις νικήσει η χάρη σου, Κύριε. Εσύ που άνοιξες τα μάτια του τυφλού, άνοιξε τα μάτια της διανοίας μου, για να ατενίζω παντοτινά το κάλλος σου. Εσύ που άνοιξες το στόμα του υποζυγίου, άνοιξε το στόμα μου προς δόξα και έπαινο της χάριτός σου. Εσύ που έθεσες όριο στη θάλασσα με τον λόγο της προσταγής σου, θέσε όριο και στην καρδιά μου δια της χάριτός σου, ώστε να μην παρεκκλίνει δεξιά ή αριστερά από το κάλλος σου. Εσύ που έδωσες νερό στην έρημο σε λαό απειθή και αντιδραστικό, δώσε μου κατάνυξη και στα μάτια μου δάκρυα, για να κλαίω ημέρα και νύχτα τις ημέρες της ζωής μου, με ταπεινοφροσύνη, αγάπη και καθαρή καρδιά. Ας φτάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε, και δώρησέ μου από τον άγιο σπόρο σου, για να σου προσφέρω δεμάτια γεμάτα από κατάνυξη και εξομολόγηση. Και θα πω: δόξα σε Εκείνον που μου χάρισε, ώστε να του τα προσφέρω, και θα προσκυνήσω τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες. Αμήν.

Ποιοι λοιπόν είναι αυτοί που δεν αναζητούν; Ποιοι είναι αυτοί που δεν επερωτούν; Είναι ολοφάνερο ότι δεν είναι οι Ιουδαίοι, αλλά εκείνοι που προέρχονται από τα έθνη, οι οποίοι ποτέ δεν τον είχαν γνωρίσει. Όπως ακριβώς, λοιπόν, τους χαρακτήρισε ο Μωυσής λέγοντας: «Σε αυτούς που δεν είναι έθνος» και «Σε έθνος ασύνετο»· έτσι και εδώ με βάση το ίδιο χαρακτηριστικό τους υποδηλώνει, δηλαδή της υπερβολικής τους άγνοιας. Αυτό αποτελούσε τη μεγαλύτερη κατηγορία εναντίον των Ιουδαίων, ότι δηλαδή εκείνοι που δεν αναζητούσαν βρήκαν, ενώ εκείνοι που αναζητούσαν έχασαν. Προς δε τον Ισραήλ λέγει: «Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό απειθή και αντιλέγοντα».

Αυτό ακριβώς λέει και ο Ησαΐας εδώ· διότι το «Βρέθηκα από εκείνους που δεν με αναζητούσαν, έγινα φανερός σε εκείνους που δεν με ρωτούσαν», ταυτίζεται με το να πει κανείς ότι «Τα έθνη που δεν επιδίωκαν τη δικαιοσύνη, κατέκτησαν τη δικαιοσύνη». Έπειτα, αποδεικνύοντας ότι αυτό που συνέβη δεν οφειλόταν αποκλειστικά στη χάρη του Θεού, αλλά και στη βούληση εκείνων που προσήλθαν, όπως ακριβώς και η έκπτωση των άλλων προήλθε από την εριστικότητα εκείνων που απείθησαν, άκου τι πρόσθεσε· Προς δε τον Ισραήλ λέει· «Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό απειθή και αντιλέγοντα»· αποκαλώντας εδώ «ημέρα» ολόκληρο τον παρελθόντα χρόνο· και το ότι άπλωσε τα χέρια σημαίνει την κλήση, την έλξη και την παράκληση προς αυτούς. Στη συνέχεια, αποδεικνύοντας ότι η ενοχή είναι εξολοκλήρου δική τους, λέει· «Προς λαό απειθή και αντιλέγοντα».

Ποιο είναι λοιπόν αυτό; Ότι και αν ακόμη είναι λίγοι οι διασωθέντες, τα της επαγγελίας παραμένουν σταθερά. Γι' αυτό δεν είπε απλώς, «Τον λαό», αλλά πρόσθεσε: «Τον οποίο προεγνώρισε». Έπειτα, προσκομίζοντας απόδειξη για το ότι δεν απέρριψε τον λαό, λέει: «Διότι και εγώ είμαι Ισραηλίτης, από το σπέρμα του Αβραάμ, από τη φυλή Βενιαμίν». Εγώ, λέει, ο δάσκαλος, ο κήρυκας. Επειδή, λοιπόν, αυτό φαινόταν να έρχεται σε αντίθεση με τα όσα ειπώθηκαν πρωτύτερα, τα οποία έλεγαν: «Ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας;» και, «Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό απειθή και αντιλέγοντα»· και, «Θα σας προκαλέσω ζηλοτυπία με ένα μη έθνος»· δεν αρκέστηκε στην άρνηση, ούτε στο να πει, «Μη γένοιτο», αλλά το τεκμηριώνει επαναλαμβάνοντάς το και λέγοντας: «Δεν απέρριψε ο Θεός τον λαό Του». Αλλά αυτό δεν είναι τεκμηρίωση, λέει, αλλά απλή απόφανση. Δες, λοιπόν, την τεκμηρίωση, τόσο την προηγούμενη όσο και εκείνη που ακολουθεί.

«Πρώτος ο Μωυσής λέγει: "Εγώ θα σας παρακινήσω σε ζηλοτυπία με ένα μη έθνος· με ένα έθνος ασύνετο θα σας παροργίσω"». Αυτή είναι η λύση της αντίρρησης. Από τη μαρτυρία των παλαιών έπρεπε να το γνωρίσουν, λέγει· όχι μόνο από το γεγονός ότι απίστησαν, ούτε από το ότι εκείνοι κήρυτταν τα αγαθά τα οποία ευαγγελίζονταν, αλλά και από το ότι είδαν τους κατώτερούς τους, αυτούς δηλαδή που προέρχονταν από τα έθνη, να βρίσκονται σε μεγαλύτερη τιμή. Το δε, «Θα σας παρακινήσω σε ζηλοτυπία με ένα μη έθνος», το λέγει για τους Έλληνες· διότι, τι είναι πιο ασύνετο από τους Έλληνες; Και τι πιο ευτελές; «Ο δε Ησαΐας λέγει: Βρέθηκα από εκείνους που δεν με αναζητούσαν, έγινα φανερός σε εκείνους που δεν ρωτούσαν για εμένα». Κατέβαλε κάθε προσπάθεια, λέγει, και επιδίωξε επίμονα να μην πει τίποτα συγκαλυμμένο, αλλά να θέσει τα πράγματα γυμνά μπροστά στα μάτια σας, επιλέγοντας μάλλον να κινδυνεύσει μιλώντας ολοφάνερα, παρά να συγκαλύψει κάτι από όσα επρόκειτο να συμβούν. «Προς δε τον Ισραήλ λέγει: Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου σε λαό που απειθεί και αντιλέγει». Με τη λέξη ημέρα εδώ εννοεί ολόκληρο τον χρόνο των κηρύκων· και το άπλωμα των χεριών, φανερώνει το να καλεί, να προσελκύει και να παρακαλεί.

Ρωμ. 10,20-21 Διότι, προφητεύοντας πιο φανερά και πιο επιπληκτικά, αυτός έθιξε την αγνωμοσύνη των Ιουδαίων λέγοντας: «προς λαό που απειθεί και αντιλέγει». Γι' αυτό λέει: «αποτολμά». Ρωμ. 11,6 «Αν με τη χάρη» εκλεγόμαστε, είναι εύκολο να προσέλθουμε και να πιστέψουμε στον Χριστό· διότι δεν έχουμε ανάγκη από έργα για να προστρέξουμε σε αυτόν και να πιστέψουμε, αλλά αρκεί μόνο η γνώμη και η προαίρεση· διότι μας δέχεται κατά χάρη και όχι εξαιτίας έργων. Ώστε, αν μας καλεί και μας δέχεται με τη χάρη, δεν έχουμε σε αυτό ανάγκη από έργα, επειδή, αν είχαμε ανάγκη από έργα, η χάρη δεν παραμένει πλέον χάρη, αφού μετατρέπεται μέσω του έργου σε ανταπόδοση, με αποτέλεσμα η χάρη να μην είναι χάρη. Και δεν θα ακολουθήσει μόνο αυτό το άτοπο, εάν νομίσουμε ότι μας χρειάζονται έργα για να προσέλθουμε και να πιστέψουμε στον Χριστό, αλλά και ένα άλλο παρόμοιο· διότι, αν νομίσουμε ότι πρέπει να προσέλθουμε εκ των έργων, είναι φανερό πως αναιρείται η χάρη, επειδή, αν δεν αναιρεθεί, τότε ούτε το έργο παραμένει πλέον έργο, καθώς η χάρη δεν επιτρέπει καθόλου να υπάρξει έργο, αλλά αποδεικνύει την εκλογή ως δωρεά. Διότι έχουν διαχωριστεί από τη φύση τους η χάρη και το έργο, και στο μεν έργο έπεται μισθός και όχι χάρη, ενώ η χάρη δίδεται όχι ως ανταπόδοση αλλά ως δώρο και φιλοδωρία. Είναι φανερό, λοιπόν, ότι ενώ η χάρη παρέχει την ευεργεσία, αν κάποιος νομίζει ότι την απολαμβάνει μέσω των έργων, αναιρεί τη χάρη, στο μέτρο που εξαρτάται από τον ίδιο, και η χάρη δεν παραμένει πια χάρη.

Εξάλλου, οι έννοιες «κρίμα» και «κρίσις» συμπίπτουν μεν σε πολλά, επιδέχονται όμως και διαφορά· διότι το μεν «κρίμα» δηλώνει μάλλον την καταδίκη, ενώ η «κρίσις» αποβλέπει στην απονομή του αρμόζοντος. Για «κρίμα», λοιπόν, ήλθε ο Σωτήρας στον κόσμο, δηλαδή κατέστη αφορμή καταδίκης για όσους δεν θέλησαν να αποβλέψουν στη δική τους ωφέλεια, ούτε επέδειξαν τη σύνεση να επιγνώσουν τη δική τους απολύτρωση. Σε αυτούς, λοιπόν, κατέστη για καταδίκη ο κοινός μας Σωτήρας, όχι επειδή ο Ίδιος έγινε αίτιος του να υπόκεινται σε τιμωρία, αλλά επειδή εκείνοι μετέτρεψαν το σωτήριο φάρμακο σε ολέθριο για τον εαυτό τους· διότι το «για να γίνουν τυφλοί αυτοί που βλέπουν» και τα εξής δεν αποτελεί ένδειξη αιτίας, αλλά περιγραφή εκείνων που, με εκούσια κακή προαίρεση, προέταξαν τα χειρότερα από τα καλύτερα. Επομένως, το να καταστήσουν τους εαυτούς τους ένοχους καταδίκης και να μην αποδεχθούν τον κοινό Σωτήρα αποτελεί απόδειξη της δικής τους μοχθηρίας, και σε τίποτα δεν αντιβαίνει προς Εκείνον που είπε ότι ήλθε όχι για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να τον σώσει. Απεναντίας, τούτο μαρτυρεί άπειρο πέλαγος φιλανθρωπίας, αφενός διότι ανέλκυσε πολλούς από την πλάνη, και αφετέρου διότι όσους απείθησαν και έθεσαν εαυτούς υπό καταδίκη, δεν τους εγκαλεί ούτε τους τιμωρεί ούτε τους κατακρίνει, αλλά δείχνει χρηστότητα και προς τους απειθούντες· διότι λέγει, «όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό που απειθεί και αντιλέγει».