Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 11:19

Αλλά έχει κάτι το θαυμαστό ο γεωργός της Εκκλησίας, που είναι ο Λόγος· διότι και τα ζιζάνια τα μετατρέπει σε σιτάρι, εάν το θελήσει. Επειδή, λοιπόν, η πορεία των ανθρώπων καθορίζεται από τη δική τους προαίρεση και η βούλησή τους είναι αυτεξούσια, το ζήτημα εξαρτάται από εσένα: αν θέλεις να είσαι ζιζάνιο, αποτελείς τροφή για τα άλογα ζώα· αν θέλεις, μεταβάλλεσαι και γίνεσαι σιτάρι. Αναζητάς μια εικόνα για αυτά τα λόγια; Λάβε το παράδειγμα που αναζητάς από τα δέντρα. Η αγριελιά, όταν μπολιαστεί, γίνεται ήμερη ελιά (καλλιέλαιος), και η άγρια άμπελος, όταν δεχθεί κλήμα από την πλέον ήμερη άμπελο, λησμονεί μεν την παλαιότητα της ρίζας της, προσλαμβάνει δε την καινότητα αντί της παλαιάς κατάστασης. Λησμόνησε και εσύ τα πρότερα έργα σου, και ανάλαβε όσα διδάσκονται· απόβαλε τη φύση του ζιζανίου, και προσέλαβε την ποιότητα του σιταριού, ώστε να μπορέσεις και εσύ να βρεθείς μέσα στη νοητή εκκλησιαστική άλωνα.

Έπειτα, αφού απεκδυθήκατε, αλειφθήκατε με επορκισμένο έλαιο από την άκρη των τριχών της κορυφής της κεφαλής έως τα κάτω άκρα, και γίνατε κοινωνοί της καλλιελαίου του Ιησού Χριστού. Διότι, αφού αποκοπήκατε από την αγριελιά, εμβολιαστήκατε στην καλλιέλαιο, και γίνατε κοινωνοί της παχύτητας της αληθινής ελιάς. Το επορκισμένο έλαιο, λοιπόν, ήταν σύμβολο της κοινωνίας της παχύτητας του Χριστού, αποτελώντας μέσο εκδίωξης κάθε ίχνους της αντικείμενης ενέργειας.

Ο πατέρας, αφού μπολιάστηκε επιτυχημένα από την αγριελιά στην καλλιέλαιο και μετείχε σε τόσο μεγάλο βαθμό στην ευφορία της, ώστε να του εμπιστευθούν το μπόλιασμα και άλλων και να του ανατεθεί η θεραπεία των ψυχών, στάθηκε υψηλός, ως προκαθήμενος με υψηλό φρόνημα αυτού του λαού, σαν ένας δεύτερος Ααρών ή Μωυσής, έχοντας αξιωθεί να πλησιάζει τον Θεό και να μεταδίδει τη θεία φωνή στους άλλους που στέκονταν μακριά, πράος, απαλλαγμένος από οργή, γαλήνιος στη μορφή, θερμός στο πνεύμα, σπουδαίος ως προς το φαινόμενο, πλουσιότερος ως προς το κρυπτόμενο.

Ε΄. Βλέπεις πώς φαίνεται μεν να επιπλήττει αυτούς, αλλά στην πραγματικότητα πλήττει εκείνους; «Εάν όμως κατακαυχάσαι», λέει, «δεν βαστάζεις εσύ τη ρίζα, αλλά η ρίζα εσένα». Τι σχέση έχει λοιπόν αυτό με τους κλάδους που αποκόπηκαν; Καμία. Διότι, όπως είπα προηγουμένως, ενώ φαίνεται να επινοεί κάποια ασθενή σκιά παρηγοριάς, ακόμα και με το να απευθύνεται στους εξ εθνών, τους καταφέρνει καίριο πλήγμα. Διότι λέγοντας «μην κατακαυχάσαι» και ότι «εάν κατακαυχάσαι, δεν βαστάζεις εσύ τη ρίζα», έδειξε στον Ιουδαίο ότι τα όσα έχουν γίνει είναι άξια καυχήσεως, έστω κι αν δεν πρέπει κάποιος να κατακαυχάται· και τον διεγείρει και τον παρακινεί προς την πίστη, πλήττοντάς τον ενώ λαμβάνει τη θέση συνηγόρου του, και δείχνοντάς του τη ζημία που υπέστη, καθώς και ότι τα δικά τους τα κατέχουν άλλοι. «Θα πεις λοιπόν», λέει, «ότι αποκόπηκαν οι κλάδοι, για να εγκεντρισθώ εγώ». Πάλι, με τη μορφή αντίθεσης, αποδεικνύει το αντίθετο από το προηγούμενο, δείχνοντας ότι και αυτά που ειπώθηκαν λίγο πριν δεν τα έλεγε πρωτίστως ως κύριο σκοπό, αλλά για να τους προσελκύσει. Διότι πλέον η σωτηρία των εθνών δεν οφείλεται στο δικό τους παράπτωμα, ούτε το παράπτωμά τους αποτελεί πλούτο του κόσμου, ούτε σωθήκαμε εμείς επειδή αυτοί έπεσαν, αλλά συμβαίνει το αντίθετο. Και αποδεικνύει ότι και η πρόνοια προς τα έθνη είναι πρωταρχική, έστω και αν φαίνεται να δίνει διαφορετικό σχήμα στα λεγόμενά του. Και εξυφαίνει ολόκληρο το χωρίο μέσω αντιθέσεων, απαλλάσσοντας τον εαυτό του από την υπόνοια της απέχθειας, και καθιστώντας τον λόγο του ευπρόσδεκτο. Καλώς.

Ας θεωρήσουμε και αυτούς τους λόγους σύμφωνα με εκείνο το νόημα που ανέφερε, δηλαδή αυτό που έχει ως σκοπό την παρηγοριά. «Αν όμως η απαρχή είναι άγια, είναι και το φύραμα· και αν η ρίζα είναι άγια, είναι και οι κλάδοι. Αν δε μερικοί από τους κλάδους αποκόπηκαν, και εσύ ενώ ήσουν αγριελιά εμβολιάστηκες ανάμεσά τους.» Ως απαρχή εννοεί τον Αβραάμ και τους οικείους του. «Και έγινες συμμέτοχος της ρίζας και της παχύτητας της ελιάς, μην κατακαυχάσαι εις βάρος των κλάδων· αν όμως κατακαυχάσαι, δεν βαστάζεις εσύ τη ρίζα, αλλά η ρίζα εσένα. Θα πεις λοιπόν: Αποκόπηκαν κλάδοι, για να εμβολιαστώ εγώ.»