Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 11:20

Αλλά έχει κάτι το θαυμαστό ο γεωργός της Εκκλησίας, που είναι ο Λόγος· διότι και τα ζιζάνια τα μετατρέπει σε σιτάρι, εάν το θελήσει. Επειδή, λοιπόν, η πορεία των ανθρώπων καθορίζεται από τη δική τους προαίρεση και η βούλησή τους είναι αυτεξούσια, το ζήτημα εξαρτάται από εσένα: αν θέλεις να είσαι ζιζάνιο, αποτελείς τροφή για τα άλογα ζώα· αν θέλεις, μεταβάλλεσαι και γίνεσαι σιτάρι. Αναζητάς μια εικόνα για αυτά τα λόγια; Λάβε το παράδειγμα που αναζητάς από τα δέντρα. Η αγριελιά, όταν μπολιαστεί, γίνεται ήμερη ελιά (καλλιέλαιος), και η άγρια άμπελος, όταν δεχθεί κλήμα από την πλέον ήμερη άμπελο, λησμονεί μεν την παλαιότητα της ρίζας της, προσλαμβάνει δε την καινότητα αντί της παλαιάς κατάστασης. Λησμόνησε και εσύ τα πρότερα έργα σου, και ανάλαβε όσα διδάσκονται· απόβαλε τη φύση του ζιζανίου, και προσέλαβε την ποιότητα του σιταριού, ώστε να μπορέσεις και εσύ να βρεθείς μέσα στη νοητή εκκλησιαστική άλωνα.

«Επιδιώκω», λέει, «μήπως και κατακτήσω εκείνο, για το οποίο άλλωστε και εγώ κατακτήθηκα από τον Χριστό». «Δεν εκλέξατε εσείς εμένα», λέει ο Κύριος, «αλλά εγώ εξέλεξα εσάς». Αλλά επειδή έχεις τιμηθεί, υπερηφανεύεσαι, και χρησιμοποιείς το έλεος ως αφορμή υπερηφάνειας; Και τότε θα γνωρίσεις τον εαυτό σου, ποιος πραγματικά είσαι, όπως ο Αδάμ που εκδιώχθηκε από τον παράδεισο, όπως ο Σαούλ που εγκαταλείφθηκε από το Πνεύμα του Θεού, όπως ο Ισραήλ που αποκόπηκε από την άγια ρίζα. «Με την πίστη», λέει, «στέκεσαι· μην υψηλοφρονείς, αλλά να φοβάσαι». Η κρίση έπεται της χάριτος, και το πώς διαχειρίστηκες τα όσα σου χαρίστηκαν, θα το εξετάσει ο Κριτής. Εάν όμως δεν κατανοείς ούτε καν αυτό το ίδιο, ότι δηλαδή αξιώθηκες να λάβεις χάρη, αλλά από την υπερβολική σου αναισθησία θεωρείς τη χάρη δικό σου κατόρθωμα, δεν είσαι ανώτερος από τον μακάριο απόστολο Πέτρο. Διότι ούτε ως προς την αγάπη προς τον Κύριο θα μπορέσεις να ξεπεράσεις εκείνον που Τον αγαπούσε τόσο σφοδρά, ώστε να επιθυμεί ακόμη και να πεθάνει για χάρη Του.

Έπειτα, αφού απεκδυθήκατε, αλειφθήκατε με επορκισμένο έλαιο από την άκρη των τριχών της κορυφής της κεφαλής έως τα κάτω άκρα, και γίνατε κοινωνοί της καλλιελαίου του Ιησού Χριστού. Διότι, αφού αποκοπήκατε από την αγριελιά, εμβολιαστήκατε στην καλλιέλαιο, και γίνατε κοινωνοί της παχύτητας της αληθινής ελιάς. Το επορκισμένο έλαιο, λοιπόν, ήταν σύμβολο της κοινωνίας της παχύτητας του Χριστού, αποτελώντας μέσο εκδίωξης κάθε ίχνους της αντικείμενης ενέργειας.

Ο πατέρας, αφού μπολιάστηκε επιτυχημένα από την αγριελιά στην καλλιέλαιο και μετείχε σε τόσο μεγάλο βαθμό στην ευφορία της, ώστε να του εμπιστευθούν το μπόλιασμα και άλλων και να του ανατεθεί η θεραπεία των ψυχών, στάθηκε υψηλός, ως προκαθήμενος με υψηλό φρόνημα αυτού του λαού, σαν ένας δεύτερος Ααρών ή Μωυσής, έχοντας αξιωθεί να πλησιάζει τον Θεό και να μεταδίδει τη θεία φωνή στους άλλους που στέκονταν μακριά, πράος, απαλλαγμένος από οργή, γαλήνιος στη μορφή, θερμός στο πνεύμα, σπουδαίος ως προς το φαινόμενο, πλουσιότερος ως προς το κρυπτόμενο.

Πρέπει να αναλογιστούμε ποιοι είμαστε εμείς και για ποιους αποφασίζουμε: ότι, όντας άνθρωποι, σκεπτόμαστε για ανθρώπους, μη έχοντας στον εαυτό μας τίποτα το ξεχωριστό από την κοινή φύση. Μία είναι η είσοδος όλων στον βίο. Ένας είναι ο τρόπος της ζωής για όλους, η βρώση και η πόση. Η ενέργεια της ζωής είναι ομοιότροπη. Μία είναι η κατασκευή των σωμάτων και μία η καταστροφή του βίου. Κάθε τι το σύνθετο οδηγείται στη διάλυση. Κανένα από τα συνιστάμενα όντα δεν έχει σταθερή τη σύστασή του· σαν φούσκα, το σώμα μας διογκώνεται για λίγο από την πνοή, και έπειτα σβήνουμε, χωρίς να αφήσουμε κανένα ίχνος αυτού του πρόσκαιρου φυσήματος στον βίο. Σε στήλες, σε λίθους και σε επιγραφές σώζονται οι αναμνήσεις, και ούτε αυτά διαρκούν για πάντα. Αναλογιζόμενος, λοιπόν, αυτά για τον εαυτό σου, «μην υπερηφανεύεσαι», όπως λέει ο απόστολος, «αλλά να φοβάσαι»· διότι είναι άδηλο μήπως νομοθετείς τη σκληρότητα για τον ίδιο σου τον εαυτό. Αποφεύγεις, πες μου, αυτόν που αρρώστησε; Για ποιο πράγμα τον κατηγορείς; Επειδή έχει φθαρεί το υγρό στοιχείο μέσα του και κάποιος σηπτικός χυμός διασκορπίστηκε στο αίμα του, λόγω της ανάμειξης της μέλαινας χολής με το υγρό; Διότι αυτά μπορείς να τα ακούσεις από τους ιατρούς όταν ερμηνεύουν με φυσικούς όρους τις παθήσεις. Σε τι, λοιπόν, αδικεί ο άνθρωπος, εάν η φύση, η οποία είναι ρευστή και άστατη ουσία, ολίσθησε σε αυτό το είδος της αρρώστιας;

Εσύ έδωσας για τον εαυτό σου, ενώ ο Χριστός έδωσε για εσένα· εσύ απέδωσας το οφειλόμενο, ενώ ο Χριστός δεν σου όφειλε τίποτα. Να αναλογίζεσαι το άδηλο του μέλλοντος και να μην υπερηφανεύεσαι, αλλά να φοβάσαι· μην ελαττώσεις την αρετή με την αλαζονεία. Θέλεις πράγματι να πράξεις κάτι το μεγάλο; Ποτέ να μη θεωρήσεις τα κατορθώματά σου ως μεγάλα. Αλλά μήπως είσαι παρθένος;

Ιδού πάλι άλλο ένα εγκώμιο για αυτούς, και κατηγορία για εκείνους. Αλλά και πάλι καταστέλλει την έπαρσή τους, προσθέτοντας και λέγοντας: Μην υψηλοφρονείς, αλλά να φοβάσαι. Διότι το ζήτημα δεν εξαρτάται από τη φύση (την καταγωγή), αλλά από την πίστη και την απιστία. Και ενώ φαίνεται πάλι να αποστομώνει τον προερχόμενο από τους εθνικούς, διδάσκει τον Ιουδαίο ότι δεν πρέπει να δίνει προσοχή στη φυσική συγγένεια· γι' αυτό και προσθέτει: Μην υψηλοφρονείς. Και δεν είπε «Ταπεινώσου», αλλά, «Να φοβάσαι»· διότι η αλαζονεία προκαλεί περιφρόνηση και ραθυμία. Έπειτα, σκοπεύοντας να εκτραγωδήσει τη συμφορά τους, για να κάνει τον λόγο του λιγότερο επαχθή, τον διατυπώνει με τη μορφή επιτιμήσεως προς εκείνον, λέγοντας τα εξής: Διότι, εάν ο Θεός δεν λυπήθηκε τους φυσικούς κλάδους· και δεν είπε, Ούτε και εσένα θα λυπηθεί, αλλά, Μήπως τυχόν δεν λυπηθεί ούτε και εσένα· μειώνοντας έτσι το βάρος του λόγου του, κρατώντας τον πιστό σε εγρήγορση, προσελκύοντας εκείνους και συγκρατώντας τούτους. Δες, λοιπόν, τη χρηστότητα και την αυστηρότητα του Θεού. Προς εκείνους μεν που έπεσαν, αυστηρότητα· προς εσένα, χρηστότητα, εάν παραμείνεις στη χρηστότητα, διότι αλλιώς και εσύ θα αποκοπείς. Και δεν είπε, Δες λοιπόν το δικό σου κατόρθωμα, δες λοιπόν τους δικούς σου κόπους, αλλά υπέδειξε τη φιλανθρωπία του Θεού, αποδεικνύοντας ότι τα πάντα έχουν γίνει με την άνωθεν χάρη, και προετοιμάζοντάς τον να τρέμει. Διότι η αφορμή της καυχήσεώς σου, αυτή ακριβώς είναι που σε κάνει να φοβάσαι.

Άκουσέ τον λοιπόν πώς μας μιλάει ήμερα, πώς συμπονετικά για αυτούς, για εκείνους που τον μαστίγωσαν πέντε φορές, που τον λιθοβόλησαν, που τον έδεσαν, που διψούσαν για το αίμα του και επιθυμούσαν κάθε μέρα να τον κατασπαράξουν. «Διότι δίνω μαρτυρία γι' αυτούς», λέει, «ότι έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι κατ' επίγνωση». Και πάλι, αναχαιτίζοντας αυτούς που καταφέρονταν εναντίον τους, έλεγε: «Μην υψηλοφρονείς, αλλά να φοβάσαι· διότι, εάν ο Θεός δεν λυπήθηκε τους φυσικούς κλάδους, μήπως δεν λυπηθεί ούτε και εσένα». Επειδή, δηλαδή, είδε να έχει εκδοθεί δεσποτική απόφαση εναντίον τους, έπραττε αυτό που περνούσε από το χέρι του: έκλαιγε συνεχώς γι' αυτούς, πονούσε, εμπόδιζε όσους ήθελαν να τους επιτεθούν και αγωνιζόταν, στο μέτρο του δυνατού, να βρει γι' αυτούς έστω και μια σκιά συγγνώμης.

«Σωστά· αποκόπηκαν εξαιτίας της απιστίας τους. Εσύ όμως στέκεσαι σταθερός χάρη στην πίστη». Για να μην θεωρήσεις, ακούγοντας το «παρά φύσιν», ότι όσοι προέρχονται από τα έθνη υστερούν σε σχέση με όσους προέρχονται από τον Ισραήλ, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο πρόσθεσε το «έγινες συγκοινωνός της ρίζας και της ευφορίας», προκειμένου να δείξει ότι και αυτοί έγιναν μέτοχοι της ίδιας πολιτείας και αγιότητας. «Μην υψηλοφρονείς, αλλά να φοβάσαι. Διότι, αν ο Κύριος δεν λυπήθηκε τα κατά φύσιν κλαδιά, ούτε και εσένα θα λυπηθεί».

Εάν όμως, έχοντας λάβει λίγη χάρη, προχωρήσει στην οίηση και απομακρυνθεί από το ταπεινό φρόνημα, αποξενώνεται και από το λίγο χάρισμα που έχει εξαιτίας της αφροσύνης της νηπιότητάς του. Και εάν εξακολουθεί να του συμπαραστέκεται η χάρη της ενέργειας, κατά την πολλή και άπειρη φιλανθρωπία του Θεού, εφόσον αυτός δεν συμφωνεί με το Πνεύμα, θα του γίνει για κατάκριση, τιμωρία και έλεγχο, επειδή, παρότι του δόθηκε η πολλή φιλανθρωπία του Θεού, αυτός δεν απομακρύνθηκε από τα δικά του θελήματα, αλλά παραδίδεται και πάλι, αφού τον ζητήσει ο σατανάς, σε μεγάλες θλίψεις, ώστε τουλάχιστον παιδαγωγούμενος μέσα από τις θλίψεις να μάθει να ταπεινοφρονεί. Διότι όπως ο Ιώβ, αν και ήταν πάρα πολύ πλούσιος στα βιοτικά αγαθά, ζητήθηκε από τον πονηρό και πειράστηκε, για την άθληση και δοκιμασία του ανδρός, και αφού γυμνώθηκε και στερήθηκε τα πάντα τότε έδειξε φανερά την αγάπη του προς τον Θεό, έτσι και εάν κάποιος πλουτεί στη χάρη του Πνεύματος, ας μην εφησυχάζει ούτε να νομίζει ότι έχει φθάσει στο τέλος ή ότι έχει ελευθερωθεί, ούτε να καυχάται στον εαυτό του μήτε μπροστά σε ανθρώπους μήτε να υπερηφανεύεται και να αμεριμνεί, αλλά πάντοτε να ζει με φόβο και τρόμο, όπως λέει η Γραφή: «να αγάλλεσθε ενώπιόν του με τρόμο», και πάλι: «με φόβο και τρόμο να κατεργάζεσθε τη σωτηρία σας», και αλλού: «μην υψηλοφρονείς, αλλά να φοβάσαι», διότι ο πλούτος της χάριτός του βρίσκεται στην εξουσία του Θεού.